Κόμικς: Ο Δούρειος Ίππος του Καπιταλισμού [ Φακατσέλης Αχιλλέας, Ελευθεροτυπία, 10/10/1997 ]

[Bonadrug]

 

 

 

Ο πολύχρωμος κόσμος των καρτούvς κρύβει πίσω του τους «γκρίζους κυρίους» του επιχειρηματικού ανταγωνισμού - ο animated «Ηρακλής», της πολυεθνικής «Ντίσνεϊ», μας υπενθυμίζει ότι ο Σκρουτζ δεν διστάζει να πουλήσει τα πάντα, προκειμένου να προσθέσει δολάρια στην τσέπη του, και ο Ντόναλντ δεν είναι τόσο αθώος όσο δείχνει το πλατύ του χαμόγελο. Πολιτιστικός λαϊκισμός ή αθώα κουλτούρα για πιτσιρικάδες, πάντως οι μεγάλοι ανησυχούν για τα επιτεύγματα του Ουόλτ Ντίσνεϊ, ενώ εκείνος περιμένει στον κρυογονικό του θάλαμο την αιώνια ζωή -σαν τους καλοσχεδιασμένους ήρωές του...

Ο Ντόναλντ Ντακ είναι απατεώνας. Ο Μίκυ Μάους κρύβει μέσα του έναν μπάτσο. Ο Ντίσνεϊ υπήρξε φανατικός κομμουνιστοφάγος (« Η αντικομουνιστική υστερία υπό τον Τρούμαν και Αϊζενχάουερ" του Ντέιβιντ Κοτ). Τα κόμικς τελικά εivaι ο δούρειος ίππος του καπιταλισμού. Υπάρχoυv, λοιπόν πολλοί που παίρνουν στα σοβαρά τα καρτούνς του Ουόλτ Ντίσνεϊ : προχωρώντας πέρα από την προφανή κριτική ότι πρόκειται για ένα πολιτιστικό υποπροϊόν σαν τις λαϊκές φυλλάδες του 19ου αιώνα, τα κόμικς αναβαθμίζονται σε κάτι περισσότερο – σε σημαντικό μέσο διδαχής των κατεστημένων αξιών στα παιδιά. Κι αυτό δεν γίνεται τώρα αλλά τα τελευταία 50 χρόνια. Τώρα η επικαιρότητα ρίχνει το βλέμμα της στη βιομηχανία των καρτούνς για άλλο λόγο: για το τελευταίο επίτευγμα της πολυεθνικής Ντίσνεϊ και των θυγατρικών της , τον «Ηρακλή». Στραπατσαρισμένος από το πέρασμά του από την αρχαιοελληνική μυθολογία στη σύγχρονη εμπορευματοποιημένη αγορά της ψυχαγωγίας, ο Ηρακλής από μυθολογικό σύμβολο των Κυνικών των μετασωκρατικών χρόνων, γίνεται τέκνο του μύθου και της πλεονεξίας κατά τα σχολιασμό των New York Times μόλις τον περaσμένο Ιούνιο.

 

Η «ανιμέιτεντ» μεταφορά του Ηρακλή στην οθόνη προκαλεί μια νέα δημόσια αντιπαράθεση επιχειρημάτων για το ρόλο των καρτούνς στην προαγωγή του αμερικανικού πολιτιστικού ιμπεριαλισμού. «Ο Ουόλτ θα στριφογυρίζει μέσα στον κρυογονικό θάλαμό του- γράφει π «Ουάσιγκτον Τάιμς, παραθέτοντας τις φραστικές αντεγκλήσεις υπέρ και κατά του Ντίσνεϊ και της «Ντίσνεϊ». Φυσικά, δεν είναι η πρώτη φορά που η αυτοκρατορία των κόμικς εκμεταλλεύεται την πολιτιστική κληρονομιά των άλλων λαών παραποιώντας ιστορικά η μυθολογικά δεδομένα κατά τις ανάγκες της κατανάλωσης. «Ο όμορφος κόσμος του Ντίσνεϊ αποτελεί πλέον την τέλεια λαϊκή θρησκεία της σύγχρονης κοινωνίας» επισημαίνει η επαρχιακή εφημερίδα: Αλμπέρτα Ριπόρτ σε άρθρο με τίτλο «ο αχόρταγος καταπιόνας του ποντικιού» με κύρια αναφορά στα δισεκατομμύρια που αποκομίζει η πολυεθνική "Ντίσνεϊ".

 

Μ. ΑΪ'ΣΝΕΡ (ΠΡΟΕΔΡΟΣ της ΝΤΙΣΝΕΪ)

 

«Για τους θεατές σε όλον τον κόσμο, η Αμερική είναι ο τόπος εκείνος στον οποίο κάθε άνθρωπος έχει την ευκαιρία να ζήσει μια καλύτερη ζωή, με πολιτική και οικονομική ελευθερία. Το μεγάλο φάσμα ευκαιριών και η δυνατότητα της ατομικής έκφρασης είναι ακριβώς ότι απηχεί π αμερικανική ψυχαγωγία. και ότι επιθυμούν οι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο». .

«Η ιδιαίτερη επιρροή της Ντίσνεϊλαντ, των ταινιών της Ντίσνεϊ και των προϊόντων της είναι παράγωγο του "ιού της αθωότητας'" Προφανώς οι ήρωες του Ντίσνεϊ αγγίζουν μια ιδιαίτερη χορδή σε όλα τα παιδιά της Γης, που ακριβώς επειδή είναι παιδιά μοιράζονται την αθωότητα και τον αυθορμητισμό. Αλλά και για όλη την οικογένεια, οι χώροι ψυχαγωγίας όπως η Ντίσνεϊλαντ και ο Κόσμος του Ντίσνεϊ ανταποκρίνονται στις ανάγκες του παιδιού που καθένας από μας κρύβει μέσα του».

(Από συνέντευξή του στο περιοδικό ΝΡΟ το Φθινόπωρο του '91).

ΜΠΕΝΤΖΑΜΙΝ ΜΠΑΡΜΠΕΡ (ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΚENTPOV WALT WHITMAN ΤΟΥ ΠΑΝΕΠIΣΤΗΜlΟΥ RUTGERS)

«Ο Ζαν Πολ Σαρτρ σημείωσε κάποτε: "Ποτέ δεν ήμαστε τόσο ελεύθεροι όσο κάτω από τη ναζιστική κατοχή". Αμφι6άλλώ αν σε εκατό χρόνια από τώρα κάποιος θα πει: "Ποτέ δεν ήμαστε τόσο ελεύθεροι όσο κάτω από τον αποικισμό της Disney στον παγκόσμιο πολιτισμό». (Από συνέντευξή του στο ΝΡΟ).

 

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΑΦΙΔΑΣ (ΔIΕΥθΥΝΤΗΣ NPQ).

«Είδα τον "Ηρακλή" στην Αμερική όταν πρωτοβγήκε. Είναι όντως παραποιημένος ο μύθος,

με τον τρόπο όμως που συνηθίζει να προσαρμόζει το Χόλιγουντ στα δικά του μέτρα την κάθε ιστορία. Αυτό δεν είναι κακό. Η Ευρώπη θεωρητικά θα μπορούσε να αντιτάξει κάτι σ' αυτό το είδος ταινιών, αλλά τώρα θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ αργά. Το παιχνίδι είναι χαμένο. Το ταμπλό στο οποίο παίζεται το "ματς" είναι εκείνο του marketing. Οι Ευρωπαίοι έχουν μείνει σε μια λογική της δεκαετίας του '60 και 70, δηλαδή να κάνουμε τέχνη. Αδυνατεί πλέον να επηρεάσει τις μάζες. Τη θεωρία περί τέχνης την κρίνω ως μια passe δικαιολογία. Αν η Ντίσνεϊ παρουσιάζει έτσι τον "Ηρακλή", είναι επειδή διαισθάνεται ότι έτσι τον θέλουν οι μάζες. Μια διαφορετική παρουσίαση πιθανόν να προσέλκυε 200-300 -μόνον. άτομα. Η Ευρώπη περιορίζεται στο να κατηγορεί το Χόλιγουντ, τον Ντίσνεϊ, m Μαντόνα, χωρίς ωστόσο να προτείνει κάτι συγκεκριμένο. Τα περί πλύσης εγκεφάλου είναι και λίγο αφελή. Και, κλείνοντας, σας έχω και μια είδηση. Το κομμάτι "Never οn Sunday", από τη γνωστή ταινία όπου έπαιζε η Μελίνα, έχει διασκευαστεί σε ρυθμούς ραπ. Ουδείς αναφέρει ότι αυτό το κομμάτι είναι ελληνικό. Δεν υπάρχει ένα back-up υποστήριξης των προϊόντων μας. Είμαστε εκτός παιχνιδιού, σας το είπα και πριν».

 

Γ. ΚΡΑΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (ΠΕΡIΟΔlΚΟ ΣΙΝΕΜΑ).

«Σίγουρα η Ντίσνεϊ έχει μεγάλη απήχηση, η οποία όμως σταδιακά μειώνεται. Αυτό δείχνει δύο πράγματα: ή ότι το κοινό έχει αρχίσει να βαριέται ή ότι η Ντίσνεϊ έχει μπει πλέον σε μια διαδικασία μηχανικής παραγωγής ταινιών, οι οποίες ταινίες χρησιμεύουν περισσότερο ως πρόφαση για να πουλήσει κουκλάκια, μπλουζάκια Κ.ά. Πρόκειται δηλαδή για το λεγόμενο "Merchadίsing", την κύρια πηγή εισόδων της εταιρείας. Από πλευράς Ευρώπης δεν νομίζω ότι μπορεί να υπάρξει μια αντίδραση σε επίπεδο κρατικής πολιτικής . Το μόνο που φαντάζομαι ότι μπορεί να γίνει είναι να προσφέρουν οι δημιουργοί ταινίες υψηλής ποιότητας. Μόνο έτσι θα κερδηθεί το κοινό. Μη γελιόμαστε. Στην κατηγορία των ταινιών ψυχαγωγίας, οι Αμερικανοί αυτοί που κάνουν το κάνουν καλά, καλύτερα από όλους τους άλλους. Δικαίως πουλάνε.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΑΡΠΕΛΟΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΠΑΝΤΕΙΟ):

«Χωρίς να θέλω να το παρακάνω , θα έλεγα ότι η υπόθεση Ντίσνεϊ σχετίζεται με τον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό των Αμερικανών. Θεωρούν ότι είναι οι γνήσιοι κληρονόμοι του παγκόσμιου πολιτισμού και ταυτόχρονα σήμερα η πηγή του. Οι Ευρωπαίοι δεν πιστεύω ότι έχουν ανάγκη τον Ντίσνεϊ , απλά δεν έχουν κάτι να του αντιπροτάξουν. Οι Αμερικανοί φτιάχνουν ωραία παραμυθία που ακόμη κι αν δεν είναι για παιδιά είναι γοητευτικά. Τους φόβους περί άλωσης της ευρωπαϊκής κουλτούρας μέσω αμερικανικών ταινιών αν και τους βρίσκω υπερβολικούς σίγουρα πάντως έχουν βάση. Ένας φίλος από την Τσεχοσλοβακία μου έλεγε ότι πρώτα δημιουργήθηκε στους ανατολικούς λαούς η διψά να ακολουθηθεί ο αμερικανικός τρόπος ζωής μέσω του Μπέβερλι Χιλς και μετά μπήκε το πολιτικό θέμα.

Άρα όταν ο πρόεδρος της Ντίσνεϊ, ο Άϊσνερ υποστηρίζει ότι το τείχος του Βερολίνου έπεσε από τη δύναμη των δυτικών ιδεών , οι οποίες εξαπλώθηκαν μέσω των αμερικανικών ταινιών και δη αυτών της Ντίσνεϊ , έχει σε ένα μεγάλο βαθμό δίκιο

 

Γιάννης Τριανταφύλλου

 

 

Ο ίδιος ο Ντίσνεϊ, σε ομιλία του το 1935, είχε εκφράσει την άποψη ότι τα κόμικς του γίνονται αντιληπτά από τα παιδιά μόνο ως άμεσος αστεϊσμός και χιούμορ και όχι ως εικόνες που διδάσκουν ή υπαινίσσονται κάτι βαθύτερο. Γνωστός για την πολιτική του αφέλεια και τον ακραίο κοινωνικό συντηρητισμό του, όμως, ο Ουόλτ Ντίσνεϊ, διατύπωνε και την προσήλωσή του στα ιδανικά του Προτεσταντισμού: την αποταμίευση, τη σκληρή δουλειά και την εγκράτεια, «που έκαναν την Αμερική, μεγάλη» όπως συμπέραινε.

Έτσι γεννήθηκε ο Μίκυ Μάους. ο Ντόναλvτ Ντακ. ο Σκρουτζ και το καστ των κομπάρσων με τον σαφή κοινωνικό προσδιορισμό τους καθένας ξεχωριστό, Κι επειδή το κόμικς αναπόφευκτα συμπυκνώνει μια ιδεολογία με την πλοκή του μύθου του. φαίνεται πως ως τελικό προϊόν έχει άλλη αξία για τον αγοραστή κι άλλη για τον παραγωγό: τον πρώτο τον διαπαιδαγωγεί με την ψυχαγωγική του δράση. τον δεύτερο τον πλουτίζει με την αγοραστική του αξία. Τυπικός καπιταλισμός, με άλλα λόγια, n όπως διατείνεται το κλασικό βιβλίο «Ντόναλντ ο Απατεώνας» των Ματλάρ - ¬Ντορφμάν (εκδόσεις Ύψιλον). πρόκειται για «τη διήγηση του καπιταλισμού στα παιδιά». Ο υποδεέστερος τριτοκοσμικός άνθρωπος. η αποθέωση του σκληρού καπιταλιστή. ο χλευασμός του εργαζόμενου, π γραφικότητα των νεολαιίστικων κινημάτων και το ακατάπαυτο κυνήγι του κέρδους (ανάμεσα σε πολλά άλλα). αναδεικνύονται σε πρότυπα δράσης και μίμησης. Μέχρι να καταφέρει ο Ντόναλντ να ανακαλύψει το σεξ με τη Ντέζυ του, το vτισνεϊκό χιούμορ μπορεί να φέρνει κέρδη, να απλοποιεί την πολιτική ορθότητα στα ναίφ μυαλά, να κάνει τα πάντα. εκτός από ένα: να θυμηθεί την ανατρεπτικότατα και τον αντικομφορμισμό της παιδικής ηλικίας.

ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΦΑΚΑΤΣΕΛΗΣ

[germanicus]

γκουντ γουάινς.

 

ασσούλης για να φαίνεται τι είναι τι.

 

ο τίτλος θα έπρεπε να είναι "Ντίσνεϋ: ο Δούρειος Ίππος του Καπιταλισμού".

 

Μανώλη. Και αυτά έχουν τον ρόλο τους και τη θέση τους που σε τελική δεν κατάλαβα αν είναι οι απόψεις του γραφόντος ή ενημέρωση από τον γραφόντα για κάποιες απόψεις..... και σε τελική ποιός είναι ο γραφών? ο Τριανταφύλλου ή ο Φακατσέλης? και από που είναι? (καθαρά για αρχειακούς λόγους δεν θα κλάψω κι αν δεν μάθω )

 

[x for xepeta]

Υπάρχει ακόμη άνθρωπος που πιστεύει ότι ο Γουόλντ Ντίσνεϊ είναι "παγωμένος" σε κρυογονικό θάλαμο;

[germanicus]

Υπάρχει ακόμη άνθρωπος που πιστεύει ότι ο Γουόλντ Ντίσνεϊ είναι "παγωμένος" σε κρυογονικό θάλαμο;

 

(α) 1997

(β) ελλείψει ένος smiley που να σηκώνει το χέρι, θα απαντήσω με ένα απλό "moi"

 

καλά. πλάκα κάνω. η αλήθεια είναι ότι δεν πιστεύω, δηλώνω άγνοια και ότι δεν θα με εξέπληττε Όχι ότι θα πετύχαινε η δουλειά με την τεχνολογία του τότε, αλλά ότι μπορεί να είπε να τον βάλουν στην κατάψυξη (εδώ ένας Ιάπωνας πριν κάτι χρόνια είχε αφήσει στη διαθήκη του όρο να κάψουν έναν πανάκριβο πίνακα ζωγραφικής... και νομίζω τα ίχνη του πίνακα έχουν χαθεί έκτοτε... νομίζω...)

 

[Dr Paingiver]

Υπάρχει ακόμη άνθρωπος που πιστεύει ότι ο Γουόλντ Ντίσνεϊ είναι "παγωμένος" σε κρυογονικό θάλαμο;

 

Βεβαίως! και μάλιστα το μηχάνημα της κρυοπηξίας το χειρίζεται ο ... Elvis.

[Bonadrug]

Όχι Παύλο τα μπέρδεψες! Τον Elvis τον έχουν απαγάγει εξωγήινοι!

[Melandros]

Ρε παιδιά εγω έχω ακούσει πως ο Elvis ζεί σε ενα νησι απoμονομένο μαζι με τον Jim Morrison....

Επεξεργασία Μαρτίου 29, 2008 από mOeBiUs

[Dr Paingiver]

Βεβαίως! και μάλιστα το μηχάνημα της κρυοπηξίας το χειρίζεται ο ... Elvis.

 

 

Όχι Παύλο τα μπέρδεψες! Τον Elvis τον έχουν απαγάγει εξωγήινοι!

 

 

Ρε παιδιά εγω έχω ακούσει πως ο Elvis ζεί σε ενα νησι απoμονομένο μαζι με τον Jim Morrison....

 

Παιδιά οι πληροφορίες σας δεν είναι σωστές. Εμένα μου το είπε ο ... Μάκης!

[x for xepeta]

Παιδιά οι πληροφορίες σας δεν είναι σωστές. Εμένα μου το είπε ο ... Μάκης!

 

Εμένα ο Μίκης.

 

Μάους

[alagt17]

Πάντως ο προβληματισμός παραμένει. Είναι ή δεν είναι; Έλα ντε...

Χρησιμοτατη η παράθεση όλων των θέσεων.

[x for xepeta]

Πάντως ο προβληματισμός παραμένει. Είναι ή δεν είναι; Έλα ντε...

Χρησιμοτατη η παράθεση όλων των θέσεων.

 

Παγωτό χωνάκι είναι με σοκολάτα και τριμμένο μπισκότο.

[DJO]

Ψεματα! Αυτο το παγωτο εφαγε ο Τσακ Νορρις προτου σκοτωσει τον δολοφονο του JFK & του Λινκολν! Ολα τα αλλα συντομα στο sequel των 300, back to hell

[PhantomDuck]

Αχα, ώστε ο τύπος έκανε copy paste από το βιβλίο "Ντόναλντ ο απατεώνας" και το ονόμασε άρθρο. Ενδιαφέρον...