Jump to content
Θρηνωδός

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΑΛΛΟΒΕΛΓΙΚΑ ΚΟΜΙΚΣ [ BD ]

Recommended Posts

Η Προϊστορία των Bande Dessinée

Το να προσπαθήσει κανείς να βρει το νήμα της αρχής του γαλλοβελγικού κόμικ είναι σαν να ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου. Είναι τόσα πολλά τα μονοπάτια που μπορεί να ακολουθήσει και να πάει πολύ μακριά μέσα στους αιώνες ανάπτυξης της εικονογραφημένης τέχνης. Ένας όρος που θα μας βοηθούσε αρκετά θα ήταν «η προϊστορία των BD», έχοντας στο μυαλό ότι το «bande dessinée» δεν χρησιμοποιούνταν πριν την δεκαετία του 1950. Οτιδήποτε πριν από αυτό θα το θεωρούμε προϊστορικό.  :D

 

Αν και θα το δούμε αναλυτικότερα στο κεφάλαιο της ορολογίας, προς στιγμήν μας είναι αρκετό να ξέρουμε πως το bande dessinée, που από εδώ και πέρα θα αναφέρεται χάριν συντομίας ως BD, στην πρώιμη μορφή του ήταν «μια μείξη εικόνων και γραπτού κειμένου στη γαλλική γλώσσα που μαζί δημιουργούν αφήγηση». Λέω στην πρώιμη μορφή, γιατί υπό αυτή την ομπρέλα συμπεριλαμβάνονται χειρόγραφα του Μεσαίωνα, αναγεννησιακά βιβλία καθώς και χαράξεις πριν την Γαλλική Επανάσταση. Συγκεκριμένα, σε πλήθος θρησκευτικών ως επί το πλείστον γαλλικών βιβλίων η αναλογία σχεδίου/κειμένου ήταν 1 προς 3-4 σελίδες, με μερικά παραδείγματα να είναι το Le Champion des Dames του Martin Le Franc (γύρω στα 1488) και το Grandes Chroniques de France των μοναχών του Saint-Denis. Από τα μέσα του 15ου αιώνα μέχρι και το τέλος του 18ου είναι χιλιάδες τα προϊόντα εικονογραφήσεων στη γαλλική τέχνη, αλλά εμείς δεν είμαστε εδώ για να κάνουμε μάθημα ιστορίας.  :D Πάντως, σε κάθε πολιτισμό θα δούμε ότι η εικόνα πλαισιωμένη από κείμενο ήταν η πρώτη επιλογή για ένα βιβλίο άπαξ και βοηθούσε στην κατανόηση και αποδοχή του. Αυτό βέβαια αν υπήρχε ικανός εικονογράφος, που τότε ήταν εξαιρετικά δυσεύρετοι.

 

1.jpg 2.jpg

Αριστερά: Le Champion des Dames, δεξιά: Grandes Chroniques de France

 

Ίσως πει κάποιος ότι το παρατραβήξαμε πηγαίνοντας τόσο πίσω αλλά είναι πολύ σημαντικό για την κατανόηση της όλης κουλτούρας και της σύνδεσης που έχουν οι γαλλόφωνοι με τα κόμικς, να αντιληφθούμε ότι είναι ένας λαός που εκφράζεται μέσω της δημιουργίας. Άλλωστε, ένας από τους γνωστότερους καταλόγους της high-profile έκθεσης για τα BD, το Bande Dessinée et Figuration Narrative του 1967, κάνει ακριβώς το ίδιο, να πηγαίνει μέχρι τον Μεσαίωνα και ακόμα νωρίτερα για να βρει τα χαμένα ίχνη της γαλλικής εικονογράφησης στο χρόνο. Όμοια προσέγγιση είχε και η έκθεση του 2005 με τίτλο Origines et Avenirs de la Bande Dessinée, που έλαβε χώρα στο μεγαλύτερο φεστιβάλ για τα BD, αυτό της Angouleme. 

 

Το Λυκαυγές των Bande Dessinée

Τα πρώτα στάδια των BD είναι δύσκολο να μελετηθούν χωρίς να λάβουμε υπόψη τα γεγονότα που συνέβαιναν στον υπόλοιπο κόσμο, καθώς το ίδιο το μέσο των κόμικς βρισκόταν ακόμα στα σπάργανα. Παρόλα αυτά, θα προσπαθήσουμε να περιορίσουμε τις αναφορές εκτός της γαλλόφωνης Ευρώπης.

 

5.png

Στριπάκι του Töpffer από το 1830

 

Φιγούρα-κλειδί στην εξέλιξη όχι μόνο των BD, αλλά και του σύγχρονου κόμικ γενικώς, θεωρείται ο Rodolphe Töpffer. Γαλλόφωνος Ελβετός παρά το γερμανικό του επίθετο, ο Töpffer δημιούργησε ανάλαφρες ιστορίες (histoires en images), σε μια περίοδο από το 1830 περίπου μέχρι το 1845. Χρησιμοποιούσε βινιέτες και περιθώρια πλαισίων, «γεννώντας» έτσι για πρώτη φορά έναν αλληλένδετο συνδυασμό λέξεων και εικόνων. Εδώ, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Töpffer είχε επηρεαστεί καθοριστικά από τους σύγχρονους Άγγλους καρικατουρίστες, όπως ο William Hogarth και ο Thomas Rowlandson. Άλλοι καλλιτέχνες των «πρώτο-BD» με αναγνωρισμένη συνεισφορά στην ανάπτυξη του μέσου, ήταν ο μεγάλος Gustave Doré, ο Amédée de Noé, γνωστός με το ψευδώνυμο Cham, και ο Jacques-Juliean Dubochet, ξάδελφος του Töpffer.

 

Η επιτυχία του Max und Moritz (1865), του Γερμανού Wilhelm Busch, ανέδειξε τη δυναμική των σύντομων εικονογραφημένων ιστοριών (στριπάκια θα τα ονομάζαμε σήμερα)  ως παιδικά, χιουμοριστικά αναγνώσματα και η χρήση έμμετρου λόγου έγινε «κανόνας» στην ηπειρωτική Ευρώπη. Επηρεασμένοι τόσο από τον Töpffer, όσο και από τον Busch, μια νέα γενιά Γάλλων καλλιτεχνών έκανε την εμφάνισή της: οι Gabriel Liquier, Léonce Petit και πολλοί άλλοι σχεδίαζαν για σατιρικά περιοδικά που στόχευαν στο ενήλικο κοινό, όπως το Le Chat Noir (1882) και το Le Rire (1894).

 

6.jpg 7.jpg

Η αφελής Bécassine και οι ταραξίες Pieds Nickelés

 

Κατά τον εικοστό αιώνα, τα histoires en images συνέχισαν να ανθούν, κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, μέσα από σελίδες παιδικών αναγνωσμάτων, παίρνοντας σταδιακά τη μορφή που ορίζουμε σήμερα ως κόμικς ή bande dessinée, αν προτιμάτε. Ένα από τα κλασικότερα παραδείγματα τέτοιων εντύπων είναι το La Semaine de Suzette (1905), περιοδικό που απευθυνόταν σε κορίτσια. Μέσα από τις σελίδες του ξεπήδησε η Bécassine, δημοφιλής μορφή των πρώιμων BD και η πρώτη γυναίκα πρωταγωνίστρια σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 1908 έκανε την εμφάνισή της στο περιοδικό L'Épatant η παρέα των Croquignol, Ribouldingue και Filochard. Οι ιστορίες τους ξεφεύγουν από το τυπικό παιδικό BD της εποχής, καθώς στο πρώτο κιόλας επεισόδιο, τους βλέπουμε να μπαινοβγαίνουν στη φυλακή για μέθη. Ο Louis Forton, δημιουργός των επονομαζόμενων Pieds Nickelés (=νικελωμένα πόδια), δεν παράτησε την πρακτική «μπουκώματος» των καρέ με μακροσκελείς λεζάντες, αλλά ήταν ο πρώτος γαλλόφωνος καλλιτέχνης που ενέταξε συστηματικά τα μπαλονάκια στα έργα του. Το Zig et Puce του Alain Saint-Ogan, το οποίο εμφανίστηκε το 1925 στο Le Dimanche Illustré, γνώρισε μαζική επιτυχία και το σχέδιο θεωρείται πρόδρομο του ligne claire, που ανέπτυξε μερικά χρόνια αργότερα ο Hergé.

  • Like 37
  • Respect 2

Share this post


Link to post
Share on other sites
Από τον Hergé μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
 
Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 ξεκίνησε μια μαζική εισαγωγή αμερικανικών στριπ. Ήρωες όπως ο Tarzan, ο Flash Gordon και ο Mickey Mouse «εισέβαλαν» στη Γαλλία, με αποτέλεσμα πολλά έντυπα να διακόψουν την κυκλοφορία τους. Ειδικά το περιοδικό Le Journal de Mickey, που περιείχε κατεξοχήν Αμερικανικές ιστορίες, από την αρχή της κυκλοφορίας του το 1934 κέρδισε πολύ έδαφος και γρήγορα, παραγκωνίζοντας μεγάλο ποσοστό της τοπικής παραγωγής κόμικς. Εκτός από ιστορίες του Mickey και του Donald, περιείχε ήρωες όπως οι Brick Bradford, Jungle Jim και Pete the Tramp, ενώ μετά το τέλος του πολέμου εισήγαγε και γαλλικές σειρές όπως το Titeuf και το Les Profs. Το γαλλικό κόμικ βίωσε δύσκολα χρόνια στα 30's, με μοναδικό φωτεινό παράδειγμα το μεγάλης ιστορικής σημασίας sci-fi Futuropolis (1937) του René Pellos. Η αναβίωση των BD, ωστόσο, δεν άργησε και ήρθε από το Βέλγιο.
 
Το 1929 έκανε την εμφάνισή του ο Τεντέν. Μελέτες επί μελετών και αναρίθμητα βιβλία έχουν γραφτεί για τον χαρακτήρα αυτό και τον δημιουργό του, τον Hergé (κατά κόσμο Georges Remi), αλλά εμείς θα μείνουμε στα βασικά. Οι πρώτες περιπέτειες του τσουλουφάτου δημοσιογράφου κυκλοφόρησαν στο Le Petit Vingtième, παιδικό ένθετο της συντηρητικής βελγικής εφημερίδας Le Vingtième Siècle, της οποίας εκδότης ήταν ο Αβάς Wallez. :papas: Η πρώτη ιστορία, Tintin au Pays des Soviets, γνώρισε άμεση επιτυχία, όπως και η επόμενη, Tintin au Congo, που κυκλοφόρησε μεταξύ 1930 και 1931. Η ανταπόκριση του κοινού μπορεί, σε μεγάλο βαθμό, να πιστωθεί στο ότι ο Hergé κατάφερε να κάνει το κόμικ του ρεαλιστικό. Οι νεαροί αναγνώστες ήθελαν να πιστέψουν ότι ο Τεντέν υπάρχει και ο Hergé τους έπεισε. Βέβαια και το μάρκετινγκ έπαιξε το ρόλο του, καθώς όταν ολοκληρώθηκε η πρώτη ιστορία, στις 8 Μαΐου 1930, πραγματοποιήθηκε μια αναπαράσταση του φινάλε της: ένας νεαρός που έμοιαζε στον Τεντέν, ντυμένος με ρωσικά ρούχα, κατέφθασε στον σιδηροδρομικό σταθμό Gare du Nord των Βρυξελλών, όπου τον περίμενε ένα ενθουσιώδες κοινό. Το δίχως άλλο ευφυής κίνηση.
 

9.jpg

- Και μετά;

- Μετά ο Χάντοκ άρχισε να βρίζει. Ξέρεις, "βαζιβουζούκοι" και "σαλτιμπάγκοι" και...

 

Σιγά-σιγά, το απλοϊκό σχέδιο του Hergé άρχισε να βελτιώνεται και τελικά μεταμορφώθηκε στο ligne claire (=καθαρή γραμμή), ένα στυλ που επηρέασε ολόκληρες γενιές σχεδιαστών και χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα. Βέβαια, η καινοτομία του Hergé δεν αφορά μόνο το σχέδιό. Ο συνδυασμός εικόνας και κειμένου δεν κινείται στα μοτίβα παλαιότερων κόμικς: τα πλαίσια περιορίζονται και απαιτείται η φαντασία του αναγνώστη για να συνδέσει τα καρέ μεταξύ τους και να βγάλει νόημα η ιστορία. Τεχνικά, δηλαδή, ο Hergé κάνει ένα τεράστιο βήμα προς τη σύγχρονη μορφή των κόμικς. Μόνο και μόνο για το Les Aventures de Tintin, ο Hergé έχει μπει στο πάνθεον των κόμικς και θεωρείται η πιο επιδραστική μορφή της γαλλοβελγικής σκηνής. Οι άλλες γνωστές σειρές του, Les Aventures de Jo, Zette et Jocko (1936-1957) και Quick et Flupke (1930-1941), διαθέτουν επίσης μια κάποια ιστορική αξία, αλλά σε καμία περίπτωση δεν ανταγωνίζονται τις περιπέτειες του Τεντέν.

 

14.jpg15.jpg16.jpg

Les Aventures de Jo, Zette et Jocko και Quick et Flupke, τα «αδέρφια» του Τεντέν

 

Βλέποντας την επιτυχία του Le Journal de Mickey στη Γαλλία και του Le Petit Vingtième στο Βέλγιο, ο Jean Dupuis ξεκίνησε το περιοδικό Spirou. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1938 στη Βαλλωνία, δηλαδή τη γαλλόφωνη περιοχή του Βελγίου. Εκτός από τις μεταφράσεις αμερικανικών στριπ, όπως ο Superman, εισήγαγε δύο σειρές. Η μία ήταν το Spirou του Rob-Vel, η οποία μέχρι και σήμερα αποτελεί το σύμβολο του εκδοτικού οίκου Dupuis. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 1943, ο Rob-Vel πούλησε τα δικαιώματα της σειράς στην εταιρία, κίνηση σπάνια στη γαλλοβελγική παράδοση. Η άλλη σειρά, Les Aventures de Tif (πλέον γνωστή ως Tif et Tondu) σχεδιάστηκε από τον Fernand Dineur και παρότι στις μέρες μας έχει ουσιαστικά περιέλθει στη λήθη, η ιστορική της σημασία δεν είναι αμελητέα.

 

 

image.jpg

Η εξέλιξη του Σπιρού δια μέσου των δεκαετιών: Rob-Vel (1938-1942), Jijé (1942-1946), André Franquin (1946-1968), Jean-Claude Fournier (1969-1979), Raoul Cauvin & Nic (1982-1984), Philippe Tome & Janry (1984-1998), Jean-David Morvan & José Luis Munuera (2004-2008) και Fabien Vehlmann & Yoann (2010-σήμερα).

 

 

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ανέκοψε την ανοδική τάση των BD. Το Βέλγιο περιήλθε σε γερμανική κατοχή τον Μάιο του 1940, ενώ τον Ιούνιο του ίδιου έτους, τα ναζιστικά στρατεύματα είχαν μπει στο Παρίσι. Η εισαγωγή αμερικανικών τίτλων απαγορεύτηκε το 1941 και πολλά έντυπα αναγκάστηκαν να διακόψουν την κυκλοφορία τους. Πάντως, μια μικρή παραγωγή υπήρχε. Αρκετοί σκιτσογράφοι ανέλαβαν να «ολοκληρώσουν» στριπάκια όπως ο Superman ή ο Flash Gordon. Γρήγορα, βέβαια, απαγορεύτηκε και αυτό.

 

Μερικά τεράστια ονόματα ξεκίνησαν την καριέρα τους την εποχή εκείνη. Αυτός που ίσως αναδείχθηκε περισσότερο, ήταν ο Edgar P. Jacobs. Το 1943 δημιούργησε για το περιοδικό Bravo, το Le Rayon U, ένα από τα πρώτα BD επιστημονικής φαντασίας. Σύντομα, έγινε φίλος και συνεργάτης του Hergé, ο οποίος κατά την κατοχή, σε μια κίνηση που έγειρε πολλές κουβέντες για την ιδεολογία του, συνεργάστηκε με την ελεγχόμενη από τους Γερμανούς εφημερίδα Le Soir. Την ίδια περίπου περίοδο, οι André Franquin, Morris και Peyo έκαναν τα πρώτα τους καλλιτεχνικά βήματα μαζί, στον χώρο του animation.

 

11.jpg12.jpg

Το Le Rayon U εκτυλίσσεται σε έναν φανταστικό πλανήτη και διηγείται τις περιπέτειες μιας ομάδας ερευνητών που αναζητά ένα πολύτιμο ορυκτό.

 

Στη Γαλλία, η δημιουργία ήταν επίσης περιορισμένη, αλλά όχι μηδαμινή. Το 1942 όλα τα περιοδικά της κατεχόμενης ζώνης σταμάτησαν την κυκλοφορία, με εξαίρεση το προπαγανδιστικό περιοδικό Le Téméraire. Προηγουμένως όμως, ένας νέος που θα έγραφε σκίτσαρε ιστορία, είχε προλάβει να δει το πρώτο του έργο τυπωμένο. Ήταν ο Albert Uderzo, του οποίου ένα σύντομο κόμικ βγήκε το 1941 στο ένθετο Boum. Στη Γαλλία του Βισύ, αντιθέτως, φιλοξενούνταν αρκετά έντυπα. Ένα από αυτά, είναι το περιοδικό Cœurs Vaillants-Âmes vaillantes, το οποίο προέκυψε από την συγχώνευση των δύο βασικών τίτλων των εκδόσεων Fleurus. Στο διμηνιαίο αυτό οκτασέλιδο συστήνονται, τον Αύγουστο του '41, ο Sylvain και οι Sylvette, δύο αδελφάκια από το πενάκι του Maurice Cuvillier. Πρόκειται για ένα από τα μακροβιότερα κόμικς της γαλλοβελγικής σκηνής, καθώς οι ιστορίες τους στο δάσος με τα διάφορα ζωάκια συνεχίζονται μέχρι και τις μέρες μας.

 

13.jpg

 

Μετά τον πόλεμο, η σκηνή των κόμικς στην Ευρώπη θύμιζε πράγματι καμένη γη. Υπήρχαν πυρήνες καλλιτεχνών που ήρθαν στην επιφάνεια αλλά, όπως συμβαίνει μετά από κάθε πόλεμο μεγάλης κλίμακας, ο κοινωνικός συντηρητισμός άπλωσε τα πλοκάμια του και με τον νόμο της 16ης Ιουλίου του 1949 εφαρμόστηκε έντονη λογοκρισία στα γαλλοβελγικά κόμικς. Απαγορεύτηκε η έκδοση οποιουδήποτε jeunesse (παιδικού) κόμικ που περιείχε «ανήθικη» ή εγκληματική συμπεριφορά καθώς και όποιο στοιχείο μπορεί να πλήξει την ηθική ακεραιότητα των παιδιών. Το χειρότερο όμως ήταν η εφαρμογή του νόμου και στα έντυπα ενηλίκων στα οποία είχαν πρόσβαση παιδιά, λογοκρίνοντας με αυτό τον τρόπο πρακτικά ότι κυκλοφορούσε. Αυτό και παρόμοια μέτρα επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό την κατεύθυνση των σεναρίων και των ιστοριών με τους δημιουργούς να έπρεπε να περιμένουν αρκετά χρόνια ακόμα για να αγγίξουν πιο σοβαρά και ευαίσθητα θέματα. Παραδόξως, τα αμερικάνικα κόμικς, για τα οποία υπήρχε μεγάλη ζήτηση στα σκοτεινά χρόνια της κατοχής, δεν ήταν πλέον ελκτικά στους γαλλόφωνους αναγνώστες και θα περνούσαν πολλά χρόνια για να κεντρίσουν ξανά το ενδιαφέρον τους. Η απελευθέρωση όμως όσο κι αν περιορισθεί, δεν καταπνίγεται και η  χρυσή εποχή των BD ήταν στο κατώφλι.

 

 

10.jpg

 

  • Like 29
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Το προοίμιο της δεκαετίας του 1950 - Η έκρηξη ετοιμάζεται

Η έναρξη της έκτης δεκαετίας του 20ού αιώνα συνέπλευσε με τη μεγαλύτερη έκρηξη στην ιστορία των κόμικς: τα επόμενα 20 χρόνια θα ονομαστούν εκ των υστέρων «Η Χρυσή Εποχή των BD», αφού περνώντας μέσα από διάφορες φάσεις, είτε θεματολογικά, είτε αφηγηματικά, θα προκύψουν τίτλοι-ορόσημα που έμελλε να αγαπηθούν από δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Τίτλοι που άντεξαν στο πέρασμα το χρόνου χωρίς ψεγάδια και έστρωσαν τον μέχρι πρότινος δύσβατο δρόμο για χιλιάδες που ακολούθησαν.

 

Στις αρχές του 1950 εμφανίζονται δεκάδες τίτλοι από το Βέλγιο και τη Γαλλία που ήρθαν για να μείνουν. Το Coq Hardi ήταν ένα παιδικό περιοδικό κόμικς που ξεκίνησε να εκδίδεται λίγο πριν το τέλος του πολέμου και αναδείχθηκε ως ένας από τους δημοφιλέστερους τίτλους το 1948. Εκδότης και σκιτσογράφος των περισσότερων ιστοριών ήταν ο Marijac (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Jacques Dumas), μαζί με τον Étienne Le Rallic, με τον δεύτερο να είναι πολύ γνωστό όνομα στην εικονογράφηση παιδικών παραμυθιών και ιστοριών φαντασίας τις δεκαετίες του '30 – '40. Οι ιστορίες του περιοδικού αντλούσαν την θεματολογία τους κυρίως από τους πειρατές και τους ρομαντικούς εξερευνητές που ζούσαν περιπέτειες στις τέσσερις γωνιές της γης. Σεναριογράφος, ο Yves Dermèze.

 

coq hardi 2.jpg coq hardi 1.jpg coq hardi 3.jpeg

 

Αντίπαλο δέος του Coq Hardi και συνοδοιπόρος του στην προετοιμασία της χρυσής εποχής, ήταν η εφημερίδα Vaillant. Το Vaillant γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1942 ως Le Jeune Patriote, μια σαφώς πιο πολιτικοποιημένη πρώιμη εκδοχή που είχε την στήριξη διάφορων γαλλικών αντιστασιακών, κομμουνιστικών ομάδων και εξέδιδε κόμικ ενάντια στο Ναζισμό. Την 1η Ιουνίου του 1945 άλλαξε όνομα, άρχισε να εκδίδεται εβδομαδιαίως (hebdomadaire) και παρόλο που κράτησε τον αντιστασιακό του χαρακτήρα τα πρώτα χρόνια, στις αρχές της επόμενης δεκαετίας θα μεταβληθεί σε περιοδικό χιουμοριστικών κόμικς και περιπετειών. Φιλοξένησε μεγάλους τίτλους της εποχής, από το Yves le Loup (1947) των Jean Ollivier/René Bastard και το A. Bâbord et Père O.K. (1949) του Eugène Gire, μέχρι το πασίγνωστο Pif le Chien (1952) του José Cabrero Arnal και το Arthur le Fantome Justicier (1953) του Jean Cézard. Στη συνέχεια και μέχρι το 1969, όταν άλλαξε για δεύτερη φορά όνομα στο γνωστό μας Pif Gadget, δημοσίευσε υλικό από θρύλους του χώρου, όπως ο Gotlib, ο Nikita Mandryka και ο Jean Tabary.

 

vaillant 1946.jpg vaillant 1952.jpg

Εξώφυλλα του Vaillant, από το 1946 (αριστερά) και το 1952 (δεξιά)

 

Οι Βέλγοι δείχνουν τον δρόμο και η Χρυσή Εποχή Ξεκινά

Πέρα από αυτά τα μικρότερης έκτασης περιοδικά, τα δύο ονόματα που τάραξαν πραγματικά τα νερά και έσκασαν σαν κεραυνός εν αιθρία ήρθαν από την χώρα των γλυκών. Το 1946 ο Βέλγος Raymond Leblanc ιδρύει τις εκδόσεις Éditions du Lombard στις Βρυξέλλες και ξεκινά την έκδοση του περιοδικού Le Journal de Tintin. Ο Leblanc ήταν αντιστασιακός κατά την κατοχή και έπαιξε τον μεγαλύτερο ρόλο ώστε να αρθεί η απαγόρευση της δημοσίευσης έργων του Hergé. Οι εκδόσεις Dargaud έβγαλαν το περιοδικό στη Γαλλία το 1948 και μια λαμπρή πορεία ξεκινούσε. Με υπότιτλο «Το περιοδικό για παιδιά από 7 έως 77 ετών», το Le Journal de Tintin κυκλοφόρησε εβδομαδιαίως για σχεδόν μισό αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη πλατφόρμα της βελγικής σκηνής και παράλληλα με τον κύριο τίτλο του Les Aventures de Tintin, μέσα από τις σελίδες του έλαμψαν αγαπημένες σειρές, με πιο χαρακτηριστικές το Blake et Mortimer (1946) του Edgar P. Jacobs και το Alix (1948) του Jacques Martin.

 

periodiko tintin prwto teuxos.jpg herge kai Leblanc.jpg

Αριστερά, το πρώτο τεύχος του Tintin και δεξιά ο ιδρυτής του με τον διασημότερο συνεργάτη του

 

Το Le Journal de Tintin γέννησε τη λεγόμενη Σχολή των Βρυξελλών (École de Bruxelles), που είχε ως κύριο χαρακτηριστικό την αισθητική της καθαρής γραμμής (ligne claire), το ρεαλιστικό στις αναλογίες και λεπτομερές σχέδιο με τα αυστηρώς οριοθετημένα καρέ και τις ελάχιστες σκιές. Εκτός από τον πατέρα Hergé, η Σχολή των Βρυξελλών αποτελούνταν από τους Paul Cuvelier, Jacques Martin, Willy Vandersteen και τον αξιότερο διάδοχο όλων, τον Edgar P. Jacobs. Η σειρά Blake et Mortimer ξεκίνησε να εκδίδεται στο Le Journal de Tintin το 1946 με την ιστορία Le Secret de l'Espadon και σήμερα είναι η νo. 1 κατασκοπική περιπέτεια BD σε πωλήσεις παγκοσμίως. Οι πρωταγωνιστές της, ο πράκτορας Blake και ο φίλος του και καθηγητής φυσικής Mortimer, μπλέκουν σε περιπέτειες εναντίον της νέμεσης τους, του αδίστακτου Συνταγματάρχη Olrik. Είναι αξιοσημείωτη η ακρίβεια και η φινέτσα με την οποία ο Jacobs σχεδίασε τη σειρά στα πρότυπα της ligne claire, ενώ το στιλ αφήγησης είναι μια ένωση στοιχείων από τους Arthur Conan Doyle, George Wells και Jules Verne. Δύο χρόνια αργότερα έκανε την εμφάνισή του το Alix του Jacques Martin. Μέσα από τις περιπέτειες ενός νεαρού Γαλάτη σκλάβου των Ρωμαίων, οι αναγνώστες έρχονταν σε επαφή με προσεκτικά μελετημένα ιστορικά περιβάλλοντα. Ο παραγωγικός Willy Vandersteen προσέφερε το επιτυχημένο παιδικό Bob et Bobette που πρωτοεμφανίστηκε το 1945 και μέχρι σήμερα έχει πάνω από 330 άλμπουμ.

 

blake-et-mortimer.jpg

Οι Μπλέικ και Μόρτιμερ τα λένε στα μπαλκόνια τους, στην πόλη της Ανγκουλέμ

 

Ο έτερος τιτάνας ήταν το επίσης βελγικό περιοδικό Le Journal de Spirou της Dupuis. Παρόλο που κυκλοφόρησε 8 χρόνια πριν το Le Journal de Tintin, και συγκεκριμένα το 1938, ήταν αφού συνέχισε την λειτουργία του μετά την απελευθέρωση του Βελγίου που γιγαντώθηκε. Γιγαντώθηκε σε φήμη και μίκρυνε σε μέγεθος, όντας το πρώτο περιοδικό μεγάλης εμβέλειας που υιοθέτησε το μικρό φορμά εκτύπωσης. Από τις σελίδες του πέρασαν θρύλοι της γαλλοβελγικής σκηνής, που «ίδρυσαν» με τη σειρά τους τη Σχολή του Σαρλερούα (École de Charleroi), η οποία έχει κύριο χαρακτηριστικό το πιο πληθωρικό και εξατομικευμένο σχέδιο, χωρίς περιορισμούς ή συμβάσεις (style atome).

 

periodiko Spirou prwto teuxos.jpg

Το πρώτο τεύχος του Le Journal de Spirou

 

Ο πρώτος ήρωας που φιλοξένησε το περιοδικό και του οποίου το όνομα πήρε, ήταν ο Spirou από το δίδυμο Spirou et Fantasio, δύο δαιμόνιοι ρεπόρτερ που έμπλεκαν σε χιουμοριστικές περιπέτειες παρόμοιες με αυτές του Τεντέν. Πίσω από τις ιστορίες τους  βρέθηκαν κατά καιρούς πολλοί αντιπρόσωποι της Σχολής του Σαρλερουά. Ο Jijé ήταν αυτός που συνέχισε, μετά τον Rob-Vel, να γράφει τον χαρακτήρα, ενώ δημιούργησε την σειρά Blondin et Cirage το 1947 και το Jerry Spring το 1954. Η δεύτερη θεωρείται ο ακρογωνιαίος λίθος των western BD, επηρεάζοντας πολλούς καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων και ο μεγάλος Moebius. Την διετία 1946-1947 την ομάδα δημιουργίας του περιοδικού άρχισαν να συμπληρώνουν οκτώ δημιουργοί που εγκαθίδρυσαν την Σχολή του Σαρλερουά. O André Franquin, γνωστός για τις δημιουργίες του Marsupilami (1952) και Gaston (1957), αναλαμβάνει το 1946 το τιμόνι του Spirou et Fantasio από τον Jijé και οδηγεί τον τίτλο στις καλύτερες ιστορίες του. Ο νεαρός σκιτσογράφος Victor Hubinon κάνει τα πρώτα του βήματα στο περιοδικό με την σειρά Buck Danny (1947), παρέα με τον σεναριογράφο Jean-Michel Charlier, και ο Will (Willy Maltaite) μας προσφέρει την συνέχεια του Tif et Tondu το 1947. Ο Will αποτελεί ιδρυτικό μέλος της σχολής Marcinelle (άλλο όνομα για την Σχολή του Σαρλερουά) και έναν από τους τέσσερις της Bande des Quatre (=συμμορία των τεσσάρων) μαζί με τους Franquin, Jijé και Morris.

 

andre franquin spirou.jpg jije spirou.jpg morris spirou.jpg will spirou.jpg victor hubinon spirou.jpg

Από αριστερά προς δεξιά: Franquin, Jijé, Morris, Will και Hubinon

 

Καλά διαβάσατε. Μέσα από τις σελίδες του Le Journal de Spirou αναδύθηκε ο διασημότερος καουμπόης. Ο Morris δημιούργησε μια χιουμοριστική σειρά western με τίτλο Lucky Luke, με πρωταγωνιστή έναν καουμπόη που πυροβολεί πιο γρήγορα από τη σκιά του. Εκδόθηκε πρώτη φορά στο περιοδικό το 1946, αποτελεί στα πρώτα του άλμπουμ το πιο χαρακτηριστικό δείγμα της style atome και μαζί με τον Τεντέν και τον Αστερίξ, που θα έρθει λίγο αργότερα, είναι οι πιο γνωστοί τίτλοι στην ιστορία των ευρωπαϊκών κόμικς.

 

Αργότερα, από το περιοδικό του Spirou θα περάσουν άξιοι συνεχιστές των προκατόχων τους. Μερικοί από αυτούς είναι οι Peyo με τα Johan et Pirlouit (1947) και Les Schtroumpfs (1958), ο Yvan Delporte που συνεργάστηκε με τον Peyo στα Στρουμφάκια και με τον Franquin στο Gaston, ενώ ήταν αρχισυντάκτης του περιοδικού από το 1955 έως το 1968, ο Jean Roba με το Boule et Bill (1959), ο Maurice Tillieux με το Gil Jourdan (1956) και πολλοί άλλοι.

 

les-schtroumpfs-noirs.jpg

Λεπτομέρεια από την πρώτη ιστορία των Στρουμφακίων :P

 

Στα 15 χρόνια από το 1945 έως το 1960 κυριαρχούσαν παντού οι Βέλγοι. Τα δύο προαναφερθέντα, αντίπαλα περιοδικά, αντιπροσώπευαν τις δύο κυρίαρχες σχεδιαστικές τάσεις των BD, καθώς και δύο πυρήνες ανθρώπων, των μαθητών του Hergé και των μαθητών του Jijé. Η ligne claire και η style atome «κοντράρονταν» συνεχώς, με τους δημιουργούς τους να παράγουν ασταμάτητα πολλούς εξαιρετικούς τίτλους, οι οποίοι έμειναν στην ιστορία ως οι πλέον κλασικοί, και τους αναγνώστες να έχουν μόνιμα ένα χαμόγελο μέχρι τ’ αυτιά που έπαιρναν μέρος σε αυτό το καλλιτεχνικό κομφούζιο των κόμικς. Η δεκαπενταετία αυτή ονομάστηκε από τους κριτικούς «Η Χρυσή Εποχή των Βελγικών κόμικς» και αποτελεί το πρώτο και μεγαλύτερο κομμάτι της χρυσής εποχής των γαλλοβελγικών κόμικς, που συνεχίστηκε με το γαλλικό περιοδικό Pilote το 1959.

  • Like 27
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Οι Γάλλοι απαντούν - Η Γενιά του Pilote

 

Το Pilote ήταν ο τίτλος που παρουσίασαν οι Γάλλοι ως αντίπαλο δέος των Spirou και Tintin. Κυκλοφόρησε πρώτη φορά στις 29 Οκτωβρίου 1959 και φιλοξένησε όλους τους μεγάλους τίτλους της δεύτερης γενιάς των «Χρυσών BD», οι οποίοι έκλεισαν την χρυσή εποχή. Ιδρυτές του δεν θα μπορούσαν να είναι άλλοι από το δίδυμο της επιτυχίας René Goscinny και Albert Uderzo, μαζί με τον σεναριογράφο Jean-Michel Charlier και άλλους.

 

pilote no0.jpg

Το εξώφυλλο του τεύχους No.0 με την dream team

 

Το Pilote ήταν η κοιτίδα, ο τόπος γέννησης της πιο αναγνωρίσιμης φιγούρας των κόμικς (εκτός των Disney) παγκοσμίως, του Αστερίξ. Ο Αστερίξ γεννήθηκε από τις πένες των Goscinny και Uderzo, συγκλόνισε με τις περιπέτειες του την ευρωπαϊκή σκηνή κόμικς και σήμερα αποτελεί το πρώτο σε πωλήσεις BD, με μεγάλη διαφορά από το εκάστοτε δεύτερο. Ο Goscinny πολύ σοφά ταύτισε την έναρξη λειτουργίας του περιοδικού με την κυκλοφορία του πρώτου τεύχους Αστερίξ, με αποτέλεσμα τον Οκτώβριο του 1959 να δει ο κόσμος για πρώτη φορά τις παροιμιώδεις και χιουμοριστικές προσπάθειες του Αστερίξ, του Οβελίξ και των συγχωριανών τους να προστατέψουν το τελευταίο ανυπότακτο γαλατικό χωριό από τους Ρωμαίους. Η σειρά αγαπήθηκε από το πρώτο κιόλας τεύχος και η επιτυχία του περιοδικού ήταν δεδομένη. Εξαιρετική ανάλυση για παραπάνω πληροφορίες μας προσφέρει ο Kurdy Malloy

 

goscinny uderzo.jpg

Αχώριστοι τόσο στη ζωή όσο και στο χαρτί

 

Βέβαια μαζί με το «αστέρι» του περιοδικού, ο Goscinny ήξερε πως έπρεπε να βάλει αξιόλογα συνοδευτικά πιάτα για να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον. Από το περιοδικό παρέλασαν τίτλοι-θρύλοι όπως το Barbe-Rouge (1959) των Jean-Michel Charlier και Victor Hubinon, το καλύτερο σύμφωνα με πολλούς western κόμικ Blueberry (1963) των Charlier και Jean “Moebius” Giraud, το Achille Talon (1963) του Greg (Michel Regnier), το θρυλικό sci-fi  Valerian et Laureline (1967) των Pierre Christin και Jean-Claude Mézières, τα Valentin le Vagabond (1960) και Iznogoud (1968) του Jean Tabary, ενώ το 1967 αγόρασε και τα δικαιώματα έκδοσης του Lucky Luke.

 

GOSCINNY-et-TABARY-sur-tapis-volant.pngcomes_pilote-team.gif

Ο Goscinny είναι ο Βασιλιάς του Pilote. Αριστερά κάθετε πρώτος στο μαγικό χαλί του Iznogoud, δεξιά στο θρόνο του ενώ πλαισιώνεται από τους υπόλοιπους δημιουργούς

 

Τα υπόλοιπα περιοδικά

 

Πλάι στο Pilote, στέκεται δυναμικά το Vaillant. Κατά τη δεκαετία του 1950 κυκλοφορούσε ακόμα στο μεγάλο φορμά, το τελευταίο κομιξο-έντυπο που το διατηρούσε, και έφτασε στο σημείο να πουλάει 210.000 αντίτυπα εβδομαδιαίως. Η ανοδική του πορεία συνεχίστηκε και στα 60's. Το 1962 ο ανταγωνισμός με τα άλλα περιοδικά της εποχής το ανάγκασαν να υιοθετήσει το μικρό μέγεθος. Το ίδιο έτος δημοσιεύτηκε η πρώτη σελίδα του Nanar, Jujube et  Piette, τουτέστιν το ντεμπούτο του Gotlib.

gnogno3.gif

Καυστικός και αλλοτριωμένος Gai-Luron

 

Από αυτή τη σειρά αναδείχθηκε ο ίσως γνωστότερος χαρακτήρας του μεγάλου χιουμορίστα, ο Gai-Luron, ο οποίος το 1967 απέκτησε τον δικό του τίτλο (και είδαμε στο περιοδικό ΔΙΚΑΙΟΣ του Ανεμοδουρά) . Και παρότι ο Gotlib γρήγορα μετακόμισε στο Pilote και στο πλευρό του Goscinny, με τον οποίο δημιούργησαν το εξαιρετικό Les Dingodossiers (1963), συνέχισε να σκιτσάρει για το Vaillant. Μέσα από το ίδιο έντυπο, έκανε τα πρώτα του βήματα και ο Nikita Mandryka, με το Le Concombre Masqué (1965), ένα από τα γνωστότερα έργα του. Το 1965 ο τίτλος του περιοδικού άλλαξε σε Le Journal de Pif.

 

Hara-KiriLogo.png

Hara-Kiri: εφημερίδα ηλίθια και κακιασμένη 

 

Στον αντίποδα των Pilote και Vaillant, από άποψη target group, βρίσκεται το καθαρά ενήλικο Hara-Kiri. Ήταν το πρώτο μεγάλο γαλλικό σατιρικό έντυπο, δημιουργώντας έτσι μια παράδοση χρόνων, που συνεχίζεται (δυστυχώς σε κατάπτωση) μέχρι τις μέρες μας. Κύριοι εμπνευστές του εγχειρήματος ήταν ο δημοσιογράφος και χιουμορίστας Georget Bernier, γνωστός ως Professeur Choron, και ο σκιτσογράφος François Cavanna. Το περιοδικό ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο του 1960, κυκλοφορούσε σε μηνιαία βάση και δεν περιείχε μόνο κόμικς, μολονότι αυτά ήταν ο πυλώνας του. Το πλήθος και η σπουδαιότητα των ονομάτων που συνεργάστηκαν με το Hara-Kiri στα πρώτα του βήματα προκαλούν θαυμασμό: Fred, Georges Wolinski, Reiser, Moebius, Gébé, Cabu, Willem... :wow: Τα κόμικς του Hara-Kiri επιτίθονταν σε κάθε ταμπού, καθώς στις σελίδες του μπορούσες να βρεις από παρωδίες του Τεντέν, μέχρι ιστορίες με τολμηρά θηλυκά, όπως το Les Adventures de Jodelle (1966) των Pierre Bartier και Guy Peellaert. Απ' ότι φαίνεται, κάτι έκαναν σωστά, αφού η γαλλική κυβέρνηση ανέστειλε δύο φορές την κυκλοφορία του, μία το 1961 και μία το 1966, χρησιμοποιώντας το νόμο του 1949. Μάλιστα, στη δεύτερη απαγόρευση, που διήρκεσε επτά μήνες, προσωπικότητες όπως η Simone de Beauvoir, ο Jean-Paul Sartre και ο Alain Resnais υπέγραψαν δημόσια αίτηση, ζητώντας την άρση της απαγόρευσης.

 

hara kiri crew.jpg

Χιουμοριστική αυτοπαρουσίαση των συντελεστών του Hara-Kiri, από κάποιο τεύχος του 1966, ένας πρωτότυπος τρόπος για το σπάσιμο του τέταρτου τοίχου 

 

Αρκετά περιοδικά που είχαν εμφανιστεί τα προηγούμενα χρόνια συνέχισαν την πορεία τους κατά τη δεκαετία του 1960 ή έστω σε μέρος της. Για παράδειγμα, το προπολεμικό Cœurs Vaillants συνέχισε με μικρότερη επιτυχία (και δύο αλλαγές ονόματος), μέχρι και το 1981, ενώ το ιστορικό Coq Hardi σταμάτησε το 1963. Τέτοια έντυπα είχαν ελάχιστη συνεισφορά στη λάμψη της εποχής εκείνης, αλλά ακόμη κι έτσι, παρέμεναν μέρος της γαλλικής σκηνής.

 

Τα BD στο μικροσκόπιο

 

Ενώ τα πιο τολμηρά BD αντιμετώπιζαν τη λογοκρισία, παρατηρήθηκε μια τάση για ανατροπή της άποψης ότι τα κόμικς αποτελούν ευτελές πολιτιστικό προϊόν. Κατά τη δεκαετία αυτή, δηλαδή, άτομα από των χώρο των κόμικς και όχι μόνο, προσπαθούν ποικιλοτρόπως να αναδείξουν τα bandes dessinées στο ευρύ κοινό ή έστω τα πήραν πιο σοβαρά. 

 

Club des Bandes Dessinées.jpg

Το αντίστοιχο NewsLetter της εποχής, Bulletin du Club des bandes dessinees Μαρτίου 1964

 

Το 1962 σχηματίστηκε το Club des Bandes Dessinées («Λέσχη των Κόμικς» ελληνιστί), μια ομάδα που αποσκοπούσε στην ανάδειξη του κόμικ σε μορφή τέχνης. Το εντυπωσιακό είναι ότι στα μέλη της, πέρα από δημιουργούς, συγκαταλέγονταν πνευματικές μορφές, όπως συγγραφείς, σκηνοθέτες, ηθοποιοί και φιλόσοφοι. Παραδόξως, δεν επικεντρώνονταν στα γαλλοβελγικά κόμικς, αλλά στα αμερικανικά στριπάκια του 1930 και 1940. Το 1962 έβαλαν μπρος την έκδοση του περιοδικού Giff-Wiff, στο οποίο δημοσιεύονταν ως επί το πλείστο άρθρα. Ο μεγάλος συγγραφέας και φιλόσοφος Umberto Eco είχε συνεισφέρει στο περιοδικό. Το 1965, σε συνεργασία με Ιταλούς, το Club des Bandes Dessinées συν-διοργάνωσε το πρώτο διεθνές φεστιβάλ κόμικς στην ιταλική πόλη Bordighera, το οποίο σύντομα εξελίχθηκε στο παγκοσμίου φήμης Φεστιβάλ της Λούκκα. :yes:  Το 1966 πραγματοποιήθηκε μια διάσπαση, από την οποία προέκυψε το Société Civile d'Étude et de Recherche des Littératures Dessinées (Πολιτιστικός Σύλλογος για τη Μελέτη και Έρευνα της Εικονογραφημένης Λογοτεχνίας) ή SOCERLID για συντομία. Ο σύλλογος αυτός άρχισε να εκδίδει το δικό του περιοδικό μελέτης των κόμικς, το Phénix, που κυκλοφόρησε μέχρι το 1977. Η σημαντικότερη συνεισφορά του SOCERLID, ωστόσο, είναι η διοργάνωση της έκθεσης Bande Dessinée et Figuration Narrative. Διοργανώθηκε το 1967 στο Μουσείο Διακοσμητικής Τέχνης του Παρισιού και την επισκέφτηκαν γύρω στα 500.000 άτομα, αριθμός αληθινά εντυπωσιακός.

 

Bande Dessinée et Figuration Narrative.jpg

Ο κατάλογος της προαναφερθείσας έκθεσης. Στο εξώφυλλο διακρίνουμε δυο καρέ από το Little Nemo in Slumberland του Winsor McCay

 

Από τα μέσα της δεκαετία περίπου, έκαναν την εμφάνισή τους και τα πρώτα βιβλία-μελέτες πάνω στα κόμικς. Δεν ήταν όλες οι προσεγγίσεις ενθουσιώδεις, αλλά αρκετές, αν όχι όλες, κατέληγαν ότι τα BD και γενικά τα κόμικς έχουν τη δυνατότητα να φτάσουν σε υψηλά ποιοτικά επίπεδα. Κυριότερο είναι το βιβλίο Histoire des Bandes Dessinée (1969) του ακαδημαϊκού και καθηγητή Gérard Blanchard που θεωρείται το πρώτο που κοιτάζει το μέσο από ιστορικής πλευράς και όχι από τη νοσταλγική οπτική του συλλέκτη. Ακόμη και ο όρος «ένατη τέχνη» (neuvième art), που πλέον χρησιμοποιείται ευρέως σε Γαλλία και Βέλγιο, «γεννήθηκε» στα 60s. Βέβαια, η πατρότητά του δεν είναι σίγουρη. Άλλοι λένε ότι εμπνευστής της ήταν ο Morris, που την ανέφερε σε ένα άρθρο του στο περιοδικό Spirou, ενώ κάποιοι ισχυρίζονται ότι πρωτακούστηκε λίγα χρόνια πριν, στην πρώτη συνέλευση του Club des Bandes Dessinées.

 

Αυλαία για την "L'Age D'Or"

 

Η εικοσιπενταετία 1945-1969 δικαίως ονομάστηκε L'Age d'Or de BD. Τα περιοδικά Tintin, Spirou και Pilote έβγαλαν τίτλους που χαρακτήρισαν τη γαλλοβελγική σκηνή και τη διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που είναι σήμερα. Μέσα από τις σελίδες του ξεπήδησαν αμέτρητες κλασικές σειρές, χιουμοριστικές ή περιπετειώδεις, και δημιουργοί που πλέον αποκαλούνται ιερά τέρατα. Παράλληλα με αυτά, ή μάλλον κάτω από αυτά, υπήρχε ένα άλλο ρεύμα, που θα έσκαγε σαν κύμα στην ακτή των BD. Ήταν το «αναρχικό» Hara-Kiri, αλλά και ορισμένοι τίτλοι που θ' αναφερθούν σε λίγο. Αυτά αποτέλεσαν το σπόρο της ωρίμανσης, ο οποίος θα ποτιζόταν με τον Μάη του '68, θα φύτρωνε στα 70s και θ' αναπτυσσόταν σε ένα ακόμα εντυπωσιακό δέντρο, μέσα στο δάσος των γαλλοβελγικών κόμικς.

  • Like 26
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Δεκαετία του 1970 - Μια εποχή πειραματισμού και ωρίμανσης

 

Αν τα προηγούμενα χρόνια είδαν την εκτίναξη των BD, τα 70s ήταν η περίοδος «ενηλικίωσής» τους. Η θεματολογία άρχισε να ξεφεύγει από το χιούμορ και την απλή περιπέτεια, ενώ το σχέδιο πολλών δημιουργών απομακρύνθηκε από τα συνηθισμένα. Ουσιαστικά, κατά τη δεκαετία αυτή, υπήρξε μια μαζική προσπάθεια για απόκτηση πραγματικής καλλιτεχνικής ελευθερίας. Όπως έχει ειπωθεί «στη δεκαετία του 1970, τα πάντα επιτρέπονταν... εφόσον ήταν απαγορευμένα».

 

Προτού ξεκινήσουμε, καλύτερα να πάμε μερικά βήματα πίσω, ξανά στη δεκαετία του 1960 και συγκεκριμένα στο 1962. Το έτος αυτό εμφανίστηκε στο V Magazine, ένα μικρό περιοδικό που περιείχε κυρίως κόμικς επιστημονικής φαντασίας, μια νέα σειρά που επρόκειτο να ταρακουνήσει τον καθωσπρεπισμό της εποχής. Ήταν το Barbarella του Jean-Claude Forest, ένας τίτλος που συνδύαζε το sci-fi με τον ερωτισμό. Όταν το 1964 κυκλοφόρησε υπό τη μορφή άλμπουμ, θεωρήθηκε ιδιαίτερα προκλητικό, η ξανθιά καλλονή έφαγε :ban: και μετά επανεκδόθηκε με μια πιο ευπρεπή ένδυση.

 

1. Barbarella-3versions.JPG

Τρεις διαφορετικές εκδοχές από το πρώτο καρέ της σελίδας 53 του BarbarellaΑριστερά προς τα δεξιά: από το άλμπουμ του 1964, από την επανέκδοση του 1968 (λίγο μετά την κυκλοφορία της ταινίας) και από τον τόμο της Les Humanoïdes Associés το 1994.

 

Το κόμικ αυτό, αν και τις έχει τις «ρυτίδες» του πλέον, είναι μεγάλης ιστορικής σημασίας. Ήταν ένα από τα πρώτα BD με πιο αισθησιακό περιεχόμενο και ακολούθησαν τίτλοι όπως το Les Aventures de Jodelle (1966) των Pierre Bartier/Guy Peellaert και Epoxy (1968) των Jean Van Hamme/Paul Cuvelier. Δεν ήταν αμιγώς ερωτικά αναγνώσματα, αλλά χαστούκισαν το νόμο περί ανηθικότητας και κατ' επέκταση βοήθησαν στην αποδέσμευση της γαλλόφωνης σκηνής από την παιδικότητα εκείνων των ημερών. Δίπλα σε αυτά, προσθέστε την επίδραση του περιοδικού Hara-Kiri, που αναλύθηκε παραπάνω, καθώς και τη γενικότερη απελευθέρωση που έφεραν σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα γεγονότα του Μάη του '68. Και εγένετο μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εποχές των BD.

 

Καινούργια σατιρικά περιοδικά

Η νέα δεκαετία έφερε μια τάση φυγής από το Pilote. Η αρχή έγινε με τους Gotlib, Nikita Mandrynka και Claire Bretécher, μεγάλα ονόματα του περιοδικού, που το 1972 ίδρυσαν το L'Écho des Savanes. Επηρεασμένοι από το αμερικανικό underground και ιδιαίτερα την αισθητική του Mad, στόχευαν αποκλειστικά στο ενήλικο κοινό και το χιούμορ τους ήταν συχνά σεξουαλικού και σκατολογικού περιεχομένου. Αρχικά, το ιδρυτικό τρίο ήταν και οι αποκλειστικοί συντελεστές του περιοδικού, αλλά σταδιακά προστέθηκαν και πολλοί άλλοι, μεταξύ των οποίων ο Carali, ο Solé, ο Georges Pichard, ο René Pétillon και ο Philippe Vuillemin. Για αρκετούς, το L'Écho des Savanes δεν ήταν παρά μια κακόγουστη φυλλάδα, αλλά η αλήθεια είναι ότι πολλά από τα στριπάκια του έκαναν εύστοχη κοινωνική σάτιρα και έσπαζαν τα ταμπού της εποχής.

 

2. Echo-des-savanes-founders.jpg

Οι ιδρυτές του L'Écho des Savanes σχεδιασμένοι από τον Gotlib

 

Το 1975, ο Gotlib εγκατέλειψε και το L'Écho des Savanes:praff:Μαζί με τον συντάκτη Jacques Diament και τον πρώην Pilote-ικό σκιτσογράφο Alexis έβαλε μπρος την εκδοτική Audie και το περιοδικό Fluide Glacial. Μέσα από τις σελίδες του «αναγεννήθηκαν» ο Superdupont των Gotlib και Jacques Lob (είχε πρωτοεμφανιστεί στο Pilote) και μας συστήθηκαν οι Bidochon (1977) του Binet. Γενικά, στο Fluide Glacial ξεδίπλωσαν το ταλέντο τους όχι μόνο νεαροί δημιουργοί σαν τον Daniel Goossens ή τον Max Cabanes, αλλά και φτασμένα ονόματα, με κυριότερο τον Franquin. Το Fluide Glacial είχε εν πολλοίς, το ίδιο σκωπτικό ύφος με το L'Écho des Savanes.

 

3. FG3 (Gotlib).jpg 4. FG4 (Alexis).jpg 5. FG21 (Goossens).jpg

Εξώφυλλα του Fluide Glacial από τους Gotlib, Alexis και Goossens

 

Κοντά στα προαναφερθέντα περιοδικά, ήρθε να σταθεί και το γνωστό μας Charlie Hebdo. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1970, ως αντικαταστάτης Hara-Kiri, μετά την απαγόρευση που του επιβλήθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση λόγω χλευασμού του θανάτου του Charles de Gaulle. Το δυναμικό του αποτελούνταν από την παλιά φρουρά των Wolinski, Cabu, Reiser και άλλων δημιουργών. Η κυκλοφορία του διεκόπη το 1981, αλλά επανήλθε έντεκα χρόνια μετά και συνεχίζει μέχρι σήμερα.

 

Τα Pif Gadget, Charlie Mensuel και (À suivre)

Σε διαφορετικό μήκος κύματος κινούνταν τα Charlie Mensuel, Pif Gadget και (À suivre), των οποίων η ύλη δεν περιοριζόταν στα χιουμοριστικά κόμικς. Η κοινή τους ομαδοποίηση δε βασίζεται τόσο στο target group, που δεν ήταν άλλωστε το ίδιο και για τα τρία. Η σημασία των περιοδικών αυτών έγκειται στο ότι έφεραν το γαλλόφωνο κοινό σ' επαφή με νέους καλλιτέχνες από το εξωτερικό, πολλοί από τους οποίους θ' αφομοιώνονταν σταδιακά στη γαλλοβελγική σκηνή.

 

Το Pif Gadget ήταν το τέως Vaillant, που άλλαξε όνομα το 1969. Λίγο-πολύ, οι σειρές που προϋπήρχαν συνεχίστηκαν και μετά την αλλαγή αυτή. Τα χιουμοριστικά κόμικς των Tabary, Greg, Gotlib και Moallic υπερείχαν αριθμητικά των πιο ενήλικων έργων, τα οποία όμως είχαν για μπροστάρη το δημοφιλέστατο Rahan (1969) των Roger Lecureux και André Chéret. Ωστόσο, έγινε και μια πολύ μεγάλη προσθήκη. Το Νοέμβριο του 1969, στο Φεστιβάλ της Λούκκα, ο αρχισυντάκτης Georges Rieu γνωρίστηκε με τον Hugo Pratt, στον οποίο πρότεινε συνεργασία. Έτσι, ο μεγάλος Ιταλός ξαναπιάνει τον Corto Maltese, τον ρομαντικό τυχοδιώκτη που είχε δημιουργήσει πριν λίγα χρόνια, και παρουσιάζει είκοσι μία σύντομες ιστορίες του, από το 1970 μέχρι το 1973. Με αυτό τον τρόπο ξεκίνησε μια σχέση αγάπης του Pratt με το γαλλόφωνο κοινό.

 

6. Pif Gadget1.jpg

Το πρώτο τεύχος του Pif Gadget

 

Το Charlie Mensuel ιδρύθηκε το 1969, ως η γαλλική βερσιόν του ιταλικού περιοδικού Linus. Πήρε τ' όνομά του, όπως και το Linus, από χαρακτήρα του αμερικανικού Peanuts και εν προκειμένω από τον Charlie Brown. Δημοσίευε πολλούς ξένους τίτλους, όπως τα Valentina, Krazy Kat, Mafalda και (οποία έκπληξις!) Peanuts. Από εγχώρια κόμικς είχε δουλειές των Reiser, Cabu, Gébé και διαφόρων άλλων. Αυτά όμως που συνδέθηκαν περισσότερο με το Charlie Mensuel ήταν το κωμικοερωτικό Paulette (1970) των Wolinski/Pichard και το νουάρ Alack Sinner (1975) των Αργεντίνων Carlos Sampayo/José Muñoz. Οι δύο αυτοί τίτλοι, όπως και αρκετοί άλλοι, δημοσιεύονταν παράλληλα και στο Linus, οπότε ο καθορισμός της «εθνικότητάς» τους είναι μάλλον αδύνατος.

 

7. CharlieWolinski.jpg

I saw what you did there Mr. Wolinski :takethis:

 

Τον Οκτώβριο του 1977 κυκλοφόρησε το μηδενικό τεύχος του περιοδικού (À suivre), το οποίο εξέδιδε η Casterman. Το μηνιαίο αυτό έντυπο έγινε εξαρχής το όχημα πολλών σπουδαίων δημιουργών, μεταξύ των οποίων οι Claude Auclair, οι αδελφοί Schuiten, ο Comès, o F'murrr και ο Benoît Sokal. Ο πρώτος όμως που έκανε το «μπαμ» ήταν ο Jacques Tardi με το Ici Même (1977), σε σενάριο του Forest. Ωστόσο, αυτή ήταν μόνο η αρχή. Κατά τη δεκαετία του '80, το (À suivre) θα αναδεικνυόταν σε ηγετικό περιοδικό, απ' όπου θα ξεπηδούσαν σειρές-θρύλοι των BD.

 

8. A SUIVRE.jpg

«À suivre» όπως λέμε «συνεχίζεται»

 

Τα Tintin και Spirou ανανεώνονται

Ο ούριος άνεμος της εποχής φύσηξε και προς τη μεριά των Tintin και Spirou, που άρχισαν να μπαίνουν στο πνεύμα της εποχής. Αφαίρεσαν τα ηθοποιητικά από την ύλη τους και έδωσαν χώρο σε νέα ταλέντα, που με τη σειρά τους μας χάρισαν εξαιρετικά κόμικς. Συνέχισαν να δίνουν έμφαση στο χιούμορ, αλλά πλέον το παιδικό κοινό δεν ήταν ο μόνος στόχος τους.

 

Ήδη από το 1965, ο Greg ήταν αρχισυντάκτης του Tintin. Κατά τη θητεία του, που έληξε το 1974 εμφανίστηκαν πολλοί σημαντικοί τίτλοι, όπως το Bernard Prince (1966), σε σενάριο του ίδιου και σχέδιο του Hermann, το Buddy Longway (1972) του Ελβετού Derib και το Robin Dubois (1970) των Bob de Groot και Turk. Το περιοδικό είχε πλέον αλλάξει ριζικά και ένα νέο δίδυμο ήρθε να επικυρώσει με τον καλύτερο τρόπο τη μεταβολή αυτή. Ήταν οι Jean Van Hamme και Grzegorz Rosiński, οι οποίοι το 1977 ξεκίνησαν τη σειρά Thorgal. Οι περιπέτειες του νεαρού πολεμιστή αποτελούν έργο-σταθμό του είδους του fantasy στη γαλλοβελγική σκηνή και παραμένουν ακόμα και σήμερα τρομερά δημοφιλείς σε όλο τον κόσμο.

 

9. tintin1.jpg 10. tintin2.jpg

Ο Hermann, που πλέον συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες μορφές των γαλλοβελγικών κόμικςέκανε τα πρώτα του βήματα στο Tintinγια το οποίο συχνά φιλοτεχνούσε τα εξώφυλλα

 

Στο Spirou εμφανίστηκαν επίσης αξιόλογοι τίτλοι. Στην αρχή ωστόσο, το περιοδικό δεν απομακρύνθηκε  πολύ από την παράδοση των περασμένων εποχών και επέμεινε σε χιουμοριστικές και νεανικές σειρές. Απ' όλους τους δημιουργούς αυτής της περιόδου ξεχωρίζει ο παραγωγικότατος Raoul Cauvin, σεναριογράφος πολλών αστείων BD, όπως των Les Tuniques Bleues (1968), Sammy (1973) και L'Agent 212 (1975). Προς το τέλος της δεκαετίας, έγινε μια προσπάθεια για προσέλκυση πιο ενήλικου κοινού με το ένθετο Le Trombone Illustré. Το εγχείρημα δεν είχε ιδιαίτερη απήχηση, αλλά μέσα από τις σελίδες του βγήκε το πιο «σκοτεινό» κόμικ του Αndré Franquin, το Idées Noires (1977).

 

11. Cauvin.jpg

Ο Cauvin, εν έτει 2009, μπροστά στο πάλαι ποτέ γραφείο του στα κεντρικά της Dupuis. Σε κάποια γενέθλιά του, το προσωπικό της εκδοστικής του έκανε έκπληξη διακοσμώντας το τζάμι. Μέχρι σήμερα, η ζωγραφιά δεν έχει σβηστεί.  :angels:

 

Τα ανθρωποειδή βγαίνουν παγανιά

Ίσως το περιοδικό που χαρακτηρίζει περισσότερο από κάθε άλλο τη δεκαετία του 1970 είναι το Métal Hurlant. Ιδρύθηκε τον Δεκέμβρη του 1974 από τους δημιουργούς Jean "Moebius" Giraud, Philippe Druillet, Jean-Pierre Dionnet και τον επιχειρηματία Bernard Farkas. Οι τέσσερίς τους ήταν γνωστοί ως Les Humanoïdes Associés (που μπορεί να μεταφραστεί ως «Τα Ενωμένα Ανθρωποειδή») και αυτό ήταν το όνομα που έδωσαν στην εκδοτική τους.

 

12. HumaFondateurs (Farkas, Dionnet, Druillet, Moebius).jpg

Από αριστερά προς δεξιά: Farkas, Dionnet, Druillet και Moebius

 

Το Métal Hurlant έκανε αίσθηση πολύ γρήγορα, για δύο λόγους. Ο ένας ήταν η ποιότητα έκδοσης. Σε μια εποχή που το έγχρωμο δεν ήταν δεδομένο, το Métal Hurlant περιείχε 84 ή 100 σελίδες μεγάλου μεγέθους, από τις οποίες οι εβδομηντακάτι ήταν έγχρωμες. Ο άλλος ήταν, βεβαίως-βεβαίως, το περιεχόμενο. Από το πρώτο κιόλας τεύχος του περιοδικού, την Πρωτοχρονιά του 1975, ξεπήδησαν τα σπουδαία Arzach του Moebius και Armées du Conquérant των Dionnet/Jean-Claude Gal. Σύντομα, οι αναγνώστες βυθίστηκαν σ' έναν πρωτόγνωρο κόσμο, χτισμένο από τους Druillet, Enki Bilal, Caza, Paul Gillon και πολλούς άλλους δημιουργούς. Οι ιστορίες ανήκαν κυρίως στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας και του fantasy, αλλά υπήρχαν και σημαντικές δόσεις χιουμοριστικές BD. Το γυμνό δεν έλειπε και ο σουρεαλισμός ήταν εμφανής σε πολλούς τίτλους, όπως εμφανής ήταν και η αδιαφορία αρκετών καλλιτεχνών, ιδιαίτερα του Moebius και του Druillet, για τις συμβάσεις της κομιξικής αφήγησης και τους «κανόνες» των genres.

 

13. Agorn.jpg 14. The Long Tomorrow.jpg 15. Exterminateur 17.jpg

Agorn (1975) του Druillet, The Long Tomorrow (1976) των Dan O'Bannon/Moebius και Exterminateur 17 (1976) των Dionnet/Bilal

 

Από το Métal Hurlant ξεκίνησε και η πρώτη συστηματική εξαγωγή BD στις ΗΠΑ. Αναφερόμαστε φυσικά στο Heavy Metal, το οποίο εμφανίστηκε το 1976. Χωρίς να λείπουν γηγενείς δουλειές, τα περιεχόμενα του Heavy Metal αποτελούνταν κυρίως από μεταφρασμένα κόμικς του Métal Hurlant. Γενικά, η επιρροή του περιοδικού σε παγκόσμια κλίμακα ήταν πρωτοφανής για ευρωπαϊκά δεδομένα: από τους Hayao Miyazaki και Katsuhiro Otomo στην Ιαπωνία, μέχρι τους Ridley Scott και George Lucas στις ΗΠΑ, το Métal Hurlant υπήρξε σημείο αναφοράς για τους εραστές της μυθοπλασίας.

 

Τα πρώτα φεστιβάλ των bande dessinée

Κατά την εν λόγω δεκαετία εμφανίστηκαν και τα πρώτα βραβεία και φεστιβάλ για κόμικς. Από αυτά, ξεχωρίζουν το Prix Saint-Michel και το Διεθνές Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ (Festival international de la bande dessinée d'Angoulême).

 

Το μεν ξεκίνησε το 1971 στις Βρυξέλλες και έδωσε το πρώτο του Grand Prix (βραβείο για το σύνολο του έργου) στον Edgar P. Jacobs. Το 1986 σταμάτησαν και επανήλθαν μετά από πολλά χρόνια, το 2002, ως μέρος του Comics Festival Belgium. Σήμερα, αυτοδιαφημίζεται ως ο παλαιότερος θεσμός βράβευσης κόμικς στην Ευρώπη, αλλά μάλλον ξεχνούν ότι τα σουηδικά Βραβεία Adamson υπάρχουν από το 1965. :P Όπως και να 'χει, αποτελεί τον σημαντικότερο κομιξοθεσμό του Βελγίου.

 

Το 1973 διοργανώθηκε το πρώτο εθνικό φεστιβάλ στην Τουλούζη, το οποίο είχε μεγάλη επιτυχία και συνέχισε για σχεδόν μια δεκαετία. Ένα χρόνο αργότερα, διοργανώθηκε το Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ με πρωτοβουλία του Francis Groux, δημοτικού σύμβουλου της πόλης, και τη συνδρομή του Αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού Jean Madrikian και του ιστορικού των κόμικς Claude Moliterni. Το πρώτο Grand Prix, πλέον μια από τις πιο περίβλεπτες διακρίσεις στον χώρο, απονεμήθηκε στον André Franquin. Παρά τις όποιες δυσκολίες υπήρξαν στην αρχή, το Φεστιβάλ είχε άμεση ανταπόκριση και πλέον η πόλη της Ανγκουλέμ θεωρείται η «πρωτεύουσα» των BD. Περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να βρείτε στο ωραίο θέμα του akoli.

 

16. Affiche-Salon-bande-dessinee-angoulemes.jpg 17. Kalenbach, Hermann, Gigi, Fred, Dany.jpg

Αριστερά: η αφίσα του πρώτου φεστιβάλ στην Ανγκουλέμ, από τον Hugo Pratt
Δεξιά: φωτογραφία Γάλλων και ξένων δημιουργών σε αυτό το πρώτο φεστιβάλ

 

  • Like 24
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

80s - Μια μεταβατική περίοδος

 

Η δεκαετία του 1980 ήταν μια παράξενη εποχή για τα γαλλοβελγικά κόμικς. Τα περιοδικά, που τόσα χρόνια αποτέλεσαν τη βάση του όλου οικοδομήματος, άρχισαν να υποχωρούν μπροστά στα one shot και τις αυτόνομες σειρές. Ο αριθμός των νέων τίτλων αυξήθηκε εντυπωσιακά και άρχισαν ν' αναπτύσσονται και άλλα είδη. Το mainstream ανέκτησε το χαμένο έδαφος, καθώς εκδοτικοί κολοσσοί απορρόφησαν τους αυτόνομους δημιουργούς της προηγούμενης δεκαετίας. Το βασικό στοιχείο, όμως, ήταν άλλο: οι πωλήσεις των BD είχαν μεγάλη πτώση, της οποίας ο αντίκτυπος ήταν ορατός μέχρι και πριν λίγα χρόνια.

 

Σε γενικές γραμμές, η θέληση του κομίστα για δημιουργία επισκιάστηκε από το κυνήγι του κέρδους του εκδότη. Η βάση του προβλήματος ήταν οι κακές οικονομικές συνθήκες που επικράτησαν από τα μέσα της δεκαετίας κι ύστερα. Από το 1975 έως το 1983, το μερίδιο των BD στην αγορά των εντύπων είχε αυξηθεί από το 1,7 στο 3,5%. Ωστόσο, η κρίση που χτύπησε τον τομέα του βιβλίου εκείνη την περίοδο, έφερε και τα κόμικς σε βαθιά ύφεση. Αναζητώντας εναλλακτικές πηγές, οι εκδότες κατέκλυσαν τις βιτρίνες των μαγαζιών με μικρές φιγούρες και μπρελόκ και «πίεσαν» επιτυχημένες σειρές να συνεχίσουν πέρα από το προκαθορισμένο. Αυτή η «βιομηχανική λογική» κυριάρχησε στα 80s, αλλά χωρίς αμφιβολία υπάρχουν πολλοί τίτλοι μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας.

 

Λουκέτα και buy-outs

 

Το 1982, η Albin Michel, ιστορική και μεγάλη εκδοτική, μπήκε στο παιχνίδι των BD αγοράζοντας το L'Écho des Savanes. Επικεντρώθηκε έντονα στο ερωτικό κόμικ, δημοσιεύοντας έργα των Georges Pichard, Alex Varenne και άλλων, είτε αυτόνομα, είτε μέσω του περιοδικού. Ο σεναριογράφος Jean-Luc Fromental, με αφορμή αυτό το γεγονός, προειδοποίησε σε ένα άρθρο του: «Η κυριαρχία των ανδρών με τα κουστούμια έρχεται».
 
1. parfumdelinvisiblecouv.jpg
Το Le Parfum de l'Invisible, ένα από τα γνωστότερα έργα του Milo Manara, κυκλοφόρησε από την Albin Michel
 
Πράγματι, καταγράφηκε αληθινή επέλαση μεγάλων εταιρειών στον χώρο των κόμικς. Η Gallimard, ένας από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους στη Γαλλία, εξαγόρασε το 1988 την Futuropolis, εκδοτική που είχε ιδρυθεί το 1974 και έβγαζε κυρίως μεταφρασμένα κόμικς. Το 1986, ο όμιλος Média-Participations απέκτησε την Le Lombard και δύο χρόνια αργότερα την Dargaud. Όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, οι προτεραιότητες των νέων αφεντικών ήταν περισσότερο εμπορικές, παρά καλλιτεχνικές.
 
Το καινοτόμο Métal Hurlant συνέχισε να φιλοξενεί καλά κόμικς, όπως τα Fort Wheeling (1980) του Hugo Pratt, Freddy Lombard (1982) του Yves Chaland και Lucien (1979) του Frank Margerin. Βέβαια, αυτό που προκάλεσε περισσότερη εντύπωση ήταν η space opera L'Incal (1980) των Alejandro Jodorowsky και Moebius, ένα από τα πιο φημισμένα BD επιστημονικής φαντασίας. Παρόλα αυτά, οι εμβληματικότερες μορφές του περοδικού άρχισαν να αποχωρούν. Πρώτα ο Druillet, μετά ο Schuiten και ο Moebius, στο τέλος ο Dionnet. Το κλείσιμο ήταν αναπόφευκτο και ήρθε τον Ιούλιο του 1987, στο νούμερο 133. Η Les Humanoïdes Associés διατήρησε μια αξιόλογη παρουσία, εκδίδοντας τίτλους όπως τα Le Lama Blanc (1988-1993) των Alejandro Jodorowsky/Georges Bess και Le Monde d' Arkadi (1989-…) του Caza, αλλά είχε ήδη περάσει στα χέρια της Hachette, από το 1986.
 
2. Lucien.jpg3. L'Incal.jpg
Σελίδες από τα Lucien (αριστερά) και L'Incal (δεξιά)
 
 
Το 1989 είδε το τέλος του θρυλικού Pilote, καθώς τα προβλήματα είχαν ήδη εμφανιστεί από τη δεκαετία του 1970. Το 1986 είχε συγχωνευτεί με το Charlie Mensuel και μετονομάστηκε σε Pilote et Charlie, ενώ το 1988 επανήλθε στο προηγούμενο όνομα. Η παρουσία τίτλων όπως το Partie de Chasse (1981) των Pierre Christin/Enki Bilal δεν κατάφεραν να ανακόψουν την πτώση των πωλήσεων, οι οποίες έπεσαν στις 25.000/μήνα λίγο πριν κλείσει το περιοδικό. Το εξίσου ιστορικό Tintin αντιμετώπιζε κι αυτό προβλήματα. Το βελγικό κοινό στράφηκε σε μεγάλο βαθμό προς το (À suivre). Ούτε το αγαπητό Thorgal, ούτε το πρωτοποριακό Rork (1978) του Andreas κατάφεραν να αντιστρέψουν το κλίμα. Το 1988 ήταν η τελευταία χρονιά της βελγικής έκδοσης του Tintin, ενώ η γαλλική βερσιόν άντεξε μέχρι το 1993.
 
4. pilote30ans.jpg
Επετειακό τεύχος του Pilote, για τα τριάντα χρόνια του περιοδικού. Η ειρωνεία της τύχης είναι πως αυτό ήταν το προτελευταίο τεύχος του... :(
 
Οι φωτεινές εξαιρέσεις
 
Το (À suivre) θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το σημαντικότερο περιοδικό των 80s. Έδωσε μεγάλες ελευθερίες στους καλλιτέχνες και αυτοί τις αξιοποίησαν για να βγάλουν διαμάντια. Οι ιστορίες ανήκαν σ' ένα ευρύ φάσμα ειδών: ο Jacques Tardi δημοσίευσε εδώ το σπουδαίο νουάρ Nestor Burma (1981), το Les Cités Obscures (1982) των Benoît Peeters/François Schuiten αποτελεί σπουδαίο δείγμα του λεγόμενου fantastique, ενώ το γνωστό πια δίδυμο Jean Van Hamme/Grzegorz Rosiński συνέχισε να διαπρέπει στο fantasy με το Le Grand Pouvoir du Chninkel (1986). Άλλοι συνήθεις ύποπτοι ήταν ο Comès, ο Loustal, ο F'murrr, ο François Boucq και ο Jean-Claude Servais, ενώ μεταφράζονταν έργα των Altan, Hugo Pratt και Milo Manara. Η τάση του περιοδικού να ονομάζει «κεφάλαιο» κάθε κομμάτι μιας ιστορίας που δημοσιευόταν, έδινε λογοτεχνική εσάνς και προσέλκυσε πολλούς αναγνώστες.
 
5. A SUIVRE (Comes).jpg6. A SUIVRE (Tardi).jpg7. A SUIVRE (Loustal).jpg
Εξώφυλλα του (À suivre) από τους Comès, Tardi και Loustal
 
 

Το Spirou στέγασε ουκ ολίγους σημαντικούς τίτλους, κρατώντας μάλιστα σε ισορροπία τις ενήλικες και τις νεανικές σειρές. Έτσι, από τη μία είχαμε τα XIII (1984) των Jean Van Hamme/William Vance και Jeremiah (1979) του Hermann, ενώ από την άλλη τα Jojo (1983) του André Geerts, Le Petit Spirou (1987) των Tome/Janry και Cédric (1986) των Raoul Cauvin/Laudec.

 

8. Spirou.jpg9. Spirou.jpg

Εξώφυλλα του Spirou από τους Vance και Tome

 

 

Το Fluide Glacial, ένα από τα λίγα περιοδικά που απέφυγε το κλείσιμο και την εξαγορά, συνέχισε την (παραπέουσα) παράδοση των ενήλικων χιουμοριστικών περιοδικών. Οι σελίδες του γέμιζαν με σκίτσα των γνωστών Gotlib, Goossens, Binet και λοιπών δημιουργών, αλλά δίπλα τους ήρθαν να σταθούν και νέα ταλέντα. Ο ένας ήταν ο Maëster, που με το Soeur MarieThérèse des Batignolles (1982) τσάντιζε τους θρησκόληπτους της Γαλλίας. Ο άλλος ήταν ο Édika, του οποίου οι θεότρελες ιστορίες τον ανέδειξαν σε έναν από τους σημαντικότερους συνεργάτες του περιοδικού. Θα είναι επίσης εκ των βασικών μελών του Psikopat, του περιοδικού που ίδρυσε ο αδελφός του, Carali, το 1982. Το εγχείρημα αυτό, που στην αρχή έμοιαζε περισσότερο με φανζίν παρά με επαγγελματικό περιοδικό, προσέλκυσε παλαιά και νεότερα ονόματα, όπως ο Willem, ο Kamagurka και ο Gébé. Και παρότι διεκόπη το 1984, επανήλθε το 1989 με καλύτερη ποιότητα έκδοσης και συνεχίζει σταθερά μέχρι σήμερα.

 

10. Maester.jpg11. Edika.gif

Αριστερά: αυτό το εξώφυλλο του Maëster εξόργισε τον εθνικιστή πολιτικό Bernard Antony, ο οποίος έκανε μήνυση στο περιοδικό. Plot twist: έχασε τη δίκη :P
Δεξιά: το δεύτερο εξώφυλλο του Psikopat, σε σχέδιο του Édika

 

Νέες τάσεις στα genres

 

Τα δύο κυριότερα ρεύματα στα γαλλοβελγικά ήταν το ιστορικό κόμικ και η ηρωική φαντασία. Όπως έχουν τονίσει αρκετοί μελετητές, τα είδη αυτά προσέφεραν στους αναγνώστες περιπετειώδεις διεξόδους από την καθημερινή ρουτίνα, συχνά χωρίς να θέτουν ερωτήματα ή να εκφράζουν τους φόβους της εποχής (όπως έγινε σε μεγάλο βαθμό στα 70s), ενώ η ματσό αισθητική σε πολλά από τα BD αυτών των κατηγοριών (και όχι μόνο) ήταν κάτι παραπάνω εμφανής.
 
Το ιστορικό BD μέχρι τότε αντιπροσωπευόταν σχεδόν αποκλειστικά από το Alix του Jacques Martin.  Αναζωογονήθηκε με πληθώρα κόμικς όπως το Les 7 Vies de l'Epervier (1983) των Patrick Cothias/André Juillard ή το Les Tours de Bois-Maury (1984) του Hermann. Τα περισσότερα, αν όχι όλα, ιστορικά κόμικς βάσισαν τον ρεαλισμό τους στην απεικόνιση του σεξ και της βίας, στην ανηθικότητα των χαρακτήρων τους δηλαδή. Αλλά πάντα, όπως δίδαξε ο Martin, με πολύ καλή τεκμηρίωση.
 
12. Histoire.jpg
 
Το fantasy, ή  héroïc fantasy όπως συνήθως αναφέρεται, είχε ουσιαστικά γεννηθεί μέσα από έργα της προηγούμενης δεκαετίας και κυριάρχησε με κόμικς που πλέον θεωρούνται κλασικά: La Quête de l'Oiseau du Temps (1983) των Serge Le Tendre/Régis Loisel, Les Compagnons du Crépuscule (1984) του François Bourgeon και Légendes des Contrées Oubliées (1987) των Bruno Chevalier/Thierry Ségur είναι μόνο λίγα εξ αυτών. Και βέβαια, το Thorgal των Jean Van Hamme/Grzegorz Rosiński συνέχισε να μεσουρανεί. Πολλοί από τους νέους τίτλους μάλιστα, όπως στα ιστορικά BD, είναι πιο βρώμικοι και λιγότερο ρομαντικοί.
 
13. Heroic.jpg
 
Το αστυνομικό BD γίνεται κι αυτό πιο σκοτεινό, ξεκολλώντας από τις καθαρές ιστορίες του Gil Jourdan, του Ric Hochet και των άλλων ντετέκτιβ του παρελθόντος. Απευθυνόμενοι εξ ολοκλήρου στο ενήλικο κοινό, οι Jacques Tardi, Jacques Ferrandez, Chantal Montellier, Jean Dufaux, Jean-Claude Claeys και πολλοί άλλοι δημιουργοί χρησιμοποιούν τις συμβάσεις του νουάρ για να κάνουν εύστοχη κριτική πάνω σε πολιτικά και κοινωνικά θέματα. Το στυλ τους θα δημιουργήσει ουσιαστικά τις βάσεις για τα εξαιρετικά νουάρ BD που θα εκδίδονται από την επόμενη δεκαετία μέχρι και σήμερα.
 
14. Odile.jpg15. Jessica Blandy.jpg16. Magnum Song.jpg
Από αριστερά προς τα δεξιά: Odile et les Crocodiles της Chantal Montelier, Jessica Blandy των Jean Dufaux/Renaud και Magnum Song του Jean-Claude Claeys
 
Η δεκαετία του 1980 είδε και την άνθιση του ερωτικού BD. Ο αριθμός των εν λόγω κόμικς αυξήθηκε γεωμετρικά, ενώ πολλά έβγαιναν σε εξειδικευμένα περιοδικά (Bédé Adult’, SexBulles κ.ά.). Όπως προαναφέρθηκε άλλωστε, η εκδοτική Albin Michel έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα αυτό. Οι Gérard Leclaire, Robert Hugues και πολλοί άλλοι δημιούργησαν κλασικούς τίτλους και βέβαια ο «βασιλιάς» του είδους Georges Pichard συνέχισε να δείχνει τον δρόμο.
 
Προς το τέλος της δεκαετίας έκαναν δειλά-δειλά την εμφάνισή τους και κόμικς που ασχολούνταν με την καθημερινή ζωή. Από την αναπόληση των παιδικών χρόνων του Max Cabanes στο Colin-Maillard (1986) και τη χιουμοριστική ματιά στο teen angst μέσα από το Agrippine (1988) της Claire Bretécher, έως το μελαγχολικό Le Voyage en Italie (1988) του Cosey, αρκετά BD απεικόνισαν κομμάτια από τις ζωές απλών ανθρώπων και έβαλαν τις βάσεις για τα σπουδαία slice of life και αυτοβιογραφικά BD που θα ερχόντουσαν στα μετέπειτα χρόνια.
 
17. Voyage.jpg18. Voyage2.jpg
Tα εξώφυλλα του Le Voyage en Italie
 
Περαιτέρω αναγνώριση των κόμικς
 
Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται και από ορισμένα πολύ σημαντικά γεγονότα σε επίπεδο κοινωνικής αποδοχής. Τα κόμικς βγαίνουν ακόμα περισσότερο από το περιθώριο, παύουν σε μεγάλο βαθμό να αποτελούν ένα υποπροϊόν. Ο λόγος; Το κράτος δίνει χρήματα και εκδίδονται νέες, σοβαρές μελέτες.
 
Το 1983, ο Jack Lang, τότε Υπουργός Πολιτισμού, επισκέφθηκε το Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ. Σίγουρα κίνηση που προσέδωσε κύρος, αλλά ο Lang δεν έμεινε εκεί, αφού ανακοίνωσε τα επονομαζόμενα «15 μέτρα για τα bande dessinée». Σε αυτά περιλάμβανε την κάλυψη του μεγαλύτερου μέρους του κόστους για τη συγκρότηση του Centre National de la Bande Dessinée et de l'Image (Εθνικό Κέντρο Κόμικς και Εικόνας), καθώς και την προσθήκη μαθημάτων για κόμικς στο τοπικό πανεπιστήμιο. Δύο χρόνια αργότερα, το φεστιβάλ επισκέφτηκε και ο Πρόεδρος της χώρας, François Mitterrand, μια κίνηση κυρίως με συμβολικό χαρακτήρα.
 
19. Valerian et Mitterand.jpg
O Mitterand συναντάει τον Valerian και την Laureline. Πολλοί Γάλλοι σχεδίασαν τέτοια καρέ με αφορμή την επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου στο Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ
 
Παρόμοιες κινήσεις γινόντουσαν και στο Βέλγιο. Το 1983, η πολιτεία αγόρασε στις Βρυξέλλες ένα κτίριο σχεδιασμένο από τον περίφημο art nouveau αρχιτέκτονα Victor Horta, με σκοπό να δημιουργήσει το Centre Belge de la Bande Dessinée (CBBD - Βελγικό Κέντρο των Κόμικς). Το CBBD άνοιξε τις πόρτες του το 1989, παρουσία μάλιστα του βασιλικού ζεύγους του Βελγίου. Στην περίπτωση αυτή, η χρηματική συμμετοχή του κράτους ήταν και παραμένει ελάχιστη, αλλά ακόμα κι έτσι, στο CBBD χτυπάει η καρδιά των βελγικών κόμικς.
 
20. CBBD.jpg
Η είσοδος του κτηρίου του CBBD
 
Οι διάφορες σημειολογικές μελέτες πάνω στο μέσο των κόμικς αυξήθηκαν ραγδαία. Ο Bruno Lecigne συνέδεσε στα δοκίμιά του τις πρόσφατες εξελίξεις στον χώρο των κόμικς με τα ρεύματα που παρατηρούνται στην ζωγραφική, ενώ τον Απρίλιο του 1989 κυκλοφόρησε μια ειδική έκδοση του λογοτεχνικού περιοδικού Europe, αφιερωμένη στα BD. Παράλληλα, όμως, υπήρξαν και προσεγγίσεις από άλλη οπτική. Ο Benoît Peeters, ο οποίος σήμερα έχει αναδειχθεί σε κορυφαίο «Τεντενολόγο», καταπιάστηκε με την ιστορία των κόμικς και ήταν από τους πρώτους που εισήγαγε θέματα ψυχανάλυσης. Ο δε διάσημος Γάλλος ψυχίατρος Serge Tisseron έγραψε δύο βιβλία πάνω στον ψυχολογικό τομέα των κόμικς. Το εντυπωσιακότερο για τον Tisseron, είναι ότι η διδακτορική του διατριβή, πίσω στο 1975, σχετιζόταν με την ιστορία της ψυχιατρικής και ήταν σε μορφή στριπ.
 

Επίλογος

 

Σε γενικές γραμμές, η δεκαετία του 1980 χαρακτηρίστηκε από την επικράτηση συντηρητικών ιδεών στη γαλλοβελγική σκηνή. Λιγότερη σκέψη, φυγή από την πραγματικότητα, γυναικείο γυμνό σχεδόν παντού. Παρόλα αυτά, η συνολική εκτίμηση των υπογραφόντων είναι ότι πραγματοποιήθηκαν βήματα προς τα εμπρός, έστω και διστακτικά. Τα κόμικς έγιναν κατ' ουσίαν αποδεκτά ως μια μορφή τέχνης και μια νέα γενιά δημιουργών ετοιμαζόταν να αποτινάξει (έστω και μερικώς) την κυρίαρχη κερδοσκοπική λογική. Μια νέα εποχή οικονομικής ανάκαμψης και δημιουργικής ελευθερίας, με εξαιρετικά ενδιαφέρουσες αλλαγές, χάραζε ήδη.

  • Like 27
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

1990-2000 και κάτι ψιλά: Η Αναγέννηση του Ανεξάρτητου BD

 

Η κρίση του παραδοσιακού BD που έγινε εμφανής κατά τη δεκαετία του 1980 άνοιξε δρόμους για νέα μοντέλα έκφρασης και marketing. Η έκρηξη των μικρών εκδοτικών και η εμφάνιση πολλών νέων ταλέντων αποτελούν αναντίρρητα τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της εποχής αυτής, καθώς έκαναν την εμφάνισή τους κόμικς διαφορετικού φορμά και περιεχομένου. Επιπροσθέτως, η δημοφιλία των manga, που έως τότε καταλάμβαναν μηδαμινό μέρος των εκδόσεων και συχνά αντιμετωπίζονταν εχθρικά, αυξήθηκε ραγδαία και σε αυτή την αύξηση οφείλεται μερικώς η εκ νέου ανάπτυξη του mainstream τομέα. Όσο για το status των κόμικς, εδραιώθηκε οριστικά στο συλλογικό νου ως μια μορφή τέχνης, μια θέση που απολαμβάνει μέχρι σήμερα.

 

Τα εναλλακτικά κόμικς ήρθαν για να μείνουν

 

Παρόλο που η πολιτική ήταν πάντα στο στόχαστρο των BD με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, είχε καταφέρει να επηρεάσει εσωτερικά τον τομέα πολύ επιδερμικά. Το πλήρωμα του χρόνου ήρθε σε μια εποχή που τα γαλλοβελγικά προσπαθούσαν να βρουν τον εαυτό τους μετά τις αναταραχές και τις αναδιατάξεις των ‘80s. Πολλοί λάτρεις θα έλεγαν πως οι Γάλλοι (και λιγότερο οι Βέλγοι) μέχρι τις αρχές του 1990 είχαν εξερευνήσει τους περισσότερους θεματολογικούς άξονες στα έργα τους. Κάνοντας ηχηρά περάσματα από την περιπέτεια, την σάτιρα, το μυστήριο, τα ερωτικά, τα παιδικά και κυρίως το χιούμορ, κάποιος που παρακολουθούσε την σκηνή *τότε* θα νόμιζε ότι επήλθε κορεσμός.

 

1.jpg 2.jpeg

Επιλογή των καλύτερων bandes-dessinees alternatives για το 2013 και 2014 αντίστοιχα, από το φεστιβάλ της Ανγκουλέμ.

 

Σε μια κοινωνία η οποία εξελίσσεται διαρκώς και τα κόμικς είναι ζωντανό και αναπόσπαστο κομμάτι της, δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι δημιουργοί που θα τολμήσουν να βγουν εκτός ρεύματος. Το έκαναν το ’80 απενοχοποιώντας το σεξ και την κυβερνητική κριτική, οπότε η παρακαταθήκη ήταν εκεί. Και εδώ εισέρχεται το κομμάτι της αντίδρασης, ή καλύτερα της στάσης απέναντι στην κατευθυνόμενη πολιτική των μεγάλων εκδοτικών οίκων. Ο κόσμος ήθελε να μάθει για τα κακώς κείμενα του πλανήτη, ήθελε να ζήσει το δράμα που ζούσαν άνθρωποι στις τέσσερις γωνιές της Γης. Δεν το ήθελε όμως από τις εφημερίδες και την τηλεόραση, αλλά από το μέσο που έμαθε να αγαπάει από τα γεννοφάσκια του. Στις αρχές ήταν πολύ δύσκολο να μπει στο εκδοτικό παιχνίδι οποιοσδήποτε παρήγαγε κόμικ κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου. Η πίστη που χρέωναν στο έργο του ήταν μηδαμινή. Αλλά μια χούφτα άνθρωποι που δεν κουράστηκαν να συναντούν κλειστές πόρτες έμελλε να αλλάξουν τελείως το τοπίο στον ορίζοντα των κόμικς. Η θρυλική πλέον «Ομάδα του Συνασπισμού», όπως αποκαλούσαν τους εαυτούς τους, ιδρύει το 1990 την εκδοτική L’Association και το εναλλακτικό γαλλοβελγικό ήρθε για να μείνει.

 

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το 1985 τρεις τρελάρες, οι Jean-Christophe Menu, Mattt Konture και Stanislas, ιδρύουν την «Ένωση για την Υπεράσπιση της Ελευθερίας της Έννατης Τέχνης» ή αλλιώς AANAL (Association pour l’Apologie du Neuvieme Art Libre). Ο λόγος; Να εκδώσουν το ριζοσπαστικό φανζίν τους Le Lynx à tifs (το οποίο άλλαξε σε Le Lynx από το 6ο τεύχος), που έτρεξε από το 1981 έως το 1984 με χρήματα από τις τσέπες του Menu και του Stanislas, ενώ από το 1985 μέχρι και το 1987 που σταμάτησε ήταν κάτω από την ομπρέλα της AANAL. Από τις σελίδες του Lynx περάσανε πολλά υποσχόμενοι δημιουργοί που μεγαλούργησαν στα ‘90s, μεταξύ των οποίων οι Placid (Jean-Francois Duval), το δίδυμο Dupuy-Berberian αλλά και οι ίδιοι οι ιδρυτές. Το περιοδικό, πέρα από την φιλοξενία διάφορων δημιουργών και συνεντεύξεων (Edika, Yves Chaland), καινοτόμησε δομικά: αύξησε το φορμά στις 96 σελίδες εκ των οποίων οι 16 ήταν επίτηδες ασπρόμαυρες ή είχαν άλλες διχρωμίες.

 

3.jpg 4.jpg

Τα εξώφυλλα των τευχών 6 και 7 του Le Lynx, του φανζίν που κυκλοφορούσε η AANAL

 

Ο κύριος Menu, όπως θα διαπιστώσουμε ξανά παρακάτω, ήταν γενικά ασυμβίβαστος και μυστήριος χαρακτήρας. Εκ των υστέρων θα μπορούσαμε να πούμε ότι είχε στο μυαλό του μια πολύ ιδεατή κατάσταση σε εκδοτικό και ανταγωνιστικό επίπεδο και όποτε ένιωθε ότι παρέκκλινε ή ότι του έβαζαν τρικλοποδιές, απομακρυνόταν. Το 1988 κλείνει την AANAL αλλά η αρχή είχε γίνει. Η AANAL αποτέλεσε το σημείο έναρξης της εναλλακτικής σκηνής και ταυτόχρονα τον πρόγονο της L'Association, θέτοντας τα θεμέλια για την διαφορετική εννοιολογική και αντιπολεμική κατεύθυνση που θα είχαν τα κόμικ που θα εξέδιδε στο μέλλον.

 

Η 5.png και... οι άλλοι

 

Η L'Association, παίρνοντας το όνομα της από την συνένωση ετερόκλητων δημιουργών και έργων, είναι ο καρπός της ωρίμανσης μεταξύ τριών βασικών ομάδων: η πρώτη ήρθε κατευθείαν μετά την διάλυση της AANAL, η δεύτερη ήταν υπεύθυνη για την δημιουργία του γκρουπ καλλιτεχνών εναλλακτικού κόμικ ονόματι LABO και η τρίτη ακολούθησε λίγο μετά αφού αποκολλήθηκε από το δημιουργικό τμήμα της εκδοτικής Futuropolis. Το Μάιο του 1990 ο Menu μαζί με τον Lewis Trondheim, τον David B., τον Mattt Konture, τον Patrice Killoffer, τον Stanislas και τον Mokeït ιδρύουν την Association και εισάγουν τον πρωταγωνιστή της εναλλακτικής σκηνής κόμικς για τουλάχιστον τα επόμενα 15 χρόνια.

 

6Jeanchristophemenu.jpg 7LewisTrondheim.jpg 8DavidB.jpg 9Mattt-Konture.jpeg 10Killoffer.jpg 11stanislas.jpg 12mokeit.jpg

Από αριστερά προς το δεξιά (περίπου :P): Menu, Trondheim, David B., Konture, Killoffer, Stanislas και Mokeït

 

Αρχικά η εκδοτική λειτούργησε ως το «ασφαλές καταφύγιο» όποιου ήθελε να εκδώσει πράγματα υπερβολικά ριζοσπαστικά, προκλητικά ή πρωτοπόρα, σύμφωνα πάντα με τις νόρμες του mainstream ορίζοντα. Αλλαγές υπήρχαν στην δομή και στην διανομή, αφού τα κόμικ που κυκλοφορούν κάτω από την ομπρέλα της «ένωσης» δεν ακολουθούν κανένα κανόνα από τα ευαγγέλια της δημιουργίας της γαλλοβελγικής σχολής. Τα δικαιώματα διανομής και τιμολόγησης ανήκαν στους δημιουργούς οι οποίοι υπέγραφαν ελαστικά συμβόλαια με την εταιρία, έχοντας προκαθορίσει την τιμή, το τιράζ, το marketing καθώς και την συνέχεια ή μη των κόμικ τους, οι ίδιοι. Το φορμά άλλαξε, με το ασπρόμαυρο να κυριαρχεί (και όχι λόγω έλλειψης χρημάτων), ενώ αυξήθηκαν οι σελίδες και το μέγεθος έτεινε προς πιο digest επίπεδα.

 

Η L'Association, τουλάχιστον όταν ξεκίνησε και στα πρώτα της χρόνια, έβαζε την άνεση και την ευχαρίστηση του δημιουργού πάνω και από τον αναγνώστη, δίνοντας αέρα και χώρο σε πιο απελευθερωμένες και σουρεαλιστικές δημιουργίες. Οι καλλιτέχνες αποτίναξαν τον βραχνά του επαγγελματία εκδότη με τα χρονοδιαγράμματα, τα φανζίν απέκτησαν για πρώτη φορά χώρο στο προσκήνιο και σεβασμό από την κοινότητα. Βλέποντας την τεράστια αποδοχή του κόσμου, οι ίδιοι οι υπεύθυνοι του πιο «συντηρητικού» μέχρι τότε γαλλοβελγικού φεστιβάλ στήνουν μια από τις μεγαλύτερες εκθέσεις ως φόρο τιμής για τα 10 χρόνια λειτουργίας: Την L’Association Retrospective Exhibition στο φεστιβάλ της Ανγκουλέμ το 2000.

 

14b.jpg 14.jpg 14α.jpg

Μερικά από τα πρώτα έργα της L'Association: Billet SVP (1995) του Killoffer, Genèses Apocalyptiques (1995) του Trondheim και L'ascension du Haut Mal (1996) του David B.

 

Παράλληλα άρχισαν να ξεπηδούν και άλλες μικρότερες εκδοτικές βασισμένες σε ανεξάρτητες καλλιτεχνικές ομάδες. Το 1994 στο Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ ιδρύεται η Ego comme X που κυκλοφόρησε το ομότιτλο περιοδικό κόμικς την ίδια χρονιά. Ιδρυτές οι Xavier Mussat, Fabrice Neaud και Loïc Néhou (που παραμένει μέχρι σήμερα διευθυντής της). Η Ego comme X, όπως και οι περισσότερες μικρομεσαίες εκδοτικές, διατηρεί την αρχή της ποιότητας πάνω από την ποσότητα, έχοντας μέχρι σήμερα εκδώσει και στηρίξει μόνο 70 τίτλους. Παρόλα αυτά στο καρνέ της έχει μεγάλα βραβεία στην Ανγκουλέμ, όπως το Alph-Art Coup de Coeur που πήρε το Journal του Neaud το 1997 και το Meilleur Premier Album για το Le Val des Anes του Matthieu Blanchin το 2002. Από το 2006 και μετά επεκτάθηκε και στην λογοτεχνία εστιάζοντας την συντακτική της γραμμή σε εκδόσεις αυτοβιογραφιών, ημερολογίων, απομνημονευμάτων, μαρτυριών κλπ. Πολλοί δημιουργοί έχουν τιμήσει την Ego comme X με δουλειές τους: Frédéric Boilet, Pierre Druilhe, Gabriel Dumoulin, Simon Hureau, Olivier Josso, Pauline Martin, Pierre Maurel, Benoit Peeters, Frédéric Poincelet, Vincent Sardon, Jean Teulé είναι μερικοί από τους εγχώριους καλλιτέχνες (όπου εγχώριους εννοούμε του τριπτύχου Γαλλία-Βέλγιο-Ελβετία), ενώ κάμποσοι Αμερικάνοι με indie δημιουργίες και mangaka πέρασαν επίσης.

 

16.jpg 17.jpg 18-1.jpg 18.jpg

Κυρίαρχο στυλ; Όχι βέβαια. Ο κάθε δημιουργός υιοθέτησε τη δική του γραμμή, χωρίς περιορισμούς. Συμπτωματικά πάντως, το α/μ κυριαρχεί στα εναλλακτικά BD

 

Η πιο αναπάντεχη προσθήκη στην πρόσφατη *τότε* εναλλακτική σκηνή έγινε το 1991 από μια ετερόκλητη κολεκτίβα ανθρώπων από το Albi της νοτιοδυτικής Γαλλίας. Η εκδοτική Les Requins Marteaux, ή αλλιώς «Οι Σφυροκέφαλοι Καρχαρίες», ξεκίνησε την πορεία της το καλοκαίρι του 1991 από τους Guillaume Guerse, Marc Pichelin και Bernard Khatou. Από την αρχή πήρε μια πιο πολιτικοποιημένη ταυτότητα κινούμενη στον αναρχικό χώρο, ενώ θεωρούν τους εαυτούς τους ανεξάρτητη underground εκδοτική. Ειδικεύονται στα χιουμοριστικά και σατιρικά κόμικς, ενώ τις τελευταίες δύο δεκαετίες η εταιρία αποτελείται όχι μόνο από κομίστες αλλά και παραγωγούς ταινιών, σκηνοθέτες, υπεύθυνους εκθέσεων, διοργανωτές φεστιβάλ, των οποίων η προσέγγιση σε κάθε δουλειά που στηρίζουν είναι αντισυμβατική και καυστική, όπως ακριβώς και ο χαρακτήρας πολλών κόμικ τους. Γνωστά ονόματα πέρασαν και από δω, με πιο χαρακτηριστικά τον Winshluss με το Pinocchio, τον Killoffer και τον Lewis Trondheim. Η Les Requins Marteaux μαζί με την έτερη ιστορική εκδοτική Cornelius είναι οι δύο εκδοτικές εναλλακτικών BD που έχουν προσπαθήσει μέχρι και σήμερα να κρατήσουν τον χαρακτήρα και την κατεύθυνση με την οποία πρωτοξεκίνησαν 25 χρόνια πριν.

 

19.jpg 20.jpg 21.jpg 22.jpg

Το λογότυπο της Les Requins Marteaux και ένα ποστεράκι αφύπνισης όταν το 2011 είχε έρθει ένα βήμα πριν την πτώχευση («Το τέλος είναι κοντά! Αυτό θέλετε;»). Δεξιά, οι δύο σημαντικότεροι τίτλοι της εκδοτικής

 

Αρκετά χρόνια μετά, και συγκεκριμένα το 2002, θα εμφανιστεί η τελευταία από τις σχετικά μεγάλες εκδοτικές, η βελγική Frémok, που προέκυψε από την ένωση της βελγικής Fréon –δημιουργίας των Thierry Van Hasselt, Vincent Fortemps, Olivier Poppe, Olivier Deprez και Denis Deprez– και της γαλλικής Amok. Η έδρα της είναι στις Βρυξέλλες και θεωρείται από πολλούς δημιουργούς «η γη του πειραματισμού». Αποτελεί γέφυρα μεταξύ της κλασικής αφήγησης και της μοντέρνας τέχνης, ενώ μεταφράζει και τα φιλοσοφικά κόμικς του Martin Tom Dieck (Hi, Deleuze!). Είναι από τις εκδοτικές με τα πιο ακριβά και ιδιαίτερα προϊόντα μιας και δίνει μεγάλη βαρύτητα στα συνοδευτικά κείμενα και την ποιότητα της έκδοσης, με αποτέλεσμα ο κατάλογος της να απαριθμεί κάποιες λίγες δεκάδες υπερπολυτελών τίτλων.

 

Η απορρόφηση του bande dessinée alternative

 

Στις αρχές του 21ου αιώνα το εναλλακτικό BD έχει αποκτήσει σταθερή παρουσία και όλο αυξανόμενο κοινό, με αποτέλεσμα να προσελκύσει την προσοχή των μεγάλων παικτών της βιομηχανίας. Όταν η L'Association κυκλοφόρησε το Persepolis, ένα πολιτικό αυτοβιογραφικό κόμικ της τότε άγνωστης Marjane Satrapi, σε 4 τόμους από το 2000 έως το 2003, κανείς δεν περίμενε ότι θα «έκοβε» 300.000 αντίτυπα στα πρώτα δύο χρόνια. Αριθμός άπιαστος ειδικά για άγνωστη δημιουργό και κόμικ που σίγουρα δεν το λες εύπεπτο. Η επιτυχία της συνεχίστηκε με το Poulet aux Prunes με 70.000 αντίτυπα μόνο στην πρώτη του έκδοση και το βραβείο καλύτερου τίτλου το 2004 στην Ανγκουλέμ, ενώ ταυτόχρονα οι μεγάλοι εκδότες άρχισαν να μπαίνουν στο παιχνίδι των υπογραφών με εναλλακτικούς δημιουργούς.

 

15.jpg

 

Έτσι άρχισε να αναπτύσσεται μια άτυπη κόντρα μεταξύ των κολοσσών (Dupuis, Dargaud, Casterman) και των μικρομεσαίων εκδοτικών (L’Association, Fremok, Cornelius) που κορυφώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’00 με την διάσπαση της L’Association και την απορρόφηση του μεγαλύτερου ποσοστού δημιουργών από τις μεγάλες εταιρίες. Από το 2003 και μετά οι μεγάλοι εκδοτικοί, αλλά και εκδότες βιβλίων, αρχίζουν να αντιγράφουν τις δημιουργικές καινοτομίες και τους νεωτερισμούς του εναλλακτικού τύπου, προσπαθώντας ταυτόχρονα να κλέψουν συμβόλαια καλλιτεχνών που αργότερα θα εκδώσουν οι ίδιοι αλλά και θα πασάρουν στους Αμερικάνους (Donjon των Sfar/Trondheim, Les Cosmonautes du Futur των Trondheim/Lacrenet, Le Combat Ordinaire του Larcenet κ.ά.).

 

Η έκρηξη έγινε μεταξύ 2003-2004 με την έκδοση της έκθεσης Plates-Bandes από τον αγανακτισμένο ιδρυτή της L'Association, Jean-Christophe Menu. Σε αυτή την έκθεση ο Menu επισκέπτεται τα προηγούμενα χρόνια της καινοτομίας και αφορίζει τους παραδοσιακούς εκδότες που, εντυπωσιασμένοι από τις πορείες στην αγορά τίτλων όπως το Persepolis, θα προσπαθήσουν να καταλάβουν την σκηνή αυτή και θα καταπνίξουν την αυθεντικότητα των ανεξάρτητων κόμικ φέρνοντας τα στα βιομηχανικά παραγωγικά τους μέτρα. Έχοντας ως κύριο στόχο την Soleil, γεγονός με το οποίο απόρησαν πολλοί μιας και η συγκεκριμένη εταιρία ήταν νέο-ιδρυθείσα τότε από τον Mourad Boudjellal, παιδί οικονομικών μεταναστών από την Αλγερία, κατακεραύνωσε τους εκδότες των «ψευδών εναλλακτικών άλμπουμ» ότι «παρήγαγαν BD που ήταν “Plates” (επίπεδα/επιφανειακά/μη ενδιαφέροντα) καθαρά για εμπορικούς λόγους με αποτέλεσμα να “marcher sur les plates-bandes” (καταπατούν τα λουλούδια) του αυθεντικού εναλλακτικού τύπου και να κλέβουν την πολύτιμη κληρονομιά της πραγματικής τέχνης και καινοτόμου έκδοσης που ειδικά η L’Association απορρόφησε από την ιστορία των πρώιμων γαλλόφωνων ευρωπαϊκών κόμικς και προσεκτικά ανέθρεψε τα τελευταία 15 χρόνια».

 

23.jpg 24.jpg

Το εξώφυλλο του «καταπέλτη» του Menu και ένα από τα λίγα σκίτσα που περιέχει, θίγοντας τον ευνουχισμό της εναλλακτικής σκηνής

 

Μετά το ξέσπασμα αυτό άρχισε η διαίρεση της L’Association. Είτε κάποιοι είχαν συμφέροντα που θίγονταν από την θέση της εταιρίας, είτε δυσαρεστήθηκαν κάποιοι που δεν έπρεπε να δυσαρεστηθούν, το αφήνουμε στην προσωπική κρίση του καθενός. Το γεγονός είναι πως από το 2005 ιδρυτικά μέλη άρχισαν να φεύγουν από την ένωση. Ο David B. αποχωρεί την άνοιξη του 2005 και ο Trondheim ομοίως το φθινόπωρο του 2006, ενώ τον ακολούθησαν λίγο αργότερα ο Stanislas και ο Killofer. Ο Joann Sfar ανακοινώνει πως δεν πρόκειται να υπογράψει ξανά συμβόλαιο με την Association και η επιτροπή, μετά την αποχώρηση όλων των ιδρυτικών μελών, διαλύεται. Οι περισσότεροι δημιουργοί που απέκτησαν φήμη και χρήμα μέσω της εκδοτικής την εγκαταλείπουν για τα παχυλά συμβόλαια των μεγαλοκαρχαριών και αρχίζει η κατηφόρα.

 

Το κλείσιμο της επιτροπής ακολούθησε η απόλυση κάποιων υπαλλήλων λόγω οικονομικών προβλημάτων ενώ τον Ιανουάριο του 2011 έγινε η πρώτη απεργία από τους εργαζόμενους. Ο Sfar συνέχισε την κόντρα του αποκαλώντας την συντακτική κατεύθυνση και την στάση της εταιρίας ως «δικτατορία». Τον Απρίλιο του ίδιου έτους γίνεται μια μεγάλη συνέλευση όπου παρευρίσκονται και τα προαναφερθέντα πρώην μέλη, στην οποία ο Menu ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από την L'Association για να ιδρύσει μια νέα εταιρία ονόματι L’Apocalypse. Μέχρι και σήμερα η επιτροπή που εγκρίνει ποια κόμικς θα εκδοθούν αποτελείται από πολλά ιδρυτικά μέλη που επέστρεψαν μετά την απομάκρυνση του Menu.

 

oubapo.jpg

Ένα από τα γνωστότερα κόμικς αλά OuBaPo είναι το Politique étrangère (2000) των Lewis Trondheim και Jochen Gerner   :wow:

 

Ό,τι και αν συνέβη στους ανθρώπους που την έφεραν στο προσκήνιο και την συντήρησαν, αναντίρρητα η L'Association δημιούργησε την δική της καλλιτεχνική κληρονομιά, μεγάλο μέρος της οποίας είναι συνδεδεμένο με την ίδια την ιστορία των γαλλοβελγικών κόμικς τα τελευταία 30 χρόνια. Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά της είναι το OuBaPo και οι δραστηριότητες του, του Ouvroir de Bande Dessinee Potentielle (workshop γκρουπάκι για την δημιουργία νέων κόμικς και ανάδειξη νέων καλλιτεχνών) που βασίστηκε στο μοντέλο του OuLiPo, ενός αντίστοιχου πειραματικού γκρουπ λογοτεχνών του Παρισιού που ιδρύθηκε το 1960 (γνωστά μέλη ήταν οι Raymond Queneau, Georges Peric και Italo Calvino). Το παράδειγμα του OuBaPo αποτελεί μια θελκτική επίδειξη του πώς η παραγωγή γαλλόφωνων κόμικς συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της μαθητείας πάνω στο αντικείμενο. Άλλωστε το θεωρητικό υπόβαθρο και η καλλιτεχνική καινοτομία που διδάσκονται σε αυτά τα σεμινάρια αποτελούν την ραχοκοκαλιά της δημιουργίας κόμικς σύμφωνα με τις εκθέσεις και τα κείμενα του Γαλλόφωνου Ελβετού κατουρνίστα Rodolphe Topffer (1799 - 1846), που από πολλούς θεωρείται ο ιδρυτής του μοντέρνου κόμικ.

  • Like 22
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Κάπου εδώ τελειώνει και το κομμάτι της αναδρομής στην ιστορία της γαλλοβελγικής σκηνής. Μετά την άνοδο και την πτώση των bandes dessinées alternatives, δεν έχει υπάρξει κάποιο άλλο μαζικό εικαστικό ρεύμα ή εκ βάθρων οικονομικές αλλαγές. Το μέσο ανθεί από καλλιτεχνικής απόψεως και η αγορά τα πάει μια χαρά, όπως θα δούμε στο αντίστοιχο μέρος. Τα σημερινά BD έχουν ουσιαστικά ενσωματώσει τα γεγονότα των παλαιότερων εποχών κι έτσι έχουμε φτάσει στο μέγιστο της ποικιλίας. Δεν υπάρχει, δηλαδή, κάποια κυρίαρχη τάση που να χαρακτηρίζει την τρέχουσα δεκαετία, τουλάχιστον απ’ όσο μπορούν να διακρίνουν δύο αναγνώστες με ελάχιστες γνώσεις γαλλικών.

 

adele.jpg

Οι πιστοί αναγνώστες αδημονούν για τη συνέχεια

 

Θα ακολουθήσει εν καιρώ το κομμάτι της ορολογίας. Τεχνικό μεν, αλλά έχει κι αυτό το ενδιαφέρον του, κυρίως για να δούμε τις διαφορές ή τις ομοιότητες από την ελληνική και την αμερικανική ορολογία. Ελπίζουμε να μη χάσετε το ενδιαφέρον σας και να πωρωθείτε λιγάκι περισσότερο. :)

  • Like 18
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Βασικές λειτουργίες αφήγησης

 

Στην εισαγωγή της ιστορίας πήραμε ως δεδομένη την απλούστερη ερμηνεία για τον όρο BD. Σίγουρα θα χρησιμοποιήσαμε το ακρωνύμιο πολλές φορές στο παρελθόν χωρίς να ξέρουμε ακριβώς τι σημαίνει (εγώ το έκανα μπόλικες φορές), οπότε ας προσπαθήσουμε να αποσαφηνίσουμε μερικά βασικά σημεία για το Γαλλοβελγικό κόμικ. Όλοι ξέρουμε τι είναι κόμικ, αλλά το BD είναι και πολλά παραπάνω από αυτό. 

 

Τι εστί Bande Dessinee;

 

Αν πάει κάποιος και ψάχνει στις παλιότερες εκδόσεις του "Le Petit Robert", του πιο γνωστού Γαλλικού λεξικού, θα δει ότι ο όρος BD προσεγγίστηκε ετυμολογικά, δηλαδή ότι ακριβώς σημαίνουν τα αρχικά: Σχεδιασμένη (Dessinee) γραμμή χάρτου (Bande). Το Bande αναφέρεται σε ένα μακρύ και στενό κομμάτι υφάσματος, χαρτιού ή γης. Εξαιρετικά απλή αυτή η ερμήνευση, αφού το BD είναι ένα μακρόστενο κομμάτι χαρτιού με σκιτσάκια μέσα. Στο "Nouveau Petit Robert" θα δούμε το "Bande Dessinee" να πρωτο-εμφανίζεται στο "Journal De Mickey" του Paul Winckler, ο οποίος το αντιμετώπισε ως πολιτιστική έννοια (όπως λέμε Art Nouveau). Προχωρώντας λίγο στα χρόνια και καθώς η δημοφιλία του μέσου αυξανόταν εκθετικά ο όρος αυτός χρησιμοποιόταν όλο και συχνότερα για να ταυτοποιήσει ολόκληρη την κατηγορία των κόμικς. Η Elisabeth Gerin στο βιβλίο της "Tout sur la presse enfantine" ("Τα πάντα για τον παιδικό τύπο") το 1958, ψάχνει τον συσχετισμό ανάμεσα στα στοιχεία του λόγου (κείμενο-εικόνες και οι διάφοροι τρόποι τοποθέτησης τους σε σύνολα), ενώ στο Pilote 3 χρόνια αργότερα δημοσιεύθηκε μια σειρά strip του Remo Folrani με τίτλο "Le Roman vrai des bandes dessinees" ("Η πραγματική ιστορία των Bandes Dessinees").

 

le-roman-vrai-des-bandes-dessinees-641326-264-432.jpg

 

Από αυτές και άλλες αναφορές - τα περί ονομασίας τα αναφέρει και ο ιστορικός των BD Claude Glasser σε σημείωμα του στο περιοδικό "Cahiers de la Bande Dessinee" το 1988 - η καταλληλότερη ερμηνεία του όρου είναι "μια ασαφής μεταπολεμική ορολογία που περιείχε φράσεις όπως "Histoires en images" ("Ιστορίες σε εικόνες"), ή "Histoires dessinees" ("εικονογραφημένες/σχεδιασμένες ιστορίες"), κατέληξε στον ορισμό "Bande Dessinee" κάποια στιγμή στα τέλη της δεκαετίας του 1950,το 1960 ήταν ευρέως γνωστός και το 1970 υιοθετήθηκε επίσημα". Τελικά, τι είναι όμως ένα BD όπως το εννοούμε σήμερα; Ο δημοφιλέστερος ορισμός εκεί έξω αναφέρει πως "Το Bande Dessinee είναι ένας συνδυασμός εικόνων και γραπτού κειμένου στην Γαλλική γλώσσα που μαζί δημιουργούν μια μορφή αφήγησης. Οι Γαλλόφωνοι λαοί ονομάζουν BD τα κόμικς γενικά, ενώ οι μη-Γαλλόφωνοι BD ονομάζουν μόνο τα Γαλλοβελγικά κόμικς (και κάθε κόμικ που είναι από μη-Γάλλο δημιουργό αλλά κυκλοφόρησε αρχικά στη Γαλλία). "

 

 

Προσπαθώντας να αναλύσουμε ένα κόμικ, το οποιοδήποτε κόμικ, περνάμε από δύο βασικά στάδια - τον τρόπο με τον οποίο αφηγείται μια ιστορία και την ορολογία που χαρακτηρίζει τα δομικά υλικά. Όταν ο οικοδόμος λέει τσιμέντο, ο Γάλλος κομίστας λέει Planche. Όταν ο μαθηματικός λέει εξίσωση, ο Γάλλος κομίστας λέει Phylactere. Ας δούμε σε αυτό το κομμάτι το πρώτο στάδιο της διαδικασίας της αφήγησης και των συστατικών της. Είναι παραπάνω από προφανές ότι σε μεγάλο ποσοστό η αφήγηση ταυτίζεται με άλλων ειδών σχολές (όλοι χρησιμοποιούν μπαλονάκια και γραπτά ηχητικά εφέ παραδείγματος χάριν) απλά προσπαθούμε μέσω των βασικών να τσιμπήσουμε εκείνη την έξτρα ενδιαφέρουσα πληροφορία που ξεφεύγει. 

 

Γραπτό Κείμενο

 

Βασικά πράγματα. Υπάρχει κόμικ χωρίς κείμενο; Οι Γάλλοι την έννοια του γραπτού κειμένου την χρησιμοποιούν ως την ειδοποιό διαφορά από τα Dessin Anime (κινούμενα σχέδια) ή γενικά τις ταινίες. Το γραπτό κείμενο διαχωρίζει λοιπόν τα bande dessinee από όλα τα υπόλοιπα μέσα οπτικής αφήγησης - αυτό επεκτείνεται και σε άλλες μορφές τέχνης που κυριαρχούν τα οπτικά ερεθίσματα, όπως η ζωγραφική, το θέατρο και η γλυπτική. 

 

Εικονογράφηση

 

Το άλλο μισό του κάθε κόμικ, είναι οι σχεδιασμένες εικόνες οι οποίες πλαισιώνονται από τα κείμενα. Κάθε σχεδιαστής έχει το δικό του στιλ, αλλά μια διαφορετική τεχνοτροπία εικονογράφησης έχει ανθήσει μέσα από τα BD. Οι φωτογραφίες έχουν ενσωματωθεί πλήρως στην δημιουργία των Γαλλοβελγικών, ξεκινώντας από τα πρώτα περιοδικά του 1930-1940 (ήταν και φθηνότερο μερικές φορές να γεμίσεις μερικές σελίδες με φωτογραφίες παρά με σκίτσα, ειδικά αν κυκλοφορούσες πολυθεματικό) και το Pilote.

 

photographele01_30118.jpgPhotographe03p_53163.jpgphotographe_03102003.jpg

Η μείξη φωτογραφιών και σκίτσων είναι η ταυτότητα του Le Photographe

 

Πιο πρόσφατα έχουν κυκλοφορήσει υποδειγματικά κόμικ που χρησιμοποιούν την αφηγηματική αλληλουχία σκίτσο-φωτογραφία-κείμενο, με πιο χαρακτηριστικά το "Le Photographe" των Guibert/Lefevre/Lemercier, το φωτορεαλιστικό "L'echo des Cites" των Schuiten/Peeters και τις δουλειές του Jean Teule. Υποκατηγορία αυτής της τεχνοτροπίας είναι τα "romans photo", κόμικ που οι εικόνες είναι μόνο φωτογραφίες περασμένες από διάφορα φίλτρα χωρίς καθόλου σκίτσο, αν και υπάρχει η μερίδα αναγνωστών που αμφισβητεί το κατά πόσο είναι κόμικ με την κλασική έννοια του όρου. Τέλος με την παγκόσμια έκρηξη των web-comics την τελευταία δεκαετία, μπήκε για πρώτη φορά στην Γαλλοβελγική σκηνή το ψηφιακό σχέδιο. 

 

 

 Σύνδεση Κειμένου-Εικονογράφησης

 

Πολλές φορές έχει συζητηθεί το θέμα του τι είναι πιο σημαντικό σε ένα κόμικ, το σκίτσο ή το κείμενο. Προσοχή, δεν αναφερόμαστε στα προσωπικά γούστα του καθενός όταν επιλέγει να διαβάσει κάτι, αλλά σε τι δίνουν οι δημιουργοί μεγαλύτερη βαρύτητα. Στο "Systeme de la bande dessinee" του 1999 ο συγγραφέας Thierry Groensteen αναλύει το "M. Jabot" του Rodolphe Topffer και γράφει πάνω στο θέμα: 

 

"Ο Topffer είδε τόσο το κείμενο όσο και την εικόνα σαν δύο εξίσου σημαντικά μέρη του bande dessinee, το οποίο καθόρισε με όρους της σύνθετης φύσης του. Αυτή η οπτική ήταν ακόμα αποδεκτή στην εποχή του αλλά πλέον σήμερα δεν ισχύει. Όντως αυτοί που δίνουν την ίδια βαρύτητα στα λεκτικά στοιχεία της δημιουργίας του BD με τα εικονικά, δουλεύουν με την αρχή πως ο γραπτός λόγος σε γενική ομολογία είναι ο το προτιμώμενο «όχημα» για την αφήγηση. Στην πραγματικότητα το γεγονός ότι διαφορετικοί τύποι αφήγησης έχουν πολλαπλές εξηγήσεις σημαίνει πως αυτή η νόηση δεν είναι πλέον σωστή.

 
Το να σκεφτεί κανείς ότι το BD είναι ουσιαστικά ένα μέρος όπου ο λόγος και η εικόνα (iconique) ανταγωνίζονται το ένα το άλλο είναι, κατά την άποψη μου, ένα θεωρητικό λάθος και δεν οδηγεί πουθενά.
 
9782130589846_v100.jpg
 
Ο Groensteen επισημαίνει την διαφορά μεταξύ μιας γραπτής αφήγησης που περιέχει εικόνες και μιας βασισμένης σε εικόνες αφήγησης όπου το κείμενο λαμβάνει εσωτερικό και δευτερεύοντα ρόλο. Άλλωστε η διαφορά των κόμικ με τα βιβλία είναι η απουσία όσο το δυνατόν γίνεται κειμένου και αντικατάσταση αυτού με εικόνες. Έγκειται στην ικανότητα του εκάστοτε σχεδιαστή πόσο μπορεί να "μιλήσει" με τα σκίτσα του παρά με το στόμα του. Ο συγγραφέας πολύ σωστά επισημαίνει πως παρόλο που είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ένα BD χωρίς εικόνες, τα BD χωρίς καθόλου κείμενο, αν και όχι συνήθη, είναι πολύ εύκολο να δημιουργηθούν - χαρακτηριστικά του είδους τα πάμπολα χιουμοριστικά των Sempe, Reiser, Trondheim ή το Arzach του Μοέμπιους, ένα κόμικ που με ελάχιστες λέξεις σπρώχνει το πειραματικό BD επιστημονικής φαντασίας στα όρια του. 
 
Ορίζοντας το BD θα ήταν αποπροσανατολιστικό να πει κάποιος ότι το γραπτό στοιχείο είναι προαιρετικό ή ότι μπορεί να εξαιρεθεί. Γι'αυτό όμως υπάρχουν και τα "σιωπηλά" BD που διαψεύδουν τις προσδοκίες και τονίζουν την σημασία του κειμένου δια της απουσίας του, αφού ο αναγνώστης εστιάζει στον τρόπο που οι εικόνες είναι προσαρμοσμένες για να υπερκεράσουν τις δυσκολίες που προκύπτουν από την εν λόγω αφαίρεση. Το κείμενο, σύμφωνα με τους κομίστες, δεν θα είναι ποτέ "vehicule privilegie du recite", είδος πολυτελείας στην διήγηση. 
 
Αφήγηση
 
Πέρα από την γνωστή και δοκιμασμένη μεθοδολογία της αφήγησης που συζητάμε παραπάνω, δηλαδή το κλασικό εικόνα-μπαλονάκι-εικόνα-μπαλονάκι, στα μοντέρνα BD (1970+) παρατηρήθηκε μια απομάκρυνση από αυτές τις συμβάσεις. Αυτός που πρωτοστάτησε (ποιος άλλος; ) ήταν ο Μοέμπιους που με δημιουργίες όπως το "Le Garage Hermetique" και το "Arzach" επέκτεινε την κλίση στην αντισύμβαση - η τέχνη και η φαντασία έχουν τον πρώτο λόγο στο πως θα ειπωθεί η ιστορία και όχι η λογική ακολουθία. Χαρακτήρες μεταμορφώνονται σε άλλους, ο χρόνος αντιστρέφεται και μεταβάλλεται κατά βούλησιν και διαφορετικοί κόσμοι/σύμπαντα αλληλεπιδρούν. Αυτά, και όλα τα υπόλοιπα κόμικ που εσκεμμένα χάνουν την υπόθεση τοποθετούν την αφηγηματική αλληλουχία στο επίκεντρο ακριβώς επειδή λείπει, όπως τα βιβλία του Alain Robbe-Grillet είναι "αντι-νουβέλες" αλλά παραμένουν, παρόλα αυτά, νουβέλες. 
 
Garage-Hermetique-couleurs-13_big.jpg
 
Γαλλική Γλώσσα
 
Εδώ φτάνουμε σε αυτή την ιδιαιτερότητα, την σπέσιαλ λεπτομέρεια που διαφοροποιεί τα Γαλλοβελγικά κόμικς από όλα τα υπόλοιπα. Τα Γαλλικά είναι θεμελιώδες στοιχείο των BD όχι σε επίπεδο γραμματικής δομής ή λεξιλογίου, αλλά σαν δοχείο για το πολιτισμικό σύστημα και το γίγνεσθαι που κουβαλούν. Είναι τόσο σημαντική μια κουλτούρα που βασίζεται τόσο πολύ στην εικονογράφηση, από τον  Da Vinci και την θέση του στη Γαλλική αυλή μέχρι την επέκταση του σουρεαλισμού, ώστε εκ των πραγμάτων θα ανθίσει *και* μέσω της ένατης τέχνης. Η ίδια η Γαλλική γλώσσα, ο χειρισμός και η μελωδία της είναι από μόνη της μια μορφή τέχνης. 
 
Δεν είναι θέμα γεωγραφίας. Οι φραγκόφωνοι επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά με εικόνες. Λέω φραγκόφωνοι γιατί είτε είναι στην Ελβετία, είτε στον Καναδά, είτε στο Βέλγιο ακολουθούν μια κοινή γραμμή ακόμα και αν δεν υπάρχει ενοποιητικός γεωγραφικός όρος (κάτι που δεν ισχύει για τους Αγγλόφωνους, οι Βρετανοί και οι Αμερικάνοι το μόνο κοινό που έχουν είναι η γλώσσα και τίποτα άλλο). Η Γαλλική γλώσσα έχει μενταλιτέ από πίσω της και φινέτσα. Αυτό μετράει και όχι η γλώσσα αυτή καθεαυτή, όχι τα γράμματα και το συντακτικό: Σε όσες μεταφράσεις και αν βγει το "Αστερίξ και το δώρο του Καίσαρα", θα παραμένει πάντα BD. 
 
Judexshadow08a.jpg
 
Το θετικό με τα BD είναι πως ως μορφή τέχνης είναι εδώ και πολλά χρόνια καθόλα αποδεκτά. Βγαίνουν ένα κάρο μελέτες και αναλύσεις γύρω από αυτά, διάφοροι scholars τσακώνονται για τα χαρακτηριστικά τους - όπως είδαμε ο Groensteen κατηγοριοποιεί τα BD ως καθαρά οπτικό μέσο. Ο Benoit Peeters υπογραμμίζει τον ρόλο της σχέσης μεταξύ των επιμέρους μερών (θεωρεί ότι το πιο σημαντικό είναι πως συνδέονται τα καρέ μέσα στην σελίδα αλλά και η σελίδα συνολικά) ακόμα και στον τίτλο της διατριβής του "Case,planche, recit: Comment lire une bande dessinee" ("Frame, Plate, Narrative: How to Read a Bande Dessinee"). Ο Fremion πιστεύει πως τα κειμενάκια στα κενά μεταξύ των πάνελ (τα λεγόμενα κείμενα πλαισίου ή περιθωρίων) είναι αυτά που ξεχωρίζουν ένα BD από τα υπόλοιπα κόμικ. Ο Harry Morgan θεωρεί πως τα BD είναι κυρίως λογοτεχνία, γι'αυτό και τα ονομάζει LD "literature dessinee" ("σχεδιαστική λογοτεχνία"). Από την άλλη ο Henri Filippini λέει πως τα μπαλονάκια με το κείμενο είναι μακράν ο πιο καθοριστικός παράγοντας. 
 
PlancheA_11877.jpgMoebius - Harzak6.jpg1592_P4.jpg
Κείμενο ή εικόνα; Ανάλογα τον δημιουργό!
 
Οι διαφορετικές έννοιες που δίνονται στον τομέα αντιπροσωπεύουν τις διαφορετικές περιοχές που δίνουν έμφαση οι κριτικοί, και αυτές μπορούν να είναι ιστορικές, σημειολογικές, λογοτεχνικές, καλλιτεχνικές κ.ο.κ. Από το "Les Frustres" της Claire Bretecher που επαναπροσδιορίζει το διαλεκτικό χιούμορ βασισμένο εξ'ολοκλήρου σε κείμενο, και χρησιμοποιεί τις λίγες εικόνες ως έλλειψη δυναμικής των πρωταγωνιστών μέχρι το "Un ocean d'amour" των Lupano/Panaccione που δημιουργεί ατμοσφαιρική δράση χωρίς την ανάγκη κειμένου, τα BD είναι ένας ωκεανός ετερόκλητων δημιουργιών και ερεθισμάτων. Ποια είναι όμως τα τεχνικά χαρακτηριστικά που τα διέπουν; 
  • Like 18
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Βασικοί Όροι των BD

 

Πριν ερευνήσουμε τους τρόπους που τα μέρη ενός BD αλληλεπιδρούν είναι χρήσιμο να εξηγήσουμε τους όρους που το διέπουν. Πολύ καλά εργαλεία για αυτή τη δουλειά είναι όλα τα making-of άλμπουμ που εκδίδονται παράλληλα με τις κανονικές δουλειές και εξηγούν ακριβώς αυτό: πως φτάνει από την αρχή του στην τελική μορφή ένα γαλλο-βελγικό κόμικ. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Astérix et Latraviata: L’Album des crayonnes (Ο Αστερίξ και η Λατραβιάτα: Το προπαρασκευαστικό άλμπουμ) του Albert Uderzo, όπου ο αναγνώστης μπορεί να ακολουθήσει όλα τα στάδια της παραγωγής από τα αρχικά σκίτσα μέχρι την ψηφιοποίηση και την εκτύπωση, το lettering, το μελάνωμα και τον χρωματισμό. Ας δούμε λοιπόν ένα χρήσιμο «λεξικό» των BD.

 

  • Scénario / Decoupage / Storyboard

To scénario είναι το αρχικό σχεδιάγραμμα της πλοκής ενός BD, ενώ το decoupage (όρος που χρησιμοποιείται και στα ελληνικά) είναι μια πιο λεπτομερής εκδοχή του ή καλύτερα η μετατροπή σε οπτικό υλικό της σκηνοθεσίας και των σεκάνς του σεναρίου. Το storyboard είναι αντίστοιχα ένα σύνολο χοντροκομμένων, θα λέγαμε, σκίτσων που δημιουργήθηκαν για να δώσουν την κεντρική ιδέα της πλοκής.

 

Η χρήση τέτοιων όρων χαρακτηρίζει την χρονοβόρα διαδικασία βήμα-βήμα της δημιουργίας του άλμπουμ και αποτελεί ένα σημείο επαφής μεταξύ των μελών της ομάδας που το γράφει (εξαιρούνται περιπτώσεις που το κόμικ είναι εξ ολοκλήρου φτιαγμένο από ένα άτομο). Η ομάδα αυτή μπορεί να αποτελείται από τον σεναριογράφο (scénariste) και τον σκιτσογράφο (dessinateur), όπως στη συνεργασία των René Goscinny και Morris σε πολλά άλμπουμ του Lucky Luke ή μπορεί να είναι ένα ολόκληρο στούντιο που έχει πολλούς εργαζόμενους, ο καθένας με συγκεκριμένα καθήκοντα, όπως συμβαίνει με τις τελευταίες δημιουργίες του Hergé Productions Studio. Ο καλλιτέχνης που δουλεύει μόνος του, μπορεί να συμβαδίζει με την ακολουθία scénario-decoupage-storyboard ή μπορεί να βασίζεται σε προσωπικές μεθόδους.

 

Ένα BD που παράγεται από μια ομάδα/studio θα έχει σίγουρα διαφορετικό φινίρισμα από ένα που είναι ανεξάρτητη παραγωγή λίγων (ή ενός) ατόμων. Συνήθως τα studio βγάζουν δουλειές με μεγαλύτερο μπάτζετ και ένα πιο «όμορφο» προϊόν στο χέρι αλλά συνήθως απευθύνονται σε πιο mainstream κοινό. Αντίθετα μια ανεξάρτητη δουλειά μπορεί να χάνει σε τεχνική εξειδίκευση αλλά είναι πιο τολμηρή και παρεκκλίνει της πεπατημένης.

 

  • Album / Journal

Εδώ πιστεύουμε πως είναι αρκετά κατανοητή η ορολογία. Όπως τα υπερηρωικά ή τα manga, ένα BD μπορεί να εκδοθεί είτε ως κεφάλαιο μια συνεχιζόμενης έκδοσης/περιοδικού (journal), είτε αυτόνομα ως βιβλίο (album). Γενικά, αλλά όχι απαραίτητα, η έκδοση album αποτελείται από πολύ περισσότερες σελίδες. Αξίζει να σημειωθεί ο όρος αυτός έχει περάσει και στην ελληνική ορολογία.

 

Ο τύπος της έκδοσης καθορίζει και τον τρόπο που διαβάζεται ένα BD. Η δουλειά που παρουσιάζεται σε ένα journal θα είναι πιο διακεκομμένη από ότι ένα ολοκληρωμένο album, παρόλο που ορισμένα journals της δεκαετίας του ’80, όπως το (À Suivre), εξέδιδαν συχνά ολοκληρωμένες δουλειές. Στο παρελθόν, που τα κόμικς δημοσιεύονταν σελίδα-σελίδα, οι περισσότεροι σεναριογράφοι είχαν υιοθετήσει τη συνήθεια να επιφυλάσσουν ένα σασπένς στο τέλος της σελίδας. Στις ημέρες μας, αυτό το στυλ έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί και μαζί του έχει εκλείψει και η αφηγηματική αυτή τεχνική.

 

  • One-shot / Series

Το one-shot είναι ένα BD του οποίου οι χαρακτήρες και τα περιβάλλοντα εμφανίζονται μόνο στο συγκεκριμένο άλμπουμ. Είναι ένας ευρέως χρησιμοποιούμενος όρος, δανεισμένος από τα αγγλικά, για BD που θεωρούνται μικρά για να χαρακτηριστούν graphic novel. Ένα BD που είναι κομμάτι μιας σειράς, serie δηλαδή, περιέχει γνώριμους χαρακτήρες και μοτίβα και σε κάποιες περιπτώσεις η υπόθεση συνεχίζεται και σε άλλα άλμπουμ. Πολλές σειρές (Tintin, Astèrix, Les Aventures Extraordinaires d'Adèle Blanc-Sec κ.ά.), εκδίδονταν/-νται ως σειρά αυτοτελών ιστοριών με κοινούς χαρακτήρες ή/και μέρη, ενώ άλλες (π.χ. L'Incal, Blast), έχουν μια εσωτερική συνέχεια και συνήθως λιγότερα albums. Από τη δεκαετία του 1980 κι έπειτα, ένα μεγάλο μερίδιο της παραγωγής αποτελείται από one-shot εκδόσεις.

 

  • Planche

Μια σελίδα του BD ονομάζεται planche και αποτελείται από πολλά bandes (μη βιάζεστε, δείτε λίγο παρακάτω :) ). Σήμερα, το φορμά που κυριαρχεί είναι το μέγεθος A4 για κάθε planche, με 48, 62 ή γενικά πολλαπλάσια του 16 planches ανά album. Προφανώς και υπάρχουν παραλλαγές, όπως το πολύ μεγάλο B3 μέγεθος στο L’Archiviste των Benoît Peeters και François Schuiten, το οποίο δίνει την εντύπωση τεράστιων τόμων που περικυκλώνουν τον χαρακτήρα, ή το μειωμένο για οικονομικούς λόγους μέγεθος πολλών γνωστών BD που επανεκδίδονται στη σειρά Livre de Poche.

 

Planche.jpg

Αυτό είναι ένα planche (καλά, μιλάμε, τρομερή η περιγραφή :D )

 

Η εγγενής φύση της planche δίνει στο BD το στοιχείο της αγωνίας που οι κινούμενες εικόνες δεν μπορούν να έχουν: πρέπει να γυρίσουμε την σελίδα για να δούμε τι συμβαίνει παρακάτω. Οι καλλιτέχνες για αυτό το λόγο σχεδιάζουν έτσι την κάθε σελίδα ώστε το σημείο-κλειδί να είναι κάτω δεξιά του planche. Αυτό το φαινόμενο χρονολογείται στην μεταπολεμική εποχή που οι εβδομαδιαίες κυκλοφορίες κυριαρχούσαν στην αγορά BD και τα στριπ παρουσιάζονταν σαν αυτόνομα planches. Ήταν καίριο να αφήνουν κάθε φορά την ιστορία σ’ ένα κρίσιμο σημείο για να παροτρύνει τους αναγνώστες να αγοράσουν το επόμενο τεύχος.  

 

Μέσα σε κάθε planche, οι δημιουργοί μπορούν να φτιάξουν οπτικά εφέ που παρακάμπτουν την διαδοχική κίνηση πάνω-κάτω και αριστερά-δεξιά που συσχετίζεται με τον δυτικό τρόπο ανάγνωσης. Η χρήση όλων των καρέ ενός planche για την δημιουργία μιας μεγάλης εικόνας στην σελίδα ή η συγχώνευση δύο planches για την αίσθηση του μεγέθους είναι μερικά ενδεικτικά παραδείγματα του πώς μπορεί να «παίξει» ο καλλιτέχνης. Κάποιες φορές το planche δεν διαβάζεται πάνω-κάτω και αριστερά-δεξιά για να αποπροσανατολίζει εσκεμμένα τον αναγνώστη και να μην εξελίσσεται η ιστορία όπως αναμένεται.

 

Εδώ θα μπορούσε να γίνει μια σύντομη σύγκριση με τον κινηματογράφο. Οι ομοιότητες είναι πολλές (οι τεχνικοί όροι που περιγράφουν την αλλαγή των πλάνων και τις «κινήσεις της κάμερας» είναι ίδιοι), αλλά στα κόμικς υπάρχει απόλυτος έλεγχος του χρόνου. Ο μεν σχεδιαστής μπορεί να περάσει από τη μια σκηνή στην άλλη με τον δικό του τρόπο, παίζοντας με το διάστημα ανάμεσα στα καρέ. Ο δε αναγνώστης, αντί να αποδέχεται τη συνεχή ροή των εικόνων όπως συμβαίνει σε μια ταινία, διαβάζει με τον δικό του ρυθμό, αργοπορώντας σε όποια εικόνα επιθυμεί. Αυτό το τελευταίο σημείο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ήδη από τη στιγμή που γράφεται το σενάριο, ώστε ο δημιουργός να εναλλάσσει με σωστό τρόπο τις σκηνές δράσης με τις ήσυχες στιγμές, τις κωμικές με τις δραματικές καταστάσεις κ.λπ.

 

  • Bande

Μια γραμμή από σκίτσα, το αντίστοιχο του αγγλικού strip. Το παραδοσιακό bande κατά τον Β' Π.Π. και την μεταπολεμική περίοδο αποτελούνταν συχνά από τρία cases  (πάνελ) ίδιου μεγέθους και κάθε planche αποτελούνταν από τέσσερα bandes. Υπήρχε βέβαια και η περίπτωση ένα bande να δημοσιευθεί αυτόνομα, όπως συνέβαινε με αγγλικά strips που κυκλοφορούσαν στο Journal de Mickey ή με bandes από περιπέτειες του Τεντέν που τυπώνονταν σε εφημερίδες.

 

1. tintinenamerique.jpg 2. Murena.jpg

Η πρώτη σελίδα από το Tintin en Amérique, σε σύγκριση με την πρώτη σελίδα του δεύτερου τόμου του Murena. Είναι εμφανής η διαφορετική χρήση των bandes

 

Το μοντέρνο BD σιγά-σιγά απομακρύνεται από το παραδοσιακό 3x4 σύστημα. Το bande που αποτελείται από ένα πάνελ παρέχει ένα πανόραμα που θέτει το περιβάλλον της σκηνής, ή ένα bande που περιέχει πολλά μικρά cases και δίνει την εντύπωση συνεχούς κίνησης, όπως π.χ. στα μάτια ενός στεναχωρημένου χαρακτήρα. Αυξομειώνοντας τον αριθμό των bandes ανά planche μπορεί κάποιος να πετύχει παρόμοιο αποτέλεσμα, ενώ δύο εφαπτόμενα bandes μπορούν να διακοπούν ώστε να επιτρέψουν σε ένα μεγαλύτερο «διπλό» case ή cases. Όταν διατηρείται το σύστημα 3x4 δημιουργείται μια νοσταλγία της παράδοσης ή προκαλείται μια ατμόσφαιρα στασιμότητας ή ακόμα και μονοτονίας όπως στο Les Frustrés της Claire Bretécher.

 

  • Case

Το πάνελ, το καρέ, η κάθε εικόνα, συνήθως σε όριο ή πλαίσιο (κάδρο). Το παραδοσιακό σχήμα του case είναι είτε τετράγωνο, είτε ορθογώνιο και κάθε μεταβολή αυτών δημιουργεί ειδικά εφέ: ένα κυκλικό case μπορεί να εστιάζει στο πρόσωπο ενός χαρακτήρα ή να ζουμάρει σε ένα συγκεκριμένο χώρο ενός μεγαλύτερου case, ένα case σε σχήμα Τ μπορεί να παρομοιάζει τα φτερά ενός αεροπλάνου και πάει λέγοντας. Η επαναλαμβανόμενη χρήση cases ασυνήθιστων σχημάτων σε μια planche γίνεται για να υπογραμμίσει μια ακολουθία παραλληλίας ή να δημιουργήσει αντιθέσεις με πιο άμεσο τρόπο από μια γραμμική διάταξη.

 

4. adeleblancsec.jpg 6. Armies.jpg

Στην πρώτη περίπτωση, τα κλασικά cases συνυπάρχουν με το στρογγυλό καρέ που εστιάζει στο πρόσωπο της πρωταγωνίστριας, ενώ στη δεύτερη το ορθογώνιο δίνει τη θέση του σε πρωτότυπα γεωμετρικά σχήματα

 

Παραλλαγές στο μέγεθος των cases μεταβάλουν την ταχύτητα της αφήγησης ή δίνουν έμφαση σε ένα σημείο-κλειδί. Μικρότερα cases σημαίνει ότι έχεις περισσότερα σε ένα planche, άρα και περισσότερες εξελίξεις οπότε δίνεται η εντύπωση έντονης δράσης. Αν τα cases ανταποκρίνονται μορφολογικά σε μεγαλύτερα περιγραφικά μπαλονάκια, συνήθως είναι μεγαλύτερου μεγέθους και αντικαθιστούν την περιγραφή μιας μεγάλης σκηνής ή του περιβάλλοντα χώρου. Έτσι, ο αναγνώστης σταματά για να προσέξει μια λεπτομέρεια στο σκίτσο. Η χρήση μεγάλων cases αποσκοπεί επίσης στην ανάδειξη των eternal σκίτσων, δηλαδή αυτών που μπαίνουν πάντα σε μια σειρά BD (στην θέση που θα έμπαιναν σκίτσα που εξελίσσονται χρονικά), όπως το κλασικό φαγοπότι στο τέλος κάθε τεύχους Astérix.

 

3. Rork.jpg 

Η πάνω σειρά των καρέ, που έχουν μικρό μέγεθος, μας δίνει μια κινηματογραφική αίσθηση

 

Η χρήση – ή όχι – του χώρου που υπάρχει μεταξύ των cases καθορίζει και το εφέ που δημιουργείται. Ένα case γεμάτο λεπτομέρεια, ίσως με στοιχεία που βγαίνουν εκτός του κάδρου, υποδηλώνει βιασύνη ή αταξία. Ένα case με λίγες λεπτομέρειες και κατά μεγάλο ποσοστό κενό υποδηλώνει παύση της δράσης ή μια περίοδο αναδρομής.

 

  • Cadre / Cadrage / Filet

Cadre ονομάζεται το όριο γύρω από ένα case. Παρόλο που είναι σύνηθες κάθε case να χωρίζεται από το επόμενο με γραμμές που το οριοθετούν, αυτό δεν ισχύει πάντα. Μια σειρά από cases χωρίς cadres αφορά μια άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ συνεχούς αφήγησης και σκίτσου και όταν κανένα από τα cases δεν έχει cadre, τα όρια της σελίδας είναι αυτά της planche. Είναι επίσης πιθανό το ένα case να «χύνεται» μέσα σε άλλα, ή διάφορα στοιχεία του ενός να συνδέονται και με τα δίπλα του. Τέτοια σχεδιαστικά παιχνίδια υπάρχουν για να σπάνε τις προσδοκίες του κλασικού BD μοτίβου και να το κάνουν αυτοκαθοριζόμενο (π.χ. ότι το τάδε μείγμα μεταξύ πάνελ το έχει μόνο το δείνα BD).

 

Iznogoud.jpg 8. MisterO.jpg 9. Salammbo.jpg

Διαφορετικές «χρήσεις» των cadrages. Από το τυπικό στυλ του Iznogoud, στο μινιμαλιστικό του Mister O και το περίτεχνο του Salammbo

 

Στο επίπεδο που κάθε BD προσπαθεί να πετύχει την δημιουργία νοήματος κατά την ανάγνωση του, πολύ σημαντικό ρόλο παίζουν και τα λευκά κενά, γνωστά και ως διάκενα, μεταξύ των κάδρων (cadrages), τα οποία λέγονται επίσης gouttieres, caniveaux ή blancs intericoniques. Οι εικόνες ενός BD από μόνες τους είναι στατικές και μόνον η σχέση μεταξύ τους δημιουργεί την ψευδαίσθηση της κίνησης ή της χρονικής εξέλιξης. Έτσι πολλά απ’ όσα συμβαίνουν σε ένα BD, συμβαίνουν στα κενά. Αν ο καλλιτέχνης δημιουργεί μια σειρά από cases που περιγράφουν γεγονότα κοντά το ένα στο άλλο χρονικά, η τοποθέτηση των blancs στο μυαλό του αναγνώστη θα είναι ελάσσονος σημασίας. Όσο μικρότερη είναι η άμεση σύνδεση μεταξύ των cases, τόσο πιο σημαντική η χρήση των blancs.

 

5. arzach.jpg

Στο Arzach βλέπουμε «χειροποίητα» cadres, με τη δράση να ξεφεύγει από τα cases

 

  • Phylactère / bulle / ballon / cartouche / commentaire

Τα συνήθως λευκά πλαίσια που χρησιμοποιούνται για την παρουσίαση κειμένου, τα λεγόμενα μπαλονάκια. Το phylactère είναι ο όρος που χρησιμοποιείται παραδοσιακά για να περιγράψει το πολύχρωμο πλαίσιο εντός του οποίου υπήρχαν αιγυπτιακά ιερογλυφικά πάνω σε σαρκοφάγους Φαραώ αλλά και επιτοίχιους διάκοσμους τάφων. Η χρήση του στην ορολογία των BD χρονολογείται αρχικά στο Histoire de la literature enfantine de Ma Mere l’Oye au Roi Babar (Ιστορία της Παιδικής Λογοτεχνίας από τη Μαμά Χήνα μέχρι τον Μπαμπάρ) του 1950 και πλέον συμβαδίζει με το bulles. Η «ουρίτσα» των μπαλονακίων, που καταλήγει σε κάποιον χαρακτήρα, ονομάζεται appendice.

 

10. Alix.jpg 11. Tanguy.jpg 12. tyler cross.jpg

Τα παραλληλόγραμμα phylactères, όπως φαίνεται στο καρέ από το Alix, ήταν πολύ συνήθη στα παλαιότερα BD. Το κυρίαρχο πλέον στυλ είναι αυτό το στρογγυλό που βλέπουμε στο καρέ από το Tanguy et Laverdure (όπου βλέπουμε κι ένα ζιγκ-ζαγκ μπαλονάκι για τη φωνή από τον ασύρματο), χωρίς βέβαια να λείπουν και πιο ακαθόριστα σχήματα, όπως αυτά από το Tyler Cross

 

Στα μοντέρνα BD τα bulles εξυπηρετούν και τον ρόλο των ηχητικών εφέ. Το σχήμα των bulles αντιστοιχεί στο εφέ: ένα νορμάλ μπαλονάκι για νορμάλ κείμενο, ένα μπαλονάκι σε σχήμα zig-zag για ένα εφέ μετάδοσης όπως είναι το ραδιόφωνο ή η ομιλία μέσα από τηλέφωνο, ένα μπαλονάκι με διακεκομμένες γραμμές για ψιθυριστή ομιλία ή μια σειρά από μικρά μπαλονάκια που οδηγούν σε ένα μεγαλύτερο και έχουν την σκέψη ενός χαρακτήρα. Το τελευταίο ειδικά είναι αρκετά πιο δύσκολο να γίνει ξεκάθαρο στον κινηματογράφο παρά στα κόμικς.

 

  • Cartouche / Commentaire / Rècitatif

Το cartouche ή commentaire ή rècitatif, είναι η λεγόμενη λεζάντα, ένα ορθογώνιο συνήθως κουτάκι με λόγια του αφηγητή. Το cartouche μπορεί να περιέχει μικρές φράσεις (π.χ. Deux jours plus tard [= Δύο μέρες μετά], Pendant ce temps la [= Εν τω μεταξύ], Enfin [= Τελικά]) ή μπορεί να καταλαμβάνει ένα ολόκληρο case και να «σπρώχνει» σημαντικά την ιστορία. Η δυναμική ενός BD εξαρτάται από την σχέση μεταξύ των κειμένων και των εικόνων όσον αφορά την κατανομή της αφήγησης και της περιγραφής αντίστοιχα. Ιδιαίτερα σε παλαιότερα BD, τα cartouches έπιαναν πολύ χώρο. Γενικά, στους σύγχρονους τίτλους, αυτή η τεχνική περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα ή λείπει εντελώς. Ωστόσο, σε περιπτώσεις που εκφράζονται οι σκέψεις ενός χαρακτήρα.

 

13. Blueberry.jpg 14. L'HommeQuiTuaLL.jpg

Διαφορετική χρήση των «περιγραφικών» cartouches. Από τα σεντόνια του Blueberry, στα πιο μικρά του L'Homme qui tua Lucky Luke

 

  • Όροι δανεικοί από τη λογοτεχνία

Onomatopèe: λέξεις ή φράσεις των οποίων το άκουσμα είναι και το νόημα τους, ο ήχος δηλαδή των BD. Τα “pop”, “bang”, “whizz” κ.λπ. που ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της Golden Age των υπερ-ηρωικών πλέον έχουν γίνει κομμάτι και της BD μορφής των κόμικ σαν σύνολο. Βέβαια, κάθε δημιουργός μπορεί να δημιουργήσει τους δικούς του ήχους ή να μη χρησιμοποιεί καθόλου τέτοιου είδους τρικ.

 

paw.jpg Roar.jpg cling!.jpg Tchac!.jpg

Ηχητικά εφέ από διάφορα BD

 

Style indirect libre: ένα στυλ αφήγησης (ακαθόριστο ελεύθερο στυλ) που γενικά μοιάζει με αυτό του Gustave Flaubert, όπου οι υποκειμενικές απόψεις των χαρακτήρων ή του αφηγητή παρουσιάζονται με μια ψευδοαντικειμενική μορφή τρίτου προσώπου.

 

Voix de l’auteur/voix du narrateur: η φωνή του δημιουργού/αφηγητή. Είναι σημαντικό να μπορούμε να διαχωρίσουμε μέσα από τις λέξεις, ποιες είναι οι σκέψεις των χαρακτήρων που υπάρχουν μέσα στο BD και ποιες είναι του αφηγητή. Γενικά αυτές των χαρακτήρων εμφανίζονται μέσα στα bulles και αυτές του αφηγητή μέσα στο cartouche, παρόλο που η όποια διαφοροποίηση από αυτές τις νόρμες (π.χ. να έχεις έναν από τους χαρακτήρες ως αφηγητή) μπορεί να μπερδέψει τον αναγνώστη ή να δημιουργήσει μια αίσθηση εμπιστοσύνης. Ο συγγραφέας πρέπει πάλι να διαχωρίζεται από τον αφηγητή, αλλά σε αυτοβιογραφικές δουλειές όπως αυτές του Fabrice Neaud και της Marjane Satrapi, οι γραμμές γίνονται θολές.

 

Intertextualitè: oι αναφορές, με λόγο ή με εικόνα, στον κανονικό κόσμο. Μπορεί να πρόκειται για κάτι απλό, όπως η αναφορά στον Franz Kafka στη σειρά Julius Corentin Acquefacques, ή κάτι πιο σύνθετο και φιλόδοξο, με τυπικότερο παράδειγμα τις συστηματικές αναφορές-παρωδίες που κάνουν οι δημιουργοί του Αστερίξ σε διασημότητες της σύγχρονης εποχής και πραγματικά μνημεία.

 

petitbleudelacoteouest.jpg Hellorave.jpg

Δεξιά, ένας από τους «κακούς» του Le Petit Bleu de la Côte Ouest διαβάζει κόμικς της Marvel και αριστερά, ένας χαρακτήρας από το Le Roi des Mouches «βλέπει» τους Rolling Stones στο δωμάτιό του

 

  • Όροι δανεικοί από τον κινηματογράφο

Plan gènèral/panorama: μια λήψη ευρείας γωνίας που χρησιμοποιείται για να καθορίσει το περιβάλλον που εκτυλίσσεται η σκηνή.

 

Cap Horn (plan general).jpg

Plan gènèral από το Cap Horn. Συχνά, όταν τέτοιες λήψεις εισάγουν τον αναγνώστη σε ένα περιβάλλον, συνοδεύονται από επεξηγηματικά cartouches

 

Plan moyen/in pieds: μια γενική λήψη που «καδράρει» τους χαρακτήρες και χρησιμοποιείται για να ορίσει τις θέσεις τους στον χώρο.

 

plan moyen.jpg

Τυπική plan moyen λήψη

 

Plan americain: η λήψη από τα γόνατα και πάνω. Δίνει έμφαση στις κινήσεις και χρησιμοποιείται συχνά για διαλόγους με πολλούς χαρακτήρες, επιτρέποντας στον αναγνώστη να μεταβεί από το plan gènèral στο πιο συγκεκριμένο gros plan.

 

Plan rapproche.jpg

Plan americain

 

Plan rapprochè: μια λήψη του κεφαλιού και του πάνω μέρους του κορμού, κυρίως για να επικεντρωθεί το ενδιαφέρον στις εκφράσεις των χαρακτήρων.

 

planrapprochereal.jpg

Plan rapprochè

 

Gros plan: το κοντινό. Γενικά χρησιμοποιείται στο να εστιάζει σε ένα αντικείμενο ή στο πρόσωπο ενός χαρακτήρα στο σημείο-κλειδί, επιτρέποντας στην πλοκή να παραμείνει στατική.

 

grosplan.jpg

Gros plan

 

Très gros plan: ακόμα πιο κοντινή λήψη από την προηγούμενη. Συνήθως «κόβει» ένα κομμάτι του προσώπου ή του αντικειμένου, εστιάζοντας σ' ένα πολύ συγκεκριμένο σημείο του.

 

lamablanc (tresgorsplan).jpg tgp.jpg

Très gros plan σε πρόσωπο και αντικείμενο

 

Plongèe: μια άνωθεν λήψη η οποία τοποθετεί τα αντικείμενα ή τους χαρακτήρες σε μια θέση κατωτερότητας ή/και κινδύνου. Μερικές φορές, χρησιμοποιείται και για να παρατηρήσει ο αναγνώστης τον χαρακτήρα ή το αντικείμενο.

 

obscures (contre plongee).jpg asterix plongee.jpg

Plongèe και contre plongèe λήψεις

 

Contre-plongèe: μια λήψη από χαμηλά, που δημιουργεί την ακριβώς αντίθετη εντύπωση από το plongèe. Μπορεί να υπονοεί την ανωτερότητα, τη δύναμη ή και την αλαζονεία του απεικονιζόμενου.

 

Travelling: μια σειρά από λήψεις όπου το υπόβαθρο παραμένει σταθερό, δημιουργώντας την αίσθηση του ταξιδιού.

 

travelling.jpg

Travelling

  • Like 18
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites
Δημιουργώντας ένα BD 

 

Κάθε καλλιτέχνης έχει αναπτύξει την προσωπική του μέθοδο δημιουργίας, αλλά σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι διακρίνονται συγκεκριμένες φάσεις. Αυτές λοιπόν τις φάσεις θα δούμε με μια ματιά. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ίδιες αρχές ισχύουν λίγο-πολύ σε κάθε έργο της ένατης τέχνης, είτε πρόκειται για BD, είτε αμερικανικό κόμικ, είτε για manga. 

 

Εν αρχή ην το σενάριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο σεναριογράφος έχει στο μυαλό του ή στο χαρτί μια σύνοψη της ιστορίας, αν και υπάρχουν παραδείγματα δημιουργών που ξεκίνησαν να σχεδιάζουν πριν ακόμα σκεφτούν τι θα γίνει παρακάτω. Όταν ολοκληρωθεί το σενάριο, ο δημιουργός καταπιάνεται με τη συλλογή αναφορών, πληροφοριών δηλαδή που θεωρεί απαραίτητα για την αφήγησή του. Οι αναφορές μπορεί να είναι το οτιδήποτε, από φωτογραφίες ενός τοπίου σε κάποια μακρινή χώρα, μέχρι οι στολές των Γάλλων αξιωματικών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σε κάποιο μουσείο. Ο σχεδιαστής τις περνά από μελέτη, ώστε από κοινού με τον σεναριογράφο να καθοριστεί το βασικό ύφος του κόμικ. 

 

Ακολουθεί το ντεκουπάζ, που, όπως προαναφέρθηκε, είναι μια πρώτη μεταφορά του σεναρίου σε εικόνες. Εν συνεχεία, ο καλλιτέχνης αρχίζει να σχεδιάζει λεπτομερέστερα με μολύβι τις σελίδες του. Συχνά, χρησιμοποιείται το λεγόμενο «μπλε μολύβι», που βοηθά στη διόρθωση του σχεδίου. 

 

 

1. melanoma.jpg

Σελίδα από τον δωδέκατο τόμο της σειράς Donjon Monsters. Βλέπουμε πως το σχέδιο με το μπλε μολύβι έχει ολοκληρωθεί και ο δημιουργός έχει ξεκινήσει το μελάνωμα.

 

 

Σειρά έχει το μελάνωμα με μαύρο πάντα χρώμα. Μπορεί να γίνει με πένα, ραπιδογράφο, μαρκαδόρο ή λεπτό πινέλο και επιτρέπει τον τονισμό των σκίτσων. Στα γαλλικά, χρησιμοποιούνται οι όροι encrage (το πρώτο στάδιο του μελανώματος) και bleu (τεχνικός όρος για την πρώτη εκτύπωση της μελανωμένης έκδοσης). Τα bleu αποτελούν ουσιαστικά τα δοκιμαστικά αντίγραφα στα οποία γίνεται ο χρωματισμός και έχουν ονομαστεί έτσι από το απαλό μπλε ή γκρι χρώμα που έχουν. Σε αντίθεση με την αμερικανική σκηνή, όπου συνηθίζεται ο σχεδιαστής και ο μελανωτής να είναι διαφορετικά πρόσωπα, οι δημιουργοί των BD αναλαμβάνουν τόσο τα μολύβια, όσο και το μελάνωμα. Όταν η πρωτότυπη σελίδα μελανωθεί οριστικά, μπορεί να αναπαραχθεί ως έχει, ασπρόμαυρη δηλαδή. 

 


Σε αυτό το βίντεο βλέπουμε ότι τα διάφορα στάδια είναι δυνατόν να μπλέκονται μεταξύ τους. Μάλιστα, το μελάνωμα σχεδόν απουσιάζει, καθώς ο Grzegorz Rosiński αποφεύγει σχεδόν παντού το μαύρο περίγραμμα. Επίσης, βλέπουμε πώς ο δημιουργός χρησιμοποιεί ένα πιστόλι ως σημείο αναφοράς.

 

Ο χρωματισμός των κόμικς λέγεται colorisation στα γαλλικά και γίνεται μετά το μελάνωμα. Συχνά, πραγματοποιείται από κάποιο τρίτο πρόσωπο, όπως συμβαίνει κατά κόρον και στις ΗΠΑ. Ανέκαθεν, ο χρωματισμός είχε μεγάλη σημασία για την αισθητική λειτουργία ενός BD. Αυτόνομα χρώματα δημιουργούν συγκεκριμένες συσχετίσεις με συναισθήματα ή καταστάσεις (π.χ. κόκκινο ίσον θυμός, το μπλε αντιστοιχεί στο κρύο). Τέτοια χρήση γίνεται για κωμικούς λόγους σε πολλά κλασικά BD, όπως το Gaston και το Astérix. Με ανάλογο σκεπτικό, στο φιλοναζιστικό περιοδικό Le Téméraire οι κακοί χρωματίζονταν κόκκινοι, ώστε να αντανακλάται η κομμουνιστική τους πεποίθηση. 

 

 

2. achilletalon.jpg3. roidesmouches.jpg

Αριστερά, κλασική χρήση του κόκκινου για να υποδηλωθεί θυμός. Δεξιά, ο συνδυασμός του ροζ και του κίτρινου αντιπροσωπεύει την παραισθησιογόνα δράση ναρκωτικών ουσιών.

 

 

Ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1970 κι έπειτα, ο χρωματισμός έχει λάβει πιο «καλλιτεχνικές» διαστάσεις. Ο Philippe Druillet είναι γνωστός για τη χρήση έντονων χρωμάτων για τη δημιουργία ψυχεδελικής ατμόσφαιρας, ενώ το μπλε στο La Femme Piège του Enki Bilal, προσδίδει έναν αισθησιασμό που τα λόγια και οι απλές εικόνες από μόνα τους δεν μπορούν. Υπάρχουν δε παραδείγματα γαλλόφωνων δημιουργών, με χαρακτηριστικότερο τον Moebius στο Arzach, οι οποίοι δε δίστασαν να χρησιμοποιήσουν τη δύσκολη τεχνική του «άμεσου χρώματος», να εφαρμόσουν δηλαδή απευθείας πάνω στο χαρτί τους χρωματικούς συνδυασμούς. 

 

 

4. Lettrage1.jpg5. Lettrage2.jpg

Παραδείγματα lettrage: από το «χειροποίητο» στυλ του Pilules Bleues, στο «κομπιουτεριζέ» του Elric

 

 

Πραγματοποιούμενο παράλληλα με το colorisation ή μετά απ' αυτό, είναι το lettrage, το lettering δηλαδή. Εδώ, ο δημιουργός μπορεί είτε να κάνει ο ίδιος ο lettrage, είτε να το αναθέσει σε κάποιον πιο εξειδικευμένο «τεχνίτη». Τεχνικά, ο σχεδιαστής έχει φροντίσει -ήδη από το στάδιο των μολυβιών- να γράψει τα κειμενάκια στα μπαλονάκια και τις λεζάντες, προκειμένου αυτά να μην ξεφύγουν από τα όρια κι αλλοιώσουν τις συνθέσεις του. Το ίδιο γίνεται και με την ονοματοποιία. 

 

 


Βιντεάκι του Hermann με τίτλο «Η δημιουργία ενός καρέ». Εδώ, παρότι ο πολυβραβευμένος Βέλγος σχεδιάζει, μελανώνει και χρωματίζει ένα καρέ τη φορά, οι διαφορετικές φάσεις δημιουργίας είναι διακριτές.

  • Like 17
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Και τώρα ήρθε η ώρα των σημαντικότερων ειδών που συναντώνται στη γαλλοβελγική σκηνή. Θα παρουσιάζουμε κάποια βασικά χαρακτηριστικά του κάθε είδους, ίσως και με μια σύντομη ιστορική αναδρομή, και μετά θα αναγράφουμε μερικούς δεκάδες τίτλους που θεωρούνται κλασικοί ή must. Να σημειωθεί ότι τα αναφερόμενα έτη αφορούν την έκδοση των άλμπουμ και όχι το πότε πρωτοεμφανίστηκε ένα κόμικ. :)

 

Χιούμορ

Ιστορικά, η πορεία των γαλλοβελγικών κόμικς είναι σε μεγάλο βαθμό συνυφασμένη με το χιούμορ. Από τους πρώιμους χαρακτήρες, σαν την Bécassine, την πρώτη γυναίκα πρωταγωνίστρια στην ιστορία των κόμικς, μέχρι τα προκλητικά σκίτσα του Wolinski και τους ζωόμορφους χαρακτήρες του Trondheim, τα BD έχουν μια σταθερή σχέση με το χιούμορ. Η χρυσή εποχή της γαλλοβελγικής σκηνής εξάλλου, χαρακτηρίζεται από έργα των René Goscinny, André Franquin, Greg και άλλων σπεσιαλιστών του γέλιου.

 

Ποια κόμικς θεωρούνται πραγματικά χιουμοριστικά και ποια απλά περιέχουν comic relief; Η απάντηση σε αρκετές περιπτώσεις είναι δύσκολη, γι΄ αυτό και η επιλογή των τίτλων έγινε κάπως αυθαίρετα. Σε γενικές γραμμές, επιλέξαμε BD που απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες ή μόνο σε ενήλικες και αφήσαμε απ' έξω τα περισσότερα παιδικά και εφηβικά κόμικς. Όχι όλα, αλλά πολλά. :)

 

1. Goscinny.jpeg 2. Franquin.jpg 3. Gotlib.jpg 4. reiser.jpg

Οι αστειάτορες των BD. Από αριστερά προς δεξιά: Goscinny, Franquin, Gotlib, Reiser

 

Ο Hergé, επιδραστικός όσο κανείς, αποτελεί την πραγματική αφετηρία των χιουμοριστικών BD και όχι μόνο. Οι εύθυμες περιπέτειες του Τεντέν και των άλλων χαρακτήρων του, διαμόρφωσαν σε τεράστιο βαθμό την πορεία της γαλλοβελγικής σχολής. Το καθαρό του σχέδιο, το περίφημο ligne claire, και η ανάμειξη του χιούμορ με τη δράση ενέπνευσαν πλήθος δημιουργών, που με τη σειρά τους μας χάρισαν πολλά διάσημα κόμικς. 

 

Μια εξίσου σπουδαία προσωπικότητα είναι ο René Goscinny. Συνδημιουργός του κακού Βεζύρη Ιζνογκούντ, σεναριογράφος των καλύτερων ιστοριών του Λούκυ Λουκ και φυσικά «μπαμπάς» των Αστερίξ και Οβελίξ, ο Goscinny είχε την ικανότητα να αγγίζει αναγνώστες κάθε ηλικίας. Εκτός Γαλλίας είναι λίγο-πολύ γνωστός για τα προαναφερθέντα έργα, αλλά η βιβλιογραφία του δεν τελειώνει εδώ, καθώς έχει γράψει το σενάριο πολλών ακόμα κόμικς. 

 

Ο André Franquin αποτελεί μια εξαιρετικά δημοφιλή και σημαντική φιγούρα. Και μόνο ότι ήταν ο πρώτος αποδέκτης του Grand Prix του Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ εν έτει 1974, λέει πολλά. Το ταλέντο του αποτυπώνεται, μεταξύ άλλων, στα Gaston (1960-1996), το γνωστότερο δημιούργημά του, και Idées Noires (1981-1984), ένα από τα σημαντικότερα BD μαύρου χιούμορ. Βέβαια, μεγάλης σημασίας θεωρείται και η συνεισφορά του στη σειρά Spirou et Fantasio, κατά τα έτη 1946-1969, μέσα από τα οποία γεννήθηκε και το πασίγνωστο Μαρσουπιλαμί.

 

5.AeO.jpg 6. Tuniques.jpg 7. Gaston.jpg

Οι Αστερίξ και Οβελίξ, ο Συνταγματάρχης Τσέστερφιλντ με τον δεκανέα Μπλατς και ο Γκαστόν: κλασικοί, all-ages χαρακτήρες του γαλλοβελγικού χιουμοριστικού κόμικ...

 

Πολλοί ακόμα κλασικοί χιουμορίστες χαρακτηρίζονται από την ικανότητα να δημιουργούν κόμικς προς διασκέδαση μικρών και μεγάλων ταυτόχρονα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται o Maurice Tillieux, εμπνευστής του ντετέκτιβ Gil Jourdan, ο Greg, δημιουργός του Αχιλλέα Ταλόν και ο Raoul Cauvin, το μυαλό πίσω από πολλές αγαπητές σειρές. Οι ιστορίες όλων αυτών περιέχουν σε μεγάλο βαθμό στοιχεία περιπέτειας ή/και μυστηρίου, ενώ η κωμικότητα πηγάζει από τα λογοπαίγνια και τα οπτικά γκαγκ.

 

8. jeanine.jpg 9. Gaybeul.jpg 10. 709727superdupont.jpg

... και μερικοί για τα μεγάλα παιδιά: η «κατεστραμμένη» Jeanine, ο πονηρός Clark Gaybeul και ο σούπερ σοβινιστής Superdupont.

 

Στον αντίποδα αυτού του πιο ανάλαφρου χιούμορ, στέκονται οι δημιουργοί που αναδείχθηκαν μέσα από σατιρικά περιοδικά σαν τα Fluide Glacial, L'Écho des Savanes και Hara-Kiri. Τα έντυπα αυτά είχαν σαφή ενήλικο προσανατολισμό και μέσα από τις σελίδες τους καυτηριάζονταν τα κακώς κείμενα της σύγχρονης κοινωνίας. Εδώ ανήκουν οι Georges Wolinski, Cabu, Édika, Reiser, Gotlib, Nikita Mandrynka, Daniel Goossens, Philippe Vuillemin, μα και διάφοροι άλλοι. Το σχέδιο τους δεν είναι πάντα ευανάγνωστο, ο σουρεαλισμός καλά κρατεί και το γυμνό δεν είναι σπάνιο. Συχνά δε, περιορίζονται σε μερικά καρέ ή λίγες σελίδες για να πουν αυτό που θέλουν. Στην «ομάδα» αυτή, μπορεί να ενταχθεί και η Claire Bretécher, μια από τις πλέον σημαντικές γυναικείες μορφές των γαλλικών κόμικς. Μέσα από τις δημιουργίες της, κυρίως τα Les Frustrés και Agrippine, η Bretécher προσπαθεί να αναδείξει ποικίλα κοινωνικά ζητήματα, πάντα μέσα από μια χιουμοριστική διάθεση.

 

11. Le Chat.jpg

Όπως φαίνεται και στην εικόνα, ο Γάτος του Geluck βρίσκεται στην κορυφή των πωλήσεων των χιουμοριστικών BD

 

Ο επόμενος κρίκος της αλυσίδας ήταν κομίστες όπως η Florence Cestac με τα βραβευμένα Harry Mickson (1980-1988) και Le Démon de Midi (1996), ο Philippe Geluck, γνωστός για το εξαιρετικά επιτυχημένο Le Chat (1986-...), και ο Frank Margerin, δημιουργός του αγαπητού ροκά Lucien (1982-1993). Από τη δεκαετία του 1990 κι ύστερα, έχουν αναδειχθεί πολλά ταλέντα, μεταξύ των οποίων ο Lewis Trondheim, ο καινοτόμος δημιουργός πίσω από τίτλους όπως το Les Formidables Aventures de Lapinot (1993-2004) ή το Donjon Zénith (1998-2007), και ο Jean-Yves Ferri (Le Retour à la Terre – 2002-2008, Revoir Corfou – 2004 κ.ά.), o οποίος από το 2011 έχει αναλάβει το σενάριο των νέων άλμπουμ του Astérix.

 

  • Bar2, Fane, Pat Perna & Jenfèvre, Joe Bar Team, Vents d'Ouest 1990-...: χιουμοριστικές περιπέτειες δύο διαφορετικών γενεών μηχανόβιων του Παρισιού, η μία στα 70s και η άλλη στα 90s. Μια μοναδική, κλασική σειρά με κόντρες και ταξίδια.

12. Bidochon.jpg

  • Binet, Les Bidochon, Audie 1980-…: οι ιστορίες του Robert και της Raymonde, ενός γαλλικού αντρόγυνου γύρω στα πενήντα. Ο Binet, παρά το αστείο του πράγματος, πιάνει με ιδιοφυή τρόπο τον παλμό της γαλλικής κοινωνίας. Διόλου τυχαίο ότι το επίθετο αυτού του μέσου ζευγαριού έχει μπει στη γαλλική καθομιλουμένη.
  • Boulet, Notes, Delcourt 2008-…: χιουμοριστικά στριπάκια εμπνευσμένα από διάφορα θέματα της καθημερινής ζωής. Πρόκειται δε, για ένα από τα πλέον επιτυχημένα webcomics της γαλλόφωνης σκηνής.

13. Frustres.jpg

  • Claire Bretécher, Les Frustrés, Claire Bretécher 1975-1980: μέσα από χιουμοριστικά στριπάκια, σχολιάζονται κακώς κείμενα σε διάφορα ζητήματα, όπως η εκπαίδευση, το χάσμα των γενεών και η χειραφέτηση της γυναίκας. Μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες, είναι ίσως το σημαντικότερο έργο της Bretécher.
  • Claire Bretécher, Agrippine, Claire Bretécher 1988-…: μια κακομαθημένη και μάλλον ανυπόφορη έφηβη, με δήθεν υπαρξιακές αναζητήσεις, κάνει δύσκολη τη ζωή των γύρω της. Έργο χιουμοριστικό μεν, αλλά με ξεκάθαρες κοινωνικές προεκτάσεις.
  • Raoul Cauvin, Louis Salvérius & Willy Lambil, Les Tuniques Bleues, Dupuis 1972-...: οι περιπέτειες και οι γκάφες ενός λόχου Βορείων κατά τον Αμερικάνικο Εμφύλιο. Το γέλιο προέρχεται κυρίως από τα κλισέ του western genre και τον παραλογισμό του στρατού. Ένα από τα καλύτερα του πολυγραφότατου Raoul Cauvin και ίσως το σημαντικότερο χιουμοριστικό western μαζί με το Lucky Luke.
  • Florence Cestac, Harry Mickson, Futuropolis 1980-1988: μια σειρά-παρωδία των αστυνομικών κόμικς, με πρωταγωνιστή τον ομώνυμο ντετέκτιβ. Βραβευμένο στο φεστιβάλ της Ανγκουλέμ.

14. Midi.jpg

  • Florence Cestac, Le Démon de Midi, Dargaud 1996: η πρωταγωνίστρια, μια γυναίκα γύρω στα σαράντα, εγκαταλείπεται από τον σύζυγό της για μια νεότερη. Ένα χιουμοριστικό «εγχειρίδιο επιβίωσης» για χωρισμένους, το οποίο χάρισε στην Cestac ένα δεύτερο βραβείο στην Ανγκουλέμ.
  • Jean-Yves Ferri & Manu Larcenet, Le Retour à la Terre, Dargaud 2002-2008: επιστροφή στη φύση για έναν δημιουργό κόμικς, ο οποίος μοιάζει με τον Larcenet, και τη γυναίκα του. Τώρα, θα πρέπει να αντιμετωπίσει τους νέους γείτονες, τα ζώα και την τοπική διάλεκτο. Μια εξαιρετική συρραφή χιουμοριστικών στριπ.

15. geniedesalpages.jpg

  • F'murr, Le Génie des Alpages, Dargaud 1976-…: σουρεαλιστικές ιστορίες με γεροβοσκούς, διανοούμενα σκυλιά, εκκεντρικά πρόβατα, τον ίδιο τον Θάνατο (που έχει μορφή πανέμορφης γυναίκας) και πολλά άλλα. Όλα με φόντο τις Άλπεις. Σα να λέμε, οι Monty Python συναντούν τη Χάιντι.
  • Jean-Claude Forest & Jacques Tardi, Ici Même, Casterman 1979: η ζωή ενός νεαρού που έχει χάσει την κληρονομιά του, εκτός από τα τείχη του κάστρου, αλλάζει όταν βλέπει κατά τύχη μια γυμνή κοπέλα. Ένα κόμικ σουρεαλιστικό και αλλόκοτο, όχι ακριβώς χιουμοριστικό, αλλά όχι ακριβώς και οτιδήποτε άλλο.
  • André Franquin, Jean Darc, Jijé, Jo Almo, Maurice Rosy, Greg, Jean Roba, Gos, Peyo, Jean-Claude Fournier, Raoul Cauvin, Tome, Jean-David Morvan, Yann, Fabien Vehlmann, Nic, Janry, José-Luis Munuera, Pedro J. Colombo & Yoann, Spirou et Fantasio, Dupuis 1950-…: ένα αχτύπητο δίδυμο δημοσιογράφων μπλέκει σε περιπέτειες που συνδυάζουν το χιούμορ με την περιπέτεια, την επιστημονική φαντασία και άλλα είδη. Ένας από τους κλασικότερους γαλλοβελγικούς τίτλους, τυπικό παράδειγμα των χιουμοριστικών περιπετειών της χρυσής εποχής των BD.
  • André Franquin & Jidéhem, Gaston, Dupuis/Marsu Productions 1960-1996: μικρές ιστορίες με πρωταγωνιστή τον Gaston Lagaffe, γκαφατζή και τεμπέλη υπάλληλο του περιοδικού Journal de Spirou. Ένα από τα πια κλασικά και τυπικά χιουμοριστικά BD, αναμειγνύει με μοναδικό τρόπο το slapstick με τα λογοπαίγνια και τα gags.
  • André Franquin, Yvan Delporte, Gotlib & Jean Roba, Idées Noires, Audie/France Loisirs/Édition Pirate 1981-1984: στριπάκια μαύρου χιούμορ, που αναφέρονται σε θέματα όπως η θανατική ποινή, η οικολογική καταστροφή και η πολιτική διαφθορά. Ένα έργο διαφορετικό από τον Franquin, ο οποίος ισορροπεί υπέροχα ανάμεσα στο γέλιο και στο μακάβριο.

16. Corbac.jpg

  • Fred, L' Histoire du Corbac aux Baskets, Dargaud 1993: ένα πρωί, ο Armand διαπιστώνει ότι έχει μεταμορφωθεί σε κοράκι, φορώντας ταυτόχρονα ένα ζευγάρι αθλητικά παπούτσια. Βιώνει χίλια μύρια προβλήματα και αποφασίζει να επισκεφτεί ψυχίατρο. Ένα παράφρον κόμικ, εμφανώς επηρεασμένο από τον Franz Kafka, τιμημένο στο φεστιβάλ της Ανγκουλέμ.
  • Philippe Geluck, Le Chat, Casterman 1986-…: σύντομα στριπ με πρωταγωνιστή έναν γάτο. Λογοπαίγνια, σπάσιμο του τέταρτου τοίχου, κατάργηση των κανόνων του μέσου και ολίγη αμπελοφιλοσοφία μας δίνουν ένα πολύ αστείο (και δημοφιλές) κόμικ.
  • René Goscinny & Albert Uderzo, Oumpah-Pah, Le Lombard/Dargaud/Les Éditions Albert René 1961-1967: οι χιουμοριστικές περιπέτειες ενός Ινδιάνου και του Γάλλου φίλου του, στην Αμερική του 18ου αιώνα. Παρότι δεν είχε την επιτυχία του μεταγενέστερου Astérix, σημέρα θεωρείται ένα από τα καλά κόμικς της συνεργασίας Goscinny-Uderzo.
  • René Goscinny, Albert Uderzo, Jean-Yves Ferri & Didier Conrad, Astérix, Dargaud/Les Éditions Albert René/Hachette 1961-…: Βρισκόμαστε στο 50 π.Χ. Όλη η Γαλατία βρίσκεται υπό ρωμαϊκή κατοχή… Όλη; Δικό σας! Όχι! Ένα χωριό ανυπόταχτων Γαλατών αντιστέκεται ακόμη και θα αντιστέκεται για πάντα στους εισβολείς...
  • René Goscinny, Jean Tabary, Buhler, Muriel Tabary-Dumas, Stéphane Tabary, Nicolas Canteloup, Laurent Vassilian & Nicolas Tabary, Iznogoud, Dargaud/BD Star/Éditions de la Séguinière/Glénat/Éditions Tabary/IMAV Éditions 1966-…: ο Μεγάλος Βεζύρης της Βαγδάτης έχει κάνει σκοπό της ζωής του να αρπάξει το θρόνο από τον νωθρό Χαλίφη. Δυστυχώς γι' αυτόν και τον αγαθό βοηθό του, αλλά ευτυχώς για τον αναγνώστη, πέφτει από αναποδιά σε αναποδιά.

17. Dingo.jpg

  • René Goscinny & Gotlib, Les Dingodossiers, Dargaud 1967-1995: δισέλιδες ιστορίες, που σατιρίζουν τη γαλλική κοινωνία των '60s. Με πιο περίεργο χιούμορ από τον Goscinny και τα υπερβολικά γραφιστικά του Gotilb, το κόμικ αυτό έχει ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα καλύτερα των κωμικών BD.
  • Gotlib, Rubrique-à-brac, Dargaud 1970-1997: ένας αχταρμάς όπου μπορεί κανείς να διαβάσει από αναχρονιστικές βερσιόν γνωστών παραμυθιών μέχρι ψευδοεπιστημονικές μελέτες και φιλοσοφικούς μονολόγους. Ο Gotlib χρησιμοποιεί πληθώρα χαρακτήρων, από τον Newton μέχρι τον ίδιο του τον εαυτό, για να δημιουργήσει μια σειρά-ορόσημο του σουρεαλιστικού και καυστικού χιούμορ.
  • Gotlib, Gai-Luron, Audie 1975-1986: χιουμοριστική σειρά με πρωταγωνιστή έναν απαθή και ανέκφραστο σκύλο. Η σειρά αλλάζει ύφος, αλλά πάντοτε προσφέρει απλόχερα το γέλιο στους αναγνώστες και μάλλον θεωρείται το κορυφαίο ατομικό δημιούργημα του Gotlib.
  • Gotlib, Jacques Lob, Alexis, Lefred-Thouron, Karim Belkrouf, François Boucq, Jean Solé, Neal Adams, Daniel Goossens & Al Coutelis, SuperDupont, Audie/Dargaud 1977-…: Είναι πουλί; Είναι αεροπλάνο; Είναι ο Σούπερμαν; Όχι βέβαια, είναι ο Superdupont! Τουτέστιν, μια εξαιρετική παρωδία των υπερηρωικών κόμικς, αλλά και των γαλλικών στερεοτύπων.

18. achilletalon.jpg

  • Greg, Vicq, Christian Godard, Brett, Herlé, Pierre Veys, Roger Widenlocher & Moski, Achille Talon, Dargaud 1966-…: βασιλιάς της λογοδιάρροιας, εγωπαθής και με χαρακτηριστική μυτόγκα, ο Achille Talon αποτελεί επιτυχημένη καρικατούρα του μεσοαστού και μια από τις πιο γνωστές μορφές των γαλλικών χιουμοριστικών κόμικς. Κλασικό όσο λίγα.

19. robindubois.jpg

  • Bob de Groot, Turk, Miguel Díaz Vizoso & Ludo Borecki, Robin Dubois, Le Lombard 1974-2010: τα πράγματα στο Νότιγχαμ δεν ήταν τόσο τραγικά τελικά. Ο Ρομπέν των Δασών έκλεβε πού και πού κάναν πλούσιο, αλλά ζούσε ήσυχα, πίνοντας με τον Σερίφη στην ταβέρνα της πόλης. Μια σειρά-παρωδία, που βασίζεται στα λογοπαίγνια και τους αναχρονισμούς.
  • Bob de Groot, Zidrou, Turk & Didgé, Léonard, Dargaud/Appro/Le Lombard 1977-2016: ένας σοφός που θυμίζει ύποπτα τον Λεονάρντο ντα Βίντσι «βασανίζει» με τις εφευρέσεις του τον αφελή βοηθό του. Με χιούμορ παρόμοιο με του Robin Dubois, είναι, κατά κοινή ομολογία, μια από τις καλύτερες γαλλοβελγικές χιουμοριστικές σειρές.
  • Hergé, Les Aventures de Tintin, Casterman 1930-1976: μεταφρασμένες σε πάνω από 70 γλώσσες και με εκατομμύρια πωλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, οι περιπέτειες του τσουλουφάτου δημοσιογράφου είναι το πλέον διάσημο BD. Ίσως δεν είναι 100% χιουμοριστική σειρά, αλλά η επιρροή σε όλη τη γαλλοβελγική σκηνή είναι αδιαμφισβήτητη.
  • Raymond Macherot, Greg, Bob de Groot, Jo-El Azara, Turk, Walli, Bédu & Michel Rodrigue, Clifton, Le Lombard 1961-…: μια εξαιρετικά δημοφιλής σειρά που συνδυάζει το χιούμορ με την αστυνομική πλοκή και την κατασκοπεία. Πρωταγωνιστής, ο Χάρολντ Γουίλμπερφορτζ Κλίφτον, ο πάντα περιποιημένος συνταγματάρχης της RAF και, στον ελεύθερο χρόνο του, ντετέκτιβ.

20. Soeur.jpg

  • Maëster, Sœur Marie-Thérèse des Batignolles, Audie/Drugstore 1989-…: η αδελφή Marie-Thérèse είναι μια μοναχή διαφορετική από τις άλλες. Έχει ιδιαίτερη αδυναμία στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και μάλλον από τύχη βρέθηκε στους κόλπους της εκκλησίας. Το κόμικ αυτό απολαμβάνει μεγάλης απήχησης, αλλά έχει προκαλέσει ακόμα και δικαστικές διαμάχες.
  • Nikita Mandrynka, Le Concombre Masqué, Futuropolis/Dargaud/Dupuis 1971-…: οι περιπέτειες ενός μασκοφόρου αγγουριού σε ένα παντελώς παράλογο σύμπαν. Με μια δόση υπαρξιακών ερωτημάτων, το κόμικ αυτό δίχασε το αναγνωστικό κοινό, αλλά σε τελική ανάλυση φαίνεται ότι αξίζει μια θέση στα σημαντικότερα χιουμοριστικά BD.
  • Frank Margerin, Lucien, Les Humanoïdes Associés 1982-1993: με την τούφα-μπανάνα να ανεμίζει ενώ παίζει εκρηκτικά σόλο στην κιθάρα, ο Lucien είναι ο πιο αγαπητός ροκάς των γαλλόφωνων κόμικς. Και παρότι ο Margerin τον απομακρύνει σιγά-σιγά από τα φλιπεράκια και την μπάλα για χάρη της οικογένειας, παραμένει ένας κωμικός ήρωας.

21. Julius.jpg

  • Marc-Antoine Mathieu, Julius Corentin Acquefacques, Delcourt 1990-…: ο κύριος Acquefacques, υπάλληλος του Υπουργείου Χιούμορ, είναι αιχμάλωτος του δημιουργού του, καθώς οι κανόνες της αφήγησης του κόμικ αλλάζουν συνέχεια και επηρεάζουν δυσμενώς την καθημερινότητά του. Μια εξαιρετική, πειραματική σειρά.
  • Morris, René Goscinny, Vicq, Bob De Groot, Martin Lodewijk, Dom Domi, Xavier Fauche, Jean Léturgie, Lo Hartog Van Banda, Guy Vidal, Greg, Claude Guylouis, Yann, Éric Adam, Patrick Nordmann, Laurent Gerra, Daniel Pennac, Tonino Benacquista, Jacques Pessis, Jul, Michel Janvier & Achdé, Lucky Luke, Dupuis/Dargaud/Lucky Productions/Lucky Comics 1949-...: οι χιουμοριστικές περιπέτειες ενός φτωχού καουμπόι και του πανέξυπνου αλόγου του. Και του χαζού σκύλου του. Και των εμβληματικών αδελφών Ντάλτον. Ένα από τα διασημότερα σε παγκόσμια κλίμακα BD.
  • Reiser, La Vie au Grand Air, Éditions du Square/Albin Michel 1972-1996: βουβά στριπ που διαδραματίζονται στα βάθη της αφρικανικής ζούγκλας. Ένα κόμικ με λιγότερο κοινωνικό σχολιασμό απ' όσο συνήθιζε ο εν λόγω δημιουργός.

22. grosdegueulase.jpg

  • Reiser, Gros Dégueulasse, Albin Michel 1982: Δηκτικά στριπ με πρωταγωνιστή μια απωθητική φιγούρα, το επονομαζόμενο Μεγάλο Ρεμάλι. Ένα κόμικ-καταγγελία στα ήθη της σημερινής κοινωνίας και ίσως το γνωστότερο έργο του Reiser.
  • Reiser, Jeanine, Albin Michel 1987: μια γυναίκα αποφασίζει να φτιάξει τη ζωή της όπως εκείνη θέλει, αντίθετα στα πρέπει της κοινωνίας. Και παρότι κάποιος μπορεί να την χαρακτηρίσει ανεύθυνη και κακή μητέρα, μέσα από αυτόν τον χαρακτήρα, ο Reiser τα «χώνει» στην φαλλοκρατία.
  • Joann Sfar, Lewis Trondheim, Boulet, Kerascoët, Obion, Alfred, Mazan, Christophe Blain, Christophe Gaultier, Jean-Christophe Menu, Andreas, Stéphane Blanquet, Jean-Emmanuel Vermot-Desroch, Yoann, Carlos Nine, Killoffer, Frédéric Bézian & Manu Larcenet, Donjon, Delcourt 1998-…: υποχρεωτικό πέρασμα για κάθε έναν που θέλει να καλυφθεί με δόξα και χρυσό, το Μπουντρούμι είναι ένας τόπος γεμάτος παγίδες και τέρατα. Ταυτόχρονα, είναι και μια εξαιρετικά επικερδής επιχείρηση. Στην πραγματικότητα, μιλάμε πρόκειται για μια υπερσειρά, η οποία αποτελείται από τα Donjon Zénith, Donjon Crépuscule, Donjon Potron-Minet, Donjon Monsters και Donjon Parade, και αποτελεί μια ευρηματική παρωδία των κοινοτοπιών του fantasy, με πολύχρωμους χαρακτήρες και εξωφρενικές καταστάσεις.
  • Maurice Tillieux & Gos, Gil Jourdan, Dupuis 1959-1979: μια σειρά υποθέσεων επιλύονται από τον ομώνυμο ιδιωτικό ντετέκτιβ. Ο Tillieux, στο κατά παραδοχή καλύτερο κόμικ του, συνδυάζει με μοναδικό τρόπο το μυστήριο και το χιούμορ.

23. Soda.jpg

  • Tome, Luc Warnant, Bruno Gazzotti, Olivier Labalue & Dan Verlinden, Soda, Dupuis 1987-…: ο David Solomon είναι αστυνόμος στη Νέα Υόρκη, αλλά προσποιείται τον ιερέα για να μη διαταραχτεί η υγεία της μητέρας του. Ένα χιουμοριστικό αστυνομικό BD, που δεν αποφεύγει την απεικόνιση βίαιων σκηνών.
  • Tronchet, Jean-Claude Tergal, Audie 1990-…: ο ομώνυμος χαρακτήρας, ένας μοναχικός εργένης, προσπαθεί να βρει το έτερον ήμισυ. Μια βραβευμένη σειρά, που ο ίδιος ο Tronchet έχει μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη.
  • Lewis Trondheim, Lapinot et les Carottes de Patagonie, Le Lézard - L' Association 1992: ο Lapinot, ένας καλοκάγαθος κούνελος, ταξιδεύει στην Παταγονία για να βρει τα καρότα που σε κάνουν να πετάς. Μια ιστορία 500 σελίδων με το ιδιότυπο σχεδιαστικό στυλ και χιούμορ του Trondheim, που τον έκανε ευρύτερα γνωστό.

24. Lapinot.jpg

  • Lewis Trondheim, Les Formidables Aventures de Lapinot, L' Association/Seuil/Dargaud 1993-2004: εδώ, ο Trondheim χρησιμοποιεί τον Lapinot και άλλους χαρακτήρες σαν ηθοποιούς, βάζοντας τους σε διάφορα «σύμπαντα», από τη σύγχρονη Γαλλία και το Φαρ Ουέστ μέχρι και στον κόσμο του Spirou et Fantasio. Σειρά βραβευμένη στο φεστιβάλ της Ανγκουλέμ.
  • Fabien Vehlmann & Denis Bodart, Green Manor, Dupuis 2001-2005: Κατά συρροήν δολοφόνοι, θανατηφόρα βουντού και καταραμένα κειμήλια δεν είναι αυτό καριβώς που περιμένει να βρει κανείς σε έναν κωμικό τίτλο. Κι όμως, πρόκειται για μικρές ιστορίες κατάμαυρου χιούμορ, που περιστρέφονται γύρω από μια λονδρέζικη λέσχη του 19ου αιώνα.
  • Like 20
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Τρόμου

 

Τα κόμικς τρόμου στην Γαλλική σχολή κόμικς δεν απέκτησαν ποτέ ούτε την προτίμηση του κόσμου ούτε την εμπιστοσύνη των μεγάλων εκδοτών. Αυτό πηγάζει από την ίδια την Γαλλική ποπ κουλτούρα η οποία έχει απορροφήσει το είδος τοποθετώντας πολύ βαθιά στο ράφι είτε μιλάμε για ταινία, είτε για βιβλίο, είτε για κόμικς. Δεν είναι κάτι που τους γοητεύει άρα δεν το εξελίσσουν.  Παρόλα αυτά υπάρχουν κάποια νεότερα δείγματα στην μετά 2000 εποχή και τον λεγόμενο εκμοντερνισμό των BD στα οποία μπορεί κάποιος να απευθυνθεί. 

 

Ψηλά στις προτιμήσεις του κοινού για την θεματολογία τρόμου είναι το υπερφυσικό. Συχνά σκοντάφτουμε πάνω σε κόμικ με βαμπίρ και λυκανθρώπους, με έμφαση στα πρώτα. Από τις γνωστότερες και πιο διαχρονικές σειρές πάνω στο supernatural horror genre είναι το “Le prince de la Nuit” (“Ο πρίγκιπας της νύχτας”) του Yves Swolfs που μας έχει προσφέρει και το Durango. Άλλα άλμπουμς του ίδιου εστιάζουν σε παρόμοια μοτίβα με πιο χαρακτηριστικό το Vlad. Σε γενικές όμως γραμμές είναι λίγα τα BD που θεωρούνται αμιγώς “horreur”. Τα περισσότερα κόμικς που κατηγοριοποιούνται έτσι δεν είναι καν Γαλλικά με αποτέλεσμα να καταλήγει κάποιος ότι το είδος εισήχθη στην Γαλλοβελγική σκηνή από τους Αμερικάνους και την μεγάλη τους παράδοση στα horror κόμικς. Ακόμα και τα supernatural BD ανήκουν στο fantastique. 
 
2.jpg
Ατμοσφαιρική σελίδα από το Pandemonium των Bec/Raffaele
 
 
Το Le Manoir des Murmures των David Munoz και Tirso και το Zombies των Olivier Peru και Sophian Cholet είναι δύο πολύ χαρακτηριστικά παραδείγματα BD horreur. Το πρώτο βέβαια δεν είναι καν από Γάλλους δημιουργούς αλλά οι Munoz/Tirso – ο Munoz έκανε και το La Terre des Vampires με τον Manuel Garcia – αναπτύχθηκαν και ωρίμασαν στη Γαλλία. Αμφότερα παίζουν με θέματα υπερφυσικού ή επιστημονικής φαντασίας (Ζόμπι, Ιοί) και μεις καταλαβαίνουμε ότι η σχολή αυτή πάσχει από καθαρόαιμα horror κόμικς που εξερευνούν τον ψυχολογικό τρόμο.  Το Pandemonium των Christophe Bec και Stefano Raffaele είναι ίσως ότι καλύτερο υπάρχει αυτή τη στιγμή πάνω στον τομέα. Εκδόθηκε αρχικά από την humanoides Associes το 2007, ένα διάστημα που η εταιρία είχε στραφεί στην προώθηση του είδους, και αποτελεί καθαρόαιμο τρόμο που αφήνει πολύ πίσω οτιδήποτε άλλο. Ο Christophe Bec είναι πλέον από τους πιο καταξιωμένους σεναριογράφους τρόμου και κάποιοι τον τοποθετούν δίπλα στον Stephen King. Μας έχει δώσει πάρα πολλές καλές δουλειές και οι προσδοκίες μόνο αυξάνονται αφού βρίσκεται σε πολύ παραγωγική ηλικία (47).
 
 
3.jpg4.jpg5.jpg
Το "Ο Πρίγκιπας της νύχτας" είναι ίσως το μακροβιότερο και πιο διάσημο BD τρόμου
 
 
Το σχεδιαστικό στυλ ποικίλει. Αν και οι περισσότεροι επιλέγουν το κλασικό Γαλλοβελγικό στιλ στο σκιτσάρισμα, αυτά που αναδεικνύουν το είδος είναι τα πιο αφαιρετικά σκίτσα όπως αυτό του Pandemonium. Όσο βέβαια μπορεί κάποιος να μιλήσει για αφαιρετικό σκίτσο στην ligne Claire. Χρησιμοποιούνται περισσότερο οι σκιές, το μελάνωμα είναι πιο έντονο όπως και οι χρωματικές αντιθέσεις. Σε μερικά (κυρίως του Munoz) δεν πέτυχε η συνταγή αφού προσπάθησαν να αντιγράψουν τους Αμερικάνους και χρησιμοποίησαν παλέτες και ψηφιακές μεθόδους χρωματισμού που υπονομεύουν το τελικό αποτέλεσμα. Αυτό γιατί ο τρόμος πνίγεται από το υπερβολικά καθαρό και λεπτομερές σχέδιο. Χρειάζεται ασάφεια και «βρωμιά», για να είναι και το αίσθημα που εκπέμπει ασαφές, απειλητικό και βρώμικο. 

 

1.jpg

Μια σελίδα  από το Le Retour de Cromwell Stone, το δεύτερο μέρος της τριλογίας από τον Andreas. Σύνηθες το Α/Μ στα κόμικ τρόμου

 

  • Guillaume Griffon, Apocalypse sur Carson City, Akileos 2010-…: Πολιτεία της Νεβάδα, λίγες μέρες πριν το Halloween. Οι αδερφοί Blackwood είναι καταζητούμενοι για μια σειρά ληστειών, ενώ στην άλλη άκρη της πολιτείας σ’ένα από τα εργαστήρια της περιοχής 51 ο στρατηγός Matthews ανακαλύπτει τον τρόμο που έχει δημιουργήσει με τα πειράματα του ο Δόκτωρ Phobic. Αυτός ο τρόμος θα ανοίξει την πύλη της κόλασης και τα δύο αδέρφια θα βρεθούν στο κέντρο της.
  • Olivier Peru & Lucio Alberto Leoni, Zombies, Soleil 2010-…: Η Γαλλική έκδοση του The Walking Dead. Ο άνθρωπος δεν είναι πλέον στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας. Ο Sam, που οφείλει την σωτηρία του σε ένα 45άρι Smith & Wesson και λίγη τύχη, συνειδητοποιεί πως το να προσπαθούν 6 Δις. Άνθρωποι με τρύπες στο δέρμα, μυαλά να κρέμονται και μύγες γύρω γύρω, να σκοτώσουν ότι αναπνέει δεν απέχει πολύ απ’ότι ξέρουμε ως σύγχρονο πολιτισμό. Η σειρά αποτελείται μέχρι στιγμής από 6 τεύχη.
  • Cristophe Bec & Stefano Raffaele, Sarah, Dupuis 2008-2013: Με το Sarah και το Pandemonium αμφότεροι οι Bec και Stefano έκαναν ξεκάθαρο γιατί θεωρούνται από τους καλύτερους στον τομέα του τρόμου. Το Sarah είναι μια από τις καλύτερες horror σειρές και πάει στο επόμενο επίπεδο όσον αφορά το πως εξερευνά το μέσο τον ανθρώπινο φόβο. 
  • David Munoz & Manuel Garcia, La Terre des Vampires, Les Humanoides Associes 2013-2015: Σε ένα post-apocalyptic μέλλον οι βρυκόλακες είναι η άρχουσα φυλή στον πλανήτη και οι λιγοστοί επιζώντες δημιουργούν μικρούς ανθρώπινους πυρήνες και προσπαθούν να αντιταχθούν.

 

6.jpg

 

  • David Munoz & Tirso, Le Manoir des Murmures, Les Humanoides Associes 2007-2011: Κάπου στην κεντρική Ευρώπη το 1949 υπάρχει ένα ορφανοτροφείο ειδικών προδιαγραφών σε ένα μισοδιαλυμένο κτήριο που αναλαμβάνει παιδιά που έχου προσβληθεί από έναν περίεργο Ιό. Τι είναι αυτή η ασθένεια, ποιοι είναι υπεύθυνοι να την μελετήσουν και να την γιατρέψουν; Ένα από τα παιδιά, η Sarah, ανακαλύπτει πρώτη την σκοτεινή πλευρά ακολουθώντας τους ψιθύρους μέσα από τους τοίχους. 
  • Jean Dufaux & Enrico Marini, Rapaces, Dargaud 1998-2003: Μια σχετικά κλασική πλέον σειρά τρόμου, το Rapaces είναι ένα ακόμα κόμικ που αξιοποιεί τον μύθο των βρυκολάκων.
  • Yves Swolfs, Le prince de la Nuit, Glenat 1994-…: Τι προσφέρει μεγαλύτερο και πιο απόλυτο τρόμο από τον άρχοντα του σκότους, τον πρίγκηπα της νύχτας κόμη Δράκουλα; Ο Vladimir Kergan είναι ο πρώτος βρυκόλακας και οι απόγονοι του ανά τους αιώνες τον κυνηγούν αδυσώπητα από την μέση ανατολή μέχρι την Ευρώπη και από τον μεσαίωνα μέχρι τον 20ο αιώνα για να τον τιμωρήσουν για την κατάρα που έριξε στην οικογένεια.

 

7.jpg

 

  • Christophe Bec & Sebastien Gerard, Promethee, Soleil 2008-…: Κάτι λίγο διαφορετικό από τα παραπάνω, το Promethee είναι μια μείξη τρόμου και φανταστικού. Μια σειρά ανεξήγητων πλανητικών γεγονότων εκδηλώνονται και ρημάζουν τον πλανήτη κάθε μέρα ακριβώς στις 13:13. Από που προέρχονται;
  • Pat Mills & Olivier Ledroit, Requiem Chevalier Vampire, Nickel 2000-…: Κάτι μεταξύ sci-fi και supernatural horror το δημιούργημα των Mills και Ledroit ακολουθεί τον Heinrich Ausburg, έναν στρατιώτη των Ναζί που πεθαίνει στο ανατολικό μέτωπο και αναγεννάται ιππότης βρυκόλακας στον πλανήτη Ressurection όπου η ξηρά είναι θάλασσα και το αντίθετο και κανείς δεν γερνάει. Το όνομα του; Requiem. 

 

8.jpg

 

  • Christophe Bec & Bernard Khattou, Sunlight, Glenat 2014: Τρεις ενθουσιώδεις φίλοι εξερευνούν εγκαταλλειμένα μέρη. Όταν ανακαλύπτουν τα ερήπια ενός έρημου οριχείου ενθουσιάζονται και απρόσεκτα πέφτουν σε ένα μισοκλειστό πηγάδι. Παγιδευμένοι στον πάτο του χάσματος όπου ούτε μια ακτίνα φωτός δεν φτάνει και το νερό είναι ελάχιστο, έχουν μόνο ένα πράγμα να κάνουν: Να περιμένουν βοήθεια χάνοντας τα λογικά τους μεταξύ φόβου και τρέλας, ενώ η πραγματικότητα μπερδεύεται με την παραίσθηση..
  • Olivier Peru & Nicolas Petrimaux, Zombies Nechronologies, Soleil 2014-…: Ένας ιός έχει μετατρέψει το Παρίσι σε ωρολογιακή βόμβα. Στους δρόμους τρέχουν πανικόβλητοι υγιείς άνθρωποι και ζόμπι ενώ όλη η Ευρώπη έχει γονατίσει. Ο Charles, σωματοφύλακας των Ηλυσίων πεδίων, πρέπει να προστατεύσει με κάθε κόστος την ζωή του προέδρου. Έχει αυτή η αποστολή πλέον νόημα;
  • Christophe Bec & Stefano Raffaele, Pandemonium, Les Humanoides Associes 2007-2011:  Χωρίς πολλά λόγια ίσως το καλύτερο horreur BD. Το σανατόριο Waverly Hills ήταν ένα από τα διασημότερα κέντρα θεραπείας φυματίωσης στις Η.Π.Α.  Μεταξύ του 1920 και 1960 πέθαναν 63 χιλιάδες άνθρωποι και το μέρος, τώρα ερείπιο, θεωρείται δικαίως ένα από τρομακτικότερα μέρη στον κόσμο. Η ιστορία διαδραματίζεται όταν το καλοκαίρι του 1951 η Doris κάνει το λάθος να φέρει την μικρή άρρωστη κορούλα της Cora στο σανατόριο, ενώ αυτή δουλεύει ως νοσοκόμα για να πληρώσει τα νοσήλια. Δεν θα μπορούσε να κάνει μεγαλύτερο σφάλμα. 

 

9.jpg10.jpg

 

  • Stefano Raffaele, Fragile/Loving Dead, Les Humanoides Associes 2003-2004: Μια ατομική δουλειά του Raffaele, μια ακόμα ιστορία για έναν μυστηριώδη ιό που μετέτρεψε σχεδόν όλη την ανθρωπότητα σε ζόμπι. 
  • Jean-Luc Istin & Kyko Duarte, World War Wolves, Soleil 2014-…: Μια σχετικά φρέσκια σειρά (3 άλμπουμς με τελευταίο τον περασμένο Οκτώβριο), το World War Wolves είναι ένα post-apocalyptic κόμικ όπου σε μια μελλοντική Αμερική το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού έχει μετατραπεί σε λυκανθρώπους από μια κολλητική ασθένεια. Οι ελάχιστοι υγιείς απομείναντες έχουν σχηματίσει κρυφές κοινωνίες και ψάχνουν τρόπους να αντεπιτεθούν (πολύ walking dead θυμίζει).

  • Jean-Charles Gaudin & D’Fali, Garous, Soleil 1999-2011: Το Garous έχει κυκλοφορήσει 7 άλμπουμς και εξερευνά τον μύθο των λυκανθρώπων χωρίς να έχει αποσπάσει σεναριακά τις καλύτερες κριτικές. Αντιθέτως το σχέδιο του D’Fali είναι πολύ ποιοτικό. 

  • Alexandro Jodorowsky & Moebius, Les yeux du chat, Les Humanoides Associes  1978:  Ο πρώτος καρπός της συνεργασίας δύο θρύλων της 9ης τέχνης που παρήγαγε το θρυλικό “The Incal”. Σε έναν ερειπωμένο ονειρικό κόσμο ένας άντρας, ένα πουλί και μια γάτα αλληλεπιδρούν με έναν αποκαλυπτικό αλλά ποιητικό τρόπο. 

 

11.jpg12.jpg

 

  • Jean Dufaux & Beatrice Tillier, Le Bois des Vierges, Robert Laffont 2008-2013: Μετά από αιώνες μαχών και συγκρούσεων, οι φυλές των ανθρώπων και των τεράτων αποφασίζουν να υπογράψουν μια ιστορική συνθήκη ειρήνης. Ο Λόρδος Arcan και ο Λύκος του Traille, αρχηγός της φυλής των μεγάλων λυκανθρώπων, παντρεύουν τα παιδιά τους. Η όμορφη Aube γίνεται γυναίκα του τιμημένου «Λύκου της Φωτιάς» και τώρα γούνα και δέρμα πρέπει να γίνουν ένα. Αλλά η διαμάχη μεταξύ των ειδών δεν έχει τελειώσει ακόμα..
  • Jean Dufaux & Olivier Boiscommun, Meutes,  Glenat 2015-2016: Άλλη μια ιστορία τρόμου σε σενάριο του Dufaux. Ομοίως με το “Le Bois des Vierges” αλλά στημένο σε διαφορετική εποχή, στο Meutes η ιστορία διαδραματίζεται στην μυστική κοινωνία των λυκανθρώπων. Ο νεαρός Oscar Keller διαδέχεται τον Oblast σαν αρχηγός της αγέλης, όπως είχε προφητευθεί. Το παιδί όμως είναι ακόμα πολύ ευαίσθητο και μικρό για τέτοια ευθύνη, και ο γιος του Oblast έχοντας πολλούς υποστηρικτές θα παλέψει για την θέση του πατέρα του απέναντι στον Oscar. 

  • Like 22
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ουέστερν

 

Το ουέστερν είναι ένα είδος με βαθιές ρίζες στα γαλλοβελγικά κόμικς. Οι απέραντες εκτάσεις του Φαρ Ουέστ, οι ηλιοκαμένοι πιστολέρο και οι ανυπότακτοι Ινδιάνοι γοήτευαν από πολύ παλιά δημιουργούς και αναγνώστες. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα πρώτα ουέστερν BD των δεκαετιών του 1930 και 1950 συμβαδίζουν με τις εξαιρετικά δημοφιλείς «καουμπόικες» ταινίες, υπήρχε δηλαδή μια δίψα του κοινού για το είδος. Από τότε μέχρι σήμερα, παρά τις διακυμάνσεις σε αριθμό και ποιότητα, έχουν εκδοθεί πολυάριθμοι και επιτυχημένοι τίτλοι.

 

Βέβαια, δεν είναι όλα τα ουέστερν BD το ίδιο. Για λόγους ευκολίας, χωρίσαμε (ολίγον τι αυθαίρετα) την κατηγορία αυτή σε δύο ευρείες υποκατηγορίες: τα ενήλικα και τα χιουμοριστικά ουέστερν. Βέβαια, τα όρια μεταξύ των δύο περιπτώσεων συχνά δεν είναι ευδιάκριτα, γι' αυτό και στο τέλος όλοι οι προτεινόμενοι τίτλοι καταγράφονται μαζί.

 

Joe Bing.jpg

Joe Bing, κόμικ του Marijac που κυκλοφόρησε το 1937

 

Εικόνες της Άγριας Δύσης βρίσκουμε ήδη από τη δεκαετία του 1920, αλλά το ουέστερν γίνεται της μόδας μετά το 1930. Στους… πιονέρους του είδους περιλαμβάνονται οι Étienne Le Rallic, Marijac και René Giffey, που δούλευαν για περιοδικά όπως τα Coeurs Vaillants και Coq Hardi. Ακόμα και ο Morris, δημιουργός του πασίγνωστου Lucky Luke (1949-...), και ο Hergé με το τρίτο άλμπουμ του Τεντέν πρωτοπόρησαν με τον τρόπο τους. Από την πρώτη αυτή γενιά, όμως, τη μέγιστη συμβολή στο ουέστερν είχε ο Jijé με τη σειρά Jerry Spring (1955-1990). Πρόκειται για ένα κόμικ το οποίο έδωσε μια πιο ρεαλιστική ματιά για τα τότε δεδομένα και επηρέασε καθοριστικά τους μεταγενέστερους κομίστες.

 

Λίγο αργότερα ήρθε το Blueberry (1965-2005) των Jean-Michel Charlier και Jean Giraud. Είναι ακόμα πιο βρώμικο από το Jerry Spring, με σύνθετους χαρακτήρες και θαυμαστό σχέδιο από τον Giraud, που υπήρξε μαθητής του Jijé. Θεωρείται από πολλούς το κορυφαίο BD του είδους, αλλά και ένα από τα καλύτερα γαλλόφωνα κόμικς.

 

01. JerrySpring (1955).jpg 02. Blueberry (1965).jpg 03. Durango (1981).jpg 04. Chiens de Prairie (1996).jpg 05. Bouncer (2001).JPG

Η «εξέλιξη» των εξωφύλλων ουέστερν από το Jerry Spring τη δεκαετία του 1950 μέχρι τον πρώτο τόμο του Bouncer, που βγήκε το 2001

 

Όλα αυτά τα χρόνια, πολλά βαριά ονόματα της γαλλοβελγικής σχολής έχουν ασχοληθεί, έστω και λίγο, με τα ενήλικα ουέστερν. Οι Stephen Desberg, Jean Van Hamme και Leo είναι μερικοί μόνο από τους δημιουργούς που έχουν κάνει ένα σύντομο, αλλά σημαντικό πέρασμα. Κυρίαρχη μορφή θεωρείται ο Derib, ο δημιουργός με την μεγαλύτερη αφοσίωση στην Άγρια Δύση. Γνωστός για το πάθος του για τους ιθαγενείς της Βορείου Αμερικής, ο Derib έγινε διάσημος τόσο για τα ανάλαφρα Yakari (1973-...) και Go West (1979), όσο και τις πιο ώριμες σειρές Buddy Longway (1974-2006), Celui qui est né Deux Fois (1983-1985) και Red Road (1988-1998). Ειδικά το Buddy Longway αποτελεί ένα από τα πιο ασυνήθιστα ουέστερν, καθώς βλέπουμε τον πρωταγωνιστή να ωριμάζει, να γερνά και τελικά να πεθαίνει, ενώ παράλληλα ερευνώνται θέματα όπως οι διαφυλετικές σχέσεις και η επαφή με τη φύση.

 

Derib.jpg

Derib, ο καουμπόης των BD

 

Το τυπικό ουέστερν εξ ορισμού δεν προσφέρει πολλές επιλογές στη θεματολογία. Στα BD ωστόσο, παρατηρείται μεγάλη πρωτοτυπία ως προς τα πρόσωπα. Για παράδειγμα, στο Chinaman (1997-2007) πρωταγωνιστεί ένας μετανάστης από την Κίνα, ενώ δεν είναι και λίγα τα κόμικς με κεντρικό χαρακτήρα κάποια γυναίκα (Gibier de Potence – 2001-2007, Trio Grande – 1991 κ.ά.). Από πολύ νωρίς μάλιστα, γινόταν χρήση αντιηρώων, με σκοτεινό παρελθόν ή όχι και τόσο ευγενείς σκοπούς. Ακόμα και όταν κάτι τέτοιο δεν ισχύει όμως, οι χαρακτήρες έχουν ανθρώπινες αδυναμίες και δεν είναι μονοκόμματοι, απέχοντας πολύ από τον κλασικό, τέλειο καουμπόι. Οι δε Ινδιάνοι δεν εμφανίζονται πάντοτε ως οι κακοί της υπόθεσης. Οι επιρροές από τις ταινίες είναι αναμενόμενο φαινόμενο: η φυσιογνωμία του Clint Eastwood εμφανίζεται σε πολλούς τίτλους, το πρώτο άλμπουμ του Durango (1981-...) έχει εμπνευστεί από το Il Grande Silenzio (1968), ενώ ομοιότητες έχουν παρατηρηθεί ανάμεσα στο Blueberry και τις ταινίες των John Ford, Sergio Leone και Sam Peckinpah. post-5259-1220834109.gif

 

Γύρω στο 2000 ξεκίνησε μια τάση ανάμειξης του ουέστερν με άλλα genres, όπως ο (υπερφυσικός) τρόμος και η επιστημονική φαντασία. Το σενάριο, χωρίς να υπόκειται πλέον σε ιδιαίτερους περιορισμούς, μπορεί να περιέχει μαγικά φίλτρα, πανίσχυρα πνεύματα ή ό, τι άλλο κατεβάσει ο νους των δημιουργών. Εδώ ανήκουν αρκετά έργα, όπως το Hell West (2012-2016) των Thiery Lamy και Fred Vervisch ή το W.E.S.T (2003-2011) των Xavier Dorison, Fabien Nury και Christian Rossi.

 

a. Blueberry.jpg b. Western.jpg c. Junk.jpg d. Billy Wild.jpg

Στις δύο πρώτες εικόνες βλέπουμε τυπικά σχέδια, με μουντά χρώματα και ρεαλιστική γραμμή. Αντιθέτως, στην τρίτη έχουμε ένα πιο «ανάλαφρο» σχεδιαστικό στυλ, ενώ η τέταρτη δε θυμίζει και πολύ ουέστερν

 

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα ενήλικα ουέστερν BD είναι έγχρωμα με ρεαλιστικό και λεπτομερές σχέδιο. Παρόλα αυτά, υπάρχουν αρκετά παραδείγματα με διαφορετική προσέγγιση, από το ασπρόμαυρο, αφαιρετικό σχέδιο του Billy Wild (2007-2009) μέχρι το εξπρεσιονιστικό σχέδιο του Hiram Lowatt & Placido (1997-2000) και το καρτουνίστικο Junk (2008-2010).

 

y. Lucky Luke.jpg z. Tuniques Bleues.jpg

Και περνάμε στα κόμικς που στοχεύουν στο γέλιο. Εδώ δεσπόζει μια από τις πλέον δημοφιλείς γαλλοβελγικές σειρές, το Lucky Luke (1949-...). Αποτελώντας ένα κράμα παρωδίας και φόρου τιμής, με αξιόλογη έρευνα και μια μικρή δόση ρεαλισμού, το εν λόγω κόμικ είχε τεράστια επιρροή στα χιουμοριστικά ουέστερν. Δεν αποτελεί κανόνα, αλλά σήμερα, σε πολλά τέτοια BD βλέπουμε ότι ο θάνατος δεν είναι ταμπού, η βία μπορεί να παρεκτραπεί λίγο από μια απλή φάπα και γενικά δεν αποφεύγεται η άσχημη, σκοτεινή πλευρά της εποχής. Τα αστεία πηγάζουν όχι μόνο από τα κλισέ του είδους, αλλά και από πιο θλιβερές καταστάσεις, όπως η χαιρεκακία του νεκροθάφτη ή ο πόλεμος. Κόμικς κοντά στο πνεύμα του Lucky Luke είναι τα Les Tuniques Bleues (1972-...) και Cotton Kid (1999-2003).

 

Yakari.jpg popotkacouv05.jpg

Στην ίδια υποκατηγορία εντάσσονται και αρκετά παιδικά ουέστερν, με κυριότερο το Yakari (1973-...) των Job και Derib. Εδώ προφανώς τα πράγματα είναι πιο αγνά, αφού απευθύνονται σε μικρές ηλικίες. Σε παρόμοιο μήκος κύματος κινούνται και τα Popotka le petit Sioux (2001-2007) και Anuki (2011-...), όπου επίσης πρωταγωνιστούν Ινδιάνοι.

 

  • Jacques Acar, André-Paul Duchâteau & William Vance, Ringo, Dargaud/Le Lombard 1967-1978: οι περιπέτειες του Ray Ringo, πράκτορα της Wells Fargo, που αναλαμβάνει διάφορες επικίνδυνες αποστολές. Ένας αξιόλογος τίτλος με σημαντικές δόσεις ρεαλισμού σε σενάριο και σχέδιο.

HiramLowattPlacido.jpg

  • David B. & Christophe Blain, Hiram Lowatt & Placido, Dargaud 1997-2000: ο δημοσιογράφος Hiram Lowatt διασχίζει την Άγρια Δύση στο πλευρό ενός Ινδιάνου αρχηγού, του Placido, σ' ένα πολύ ιδιαίτερο western, που ισορροπεί ανάμεσα στο μαύρο χιούμορ και το παράλογο.
  • Christophe Blain, Gus, Dargaud 2007-…: καλές οι ληστείες τρένων και τραπεζών, αλλά τι είναι η ζωή χωρίς το έτερον ήμισυ; Γι' αυτό και τα μέλη της συμμορίας ερωτοτροπούν διαρκώς, σε αυτή τη σειρά που θεωρείται εξαιρετικός φόρος τιμής στο Λούκυ Λουκ και τα κλασικά κόμικς του είδους.
  • Matthieu Bonhomme, L'Homme qui tua Lucky Luke, Lucky Comics 2016: ποιος σκότωσε τον Λούκυ Λουκ; Μια ιστορία που δημιουργήθηκε για τον εορτασμό των 70 χρόνων από την εμφάνιση του μοναχικού καουμπόι, αλλά που δεν έμεινε στη σκιά της κανονικής σειράς και απέκτησε τη δική της οντότητα. Διόλου τυχαία η βράβευσή της ως το καλύτερο άλμπουμ στα βραβεία Saint-Michel.

Gibier.jpg

  • François Capuron, Fred Duval & Fabrice Jarzaguet, Gibier de Potence, Delcourt 2001-2007: ο Αμερικάνικος Εμφύλιος έχει τελειώσει και το μόνο που θέλει η κυρία Granger, είναι να ξανασμίξει με τον άντρα της, που είναι αιχμάλωτος των Βορείων. Μια πρωτότυπη, οικογενειακή περιπέτεια στην Άγρια Δύση.
  • Raoul Cauvin, Louis Salvérius & Willy Lambil, Les Tuniques Bleues, Dupuis 1972-…: μια σειρά που εξιστορεί τις περιπέτειες και τις γκάφες ενός λόχου Βορείων κατά τον Εμφύλιο των ΗΠΑ. Αποτελεί ένα από τα γνωστότερα δημιουργήματα του Cauvin και ένα από σημαντικότερα χιουμοριστικά western.
  • Céka & Guillaume Griffon, Billy Wild, Akileos 2007-2008: ο Billy Wild είναι ένας τρομερός κυνηγός επικηρυγμένων, ανίκητος σε εκατοντάδες μονομαχίες. Κι όμως, το ελιξίριο που του χαρίζει αυτή τη δύναμη, έχει αρχίσει ν' ατονεί. Έτσι, θα αρχίσει την αναζήτηση του ανθρώπου που τον βοήθησε να γίνει αυτό που είναι.
  • Jean-Michel Charlier & Jean Giraud, Blueberry, Dargaud/Fleurus/Hachette/Novedi/Alpen Publishers 1965-2005: οι περιπέτειες του Mike "Blueberry" Donovan, ενός σκληροτράχηλου, αλλά καθόλου τυπικού ήρωα western. Πρώην ρατσιστής, εντάσσεται στον στρατό της Ένωσης και ταξιδεύει στην μετεμφυλιακή Αμερική. Το αρχετυπικό γαλλόφωνο western και ίσως το διασημότερο κόμικ του είδους, ανεξαρτήτως καταγωγής.

Cutlass2.jpg

  • Jean-Michel Charlier, Jean Giraud & Christian Rossi, Une Aventure de Jim Cutlass, Les Humanoïdes Associés/Casterman 1979-1999: άλλο ένα σπουδαίο western που ξεκίνησε από το δίδυμο Charlier-Giraud. Αυτή τη φορά, ένας τέως αξιωματικός των Βορείων κληρονομεί μια φυτεία καπνού στα βάθη του Νότου, που, όπως καταλαβαίνετε δεν του βγαίνει σε καλό.
  • Alain Clément, Olivier Vatine & Fabrice Lamy, Trio Grande, Delcourt 1991: ο Joseph Carpenter, διαβόητος εγκληματίας, περνάει πλέον τις μέρες του στο Μεξικό, πλάι στην ντόπια ερωμένη του. Αλλά η Mary, η νόμιμη σύζυγός του από τις ΗΠΑ, αποφασίζει να πάρει την αμοιβή για το κεφάλι του. Αφού προηγουμένως κερδίσει το διαζύγιο.
  • Christian De Metter, Rouge comme la Neige, Casterman 2014: σε μια μικρή πόλη του Κολοράντο, ετοιμάζονται να δικάσουν τον Buck MacFly, έναν άντρα που υποπτεύονται για απαγωγές παιδιών. Ωστόσο, ο MacFly θα αποδράσει με τη βοήθεια μιας μητέρας που πιστεύει ότι ο κατηγορούμενος έχει πληροφορίες για το πού βρίσκεται η χαμένη κόρη της.

buddylongway.jpg

  • Derib, Buddy Longway, Le Lombard 1974-2006: ο φερώνυμος χαρακτήρας, ένας λευκός κυνηγός, γνωρίζει και παντρεύεται την Ινδιάνα Chinook, αποκτώντας δύο παιδιά. Πρόκειται για ένα «οικογενειακό western», μια όμορφη και ανθρώπινη ιστορία με φόντο τη Βόρεια Αμερική του 19ου αιώνα.
  • Derib, Celui qui est né deux fois, Le Lombard 1983-1985: η ιστορία ενός νεαρού Σιου, που γίνεται σεβαστός σαμάνος και αποκτά το όνομα «Αυτός-που-γεννήθηκε-δυο-φορές». Μια τριλογία που δίνει έμφαση στους ιθαγενείς και όχι στα λευκά πρόσωπα.
  • Derib, Red Road, Cristal BD/Le Lombard 1988-1998: δεν είναι ακριβώς western, αλλά αποτελεί κάτι σαν συνέχεια του προηγούμενου τίτλου. Βρισκόμαστε πλέον πολλές δεκαετίες μετά και διαβάζουμε για τη ζωή του Amos, δισέγγονου το μεγάλου σαμάνου, στα διαβόητα ινδιάνικα κέντρα. Με τα δύο αυτά κόμικς, ο Derib περιγράφει ουσιαστικά την τραγική ιστορία των ιθαγενών της Αμερικής.
  • Stephen Desberg & Enrico Marini, L'Étoile du Désert, Dargaud 1996: όλη η ζωή του Matt Montgomery θα γκρεμιστεί όταν, επιστρέφοντας σπίτι, θα βρει τη γυναίκα και την κόρη του δολοφονημένες. Αγνοώντας τα αίτια της σφαγής, θα αναζητήσει τον φονιά στην Άγρια Δύση. Μια βραβευμένη σειρά εκδίκησης.
  • Xavier Dorison, Fabien Nury & Christian Rossi, W.E.S.T, Dargaud 2003-2011: ΗΠΑ, γύρω στα 1900. Ο Πρόεδρος McKinley δημιουργεί την Weird Enforcement Special Team, μια ετερογενή ομάδα, με σκοπό την αντιμετώπιση μιας διαβολικής, μυστικής κοινότητας που έχει παρεισφρήσει σε υψηλά κλιμάκια της κυβέρνησης. Ένα «μοντέρνο» western, με άφθονα υπερφυσικά στοιχεία.

Undertaker.jpg

  • Xavier Dorison & Ralph Meyer, Undertaker, Dargaud 2015-…: ένας νεκροθάφτης μεταφέρει το πτώμα ενός εκατομμυριούχουπρώην μεταλλωρύχου στην τελευταία κατοικία του. Μόνο που ο «πελάτης» του, έχει καταπιεί τον χρυσό του, για να τον πάρει μαζί του. Κάτι που προφανώς δημιουργεί προβλήματα στον πρωταγωνιστή της ιστορίας.
  • Pierre Dubois & Dimitri Armand, Sykes, Le Lombard 2015: ο νεαρός Jim Starret ορκίζεται να πάρει εκδίκηση για το χαμό της μητέρας του στα χέρια της διαβόητης συμμορίας Clayton. Έτσι, προσφέρει τις υπηρεσίες του στον Sykes, τον διάσημο μάρσαλ που βρίσκεται στα ίχνη τους.

BigFoot.jpg

  • Nicolas Dumontheuil, Big Foot, Futuropolis 2007-2008: οι παράξενες περιπέτειες των Ned και Zed, δύο επαγγελματιών δολοφόνων στις Μεσοδυτικές Πολιτείες. Ένα ιδιότυπο κράμα ενήλικου και χιουμοριστικού western, η σειρά αυτή αποτελεί μεταφορά ενός μυθιστορήματος του Αμερικανού συγγραφέα Richard Brautigan.
  • Fred Duval, Thierry Cailleteau & Fabrice Lamy, Wayne Redlake, Delcourt 1995: ένας σκληροτράχηλος καουμπόι καταφθάνει σε μια μικρή μεξικάνικη πόλη, όπου μαθαίνει ότι ο φίλος του δολοφονήθηκε. Αποφασίζει να εκδικηθεί, αλλά μπλέκει στον αγώνα των ντόπιων ενάντια στους Γάλλους εισβολείς.
  • Philippe Foerster & Philippe Berthet, Chiens de Prairie, Delcourt 1996: ένας μπαρουτοκαπνισμένος πιστολέρο, όχι και η ευγενικότερη ψυχή, σέρνει το φέρετρο του φίλου του στο σημείο ταφής. Μέσα από αυτό το ταξίδι, ξεδιπλώνεται η βίαιη ζωή του και κατ' επέκταση ολόκληρη η εποποιία του Φαρ Ουέστ.
  • Franz, Wyoming Doll, Dargaud 1999: ένα μικρό καραβάνι σφαγιάζεται σχεδόν ολοκληρωτικά από Ινδιάνους Crow και ένας από τους επιζήσαντες ορκίζεται να εντοπίσει τα δύο κοριτσάκια που επέζησαν. Λίγο πιο μακριά, ένας νεαρός Σιου αποφασίζει να εξαπολύσει πόλεμο κατά των λευκών. Μια ιστορία με διαμάχες μεταξύ Ινδιάνων, μεθύστακες λευκούς και μια ασυνήθιστη, αλλά δυνατή φιλία.
  • Jean-Pierre Gourmelen & Antonio Hernandez Palacios, Mac Coy, Dargaud 1974-1999: ένα κόμικ με σχεδόν χολιγουντιανή δράση. Πρωταγωνιστής, ένας ατρόμητος αξιωματικός των Βορείων που δρα σε ΗΠΑ και Μεξικό, κατά τα τέλη του Αμερικανικού Εμφυλίου.

Comanche.jpg

  • Greg, Hermann, Rodolphe, Michel Rouge & Corentin Rouge, Comanche, Le Lombard 1972-2002: μια νεαρή, δυναμική γυναίκα γίνεται κληρονόμος ενός ράντσου στο Wyoming. Γύρω της, θα δημιουργηθεί μια παράξενη ομάδα, με μπροστάρη τον Red Dust, τον επιστάτη με το σκοτεινό παρελθόν. Μια κλασική σειρά, με ασυνήθιστα δραματικό τόνο.
  • Jean Van Hamme & Grzegorz Rosinski, Western, Le Lombard 2001: ένα παράξενο μακελειό σε μια απομονωμένη καλύβα στο Wyoming, ένας μονόχειρας νεαρός πιστολέρο και μια φωτογραφία μέσα σε ασημένιο ρολόι συνθέτουν αυτή την τραγική περιπέτεια. Ένα BD που ήδη συγκαταλέγεται στα κλασικά του είδους, από δύο κορυφαίες μορφές των γαλλόφωνων κόμικς.
  • Éric Hérenguel, Lune d'Argent sur Providence, Vents d'Ouest 2005-2008: ο σερίφης ενός ειδυλλιακού χωριού στη Νέα Αγγλία αναλαμβάνει να εξιχνιάσει μια σειρά βίαιων θανάτων. Ένα πολύ ιδιαίτερο western, που ενσωματώνει επιτυχημένα την περιπέτεια, το μυστήριο και το μεταφυσικό.

Hermann_Wildbill_01.jpg

  • Hermann, On a tué Wild Bill, Dupuis 1999: ο Melvin ζει με τους μέθυσους θείους του σε μια κοινότητα χρυσωρύχων. Όλα του τα όνειρα γκρεμίζονται όταν βλέπει το κορίτσι που αγαπά να δολοφονείται με όλη της την οικογένεια και ο ίδιος αναγκάζεται να τραπεί σε φυγή. Μια βραβευμένη ιστορία εκδίκησης από τον μεγάλο Hermann.
  • Jijé, Maurice Rosy, René Goscinny, Jean Acquaviva, Philip, Daniel Dubois, Jacques Lob, Jean-Pierre Festin & Franz, Jerry Spring, Dupuis/Alpen Publishers 1955-1990: οι περιπέτειες του ομώνυμου ήρωα, ενός αδέκαστου εκπρόσωπου του νόμου που προστατεύει τους αδικημένους σε όποια φυλή και αν ανήκουν. Δίχως αμφιβολία, το κόμικ που με τον ρεαλισμό του ανέβασε σε άλλο επίπεδο τα western BD.
  • Job, Derib & Joris Champlain, Yakari, Dargaud/André Jobin/Casterman/Le Lombard 1973-…: ο Γιάκαρι είναι ένας μικρός Σιου. Για την ακρίβεια, ένας μικρός Σιου που μπορεί να μιλάει στα ζώα. Το Yakari αποτελεί αναντίρρητα μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες και πολυμεταφρασμένες παιδικές σειρές των γαλλοβελγικών κόμικς.
  • Alejandro Jodorowsky & François Boucq, Bouncer, Les Humanoïdes Associés/Glénat 2001-…: ο Bouncer είναι ο μονόχειρας μπράβος ενός κακόφημου σαλούν, σε μια σάπια πόλη στη μεση της ερήμου. Μέσα από τις σελίδες της σειράς, θα έρθει αντιμέτωπος με το οδυνηρό παρελθόν του, θα αναγκαστεί να γίνει δήμιος και θα τα βάλει με κάθε λογής φιγούρα του Φαρ Ουέστ.

lincoln05.jpg

  • Olivier Jouvray & Jouvray Jérôme, Lincoln, Paquet 2002-…: παιδί αγνώστου πατρός και μιας πόρνης, διωγμένος από το χωριό του, ο Lincoln φαίνεται ξεχασμένος από το Θεό. Δεν είναι έτσι, όμως, καθώς ο Ποιητής Ουρανού και Γης τον προορίζει για μεγάλα πράγματα. Μια πολυβραβευμένη σειρά που συνδυάζει έξοχα τα χαρακτηριστικά του είδους με το χιούμορ.
  • Thierry Lamy & Fred Vervisch, Hell West, Sandawe 2012-2016: αχαρτογράφητες περιοχές πέρα από τον Μισισιπή, τερατώδεις λαοί και συνωμοσίες ενάντια στον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Αυτό είναι το φόντο της συγκεκριμένης διλογίας, που απεικονίζει μια άλλη, εναλλακτική Αμερική του 19ου αιώνα με πλήθος υπερφυσικών στοιχείων.
  • Thierry Lamy & Mikaël, Promise, Glénat 2013-2015: τέλη του Αμερικάνικου Εμφυλίου, σ' ένα απομονωμένο χωριό στο Idaho. Ένας πλανόδιος ιεροκήρυκας εμφανίζεται και κηρύττει τη Δευτέρα Παρουσία και τον ερχομό ενός νέου Μεσσία. Ένα ακόμα αξιόλογο western με στοιχεία φαντασίας.
  • Gérard Lauzier & Alexis, Al Crane, Dargaud/Vents d'Ouest 1977-1978: δώδεκα μικρές ιστορίες με πρωταγωνιστή τον φερώνυμο, αμοραλιστή καουμπόι. Ένα κόμικ που ακροβατεί επιτυχημένα ανάμεσα στο ρεαλισμό και τον καυτηριασμό του «Έπους της Κατάκτησης της Δύσης».
  • Jean Léturgie & Pearce, Cotton Kid, Vents d'Ouest 1999-2003: o Trevor Beauregard είναι ένας επιτυχημένος πράκτορας των Πίνκερτον. Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι οφείλει όλες του τις επιτυχίες στην εξυπνάδα του μικρού του αδελφού. Το Cotton Kid είναι μια από τις γνωστότερες παρωδίες του είδους, άξια διάδοχος του Lucky Luke.
  • Wilfrid Lupano & Paul Salomone, L'Homme qui n'aimait pas les Armes à Feu, Delcourt 2011-…: ελληνιστί, «ο άνθρωπος που δε συμπαθούσε τα πυροβόλα όπλα». Μια εξαιρετική χιουμοριστική σειρά, η οποία ακολουθεί τις περιπέτειες ενός Βρετανού δικηγόρου, καθώς ταξιδεύει στην Άγρια Δύση προς αναζήτηση ενός σπουδαίου εγγράφου.
  • Morris, René Goscinny, Vicq, Bob De Groot, Martin Lodewijk, Dom Domi, Xavier Fauche, Jean Léturgie, Lo Hartog Van Banda, Guy Vidal, Greg, Claude Guylouis, Yann, Éric Adam, Patrick Nordmann & Michel Janvier, Lucky Luke, Dupuis/Dargaud/Lucky Productions/Lucky Comics 1949-…: ίσως ο πρώτος τίτλος που έρχεται στο μυαλό κάποιου, όταν γίνεται λόγος για western BD. Οι χιουμοριστικές περιπέτειες του Λούκυ Λουκ, των αδελφών Ντάλτον και των άλλων χαρακτήρων, έχουν βάλει τη σειρά αυτή στο πάνθεον των κόμικς, παρά τα σκαμπανεβάσματα.

Stern.jpg

  • Frédéric Maffre & Julien Maffre, Stern, Dargaud 2015-…: Κάνσας, 1880. Ένας νεκροθάφτης δέχεται να κάνει νεκροψία στο πτώμα ενός άντρα που βρέθηκε σε οίκο ανοχής. Διαπιστώνει ότι κάτι δεν πάει καλά και στην έρευνα που ακολουθεί, θα βρεθεί αντιμέτωπος με το παρελθόν του.
  • Frédéric Maupomé & Stéphane Sénégas, Anuki, Les éditions de la Gouttière 2011-…: σειρά με τις περιπέτειες μιας μικρής Ινδιάνας. Ένας από τους καλύτερους σύγχρονους παιδικούς τίτλους, που πρωτοτυπεί με την παντελή απουσία λόγου.
  • Tiburce Oger, La Piste des Ombres, Vents d'Ouest 2000-…: δολοφονίες πλούσιων κτηνοτρόφων, σφαγές ιθαγενών, κοπάδια που καταπίνονται από βουνά. Με λίγα λόγια, ένα αξιόλογο, βραβευμένο υπερφυσικό ουέστερν.

BR.jpg

  • Tiburce Oger, Buffalo Runner, Rue de Sèvres 2015: μια οικογένεια, ενώ ταξιδεύει, δέχεται επίθεση από μια ομάδα Ινδιάνων. Ένας γερο-καουμπόι επεμβαίνει και καταφέρνει να σώσει τη μικρή Mary. Μέσα από την ιστορία που θα της διηγηθεί, ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας της υποδούλωσης των ιθαγενών.
  • Nicolas Pothier & Brüno, Junk, Milan/Glénat 2008-2010: όταν η συμμορία του Hank Williams διαλύθηκε, κανένα από τα μέλη του δεν περίμενε να ξανασμίξουν. Δεκαπέντε χρόνια μετά, όμως, ο αρχηγός τους φέρνει όλους μαζί για ένα τελευταίο κυνήγι θησαυρού. Ή έτσι νομίζουν.
  • Rodolphe & Leo, Trent, Dargaud 1991-2000: η ζωή και οι περιπέτειες ενός λακωνικού λοχία της Βασιλικής Έφιππης Αστυνομίας του Καναδά. Ένα διαφορετικό ουέστερν, που αψηφά τα στερεότυπα.
  • Enrique Sanchez Abuli & Jordi Bernet, Snake, Albin Michel 1998: σύντομες ιστορίες με πρωταγωνιστή έναν βίαιο, αμοραλιστή καουμπόι. Ένα κόμικ με τον γνωστό κυνισμό του Abuli και το αναγνωρίσιμο σχέδιο του Bernet, το οποίο παραμένει ξεχασμένο σε σχέση με άλλα γνωστά BD του είδους.
  • Yves Swolfs, Thierry Girod & Iko, Durango, Edition des Archers/Dargaud/Alpen Publishers/Les Humanoïdes Associés/Soleil Productions 1981-…: ένας μοναχικός καουμπόι, γνωστός ως «Ειρηνοποιός», ταξιδεύει στην Άγρια Δύση. Μεταξύ άλλων βοηθά μικροκτηματίες να βρουν το δίκιο τους, πουλάει όπλα σε Μεξικάνους επαναστάτες και σώζει νεαρές Ινδιάνες. Αναμφίβολα μία από τις κλασικότερες σειρές ουέστερν, με πολλές αναφορές σε ταινίες.

chinaman.jpg

  • Serge Le Tendre & TaDuc, Chinaman, Les Humanoïdes Associés/Dupuis 1997-2007: ο Chen Long Anh καταφθάνει από την Κίνα στο Σαν Φρανσίσκο, για να εργαστεί, όπως πολλοί συμπατριώτες του, στην κατασκευή του σιδηροδρόμου. Σ' έναν κόσμο που δεν ανέχεται το διαφορετικό, ο «Chinaman» θα πολεμήσει με τον δικό του τρόπο.
  • Philippe Thirault, Marc Malès & Mario Janni, Mille Visages, Les Humanoïdes Associés 2001-2010: ένας Άγγλος γιατρός ταξιδεύει στο Νέο Κόσμο με σκοπό να ξεκινήσει τη ζωή του από την αρχή. Αυτό που τον καταδιώκει όμως δεν θ' αργήσει να εμφανιστεί. Ένα υπερφυσικό western με δαίμονες και παράφρονες επιστήμονες.
  • Lewis Trondheim & Matthieu Bonhomme, Texas Cowboys, Dupuis 2012-...: ένας νεαρός δημοσιογράφος από τη Βοστώνη ταξιδεύει στο Τέξας. Στην πραγματικότητα όμως, δεν είναι μόνο επαγγελματικοί οι λόγοι που τον φέρνουν στην πιο επικίνδυνη γωνιά της χώρας.
  • Like 19
  • Respect 2

Share this post


Link to post
Share on other sites

Νουάρ

 

1.jpg

 

Τα νουάρ είναι ένα είδος που πέρασε από πολλά κύματα στην ενσωμάτωση του στην γαλλοβελγική σχολή. Αφενός η καθαρή γραμμή σχεδιασμού για κάποιους δεν είναι η καταλληλότερη για το «βρώμικο» και σχετικά ασαφές σχέδιο που χρειάζονται τέτοιου είδους ιστορίες για να αναδειχθούν, αφετέρου η θεματολογία απαρτιζόταν από διαφορετικά χαρακτηριστικά απ’ ότι το αμερικάνικο noir του Brubaker, του Philips, του Miller και του Azzarello. Έτσι έχουμε διάφορες εκφάνσεις του ίδιου προϊόντος από τις απαρχές του και τις πρώτες προσπάθειες στην δεκαετία του 1980 μέχρι τις σύγχρονες σειρές του 2000 και μετά. Όσον αφορά την ονομασία της κατηγορίας, ο υπόλοιπος πλανήτης χρησιμοποιεί την γαλλική λέξη που σημαίνει μαύρο εκτός από τους ίδιους τους Γάλλους που δίνουν τον όρο Polar και κάποιες φορές Thriller.

 

Το νουάρ στα BD τολμά να περιγράψει τα θέματα που ο αναγνώστης φοβάται να διαβάσει αλλά δεν μπορεί να αντισταθεί. Καλύπτει μια μεγάλη ποικιλία συναισθημάτων με «επίπονες» πλοκές. Το είδος ασκεί μια ποιοτική γοητεία αφού παίρνει κλασικά γνωρίσματα του είδους και τα επαναπροσδιορίζει με κλάση και φινέτσα, χωρίς να γίνεται δεικτικό. Αρνείται να συμβιβαστεί ή να ολοκληρωθεί με το παρωχημένο «happily ever after» και εκθέτει την σαπίλα και τη βρωμιά που κρύβεται κάτω από την πάντα όμορφα πακεταρισμένη επιφάνεια.  Είναι κάτι μεταξύ μυστηρίου και δράματος με σκοτεινούς αντί-ήρωες πρωταγωνιστές που κινούνται πάντα στις σκιές. Στο γαλλικό νουάρ το οποίο έχει πάρει πολλά από τα noir films της δεκαετίας του ’40 δεν εξετάζεται η τυπική αντίθεση άσπρου – μαύρου αλλά όλα είναι αποχρώσεις του γκρι. 
 
Χρονολογικά τα περισσότερα από τα άλμπουμ εστιάζουν σε υποθέσεις που διαδραματίζονται σε σκοτεινές εποχές των χωρών που ζουν οι πρωταγωνιστές τους: Στην Αμερική της ποτοαπαγόρευσης του 1920-30, στη Γαλλία του μεσοπολέμου, στην παρακμιακή ανατολική ακτή των Η.Π.Α. του 1970 και τα σκοτεινά στενά της Νέας Υόρκης, στην Ισπανία του Φράνκο κ.λπ. 
 
2.jpg
 
Από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στο νουάρ παρακλάδι των BD είναι το Blacksad που αν και έχει Ισπανούς συντελεστές εκδόθηκε στην Γαλλία για πρώτη φορά και η κάθε νέα ιστορία που κυκλοφορεί είναι εστιασμένη στη Γαλλική αγορά. Ο Μπλακσαντ είναι ένας ψημένος γάτος – ιδιωτικός ντετέκτιβ βετεράνος πολέμου που δρα στη σκιά του νόμου στην Αμερική των τελών του 1950. Τα θέματα που παρατηρούμε σε αυτό το κόμικ αποτελούν την ραχοκοκαλιά όλων των αξιόλογων τίτλων. Θέματα όπως ο ρατσισμός, η έλλειψη αθωότητας, ο μισογυνισμός, η Femme Fatale (γυναίκα μυστήριο), ο αντί-ήρωας, ο  σάπιος υπόκοσμος κυριαρχούν.
 
3.jpg
Ο δολοφόνος της κάθε εποχής, Ζακ Ταρντί
 
Από Γάλλους σχεδιαστές πρωτοπόρος και στυλοβάτης του είδους δεν είναι άλλος από τον Jacques Tardi. Είναι από τους λίγους που μπορούν να εισχωρήσουν την νουάρ νοοτροπία στις παλέτες των χρωμάτων, στο μελάνωμα και στο στιλ αφήγησης ακόμα και σε επιφανειακά άσχετες θεματολογίες. Ο μοναδικός τρόπος που παίζει με τα χρώματα στο “The Cockroach Killer” (μόνο το κόκκινο υπάρχει σε ασπρόμαυρα πάνελ) ή το πάντρεμα του μυστηρίου με το υπερφυσικό στην κλασική σειρά “Adele Blanc-sec” τον καθιστούν το σημαντικότερο σημείο αναφοράς όταν μιλάει κάποιος για noir BD. Δουλειές όπως η μεταφορά των βιβλίων του Leo Malet, “Nestor Burma”  ή τα “La Debauche” και οι συνεργασίες με τον Manchette (“Le petit bleu de la cote ouest” και “La position du Tireur Couche”) μόνο να προσθέσουν μπορούν στον μύθο του.
 
Στο σχέδιο η πρώτη επιλογή είναι το ασπρόμαυρο αφού δείχνει πανέμορφα με τις πολλές σκιές, μεγαλύτερη βάση δίνεται σε ότι κατέχει πρώτο ρόλο στο καρέ ενώ το παρασκήνιο και τα περιβάλλοντα που πλαισιώνουν το πάνελ περνούν σε δεύτερη μοίρα χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπάρχουν σχεδιαστές που δίνουν την απαιτούμενη προσοχή και σε αυτά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η “Μεγάλη Απάτη” των Trillo/Mandrafina, παρόλο που δεν είναι BD αλλά μεταφέρει πλήρως το αίσθημα μέσω του Α/Μ. Παρόλα αυτά υπάρχουν και έγχρωμα νουάρ με σκοτεινούς τόνους που απεικονίζουν άριστα το όλο κλίμα. Βλέπουμε ένα ιδιόρρυθμο στυλ σχεδιασμού με πολλά κοντινά στα πρόσωπα, ρετρό στυλ που θυμίζει ταινίες του Μπόγκαρτ και της Μπαρντώ αλλά πάνω απ’ όλα τρομακτικό και ωμό εκεί που ο δημιουργός επιλέγει να μην κρύβεται πίσω από την κουρτίνα.
 
Πρέπει να σημειωθεί, ότι στην εν λόγω κατηγορία κατατάσσονται και τα λεγόμενα κατασκοπικά BD (espionnage), πολλά εκ των οποίων είναι δημοφιλέστατα σε Γαλλά και Βέλγιο. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν τo Bruno Brazil (1969-1995) των Greg και William Vance, το Alpha (1996-...) των Pascal Renard, Mythic και Youri Jigournov και φυσικά το XIII (1984-...) των Jean Van Hamme και William Vance.
 
4.jpg5.jpg
Νέστορ Μπούρμα και Μελαγχολικό Τραγούδι της Δυτικής Ακτής
  • Juan Diaz Canales & Juanjo Guarnido, Blacksad, Dargaud 2003: Ένας μπαρουτοκαπνισμένος γάτος ιδιωτικός ντετέκτιβ με μεγάλη αδυναμία στα θηλυκά δρα στην σκοτεινή Αμερική της δεκαετίας του ’50
  • Jacques Tardi, Nestor Burma, Casterman 1982: Βασισμένος στα μυθιστορήματα του Leo Malet, ο Nestor Burma είναι ένας κυνικός ιδιωτικός ντετέκτιβ, κλασικός αντι-ήρωας, πρώην αναρχικός και φανατικός καπνιστής πίπας. Είναι ο πρωταγωνιστής μιας σειράς μυστηρίων με τίτλο «Τα νέα μυστήρια του Παρισιού». 
  • Jacques Tardi & Jean Patrick Manchette, Le petit bleu de la cote ouest, Les Humanoides Associes 2005: Ο George Gerfaut, νεαρός υπάλληλος εταιρίας χωρίς στόχους και όνειρα γίνεται μάρτυρας ενός φόνου και αναμιγνύεται σε μια δίνη βίας που περιέχει έναν άπατρι εγκληματία πολέμου και δύο πληρωμένους δολοφόνους.

 

6.jpg7.jpg

The Cockroach Killer, με την εκπληκτική αντίθεση κόκκινου/γκρίζου

  • Jacques Tardi & Benjamin Legrand, Tueur de cafards, Futuropolis 1985: Ένας φιλήσυχος υπάλληλος μιας εταιρίας απεντόμωσης πηγαίνει στον 13ο όροφο ενός ουρανοξύστη της Νέας Υόρκης και βρίσκεται στο λάθος μέρος την λάθος στιγμή. Μπλέκεται σε μια υπόθεση διεθνούς κατασκοπίας με κίνδυνο της ζωής του. 

  • Jacques Tardi & Dominique Grange, Grange Bleue, Futuropolis 1985: Μια ιστορία του όχι γνωστού John Lennon.

  • Michel Pirus & Mezzo, Un monde etrange, Delcourt 1996:  Μια συλλογή noir ιστοριών που από τους δημιουργούς που συχνά αποκαλούνται οι Tarantino και Chauvel των BD.

  • Jacques Tardi & Jean Patrick Manchette, La Position du tireur couche, Futuropolis 2010:  Ο Martin Terrier, πρώην πληρωμένος δολοφόνος αποφασίζει να αφήσει τα πάντα πίσω, να γυρίσει στην πόλη που γεννήθηκε και να βρει μια παλιά του αγάπη. Εκεί θα δει ότι αυτή παντρεύτηκε ένα κάθαρμα και ότι μια ολόκληρη συντεχνία δολοφόνων είναι στο κατόπι του.  

 

8.jpg9.jpg

 

  • Jacques Tardi & Jean Patrick Manchette, O dingos, o chateaux! , Futuropolis 2011: O Peter Hartog προσλαμβάνει την Julie, που μόλις έχει βγει από άσυλο ανιάτων, για νταντά του γιού του. Δεν είναι τόσο η θέληση του να βοηθήσει ένα άτομο στην επανένταξη, αλλά να στήσει την απαγωγή του γιου του χρησιμοποιώντας την ως το εξιλαστήριο θύμα. 
  • Manu Larcenet, Blast, Dargaud 2009: Ένας άντρας που αγγίζει την μέση ηλικία εξηγεί στους αστυνομικούς που τον έχουν συλλάβει ως ύποπτο για τον φόνο μιας κοπέλας πως εκτέθηκε στο blast, μια επιφοίτηση που του αποκάλυψε μια κοινωνία χωρίς την καταπίεση της ηθικής. 
  • Michel Pirus & Mezzo, Les desarmes, Zenda 1991: Ο Jack Farrell επιστρέφει στην Crystal του Texas, την πόλη των παιδικών του χρόνων με άδειες τις τσέπες. Για να επανορθώσει για την πολυετή απουσία του και να εντυπωσιάσει την μητέρα του, οργανώνει την ληστεία της τράπεζας της πόλης. 48 ώρες μετά βλέπουμε το κόμικ να ανοίγει με τρεις τραυματίες φυγάδες σε ένα κλεμμένο αυτοκίνητο αστυνομικών.

  • Zidrou & Jordi Lafebre, La mondaine, Dargaud 2014: Μια νουάρ ιστορία με πρωταγωνιστή τον νεαρό επιθεωρητή Aime Louzeau στο Παρίσι του 1930. Μια μείξη του παριζιάνικου υποκόσμου, της ναζιστικής έξαρσης στη Γαλλία και των καλά κρυμμένων μυστικών των ανώτατων κυβερνητικών στελεχών με το κατάλληλα τοποθετημένο χιούμορ.  

 

10.jpg11.jpg

Rosko και Millennium

  • Zidrou & Alexei Kispredilov, Rosko, Decourt 2014: Ένα φουτουριστικό νουάρ όπου ένας αστυνομικός εν αποστρατεία εμπλέκεται στο κυνήγι ενός κατά συρροή δολοφόνου, όπου όλο το σκηνικό είναι ένα τηλεοπτικό παιχνίδι. 

  • Sylvain Runberg & Homs, Millennium, Dupuis 2013: Η προσαρμογή των βιβλίων του Stieg Larsson «Millenium Series» (The girl with the dragon tattoo etc).

  • Arnaud Malherbe & Vincent Perriot, Belleville Story, Dargaud 2013: Τι κοινό έχουν ο βοηθός ενός μικροεγκληματία, ένα φορτίο κλεμμένων τηλεοράσεων και μια κινεζική συμμορία; Την σκοτεινή πόλη της Μπελβίλ. 

 

12.jpg13.jpg14.jpg

Το μυστήριο εξώφυλλο του Il Etait une Fois en France με μια εσωτερική σελίδα, ενώ το Au Vent Mauvais γοητεύει με το μινιμαλιστικό σκίτσο του στα δεξιά

  • David Fincher, Matz & Miles Hyman, Le Dahlia Noir, Casterman 2013: Η πλέον κλασική ιστορία της μαύρης Ντάλιας σε προσαρμογή σεναρίου των Matz/Fincher και σχέδιο Hyman.
  • Fabien Nury & Sylvain Vallee, Il etait une fois en France, Coffret 2013: Ορφανός. Πρόσφυγας. Δισεκατομμυριούχος. Για κάποιους εγκληματίας, για άλλους ήρωας. Ένα ιστορικό νουάρ άλμπουμ για την ζωή του Joseph Joanovici.
  • Rascal & Thierry Murat, Au vent mauvais, Futuropolis 2013: Η ιστορία του Abel Merian, πρώην καταδίκου που γυρνάει στα προάστια για να ανακτήσει την λεία που είχε κρύψει πριν τον πιάσουν. Δυστυχώς ανακαλύπτει ότι το εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο που είχε ως κρυψώνα έχει μετατραπεί σε μουσείο μοντέρνας τέχνης. 
  • Christian Fodard, Franck Bonnet, Christian Rossi & Alain Mounier, Une folie très ordinaire, Glenat 2002: Το San Francisco αποτελεί το σκηνικό για μια σειρά αποτρόπαιων φόνων με θύματα νεαρές γυναίκες που φιμώθηκαν, βιάστηκαν, ξεκοιλιάστηκαν και δολοφονήθηκαν.

 

16.jpg15.jpg

 

  • Delphine Rieu & Emmanuel Lepage, Alex Clement est mort, Vents d’Ouest 2000: Ο απόλυτος τρόμος έρχεται από μια κλειστή πόρτα. Στην προκειμένη, μπορείς να δεις μέσα από την κλειδαρότρυπα του 12ου διαμερίσματος. Ένα one shot θρίλερ με ματωμένα λεφτά, πιτσαδόρους, πόρνες και τον θάνατο του Alex Clement.
  • Joseph Incardona & Vincent Grave, Fausse Route, Les Enfants Rouges 2007: Ανοίγοντας το ράδιο μια είδηση ακούγεται μόνο – « Ο επικίνδυνος εγκληματίας Antonio Bobino ακόμα καταζητείται. Το ανθρωποκυνηγητό του κλέφτη τραπεζών έχει ήδη κοστίζει την ζωή ενός φύλακα». 
  • Christian De Metter & Dennis Lehane, Shutter Island, Casterman Noir 2008: Το γνωστό βιβλίο του Lehane έγινε ταινία με τον DiCaprio. Και πολύ καλή μάλιστα. Αλλά πριν από αυτήν προηγήθηκε και ένα όχι τόσο γνωστό αλλά εξαιρετικό BD από τον Christian De Metter.
  • Christian De Metter & Armitage Trail, Scarface, Casterman 2011: Ο De Metter εδώ κάνει την δική του προσαρμογή της νουβέλας “Scarface” του 1929 από τον Armitage Trail όπου περιγράφεται η άνοδος του Al Capone στα ‘30s. Η ίδια νουβέλα έγινε ταινία το 1932 από τον Howard Hawks και η πασίγνωστη μεταφορά του 1983 με τον Al Pacino βασίστηκε εν μέρει εκεί. 
  • Olivier Bocquet, Julie Rocheleau & Philippe Ravon, La Colère de Fantômas, Dargaud 2013: Με τον πρώτο τόμο με τίτλο “Le Bois de Justice” οι Bocquet και Rocheleau ανακοινώνουν την επιστροφή του μαιτρ του εγκλήματος, Φαντομιά.

 

17.jpg18.jpg

Δύο από τους θρύλους των BD, Ζίλ και Μπρούνο

  • Maurice Tillieux & Gos, Gil Jourdan, Dupuis 1959-1979: Ο Gil Jourdan είναι ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ με βοηθούς έναν πρών διαβόητο διαρρήκτη (Andre Libellule) και έναν αστυνομικό επιθεωρητή (Crouton). Παρόλο που είναι σχεδιασμένη με χιουμοριστικό στιλ, η σειρά πετυχαίνει να δημιουργεί πολύ καλή ατμόσφαιρα που σε συνδυασμό με τα δυνατά κατασκοπικά σενάρια την καθιστά πλέον κλασική στις τάξεις της.
  • André-Paul Duchâteau, Tibet, David Vandermeulen, Christian Denayer & Frank Brichau, Ric Hochet, Dargaud/Le Lombard 1963-2012: Από τις μακροβιότερες κατασκοπικές σειρές κόμικς, ο Ric είναι ένας δημοσιογράφος του κίτρινου τύπου που συχνά συνεργάζεται με την τοπική αστυνομία και το τμήμα εσωτερικών υποθέσεων για την επίλυση διάφορων cloak and dagger υποθέσεων αντικατασκοπίας στο εσωτερικό και εξωτερικό. Έχει κυκλοφορήσει 94 άλμπουμς. 
  • Greg & William Vance, Bruno Brazil, Dargaud/Le Lombard 1969-1995: Ο Bruno Brazil είναι ο αρχηγός μιας επίλεκτης ομάδας των Αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών με όνομα «Cayman Command» η οποία καταπολεμά το έγκλημα και κάθε είδους εγχώρια η εξωτερική απειλή. 
  • Pascal Renard, Mythic, Youri Jigounov & Chris Lamquet, Alpha, Le Lombard 1996: Ο μυστικός πράκτορας της CIA με το κωδικό όνομα “Alpha” φέρνει εις πέρας τις πιο επικίνδυνες αποστολές σε έναν πλανήτη που έχει ισοπεδωθεί μετά την πτώση της Σοβιετικής ένωσης και του τοίχους του Βερολίνου.

 

19.jpg20.jpg

 

  • Stephen Desberg & André Benn, Mic Mac Adam, Dupuis/Fleurus/Loup 1982-2000: Ο Mic Mac Adam είναι μια από τις πολλές μεταφορές του προτύπου του Sherlock Holmes. Σκωτσέζος ντετέκιβ με κασκέτο, πίπα και το κλασικό τουίντ κουστούμι λύνει διάφορα αινίγματα στις περιπέτειες του συχνά με χιουμοριστικό τρόπο. 
  • Makyo, Serge Le Tendre & Alain Dodier, Jérôme K. Jérôme Bloche, Dupuis 1985-…: Θα ήθελε να μοιάζει στον Μπόγκαρτ και ξεπερνά ακόμα και τον Monsieur Hulot. Γκαφατζής, ονειροπόλος, αφηρημένος, ευαίσθητος, ο Jerome Bloche είναι πάνω απ’όλα εξαιρετικά έξυπνος. 
  • Tome, Luc Warnant, Bruno Gazzotti & Dan, Soda, Dupuis 1987-…: Το Soda είναι ένα χιουμοριστικό αστυνομικό κόμικ όπου εξιστορούνται οι περιπέτειες του ομώνυμου πρωταγωνιστή που ενσαρκώνει το στερεότυπο του Νέο-Υορκέζου μπάτσου που μένει με την μάνα του. 
  • José-Louis Bocquet, François Rivière & Philippe Berthet, Le Privé d'Hollywood, Dupuis 1985-1990: Ο Hippolyte Fynn είναι ο πιο γνωστός ιδιωτικός ντετέκτιβ στο Χόλυγουντ της Καλιφόρνια και αναλαμβάνει μυστήριες υποθέσεις διασήμων με τον πιο διακριτικό τρόπο. 

 

21.jpg22.jpg

 

  • Daniel Pennac & Jacques Tardi, La Débauche, Futuropolis 2000: Ο Justin είναι ένας νεαρός επιθεωρητής της αστυνομίας, ξεμυαλισμένος με την Lili, την κτηνίατρο ενός μεγάλου ζωολογικού κήπου. Η σχέση τους διαταράσσεται όταν σε ένα από τα κελιά εμφανίζεται, σαν ακόμα ένα ζώο προς έκθεση, ένας άστεγος άντρας. Ο κόσμος στριμώχνεται για να τον δει, τα κανάλια σπεύσουν να μεταδώσουν το ανθρώπινο δράμα και οι καλόγριες προσεύχονται για την τύχη του. Όταν βρίσκεται κρεμασμένος λίγο παραπέρα, ο Justin θα αναλάβει να διαλευκάνει το μυστήριο.
  • Jean Van Hamme, Yves Sentes, William Vance, Moebius & Yuri Jigounov, XIII, Dargaud 1984-…: Το XIII είναι από τις γνωστότερες και καλύτερες σειρές των Γαλλοβελγικών κόμικ. Έχει βγάλει 24 άλμπουμς από το 1984 και πρωταγωνιστής είναι ένας αμνησιακός που προσπαθεί να ανακαλύψει το παρελθόν του, αλλά και πολλά πολλά περισσότερα.
  • Luc Brunschwig & Laurent Hirn, Le Pouvoir des Innocents, Delcourt 1992-2002: Ο Joshua Logan κρατάει το κλειδί που θα αποκαλύψει μια τεράστια συνωμοσία πίσω από μια πολιτική εκλογή. Γι’αυτό το λόγο έχει δηλωθεί τρελός και κρατείται σε ένα άσυλο όπου και βασανίζεται από την μαφία, μέχρι που καταφέρνει να αποδράσει..

 

23.jpg24.jpg

 

  • Matz & Luc Jacamon, Le Tueur, Casterman 1998-2014: Η σειρά έχει ως πρωταγωνιστή έναν πληρωμένο δολοφόνο που εκτελεί συμβόλαια θανάτου, με το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι απουσιάζει ο διάλογος στο μεγαλύτερο μέρος των άλμπουμς και ο αναγνώστης ακολουθεί το μονόλογο του χαρακτήρα καθώς και τις σκέψεις και τις αναμνήσεις του.
  • Matz & Colin Wilson, Du Plomb dans la Tête, Casterman 2004-2006: Στη Νέα Υόρκη δύο εγκληματίες σκοτώνουν έναν γερουσιαστή την ώρα που αυτός παρενοχλεί σεξουαλικά ένα παιδί. Το πολιτικό σκάνδαλο είναι τόσο μεγάλο που ανακατεύεται το FBI ενώ το αφεντικό των δύο δολοφόνων τους προδίδει επειδή φοβάται μην ενοχοποιηθεί. Έτσι οι δύο τους βρίσκονται κυνηγημένοι τόσο από την αστυνομία αλλά και από άλλους «συναδέλφους». 
  • Luc Brunschwig & Servain, L'Esprit de Warren, Declourt 1996-2005: Μια ιστορία γεμάτη ίντριγκα και δολοφονίες με μοτίβο την Νέα Υόρκη και νουάρ αισθητική.
  • Fabien Nury & Brüno, Tyler Cross, Dargaud 2013-…: Ο Tyler Cross είναι ληστής. Πολύ αποτελεσματικός ληστής. Ένας από αυτούς που αναλαμβάνουν τις πιο επικίνδυνες και επίφοβες ληστείες εξαιρετικά ακριβών αντικειμένων. Όταν τον προσλαμβάνει η Μαφία και εμπλέκεται σε μία μεταφορά μεγάλης ποσότητας ναρκωτικών από το Μεξικό προς το Σικάγο, όλα πάνε στραβά με καταστροφικές συνέπειες. 
  • Like 19
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Fantastique

 

Με τον όρο fantastique νοείται αυτό που στα ελληνικά ονομάζουμε «φανταστικό». Αναφέρεται, δηλαδή, στο γενικό genre που περιλαμβάνει το fantasy και την επιστημονική φαντασία. Οι γαλλόφωνοι, όμως, το χρησιμοποιούν συχνά για κόμικς που δεν μπορούν να κατηγοριοποιηθούν εντελώς ως fantasy ή sci-fi, οπότε κι εμείς το χρησιμοποιούμε με αυτό τον τρόπο. Όπως και να έχει, σε αυτή την κατηγορία ανήκουν πολλά σημαντικά και ευφάνταστα έργα της γαλλοβελγικής σκηνής.

 

Μιας και αποτελεί μια κατηγορία για «αταξινόμητα» BD, δεν μπορεί κανείς να προσδιορίσει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τους. Για παράδειγμα, υπάρχουν κόμικς που εκτυλίσσονται στον κόσμο μας, αλλά έχουν φανταστικές πινελιές, όπως το Sambre (1986-...) των Balac και Yslaire, και κόμικς που διαδραματίζονται σε δικά τους σύμπαντα, σαν το Koma (2003-2008) των Pierre Wazem/Frederik Peeters. Άλλα κλασικά παραδείγματα είναι το κάτι-σαν-steampunk Les Cités Obscures (1983-...) των Benoît Peeters/François Schuiten και το Arzach (1976) του Moebius, μια ιδιότυπη μείξη sci-fi και fantasy.

 

1.jpg 2.jpg

Καρέ από τα Les Cités Obscures και Arzach

 

Στο «είδος» αυτό, εντάξαμε και ορισμένα BD που μπολιάζουν το νουάρ με φανταστικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν οι κλασικές σειρές Les Aventures Extraordinaires d'Adèle Blanc-Sec (1976-...) του Jacques Tardi και Dick Hérisson (1984-2002) του Didier Savard.

 

3.jpg

Πλοκάμια στο Παρίσι του 1900; Ε ναι, αν ζεις στον κόσμο της Αντέλ Μπλανκ-Σεκ

 

Ίσως ο κομίστας που σχετίζεται περισσότερο με το fantastique είναι ο Andreas, δημιουργός των Rork (1984-2012), Capricorne (1997-…) και άλλων σειρών. Έχοντας επηρεαστεί από τον H.P. Lovecraft και το είδος της ηρωικής φαντασίας, ο Γερμανός έκπατρις έχει δημιουργήσει θαυμαστούς κόσμους, που γοητεύουν πολυάριθμους αναγνώστες.

 

4.jpg

 

Το artwork, όπως γίνεται αντιληπτό, δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται από ένα συγκεκριμένο στυλ και ακολουθεί την τεράστια θεματολογική και υφολογική ποικιλία του σεναρίου. Έτσι, παρατηρούμε από ένα εξαιρετικά λεπτομερές και ρεαλιστικό σχέδιο (π.χ. François Boucq στο Le Femme du Magicien), μέχρι το καθαρά καρτουνίστικο (π.χ. Romuald Reutimann στο Cité 14). Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο φαινομενικά αταίριαστος συνδυασμός παιδικού σχεδίου με πιο σκοτεινά θέματα, όπως γίνεται στις περιπτώσεις των Trois Ombres (2007) του Cyril Pedrosa και Jolies Ténèbres (2009) των Fabien Vehlmann και Kerascoët.

 

5.jpg 6.jpg 7.jpg

 

  • Andreas, Cromwell Stone, Éditions Michel Deligne/Delcourt 1984-2004: ένα μυστηριώδες «κλειδί» κλέβεται κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού σε πλοίο και σύντομα, αρχίζουν να εξαφανίζονται επιβάτες. Ο πρωταγωνιστής θα εμπλακεί σε μια φανταστική έρευνα για ν' ανακαλύψει τον δράστη, αλλά και τη φύση του μυστηριώδους αντικειμένου.
  • Andreas, Rork, Le Lombard 1984-2012: ταξίδια μεταξύ διαστάσεων, αποκρυφισμός και αλχημεία. Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία της εν λόγω σειράς, στην οποία πρωταγωνιστεί ένας αινιγματικός άνδρας με αρχαίο, άγνωστο παρελθόν.

a. Arq.jpg

  • Andreas, Arq, Delcourt 1997-2015: πέντε ένοικοι ενός ξενοδοχείου βρίσκονται ξαφνικά σε έναν παράξενο κόσμο. Θα χωριστούν, θα παλέψουν για την επιβίωση και θα προσπαθήσουν να μάθουν πώς και γιατί βρέθηκαν εκεί. Ένα μεγαλεπήβολο έργο 18 άλμπουμ.
  • Andreas, Capricorne, Le Lombard 1997-…: έχοντας προηγουμένως εμφανιστεί στο Rork, ο αστρολόγος Capricorne αποκτά τη δικά του σειρά. Ένα φανταστικό θρίλερ, όπως το έχει αποκαλέσει ο Andreas, στο οποίο ο ήρωας έρχεται με αντιμέτωπος με σκοτεινές τεχνικές στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του '30.
  • Algésiras, Candélabres, Delcourt 1999-...: τα πόδια του δεκατετράχρονου Paul έχουν παραλύσει εδώ και αρκετά χρόνια. Όταν εγκλωβίζεται από τις φλόγες μιας δασικής πυρκαγιάς, ένα παράξενο ον θα τον σώσει και με τρόπο μαγικό θα του δώσει τη δυνατότητα να περπατήσει ξανά.

b. CapitaineEcarlate.jpg

  • David B. & Emmanuel Guibert, Le Capitaine Écarlate, Dupuis 2000: ένα τρικάταρτο καράβι πλέει στη στέγη μιας πολυκατοικίας στο Παρίσι. Πάνω στο πλοίο, ένας καπετάνιος με χρυσή μάσκα και ναύτες με κομμένα κεφάλια. Μια ποιητική και σίγουρα παράξενη περιπέτεια.
  • Balac & Yslaire, Sambre, Glénat 1986-...: ένας νεαρός, μέλος της μπουρζουαζίας του 19ου αιώνα, ερωτεύεται μια κοπέλα με κατακόκκινα μάτια. Μια τραγική ιστορία με φόντο τη Γαλλική Επανάσταση του 1848, με γερές δόσεις φαντασίας. Το Sambre έχει βραβευτεί στην Ανγκουλέμ, στα Βραβεία Saint-Michel και Haxtur, ενώ έχει μεταφραστεί και σε σχεδόν δέκα γλώσσες.
  • Christophe Bec & Paolo Mottura, Carême, Les Humanoïdes Associés 2004-2006: δύο άντρες γνωρίζονται τυχαία σ' ένα πανδοχείο, χαμένο στα βουνά. Γίνονται φίλοι και ξεκινούν μαζί ένα ταξίδι, πότε αστείο και πότε τραγικό, αλλά πάντα μαγικό. Ένα βραβευμένο κόμικ, πολύ διαφορετικό από όσα μας έχει συνηθίσει ο Bec, ο σημαντικότερος σεναριογράφος BD τρόμου, αλλά και ο Ντισνεϊκός Mottura.
  • Jerome Charyn & François Boucq, La Femme du Magicien, Casterman 1986: μια νεαρή κοπέλα προσπαθεί να ξεφύγει από τα δίχτυα ενός διάσημου μάγου, του οποίου είναι βοηθός. Βραβεύτηκε ως το καλύτερο γαλλικό άλμπουμ της χρονιάς στο Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ και φαίνεται πως ακόμη και σήμερα δεν έχει απωλέσει την αρχική του μαγεία.
  • Didier Comès, Silence, Casterman 1980-2001: σ' ένα μικρό χωριό των Αρδεννών, λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ζει ο μουγκός Silence, ο οποίος κακομεταχειρίζεται από το βίαιο αφεντικό του, τον πλούσιο Abel Mauvy. Σύντομα όμως, η συνάντηση με μια τυφλή μάγισσα θα του αλλάξει τη ζωή και τον οδηγήσει στην αναζήτηση της εκδίκησης.
  • Dieter & Guillaume Sorel, Typhaon, Casterman 2000-2001: η Eleonore, μισοπεθαμένη πάνω σε μια βάρκα, περισυλλέγεται από το πλήρωμα ενός μεγάλου πλοίου. Περιορισμένη σε μια καμπίνα, γίνεται φίλη με τον Υποπλοίαρχο Milburn, το μοναδικό άτομο που δείχνει ενδιαφέρον γι' αυτήν. Από αυτόν θα μάθει το σκοτεινό, τραγικό μυστικό του πληρώματος του Typhaon.

c.demonsalexia.jpg

  • Vincent Dugomier & Benoît Ers, Les Démons d'Alexia, Dupuis 2004-…: η νεαρή Alexia, μια ταλαντούχα μάγισσα-εξορκίστρια, προσλαμβάνεται από το Κέντρο Ερευνών Υπερφυσικών Φαινομένων. Μεταξύ άλλων, θα τα βάλει με τα λείψανα μιας μάγισσας από το Σάλεμ και θα ταξιδέψει σε παράλληλους κόσμους. Μια «αστυνομική» ιστορία αποκρυφισμού, με έξυπνες πινελιές ιστορικότητας.
  • Pierre Gabus & Romuald Reutimann, Cité 14, Paquet/Les Humanoïdes Associés 2007-2012: σε μια πόλη που κατοικείται από ανθρώπους, ηπερήρωες, ζώα και εξωγήινους, η αφθονία συνυπάρχει με τη δυστυχία και η διαφθορά έχει καλύψει τα πάντα. Μόνο που το έγκλημα απέκτησε δύο ορκισμένους εχθρούς, τους ρεπόρτερ Michael και Hector. Μια ευφάνταστη, βραβευμένη σειρά, που σύμφωνα με τους δημιουργούς της, δεν είναι ούτε BD, ούτε comic book, ούτε manga. :thinking:
  • Mathieu Gallié & Guillaume Sorel, Algernon Woodcock, Delcourt 2002-…: με φόντο τη Σκωτία του 19ου αιώνα, ξεδιπλώνεται η παράξενη ιστορία δύο γιατρών, του Algernon Woodcock και του William McKennan. Μια ιστορία που φέρνει τον αναγνώστη σε επαφή με τη γοητεία των τοπικών θρύλων.
  • Thierry Gloris, Jacques Lamontagne & Emmanuel Despujol, Aspic, Détectives de l'Étrange, Quadrants 2010-…: η κυρία Wuthering, το διάσημο μέντιουμ, εξαφανίστηκε. Ο August Dupin και η βοηθός του Flora Vernet θα προσπαθήσουν να λύσουν το μυστήριο. Ένα κόμικ υπερφυσικού μυστηρίου με φόντο το Παρίσι του 19ου αιώνα.
  • Alejandro Jodorowsky & Georges Bess, Le Lama Blanc, Les Humanoïdes Associés 1988-1993: Θιβέτ, 19ος αιώνας. Ο Μεγάλος Λάμα ενός μοναστηριού μετενσαρκώνεται στο σώμα ενός αγέννητου λευκού αγοριού, ώστε να μπορέσει να προστατέψει το λαό του από τα κακά που έρχονται. Ένα βραβευμένο έπος μυστικισμού και περιπέτειας.

d.Charly01.jpg

  • Denis Lapière & Magda, Charly, Dupuis 1991-2007: o νεαρός Charly είναι προικισμένος με παραψυχικές δυνάμεις. Οι χαρακτήρες που αντιμετωπίζει περιλαμβάνουν ζωντανά παιχνίδια και μανιακούς δολοφόνους. Μια εξαιρετική σειρά δεκατριών άλμπουμ, όπου η φαντασία μπλέκεται με το δράμα.

e.Pan.jpg

  • Régis Loisel, Peter Pan, Vents d'Ouest 1990-2004: ο Loisel επισκέπτεται τον κόσμο του Πίτερ Παν, αλλά με τους δικούς του όρους. Το κόμικ βασίζεται μεν στο έργο του J.M. Barrie, αλλά έχει μια απρόσμενη, σκοτεινή φύση, που προκάλεσε ιδιαίτερες αντιδράσεις. Πάντως, αυτή η δις βραβευμένη στο Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ σειρά, μόνο απαρατήρητη δεν περνά.
  • Régis Loisel, Jean-Blaise Djian & Vincent Mallié, Le Grand Mort, Vents d'Ouest 2007-…: η Pauline έχει αποφασίσει να περάσει τις επόμενες μέρες σ' ένα εξοχικό σπίτι της Βρετάνης, ώστε να μελετήσει για το πτυχίο της. Τα πράγματα όμως δεν πάνε όπως τα σχεδίαζε και χάνεται σε έναν παράξενο, μαγικό κόσμο.

f.baladeauboutdumonde.jpg

  • Makyo, Laurent Vicomte, Éric Hérenguel, Michel Faure, Laval Ng & Claude Pelet, Balade au Bout du Monde, Glénat 1982-2012: η φωτογράφος Athris Jolinon μπλέκει σε μια απίστευτη περιπέτεια με ταξίδια στο χρόνο, τρελούς βασιλιάδες και ξόρκια. Παρότι η ποιότητα έπεσε αισθητά μετά το τέταρτο άλμπουμ, η σειρά αυτή αποτελεί σταθμό στα φανταστικά BD και ένα από τα best sellers της δεκαετίας του '80.
  • Olivier Milhiet, Caravane, Delcourt 2008-2010: ένα καραβάνι παραμορφωμένων νομάδων καταφθάνει σ' ένα απομονωμένο χωριό στη μέση της ερήμου. Οι κάτοικοί του δεν θα δουν με καλό μάτι τους νεοαφιχθέντες. Ένα κόμικ που θυμίζει μετα-αποκαλυπτικό ουέστερν, αλλά χωρίς να μας δίνει πληροφορίες για το πού ή το πότε.
  • Moebius, Arzach, 1976: τέσσερις σύντομες ιστορίες δίχως λόγια με τις περιπέτειες ενός πολεμιστή που ταξιδεύει στον παράξενο κόσμο του πάνω σε έναν πτεροδάκτυλο. Το πανέμορφο σχέδιο και ο καινοτόμος τρόπος αφήγησης έκαναν παγκοσμίως γνωστό τον Moebius και ενέπνευσαν αμέτρητους νέους καλλιτέχνες ανά την υφήλιο.
  • Cyril Pedrosa, Trois Ombres, Delcourt 2007: ο Γιοακίμ ζει μια χαρούμενη, ανέμελη ζωή με τους γονείς του στην εξοχή. Η γαλήνη αυτή όμως θα διακοπεί απότομα από την εμφάνιση τριών απειλητικών σκιών. Ένα «παραμύθι» για μεγάλους, μια συγκινητική αλληγορία που ανέδειξε τον ταλαντούχο Pedrosa.
  • Benoît Peeters & François Schuiten, Les Cités Obscures, Casterman 1983-…: μια σειρά που λαμβάνει χώρα σ' ένα παράλληλο σύμπαν, με ανεξάρτητες, παράξενες πόλεις-κράτη. Μια σειρά που στην πραγματικότητα, πρωταγωνιστές δεν είναι οι άνθρωποι, αλλά αυτές ακριβώς οι μυστηριώδεις πόλεις. Ένα διαμάντι των βελγικών κόμικς και σίγουρα ένα από τα πιο ιδιαίτερα αναγνώσματα της 9ης τέχνης.

g. LAM.jpg

  • Rodolphe & Florence Magnin, L'Autre Monde, Dargaud 1991-2012: χωρίς να καταλάβει το πώς, ο Jan βρίσκεται σ' έναν παράξενο κόσμο. Έναν κόσμο που μοιάζει με το δικό μας, αλλά στον οποίο οι πελαργοί όντως φέρνουν τα μωρά και οι αστερισμοί είναι ζωγραφισμένοι. Εκεί, θα κινήσει να μάθει τι συμβαίνει με τον ουρανό, που φαίνεται να έχει σκιστεί σε κάποια σημεία.
  • Didier Savard, Dick Hérisson, Dargaud 1984-2002: μια σειρά με τις υποθέσεις του ομώνυμου ιδιωτικού ντετέκτιβ. Δεν περιέχουν όλα τα άλμπουμ φανταστικά στοιχεία, αλλά σίγουρα εντάσσεται στους πρωτοπόρους του υπερφυσικού νουάρ.
  • Joann Sfar & Emmanuel Guibert, La Fille du Professeur, Dupuis 1997: ένας Αιγύπτιος πρίγκιπας κυκλοφορεί στο Λονδίνο του 19ου αιώνα. Μόνο που πρόκειται για μια μούμια τριών χιλιάδων ετών, τυλιγμένη με επιδέσμους, που θέλει να παντρευτεί την κόρη ενός γνωστού αιγυπτιολόγου. Ένα βραβευμένο, τρελό άλμπουμ.

h.chatrabbin.jpg

  • Joann Sfar, Le Chat du Rabbin, Dargaud 2002-…: Αλγέρι, 1920. Ο γάτος ενός ραβίνου τρώει έναν παπαγάλο που μιλάει, αποκτώντας και ο ίδιος μιλιά. Και την χρησιμοποιεί για να καυτηριάσει τα κακώς κείμενα του Ιουδαϊσμού και κατ' επέκταση του θεσμού της οργανωμένης θρησκείας. Βραβευμένο σε Γαλλία και ΗΠΑ, αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα δημιουργήματα του Sfar.
  • Jacques Tardi, Les Aventures Extraordinaires d'Adèle Blanc-Sec, Casterman 1976-…: η σειρά διαδραματίζεται στη Γαλλία, πριν και μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρωταγωνίστρια είναι μια συγγραφέας που μπλέκει σε παράξενες υποθέσεις με τρελούς επιστημόνες, πτεροδάκτυλους και μούμιες. Πρόκειται για το πρώτο BD που έμπλεξε το νουάρ με το υπερφυσικό.

i.Nef.jpg

  • Turf, La Nef des Fous, Delcourt 1993-2009: ανδροειδή, τέρατα στους υπονόμους και κακιασμένα πλάσματα όμοια με Στρουμφάκια είναι μερικά από τα πράγματα που μπορεί να βρει κανείς στο Βασίλειο του Eauxfolles. Μια αυθεντική σειρά σε επτά μέρη με πολύ χιούμορ και φαντασία.
  • Fabien Vehlmann & Kerascoët, Jolies Ténèbres, Dupuis 2009: η πριγκίπισσα Aurora απολαμβάνει κέικ και ζεστή σοκολάτα με τον εκλεκτό της καρδιάς της. Τότε όμως, τα πάντα γύρω τους αρχίζουν να λιώνουν. Τρέχοντας να σωθεί, η Aurora βγαίνει από το σώμα ενός γιγάντιου, νεκρού κοριτσιού. Ένα σκοτεινό παραμύθι ή, όπως έχει ειπωθεί, Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων αλά David Lynch.
  • Pierre Wazem & Frederik Peeters, Koma, Les Humanoïdes Associés 2003-2008: η μικρή Addidas περνάει τις ώρες της ώρες της βοηθώντας τον καπνοδοχοκαθαριστή πατέρα της στη δουλειά του. Μια μέρα όμως πέφτει βαθιά σε μια καπνοδόχο. Όταν ανακοπεί η πτώση της, θα κάνει έναν καινούργιο φίλο και μαζί του θα ανακαλύψει την αληθινή μορφή του κόσμου της.
  • Like 17
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Temoignages (ρεπορτάζ/μαρτυρίες)

 

Ανέκαθεν οι Γάλλοι ήταν από τους πιο πολιτικοποιημένους λαούς του πλανήτη. Σε πολλά σημαντικά γεγονότα της ιστορίας όχι απλά συμμετείχαν, αλλά ήταν το επίκεντρο. Για μια κοινωνία λοιπόν με βαθιά ριζωμένη την πολιτική συνείδηση είναι λογικό να την προωθεί και να την εκφράζει μέσω της τέχνης. Χιλιάδες ταινίες, βιβλία, τραγούδια έχουν γραφτεί κριτικάροντας πολιτικά συστήματα, ασκώντας κοινωνική σάτιρα με τους εκάστοτε δημιουργούς να παίρνουν ξεκάθαρη θέση, πολλές φορές υπερβολικά σκληρή σύμφωνα με κάποιους από τους επικριτές τους.

 

13.jpg14.jpg

Αριστερά το Kaboul Disco, δεξιά το Ainsi se tut Zarathoustra. Αμφότερα του Nicolas Wild

 

Από το πολιτικοποιημένο καλλιτεχνικό ρεύμα δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα κόμικς, η 9η βαθμίδα της τέχνης. Αν και σε ποσότητα ή ρυθμούς κυκλοφορίας δεν συγκρίνονται με κανένα από τα παραπάνω είδη, ποιοτικά τα περισσότερα είναι σε πολύ υψηλό επίπεδο. Αυτό εν μέρει γιατί έχουν την μορφή πολιτικού ρεπορτάζ και ιδίων μαρτυριών των δημιουργών τους (στα Γαλλικά ονομάζονται Temoignages), οπότε ο όγκος δουλειάς που απαιτούν για να ολοκληρωθούν άρτια είναι πολύ μεγάλος και συνεπάγεται αντίστοιχο μεράκι και υπομονή. Το “Cliches Beyrouth 1990” (2004) των αδερφών Sylvain και Bruno Ricard (στα Ελληνικά έχουμε δει το Motherfucker του Sylvain) με επίκεντρο τον πόλεμο του Λιβάνου το 1990, το εξαιρετικό “Le photographe” (2003) από τους Didier Lefevre και Emmanuel Guibert που αιχμαλωτίζει μαύρες σελίδες της ανθρωπότητας σε μια μείξη σχεδίου και φωτογραφιών ( 4.4/5 στο bedetheque, από τα λίγα μη-χιουμοριστικά/κλασικά Γαλλοβελγικά που χτύπησαν τόσο ψηλή βαθμολογία), μέχρι το πολύ πρόσφατο oneshot “Kobane Calling” του νέου στο χώρο Ιταλού Zerocalcare με πρωταγωνιστή έναν ρεπόρτερ που καλύπτει τον βρώμικο πόλεμο με το I.S.I.S. (Ισλαμικό Κράτος), οι περισσότεροι τίτλοι είναι ένας και ένας. Δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τα αριστουργήματα της αντίπερα όχθης όπως το “Palestine” του Joe Sacco ή το “Maus” του Art Spiegelman.
 
15.jpg16.jpg
"Ο Φωτογράφος" είναι το χαρακτηριστικότερο δείγμα του είδους, χτισμένο πάνω στον αποθανόντα Lefevre που αποτέλεσε ορόσημο του Γαλλικού πολεμικού ρεπορτάζ
 
Δεν δημιουργήθηκαν για να διασκεδάσουν, να ψυχαγωγήσουν ή να μορφώσουν. Σκοπός τους είναι η ενημέρωση και δεν επιλέγουν να κλείνουν τα μάτια των αναγνωστών τους αλλά χρησιμοποιώντας το μέσο της αφηγηματικής εικονογράφησης, που μέχρι πρότινος ήταν ετεροκαθορισμένο ως κάτι «παιδικό» και σαχλό από την παγκόσμια κοινότητα, απεικονίζουν την βρωμιά, την απόγνωση, τον πόνο και την καταστροφή που γεννά το ανθρώπινο γένος. Μπορεί κάποιοι τίτλοι να αποτελούν κομμάτια βιογραφιών ή αυτοβιογραφιών αλλά επειδή εστιάζουν σε συγκεκριμένα γεγονότα αποκτούν τη δική τους ξεχωριστή θέση στον ωκεανό των Γαλλοβελγικών κόμικς. Σχεδιαστικά τα περισσότερα είναι ριζοσπαστικά και ξενικά στο μάτι ακριβώς επειδή όπως και τα σενάρια τους έτσι και τα σκίτσα σκοπό έχουν να επαγρυπνήσουν και να κινητοποιούν. Οι σκιάσεις μπορεί να είναι ανύπαρκτες ή συνεχείς, τα χρώματα συνήθως απουσιάζουν και μουντά γκρι ή αποχρώσεις του μαύρου κυριαρχούν ενώ τα σενάρια είναι βασισμένα σε πραγματικά γεγονότα (κατά το μεγαλύτερο ποσοστό) ή σε φανταστικούς χαρακτήρες πάντα όμως σε πολέμους/συγκρούσεις που έχουν συμβεί ή συμβαίνουν. Αντισυμβατικά στο έπακρον, ακολουθώντας τη γνωστή ρήση περί έρωτος και πολέμου, δεν έχουν κανόνες.
 
1.jpg2.jpg
 
  • Zerocalcare, Kobane Calling, Editions Cambourakis 2016: Σε μια καταγραφή των προσωπικών του εμπειριών, ο Zerocalcare ξεκινά για τα σύνορα Τουρκίας, Ιράκ και Συριακού Κουρδιστάν για να βρει την πόλη Kobane και να συναντήσει τον Γυναικείο Στρατό του Κουρδιστάν στις μάχες που δίνουν απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος. Από το ταξίδι του ο Zerocalcare παραδίδει μια αναφορά αφοπλιστικής ειλικρίνειας, μια αναντικατάστατη και συγκινητική μαρτυρία που προσπαθεί να καταγράψει την πολυπλοκότητα και τις αντιφάσεις του πολέμου που τόσο συχνά απλοποιούνται ελαφρά τη καρδία από τα διεθνή Media.
  • Guy Delisle, Chroniques birmanes, Delcourt 2007: Σε αυτό του το κόμικ ο Καναδός Delisle περιγράφει την εμπειρία του όταν ακολούθησε την σύντροφό του για 14 μήνες στην Βιρμανία δουλεύοντας για τους Γιατρούς χωρίς σύνορα (Medecins sans Frontieres). Εξιστορεί το τι έζησε μέχρι να προσαρμοστεί στην νοοτροπία των ντόπιων και τι ανακάλυψε για το σύστημα υγείας και την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα μιας χώρας όπου κυριαρχεί μια στρατιωτική δικτατορία στηριζόμενη από βιομηχανικά λόμπι. 

 

4.jpg3.jpg5.jpg

 

  • Didier Lefevre & Emmanuel Guibert, Le Photographe, Dupuis 2003-2006: Το «Ο Φωτογράφος» αποτελεί το χαρακτηριστικότερο δείγμα του πολιτικού ρεπορτάζ. Στημένο μεταξύ σκίτσου και πραγματικών φωτογραφιών σε ένα φωτορεαλιστικό στιλ αφήγησης, η καλύτερη περιγραφή για το κόμικ αυτό είναι αυτή που έδωσε ο σχεδιαστής του, Emmanuel Guibert: «Όταν ένας φωτογράφος-πολεμικός ανταποκριτής επιστρέφει από αποστολή σε χώρα κατά τη διάρκεια του πολέμου, φέρνει εκατοντάδες φωτογραφίες και ανέκδοτες ιστορίες. Από αυτές τις εκατοντάδες κάποιες δεκάδες επιλέγονται, 5-6 πουλιούνται στον τύπο και οι υπόλοιπες αποθηκεύονται σε κουτιά. Ο φωτογράφος, αν έχει όρεξη να μιλήσει, λέει τις ανέκδοτες ιστορίες στους συγγενείς και στενούς του φίλους. Ο καιρός περνάει, έρχονται άλλες αποστολές, άλλες φωτογραφίες και άλλες ανέκδοτες ιστορίες για να κυνηγήσουν τις πρώτες, και ως ανάμνηση να μπουν και αυτές στο κουτί. Έτσι «κοιμούνται οι ιστορίες και ο αριθμός τους είναι άπειρος. Έχω 100 λόγους να αγαπώ τον Didier Lefevre, ένας απ’ αυτούς είναι επειδή είναι καλός φωτογράφος, άλλος επειδή λέει τις ιστορίες του καλά. Τον άκουσα, είδα το αρχείο του και θέλησα να φτιάξω ένα βιβλίο. Το κόμικ παρεμβαίνει για να ακουστεί η φωνή του Didier, να γεμίσει τα κενά μεταξύ των φωτογραφιών και πει τι συνέβη όλες εκείνες τις φορές που ο Didier για διάφορους λόγους, δεν μπόρεσε να φωτογραφίσει».
  • Guy Delisle, Pyongyang, L’Association 2003: Το oneshot αυτό, δημιουργημένο από τον ίδιο που έφτιαξε το “Chroniques birmanes” τέσσερα χρόνια αργότερα, είναι ένα οδοιπορικό μέσα από την πρωτεύουσα της Βορείου Κορέας υπό το ολοκληρωτικό καθεστώς του Kim Jong-il, πατέρα του γνωστού Kim Jong-Un.

 

6.jpg7.jpg8.jpg9.jpg

 

  • Philippe Squarzoni, Torture Blanche, Les Requins Marteaux 2004: «Η Βρετανική κυβέρνηση είναι θετικά προσκείμενη απέναντι στην ίδρυση “εθνικού σπιτιού” για τους Εβραίους πολίτες της Παλαιστίνης και θα χρησιμοποιήσει κάθε δυνατό μέσο για να βοηθήσει και να πραγματοποιήσει αυτό το σκοπό, κάνοντας ξεκάθαρο ότι δεν θα γίνει κάτι που θα παραβιάσει τα ατομικά και θρησκευτικά δικαιώματα των μη-Εβραϊκών κοινοτήτων της Παλαιστίνης καθώς και τα δικαιώματα και την πολιτική θέση των Εβραίων σε άλλες χώρες.» Διακήρυξη του Μπαλφούρ – Νοέμβριος 1917
  • Emmanuel Lepage, Un printemps a Tchernobyl, Futuropolis 2012: 26 Απριλίου 1986. Στο Τσέρνομπιλ ο πυρηνικός αντιδραστήρας του εργοστασίου παραγωγής πυρηνικής ενέργειας αρχίζει να λιώνει. Ένα σύννεφο φορτωμένο με ραδιονουκλίδια ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα. Χωρίς κανείς να το γνωρίζει, ή να προστατεύεται από αυτό. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πυρηνική καταστροφή του 20ου αιώνα, που θα αφήσει δεκάδες χιλιάδες θύματα πίσω της. Όταν συνέβη, ο Emmanuel Lepage ήταν 19 χρονών και παρακολουθούσε εναγωνίως τις εξελίξεις στην τηλεόραση. 22 χρόνια μετά, το 2008, πηγαίνει ο ίδιος στο Τσέρνομπιλ για να καταγράψει τη ζωή αυτών που επιβίωσαν της καταστροφής και των παιδιών τους σε μια υψηλά μολυσμένη περιοχή.

 

10.jpg

 

  • Sylvain & Bruno Ricard, Cliches Beyrouth 1990, Les Humanoides Associes 2004:  Είναι Σεπτέμβριος του 1990 και δύο αδέρφια, ο Sylvain και ο Bruno αποφασίζουν να εγκαταλείψουν την Βηρυτό και να ακολουθήσουν την θεία τους που δουλεύει για τον Ερυθρό Σταυρό. Ξέρουν πολύ καλά ότι θα βρίσκονται σε εμπόλεμη ζώνη αλλά αυτό θα κάνει τις διακοπές τους πιο ενδιαφέρουσες. 10 χρόνια μετά λένε την ιστορία τους στην καρδιά του Λιβάνου εν πολέμω.
  • Loic Dauvillier & Glen Chapron, L’attentat,  Glenat 2012: Ο Amine Jaafari είναι μισός Άραβας μισός Ισραηλινός και καταξιωμένος χειρούργος στο Τελ Αβίβ όπου ζει με την γυναίκα του Sihem. Ζούσε μια ήρεμη και ατάραχη ζωή μέχρι που μια μέρα, μετά από μια βομβιστική επίθεση σε ένα εστιατόριο που άφησε 19 θύματα, η Ισραηλινή αστυνομία τον ενημερώνει ότι ο βομβιστής αυτοκτονίας ήταν η γυναίκα του. Διαλυμένος από αυτή την αποκάλυψη, ο Amine αποφασίζει να συναντήσει αυτούς που έπεισαν την Sihem σε αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα και να τους αντιμετωπίσει. Σε αναζήτηση της αλήθειας, θα πρέπει να παραδεχθεί και να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα που αρνιόταν να δει. Οι Loic Dauvillier και Glen Chapron υπογράφουν μια δυνατή μεταφορά του βιβλίου της Yasmina Khadra που πούλησε πάνω από 600 χιλιάδες αντίτυπα στη Γαλλία και μεταφράστηκε σε πάνω από 20 χώρες. Ένα ισοπεδωτικό graphic novel όπου το προσωπικό δράμα αναμιγνύεται με την πολιτική τραγωδία της διαμάχης Ισραηλιτών και Παλαιστίνιων. Αποφεύγοντας διακριτικά να δικάσει, η αφήγηση έχει την δυνατότητα να εγείρει περισσότερες ερωτήσεις από τις απαντήσεις που δίνει και να φέρνει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με τον πόνο κάθε πλευράς.

 

11.jpg12.jpg

 

  • Jean-David Morvan, Sylvain Ricard & Christophe Gaultier, Guerres Civiles, Futuropolis 2007-2008: Μια σειρά δύο τόμων που εξερευνούν τη καταστροφή και το σκοτάδι που επιφέρει ο εμφύλιος πόλεμος. Τι είδους άνθρωποι θα είμασταν άραγε σε τέτοιες συνθήκες;
  • Nicolas Wild, Kaboul Disco, La boîte à bulles 2007-2008: Ένα κόμικ αυτοβιογραφικό κατά κύριο λόγο που εξιστορεί τη ζωή του Nicolas Wild, ενός άστεγου κομίστα ο οποίος βρίσκει δουλειά στην πρωτεύουσα του μεταπολεμικού και ασταθούς Αφγανιστάν, την Καμπούλ. Κάποιοι λένε πως το κόμικ περισσότερο από τον πολιτικό του χαρακτήρα αποτελεί σκληρή κριτική του δημιουργού στα ναρκωτικά και συγκεκριμένα το όπιο. Τοποθετείται στο όριο μεταξύ μαρτυρίας και κοινωνικού.
  • Like 16
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Αυτοβιογραφικά/Slice of life

 

Ο όρος chronique sociale, που μπορεί να μεταφραστεί ως «κοινωνικές ιστορίες», συχνά χρησιμοποιείται ως ομπρέλα για δύο συγγενείς κατηγορίες κόμικς, τα αυτοβιογραφικά και τα tranche de vie, αυτό που στα... ελληνικά λέμε slice of life. Η διάκριση μεταξύ των δύο κατηγοριών είναι κάπως αυθαίρετη, καθώς δεν υπάρχει πάντα σαφής διαχωρισμός ανάμεσα σ' έναν αυτοβιογραφικό και έναν slice of life τίτλο. Τυπικά, τα πρώτα αφηγούνται αληθινά γεγονότα της ζωής του δημιουργού και καλύπτουν αρκετά έως πολλά χρόνια, ενώ τα άλλα δείχνουν ένα σχετικά μικρό κομμάτι από τη ζωή φτιαχτών χαρακτήρων. Όπως και να 'χει, τέτοιου είδους «καθημερινά» αναγνώσματα έχουν ανέλθει ταχύτατα στις προτιμήσεις των αναγνωστών, όχι μόνο στη Γαλλία ή το Βέλγιο, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

1. Epileptic.jpg 2. monsieurjean.jpg

 

Την δεκαετία του 1990 έκαναν την εμφάνισή τους τα πρώτα σημαντικά chronique sociale κόμικς, αφού προηγουμένως διάφορα έργα των Edmond Baudoin, Cosey και Max Cabanes είχαν προλειάνει το έδαφος. Επρόκειτο κυρίως για αυτοβιογραφικούς τίτλους, όπως το L'Ascension du Haut Mal (1996-2003) του David B. ή το Approximate Continuum Comics (1993-1994) του Lewis Trondheim. Το Monsieur Jean (1991-…) από τους Charles Berberian και Philippe Dupuy είναι κατά πολλούς το πρώτο άξιο αναφοράς tranche de vie BD.

 

3. Portugal.jpg 4. Arab.jpg

 

Μπαίνοντας ο 21ος αιώνας, το είδος πήρε τα πάνω του, με τίτλους όπως τα Pilules Bleues (2001) του Frederik Peeters, Le Combat Ordinaire του Manu Larcenet (2003-2008) και άλλους που θα αναφερθούν στην επόμενη παράγραφο. Η ανοδική τάση συνεχίστηκε με κόμικς όπως το Portugal (2011) του Cyril Pedrosa και το L'Arabe du Futur (2014-...) του Riad Sattouf, που ανέδειξαν τους δημιουργούς τους σε σημαντικές προσωπικότητες των σύγχρονων BD.

 

5. Abouet.jpg 6. Maroh.jpg 7. Satrapi.jpg

Από αριστερά προς δεξιά: Abouet, Maroh και Satrapi

 

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του συγκεκριμένου πεδίου είναι η εντονότατη παρουσία γυναικών δημιουργών, ίσως η μεγαλύτερη από κάθε άλλο είδος. Οι βραβευμένες Marguerite Abouet, Camille Jourdy, Élodie Durand και φυσικά η Julie Maroh, με το πολυμεταφρασμένο Le Bleu est une Couleur Chaude (2010), είναι ορισμένες μόνο αξιοπρόσεκτες περιπτώσεις. Η Marjane Satrapi με το διεθνώς γνωστό Persepolis (2000-2003), αλλά και τα Broderies (2003) και Poulet aux Prunes (2004), άνοιξε νέους δρόμους και πλέον αποτελεί μια από τις πιο φημισμένες καλλιτέχνιδες της γαλλοβελγικής σχολής.

 

8. Rosalie Blum.jpg 9. Hirondelles.jpg 10. Couma aco.jpg

Τα tranche de vie BD παρουσιάζουν μεγάλη σχεδιαστική ποικιλία

 

Εύκολα μπορεί ο αναγνώστης να βρει δύο βασικές ομοιότητες μεταξύ των κοινωνικών BD. Η πρώτη αφορά το καρτουνίστικο σχέδιο που πολλές φορές συναντάμε σε τέτοια κόμικς, μολονότι διάφοροι δημιουργοί σχεδιάζουν πιο ρεαλιστικά. Η δεύτερη σχετίζεται με το χιούμορ, που σπάνια απουσιάζει και συνήθως δίνει μια γλυκόπικρη γεύση στο ανάγνωσμα. Από εκεί και πέρα, τα κόμικς αυτής της κατηγορίας μπορεί να εστιάζουν σε μια πληθώρα θεμάτων. Για παράδειγμα, τα tranche de vie μπορεί να ασχολούνται με το θέμα της φιλίας, ενώ πολλά αυτοβιογραφικά BD μας δείχνουν την παιδική ζωή του δημιουργού, συναρτήσει των σοβαρών κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων στη χώρα καταγωγής του.

 

  • Zeina Abirached, Mourir Partir Revenir, le Jeu des Hirondelles, Cambourakis 2007: η ζωή της Abirached κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο του Λιβάνου. Μια «παρέλαση» χαρακτήρων, που παρά την τραγική κατάσταση, δε χάνουν την ανθρωπιά τους και ενωμένοι προσπαθούν να επιβιώσουν.
  • Zeina Abirached, Je me Souviens, Beyrouth, Cambourakis 2008: ως μία άτυπη συνέχεια του προηγούμενου κόμικ, η δημιουργός διηγείται αποσπάσματα από την παιδική και εφηβική της ηλικία στον εμπόλεμο Λίβανο, μέχρι και το ταξίδι της στο Παρίσι. Και όπως και στο προηγούμενο κόμικ της, η θλίψη ανακατεύεται με το χιούμορ.
  • Marguerite Abouet & Clément Oubrerie, Aya de Yopougon, Gallimard 2005-2010: μια σειρά έξι άλμπουμ στην οποία διαβάζουμε τα ανέμελα παιδικά χρόνια της σεναριογράφου στην Ακτή Ελεφαντοστού κατά τη δεκαετία του 1970. Αυτή ακριβώς την άγνωστη πλευρά της Αφρικής ήθελε η Abouet να δείξει στον κόσμο. Η βράβευσή της στην Ανγκουλέμ, μάλλον δείχνει ότι τα κατάφερε καλά.
  • Alfred, Come Prima, Delcourt 2013: μετά το θάνατο του πατέρα τους, δύο αδέλφια κάνουν ένα ταξίδι στην Ιταλία, απ' όπου κατάγονται. Ένα, ας μου επιτραπεί η έκφραση, road BD, με flash back που επεξηγούν την ταραχώδη σχέση των πρωταγωνιστών με τον πατέρα τους.
  • David B., L'Ascension du Haut Mal, L'Association 1996-2003: η αφήγηση της παιδικής και εφηβικής ζωής του δημιουργού, με βαρύτητα στην επιληψία του μεγάλου του αδελφού. Ένα έργο-σταθμός των εναλλακτικών BD, που διακρίνεται από εντυπωσιακή λεπτότητα και ευαισθησία. Κατά πολλούς το κορυφαίο έργο του σπουδαίου David B. και το πλέον επιδραστικό σε ότι αφορά το σχέδιο.

11. L-autoroute-du-soleil.jpg

  • Baru, L' Autoroute du Soleil, Casterman 1995: ο Karim, νεαρός μετανάστης αραβικής καταγωγής, κάνει το λάθος να κοιμηθεί με τη γυναίκα του Raoul, υψηλόβαθμου στελέχους ενός ακροδεξιού κινήματος. Για να γλυτώσει το λιντσάρισμα θα ξεκινήσει ένα road trip προς τη νότια Γαλλία. Ένα βραβευμένο κόμικ, που καθρεφτίζει τον ρατσισμό στην καθημερινότητά μας.
  • Edmond Baudoin, Couma Acò, Futuropolis 1991: ένα άλμπουμ για τα παιδικά χρόνια του δημιουργού και ιδιαίτερα τη σχέση του με έναν περιπλανώμενο στην εξοχή άντρα. Ο Baudoin θεωρείται ο πρόδρομος των κοινωνικών BD και το Couma Acò, βραβευμένο στο Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ, είναι ίσως το καλύτερο έργο του.
  • Charles Berberian & Philippe Dupuy, Monsieur Jean, Les Humanoïdes Associés/Dupuis 1991-…: η προσωπική και επαγγελματική ζωή ενός νεαρού συγγραφέα στο Παρίσι. Πρωτοποριακό για την εποχή του, το Monsieur Jean είναι ουσιαστικά αυτό που καθιέρωσε τους δημιουργούς του σε ένα από τα σημαντικότερα δίδυμα των BD και τους χάρισε το Grand Prix του Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ.
  • Cosey, Le Voyage en Italie, Dupuis 1988: ένας βετεράνος του Βιετνάμ ταξιδεύει με έναν φίλο του από τις ΗΠΑ στην Ιταλία. Μαζί θα αναζητήσουν τον κοινό τους έρωτα. Ο σπουδαίος Cosey διηγείται μια από τις καλύτερες ιστορίες του. 
  • Étienne Davodeau, Lulu Femme Nue, Futuropolis 2008-2010: μια παντρεμένη γυναίκα αποφασίζει να πάρει «άδεια» από την ψυχοφθόρα οικογενειακή της ζωή. Σχεδόν χωρίς να το συνειδητοποιήσει, η φυγή της εξελίσσεται σε περιπέτεια. Μια ανθρώπινη ιστορία για τα βάρη της καθημερινής ρουτίνας.

12a. Parenthese.jpg 12b. Parenthese.jpg

  • Élodie Durand, La Parenthèse, 2010: παρά την ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή, οι κρίσεις της νεαρής πρωταγωνίστριας χειροτερεύουν. Τελικά, υπεύθυνος καθίσταται ένας μικρός όγκος στον εγκέφαλο. Η Durand βρίσκει το θάρρος και καλεί τον αναγνώστη στον δραματικό της αγώνα.
  • Fane & Jim, Petites Eclipses, Casterman 2007: έξι φίλοι αποφασίζουν να ταξιδέψουν στη νότια Γαλλία, ώστε να γίνουν μάρτυρες μιας μεγάλης ηλιακής έκλειψης. Τρεις άντρες και τρεις γυναίκες, γύρω στα τριάντα και μάλλον λιγάκι κουρασμένοι από τη ζωή, έρχονται πιο κοντά.
  • Marion Fayolle, La Tendresse des Pierres, Magnani 2013: μια ποιητική ματιά της σχέσης της πρωταγωνίστριας με τον πατέρας της. Ένα σχετικά άγνωστο κόμικ, που όμως είναι σχετικά καινοτόμο ως προς την αφήγησή.
  • Camille Jourdy, Rosalie Blum, Actes Sud 2007-2009: η βαρετή ζωή ενός τριαντάχρονου άντρα διακόπτεται όταν θα γνωρίσει μια κοπέλα, της οποίας το πρόσωπο του θυμίζει κάτι παράξενα γνωστό. Η Jourdy παρακολουθεί με μια ολίγον τι ειρωνική ματιά τους χαρακτήρες μιας μικρής επαρχιακής πόλης.

13. EnsemblesContrairesLes.jpg

  • KrisÉric T. & Nicoby, Les Ensebles Contraires, Futuropolis 2008-2009: οι δύο σεναριογράφοι, Kris Eric T., γράφουν ένα κόμικ για τη γνωριμία και τη μακρόχρονη φιλία τους, ερευνώντας παράλληλα θέματα όπως η κατάθλιψη. Μια ειλικρινής αυτοβιογραφία με λιτό σχέδιο και χρωματισμό.
  • Manu Larcenet, Le Combat Ordinaire, Dargaud 2003-2008: ο πρωταγωνιστής, ένα ταλαντούχος φωτογράφος, αποφασίζει να αφήσει πίσω την αγχώδη ζωή στο Παρίσι και να ζήσει στην εξοχή. Ο Larcenet ερευνά διακριτικά, αλλά σε βάθος, τους προσωπικούς δαίμονες του του πρωταγωνιστή του και τις σχέσεις του με τους γονείς του, την κοπέλα που αγαπά και τους παράξενους νέους γείτονες και άλλους χαρακτήρες, σε μια συγκινητική και καλογραμμένη σειρά.

14. Comment.jpg

  • Marion Laurent, Comment Naissent les Araignées, Casterman 2015: οι ζωές διαφόρων χαρακτήρων, σε μια αμερικανική πόλη των 90's. Οι πρώτοι έρωτες, ο ρατσισμός κατά των μαύρων, ο αλκοολισμός και πολλά άλλα κοινωνικά ζητήματα μπαίνουν στο μικροσκόπιο της Laurent, η οποία τα σκιαγραφεί με απαλούς χρωματισμούς.
  • Julie Maroh, Le Bleu est une Couleur Chaude, Glénat 2010: η ζωή της Κλεμεντίν ανατρέπεται όταν γνωρίζει την Έμμα. Ένας τρυφερός, αλλά και τραγικός έρωτας αναπτύσσεται μεταξύ δύο νεαρών κοριτσιών. Βραβευμένο σε διάφορα φεστιβάλ, το κόμικ αυτό μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο και συζητήθηκε ακόμα περισσότερο.
  • Jérémie Moreau, Max Winson, Delcourt 2013-2014: η ιστορία ενός τενίστα που κυριολεκτικά αδυνατεί να μπορεί να χάσει αγώνα. Πώς ακριβώς έφτασε να γίνει αυτός που είναι; Μια τραγικοκωμική ιστορία, στην οποία διαβάζουμε τα όχι και τόσο ευχάριστα παιδικά και εφηβικά χρόνια του πρωταγωνιστή.
  • Fabrice Neaud, Journal, Ego Comme X 1996-…: μια αυτοβιογραφική σειρά που ταυτόχρονα μιλάει για διάφορα ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Ο Neaud θεωρείται από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες των ανεξάρτητων γαλλοβελγικών κόμικς της δεκαετίας του 1990 και αυτό το κόμικ το αποδεικνύει.
  • Frederik Peeters, Pilules Bleues, Atrabile 2001: μια προσωπική αφήγηση, βασισμένη στη σχέση του δημιουργού με μια κοπέλα θετική στον ιό του HIV. Το κόμικ που ανέδειξε τον Peeters σε μια από τις σημαντικότερες φιγούρες των ελβετικών κόμικς και όχι μόνο.

15. Portugal.jpg

  • Cyril Pedrosa, Portugal, Dupuis 2011: ένας κομίστας ταξιδεύει στην Πορτογαλία, χώρα καταγωγής των γονιών του, όπως και του ίδιου του Pedrosa. Η αναπάντεχη αυτή επιστροφή θα είναι και η αιτία «αναγέννησής» του.
  • Michel Pirus & Mezzo, Le Roi des Mouches, Albin Michel/Glénat 2005-2013: επεισόδια από τις παράξενες ζωές διαφόρων χαρακτήρων στο προάστιο κάποιας ανώνυμης γαλλικής πόλης. Ένα παζλ σύντομων, σκοτεινών ιστοριών στις οποίες κυριαρχούν η ιδιοτέλεια, τα ναρκωτικά και η βία.
  • Cyrille Pomès, À la Lettre Près, Albin Michel 2005: ένας μεσήλικας διαβάζει το γράμμα που ο ίδιος είχε γράψει στα δεκαεπτά του, προς τον μελλοντικό του εαυτό.

16. PetitsRuisseaux.jpg

  • Pascal Rabatè, Les Petits Ruisseaux, Futuropolis 2006: ο Rabatè, μέσα από την ιστορία ενός μοναχικού, ηλικωμένου χήρου, αγγίζει ένα σπάνιο θέμα στα κόμικς, αυτό των γηρατειών. Ένα βραβευμένο κόμικ, που έχει μεταφερθεί και στη μεγάλη οθόνη.
  • Marjane Satrapi, Persepolis, L'Association 2000-2003: η ζωή της δημιουργού, από τα δύσκολα παιδικά της χρόνια στο Ιράν, μέχρι τις σπουδές στην Ευρώπη και την επιστροφή στην πατρίδα της. Πρόκειται για ένα από τα πιο πολυμεταφρασμένα σύγχρονα γαλλόφωνα κόμικς και τον πλέον επιτυχημένο τίτλο της L'Association.
  • Marjane Satrapi, Broderies, L'Association 2003: ένα αυτοβιογραφικό graphic novel για τις ιδιωτικές συζητήσεις των γυναικών του Ιράν, στο κλίμα του Persepolis.
  • Marjane Satrapi, Poulet aux Prunes, L'Association 2004: ο πρωταγωνιστής, θείος της καλλιτέχνιδος και γνωστός μουσικός του Ιράν, παραιτείται από τη ζωή όταν σπάει το αγαπημένο του όργανο. Κάτι μεταξύ βιογραφίας και αυτοβιογραφίας, με μια πρέζα φαντασία.
  • Riad Sattouf, L'Arabe du Futur, Allary Éditions 2014-…: τα παιδικά χρόνια του δημιουργού στη Λιβύη του Καντάφι και τη Συρία του Άσαντ. Μέσα από τη ματιά του μικρού του εαυτού, ο Sattouf μας δίνει μια ειλικρινή εικόνα των τότε ελπιδοφόρων ( ; ) κοινωνιών του αραβικού κόσμου. Ένα κόμικ με πολλά βραβεία, που έχει συγκριθεί με το Persepolis

17. Marzi.jpg

  • Marzena Sowa & Sylvain Savoia, Marzi, Dupuis 2005-…: η Sowa, σε συνεργασία με το σχεδιαστή Savoia, αφηγείται την καθημερινή ζωή της ίδιας και της οικογένειάς της στην κομμουνιστική Πολωνία. Μια νοσταλγική σειρά, που συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα αυτοβιογραφικά BD των τελευταίων ετών.
  • Benoît Springer, Les Funérailles de Luce, Vents d'Ouest 2008: ο Springer γράφει και σχεδιάζει ένα ευαίσθητο κόμικ για τον θάνατο και τη σημασία τους στη ζωές μας. Πρωταγωνίστρια της ιστορίας του, ένα εξάχρονο κοριτσάκι που φαίνεται ότι βλέπει πράγματα που άλλοι αδυνατούν να δουν.
  • Tito, Tendre banlieu, Bayard/Casterman 1983-…: μέσα από τις ιστορίες εφήβων που ζουν στα παριζιάνικα προάστια, μελετώνται προβλήματα όπως τα ναρκωτικά, η αναπηρία και η ανεργία. Η μακροβιότητα της σειράς δεν μπορεί να είναι τυχαία.

18. ACC.jpg

  • Lewis Trondheim, Approximate Continuum Comics, Cornélius 1993-1994: αυτοβιογραφική σειρά, μια από τις πρώτες της γαλλοβελγικής σκηνής, στην οποία διαβάζουμε με ευφάνταστο τρόπο τις μάχες του Trondheim με τους προσωπικούς του δαίμονες. Η πρωτοτυπία του έγκειται και στο γεγονός ότι όλοι οι χαρακτήρες εμφανίζονται ως ανθρωπόμορφα ζώα.
  • Like 14
  • Respect 1

Share this post


Link to post
Share on other sites