Jump to content

ramirez

Members
  • Content Count

    4,086
  • Joined

  • Last visited

  • Days Won

    11

ramirez last won the day on April 4 2020

ramirez had the most liked content!

Community Reputation

30,491 Popular

2 Followers

About ramirez

  • Rank
    WHAT ? ME WORRY ?
  • Birthday November 28

Contact Methods

  • Website URL
    http://

Profile Information

  • Gender
    Male
  • Country
    Greece

Recent Profile Visitors

5,295 profile views
  1. Αν και η καριέρα του Alan Moore έχει συνδεθεί με τον όρο των γράφικ νόβελ, στην πραγματικότητα μόνο μια ιστορία του μπορεί να περιγραφεί με αυτό τον όρο, αφού όλες οι υπόλοιπες κυκλοφόρησαν σε συνέχειες. Ο λόγος λοιπόν για το παραγνωρισμένο «A Small Killing» για το οποίο θα μιλήσουμε στην (αργοπορημένη) συνέχεια του αφιερώματος μας για τον εκκεντρικό, μουσάτο κύριο που έχει επηρεάσει όσο λίγοι την ένατη τέχνη. Τη δεκαετία του ’80 ο Moore ήταν ένα από τα δυνατότερα χαρτιά της DC, παραδίδοντας την μια εκπληκτική ιστορία μετά την άλλη. Η συνεργασία τους φάνταζε ιδανική προσφέροντας στο κοινό κλασικές ιστορίες, ωστόσο στα τέλη της δεκαετίας συνέβη το απροσδόκητο – ήρθε το ξαφνικό διαζύγιο. Ειρωνικά, η αφορμή για το ρήγμα στη σχέση τους αποτέλεσε το Watchmen και η συμφωνία που είχαν συνάψει οι δημιουργοί με την εταιρία. Βλέπετε, εκείνα τα χρόνια η ανατύπωση ιστοριών ήταν ανήκουστη, οπότε όλα τα συμβόλαια προέβλεπαν πως αν ένα κόμικ δεν επανακυκλοφορήσει για ένα έτος, τότε τα δικαιώματα θα περάσουν στους δημιουργούς. Το συγκεκριμένο κόμικ όμως έκανε πρωτόγνωρη επιτυχία, οπότε η εταιρία προφανώς δεν ήθελε να το αποχωριστεί, προκαλώντας τον εκνευρισμό του Moore ο οποίος αποχώρησε άμεσα από την εταιρία, ορκιζόμενος να μην ξανασυνεργαστεί μαζί της. Έκτοτε ακολούθησε έναν πολύ πιο ήσυχο και προσωπικό δημιουργικό δρόμο, μένοντας εμμονικά πιστός στην υπόσχεση του με αποτέλεσμα καμιά από τις κινηματογραφικές και τηλεοπτικές μεταφορές των διασημότερων έργων του να μην αναγράφει το όνομα του στους συντελεστές (και λογικά στερώντας από τον τραπεζικό του λογαριασμό αξιόλογα χρηματικά ποσά). Και κάπως έτσι κατέληξε να μοιάζει με ανέκδοτο, να αντιμετωπίζεται από το αναγνωστικό κοινό ως ένας γεροξεκούτης που δεν αντέχει άλλους να πειράζουν τις δουλειές τους, παρ’ ότι – θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς – έκτισε μια ολόκληρη καριέρα κάνοντας ακριβώς το ίδιο. Προτού αρχίσετε να αναρωτιέστε προς τι όλη αυτή η εισαγωγή, ας περάσουμε σιγά σιγά στο θέμα του σημερινού άρθρου, το A Small Killing, με την ελπίδα πως οι προηγούμενες παράγραφοι σύντομα θα βγάλουν περισσότερο νόημα. Έχοντας μόλις ολοκληρώσει το σημαντικότερο υπερηρωικό κόμικ της εποχής ο Moore έψαχνε κάτι διαφορετικό, κάτι το οποίο βρήκε στο πρόσωπο του καλλιτέχνη Oscar Zarate με τον οποίον γνωρίζονταν ήδη από τη συμμετοχή του δεύτερου στο Aargh!, μια ανθολογία με ιστορίες διάφορων καλλιτεχνών ενάντια στην ομοφοβική πολιτική της Thatcher. Κάποια στιγμή ο Oscar μοιράστηκε με τον Moore μια ιδέα για έναν άντρα που τον κυνηγά ένα πιτσιρίκι. Πάνω σε αυτή την ιδέα και βασιζόμενος σε εκτενείς συζητήσεις, όπου κατέληξαν πως η πλοκή θα έπρεπε να τοποθετηθεί σε πολύ συγκεκριμένα μέρη (ένα αεροπλάνο, μια πόλη, ένα αυτοκίνητο κ.λ.π), ο Moore άρχισε να πλάθει μια ιστορία που ξέφευγε απ’ ότι είχε κάνει μέχρι τότε, αποτελώντας μάλιστα την πρώτη (και μοναδική) φορά που βασίστηκε σε ιδέα άλλου για να γράψει σενάριο. Πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Timothy Hole, ένας διαφημιστής που μόλις ανέλαβε το σημαντικότερο πρότζεκτ της καριέρας του: τη διαφημιστική καμπάνια ενός αναψυκτικού στη Σοβιετική Ρωσία, η οποία βιαζόταν να ικανοποιήσει την υπερκαταναλωτική της δίψα. Παρ’ ότι ικανότατος στη δουλειά του ο Timothy δεν μπορεί να βρει την ιδανική ιδέα, διότι η βασική του έγνοια είναι να ανακαλύψει τον λόγο που ένα πιτσιρίκι τον έχει πάρει στο κατόπι, οδηγώντας τον λίγο λίγο στην παράνοια. Αυτή η αναζήτηση όμως θα αποτελέσει την αφορμή για έναν εσωτερικό αναστοχασμό που θα επαναφέρει ξεχασμένες αναμνήσεις από όλες τις αποτυχίες του σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο, καταλήγοντας στην πρώτη συνειδητά ανήθικη πράξη του, εκείνη τη στιγμή που ξεκίνησε να προδίδει λίγο λίγο τις προσωπικές του ιδέες, άρα και τον ίδιο του τον εαυτό. Τελικά η κλιμάκωση της ιστορίας θα τον οδηγήσει στην γενέτειρά του, την «σοσιαλιστική» πόλη της Βρετανίας, το Sheffield, όπου θα υποχρεωθεί να αποδεχθεί την σκληρή αλήθεια και να βγει από αυτή την εσωτερική σύγκρουση ως ένας άλλος, αναγεννημένος άνθρωπος. Απ’ όλες τις ιστορίες του Moore με τις οποίες έχουμε καταπιαστεί μέχρι τώρα, τούτη εδώ είναι μάλλον η πιο ιδιαίτερη – η πιο εσωτερική, η πιο δύστροπη - και αυτό λέει πολλά για έναν δημιουργό σαν τον Moore. Από την πρώτη μέχρι και την τελευταία σελίδα ο Βρετανός συγγραφέας μας βυθίζει στις σκέψεις, τις ανησυχίες και τις ανασφάλειες του πρωταγωνιστή του, ακολουθώντας μια συνειρμική, σχεδόν ονειρική αφήγηση που μεταπηδά σε διάφορες χρονικές στιγμές, παραδίδοντας σκηνές βγαλμένες από την καθημερινότητα αλλά ενισχυμένες με μπόλικες δόσεις σουρρεαλισμού, που συνεχίζουν το γνώριμο παιχνίδι του συγγραφέα ανάμεσα στις λέξεις και τις εικόνες. Η σπουδαιότερη όμως αρετή του κόμικ είναι πως καταφέρνει να αποδώσει με αφηγηματικά δύσβατο αλλά συναισθηματικά προσβάσιμο τρόπο την αναμέτρηση του μέσου ανθρώπου με τον παρελθοντικό του εαυτό, με τα ιδανικά και τα όνειρα που χρειάστηκε να προδώσει προκειμένου να ακολουθήσει ένα μονοπάτι που ίσως να μην τον καλύπτει πλήρως, αποτελώντας έτσι μια από τις πιο ανθρώπινες ιστορίες του Moore. Μάλιστα είναι αυτή η βαθειά ανθρώπινη ιστορία που σώζει το σενάριο από την σχετικά προβλέψιμη κατάληξη, η οποία αν προσεγγιζόταν ως η ουσία της ιστορίας θα μείωνε αισθητά τη δυναμική της. Όπως σχεδόν σε κάθε ιστορία με την συγγραφική υπογραφή του Moore, έτσι και εδώ το σχέδιο είναι εξίσου επιδραστικό για το τελικό αποτέλεσμα. Ωστόσο στην προκειμένη περίπτωση, όπως και σε πολλές από τις μεταγενέστερες δουλειές του συγγραφέα, η δουλειά του Zarate ίσως ξενίσει αρχικά αφού το κονστρουκτιβιστικό του ύφος μοιάζει εξωγήινο συγκριτικά με τα σχέδια των υπερηρωικών ιστοριών του Moore. Ωστόσο το ιδιαίτερο στυλ του με τις τετραγωνισμένες φιγούρες και ο πολύχρωμος, ανά στιγμές απόκοσμος και έντονα δραματικός χρωματισμός, ταιριάζουν ιδανικά στην ονειρική αφήγηση του σεναρίου καταφέρνοντας να υποστηρίξουν τη γραφή του Moore. Οι διαφημίσεις και τα logo διάφορων πολυεθνικών αποτελούν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που στοιχειώνει τον άλλοτε ιδεαλιστή διαφημιστή. Η ρήξη του Moore με την DC μπορεί να τον απομάκρυνε από τα φώτα της σκηνής των κόμικ, ωστόσο δεν συνοδεύτηκε από κάποια καλλιτεχνική πτώση (τουλάχιστον στα πρώτα χρόνια), αφού ο Βρετανός συγγραφέας συνέχισε να παραδίδει αφηγηματικά τολμηρές ιστορίες που αναδεικνύουν τις ικανότητες του μέσου. Μια από αυτές είναι και το «A Small Killing», το οποίο αν και μάλλον έχει στοιβαχτεί στις σκονισμένες γωνιές της βιβλιογραφίας του Moore, δεν έχει να ζηλέψει πολλά από τις υπόλοιπες, σαφώς πιο αναγνωρισμένες δουλειές του συγγραφέα. Και το σχετικό link...
  2. Ο Περικλής Κουλιφέτης βρίσκεται χρόνια στο κουρμπέτι παρά το νεαρό της ηλικίας του. Από μικρός άρχισε να δημοσιεύει γελοιογραφίες σε τοπικές εφημερίδες και αργότερα τα κόμιξ του ή αλλιώς τα “Μίκι Μάους”, όπως με παράπονο λέει πως τα αποκαλούν ακόμη στην Ελλάδα. Με αφορμή το νέο του κόμιξ λοιπόν, «Έγκλειστοι» με θέμα την καραντίνα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Μικρός Ήρως”, μιλήσαμε για το πόσο τον έχει επηρεάσει η καραντίνα αλλά και γενικότερα για το πώς είναι να είσαι ένας νέος κομίστας στην Ελλάδα. Επίσης πέρα από τις υπόλοιπες ιδιότητες του ο Περικλής είναι είναι ένας καλός μου φίλος και ήθελα να του αποσπάσω μια συνέντευξη προτού γίνει πολύ γνωστός και δεν με καταδέχεται. Είσαι από αυτούς που ακολούθησαν τις συμβουλές των ψυχολόγων και influencers και έκανες κάτι δημιουργικό μέσα στη καραντίνα και σαν κομίστας, τι έκπληξη, έφτιαξες ένα κόμιξ για την καραντίνα. Ήταν μια λύση για να κυλήσει πιο γρήγορα ο νεκρός χρόνος, μια ανάγκη να μιλήσεις για την επικαιρότητα, ένας συνδυασμός; Περισσότερο το δεύτερο. Εκείνη την περίοδο είχα βάλει στόχο να τελειώσω την πτυχιακή μου (η οποία ξεκίνησε να «τσουλάει» καλύτερα ακριβώς χάρις στην καραντίνα) και τα χέρια μου ήταν ήδη γεμάτα με αυτήν. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρώντας τα στριπ που ξεκίνησε να ανεβάζει ο μεγάλος κομίστας Σπύρος Δερβενιώτης με τον ήρωά του Εσχατόγερο σχετικά με την καραντίνα, συνειδητοποίησα πως στην πρωτόγνωρη κατάσταση που ζούμε οι καλλιτέχνες έπρεπε να αντιδράσουμε δημιουργικά και να την αποτυπώσουμε. Είτε με μελαγχολία είτε με χιούμορ. Εγώ επέλεξα το χιούμορ (έστω και πικρό) και με βάση αυτή την επιλογή γεννήθηκαν οι Έγκλειστοι. Δεδομένου ότι ο κορωνοϊός δεν έχει ξεπεραστεί ακόμα, πιστεύεις ότι διαβάζοντας κάποιος τους «Έγκλειστους» μπορεί να γελάσει από απόσταση σκεπτόμενος όλη αυτή τη κατάσταση που έζησε ή περισσότερο θα προβληματιστεί για την κατάσταση που βιώνουμε τώρα; Και πιθανώς σε μερικά χρόνια να μπορεί να το δει κανείς πιο αποστασιοποιημένα. Όταν διαβάζεις στους «Έγκλειστους» περσινές καταστάσεις να επαναλαμβάνονται και φέτος (όπως το έγκλειστο Πάσχα) δεν μπορείς να μην μελαγχολήσεις έστω και λίγο. Για αυτό και νομίζω πως είναι ακόμα ένα επίκαιρο ανάγνωσμα. Θα μας πάρει λίγο καιρό ακόμα να φτάσουμε να γελάμε αποστασιοποιημένα με τους «Έγκλειστους» ή με άλλα κωμικά έργα σχετικά με τον κορωνοϊό. Ελπίζω μόνο να μην ταυτιστούμε φέτος με τις σελίδες των Έγκλειστων για τα Χριστούγεννα του 2020! Μια μελαγχολική στιγμή από τους «Έγκλειστους» Πάντως σίγουρα όταν τελειώσει όλη αυτή η κατάσταση θα έχουμε πολλά καλλιτεχνικά εχέγγυα για όλα αυτά που βιώσαμε. Εσένα προσωπικά έχει αλλάξει η οπτική σου από την πρώτη στη δεύτερη καραντίνα; Αναμφίβολα. Περνώντας ο καιρός η υπομονή λιγοστεύει και η κατάσταση κουράζει, ιδίως όταν βλέπω μέτρα που περιορίζουν ηλιθιωδώς τις ελευθερίες μας να μην αποδίδουν και να τραβάνε σε μάκρος. Προσπαθώ βέβαια να μην εκπίπτω στην ακραία συνομωσιολογία ή στον σταρχιδισμό γιατί ούτε αυτά φέρνουν κάποια λύση. Σαν «σημαδούρα λογικής» χρησιμοποιώ τα λόγια που λένε σε κάποια σελίδα του κόμικ ο Στάθης με τον Αγαθοκλή μπροστά από τις ειδήσεις: «μένουμε ανασφαλείς, μένουμε ταλαιπωρημένοι κι επιφυλακτικά αισιόδοξοι». Γνωρίζοντας την δουλειά σου ξέρω πως πάντα σχολιάζεις την επικαιρότητα. Θεωρείς τον εαυτό σου γελοιογράφο ή κομίστα; Πολλές φορές τα κόμικς και η γελοιογραφία/σχολιασμός της επικαιρότητας ταυτίζονται, χωρίς να είναι ταυτόσημα μέσα. Εγώ, καθότι έχω κάνει αρκετά φεγγάρια σε τοπικές εφημερίδες ως γελοιογράφος αλλά και σαν χρόνια κομίστας επικαιρότητας στο Καρέ Καρέ της Εφημερίδας των Συντακτών, δυσκολεύομαι να μην γελοιογραφώ στα κόμικς μου! Εξάλλου δεν μπορώ να μην επηρεάζομαι από ό,τι βλέπω να συμβαίνει γύρω μου (όσο κι αν κάποιες φορές, για λόγους ψυχικής ηρεμίας, δεν το θέλω). Προσπαθώ και θέλω να είμαι και τα δύο! Η γελοιογραφική πλευρά του Περικλή. Από την Εφημερίδα των Συντακτών όταν βρισκόμασταν στην επαύριο της εκλογής του Trump. Οι «Έγκλειστοι» κυκλοφορούν τώρα στα περίπτερα και μπορεί να τους παραγγείλει και όποιος θέλει από τις εκδόσεις «Μικρός Ήρως». Έχω την αίσθηση πως για τους νέους κομίστες τα φεστιβάλ είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση τις δουλειάς τους. Πόσο διαφορετική ήταν η εμπειρία της έκδοσης ενός κόμιξ χωρίς τα φεστιβάλ, υποχρεωτικά, αυτή τη φορά; Είναι σίγουρα μια πολύ διαφορετική εμπειρία. Πιο πριν, επειδή δεν συνεργαζόμουν με εκδοτικό, μόνη μου προώθηση ήταν το ίντερνετ και τα φεστιβάλ, οπότε τα είχα και ανάγκη. Στα φεστιβάλ, ακόμα κι αν δεν έχεις εγκαθιδρύσει δικό σου κοινό και οι μάζες του κόσμου κυρίως σε προσπερνούν, υπάρχει η αλληλεπίδραση με τους συνάδελφους δημιουργούς, με τους ανθρώπους που γνωρίζουν τη δουλειά σου από το ίντερνετ και με τους αγνώστους που επιλέγουν να σε προτιμήσουν. Μια αλληλεπίδραση και μια μαγική ατμόσφαιρα γιορτής των κόμικς. Η εκδοτική σου παρέχει καλύτερη διαφήμιση και πανελλήνια διανομή – ιδιότητες που ένα φεστιβάλ από μόνο του δεν μπορεί να σου παρέχει – άρα και άνοιγμα του αναγνωστικού σου κοινού. Αλλά όπως σε έναν ηθοποιό έχει λείψει το ζωντανό θέατρο, μου έχει λείψει κι εμένα να ξαναπάω σε κανένα φεστιβάλ. Θυμάμαι να έχουμε πάει μαζί στο comicdom στην Αθήνα και εκτός του ότι τους ήξερες όλους, σε θυμάμαι να γυρνάς με δύο σακούλες κόμιξ στο τέλος σαν παιδάκι που είχε πάει στο λούνα πάρκ. Και τότε συνειδητοποίησα ότι τα φεστιβάλ είναι ένας χώρος συνάντησης και δημιουργίας για εσάς τους κομίστες. Υπάρχει αποδοχή προς τους νέους κομίστες; Πόσο εύκολο είναι να πάρει κάποιος την απόφαση να ξεκινήσει να εκδίδει μόνος του τη δουλειά του; Σου είπα και πριν πως τα φεστιβάλ είναι σαν γιορτή, μια μαγική ατμόσφαιρα. Αλλά και πάλι δεν είναι εύκολο να αποκτήσεις κοινό μόνο από αυτά και συνήθως είναι οι μοναδικοί χώροι διακίνησης του μεγάλου όγκου παραγωγής κόμικς στην Ελλάδα. Το αναγνωστικό κοινό είναι ακόμα μικρό, τα αποκλειστικά μαγαζιά κόμικς βρίσκονται μόνο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και τα βιβλιοπωλεία και οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι είναι ακόμα διστακτικοί απέναντι στο είδος. Γενικά το έδαφος φαίνεται εκ πρώτης όψεως άνυδρο κι αφιλόξενο στην χώρα μας, ιδίως για έναν νέο δημιουργό. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει σημαντική πρόοδος στην διεύρυνση τόσο του χώρου (δημιουργοί, φεστιβάλ, εκδηλώσεις) όσο και του αναγνωστικού κοινού και, με όπλο την αγάπη του για αυτό που κάνει, μπορεί κάποιος νέος να δει φως και να μπει στον χώρο. Φαντάσου το 2019, πριν τον covid, έγιναν 7 μεγάλα φεστιβάλ κόμικς σε όλη την Ελλάδα – τρομερό νούμερο! Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου κομίστες; Οι πηγές έμπνευσης; Ουφ, σχεδόν όλοι όσοι έχω διαβάσει! Καλά υπερβάλλω, αλλά οι επιρροές μου είναι πολλές, από τα κλασικά γαλλοβελγικά και τα κόμικς Ντίσνευ μέχρι περιπετειώδη ή ψυχολογικά manga και noir αστυνομικά ή ασεβή γελοιογραφικά από την αγαπημένη μας Βαβέλ. Αν και νομίζω πως, στο σχέδιο τουλάχιστον, υπάρχει ένα κοινό μοτίβο σε όποιον κομίστα μου αρέσει: προτιμώ όσους σχεδιάζουν καρτουνίστικα, γκροτέσκα ή τουλάχιστον απομακρύνονται (συνειδητά) από την στυγνή ρεαλιστική (ή φανφαρόνικη εξιδανικευμένη) απεικόνιση. Ένα σχετικό παράδειγμα είναι το σχέδιο του Mike Mignola που αποφεύγει χαρισματικά τον ρεαλισμό, πλάθει ένα ξεχωριστό δικό του σχέδιο με πολλαπλές επιρροές και καταφέρνει κιόλας να επιβληθεί στην Αμερική, την χώρα που κυριαρχούν οι διογκωμένοι και γυαλιστεροί υπερηρωικοί μυς! Βασικά μάλλον δεν μου αρέσουν οι υπερήρωες! Οι πηγές έμπνευσης από εκεί και μετά δεν γίνεται να είναι μόνο κόμικς. Η έμπνευση είναι παντού: από τον κινηματογράφο (που άλλωστε είναι συγγενική τέχνη με τα κόμικς) και τη λογοτεχνία μέχρι μια απλή κουβεντούλα για καφέ με φίλους ή μια βόλτα στην πολύβουη πόλη. Τα κόμιξ σου, όσα έχω διαβάσει τουλάχιστον, ενώ έχουν συνέχεια, στέκουν και ως αυτοτελή επεισόδια. Είναι στα σχέδια σου να φτιάξεις και κάποιο graphic novel ίσως στο μέλλον; Είναι που σκέφτομαι κυρίως σειρές με χαρακτήρες ή αυτοτελείς σελίδες και δεν έχω υλοποιήσει κάποιο μεγάλο σενάριο που έχω στο νου μου, είτε μικρό είτε μεγάλο. Αν προσδιορίζουμε τα graphic novel ως πολυσέλιδα κόμικς και τόμους, έχω καιρό στο μυαλό μου ιδέες για πιο μεγάλα έργα. Εύχομαι να έχω τον χρόνο να τα κάνω. Πιστεύεις ότι θα μπορούσες ποτέ να γράψεις ένα μη χιουμοριστικό κόμιξ; Η γελοιογραφική μου φύση δεν με αφήνει να μην αστειεύομαι αλλά σας υπόσχομαι ότι μπορώ (είναι στα πλάνα για τα μεγάλα μου έργα)! Πώς βλέπεις τις παλαιότερες δουλειές σου; Ξεχωρίζεις κάποια; Πιστεύεις ότι είναι σαν να σηματοδοτούν περιόδους στη ζωή σου; Σε ό,τι φτιάχνω έχω την ευχή-κατάρα να βλέπω τα μειονεκτήματα (στα γράμματα, στο σχέδιο, στο χρώμα) και να με κρίνω σκληρά, για αυτό σε όσο πιο παλιές δουλειές μου πηγαίνω τόσα περισσότερα ελαττώματα βλέπω. Αν και ό,τι έχω κάνει μέχρι στιγμής το αγαπάω, γιατί και όταν το έφτιαχνα το αγαπούσα. Με τους Έγκλειστους έκανα ένα μεγάλο βήμα γιατί νιώθω πως έχω κάνει μια ως επί το πλείστον καλή συνολική δουλειά (σενάριο, σχέδιο, χρώμα, γράμματα). Από παλιότερα κόμικς δεν θα ξεχάσω ποτέ την δουλειά που έριξα στο σχέδιο των Συγκάτοικων 2 (σενάριο και χρώμα ήταν του Παύλου Δαμιανίδη), στο οποίο πήγα πέρα από τα όριά μου και ακόμα σε αρκετά σημεία το εκτιμώ. Σπούδασες στη Σχολή Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης, πλέον Καλών Τεχνών στα Γιάννενα. Πώς είναι να είσαι ένας κομίστας στην Καλών Τεχνών, φαντάζομαι δεν υπήρχαν πολλοί ακόμη. Πόσο σε βοήθησε η σχολή; Πιστεύεις ότι θα μπορούσε να υπάρχει ξεχωριστή σχολή ή εξειδίκευση; Στην Ελλάδα τα κόμικς μια ζωή παλεύουν να μην θεωρούνται μόνο «Μίκυ Μάους». Ως «Μίκυ Μάους» φαίνεται πως εκλαμβάνονται ακόμα από τα ακαδημαϊκό σύστημα των σχολών Καλών Τεχνών. Ακόμα και στην δική μου, την οποία ολοκλήρωσα με τον (αρκετά πιο διευρυμένο και ανοιχτό από το κλασικό μοντέλο) οδηγό σπουδών της Πλαστικών Τεχνών, το ιερό ακαδημαϊκό τρίπτυχο ζωγραφική-γλυπτική-χαρακτική κράταγε καλά. Σε πολλές στιγμές ένιωθα ξένος σε αυτό το κλίμα, κι εγώ και αρκετά ακόμα παιδιά που ήρθαν (λανθασμένα άραγε;) στη σχολή από την αγάπη τους για τα κόμικς και το κινούμενο σχέδιο. Είχα αντιμετωπιστεί και με πολλή αγάπη και με αμηχανία από τους καθηγητές μου και προσπάθησα να πάρω όση γνώση μπορούσα και να διευρύνω τους ορίζοντες και τα ενδιαφέροντά μου. Δεν μετανιώνω, έμαθα πολλά κι ενδιαφέροντα πράγματα. Θεωρώ όμως τραγικό η μόνη εγχώρια διέξοδος εν έτει 2021 για να μάθεις κόμικς να είναι ιδιωτικές σχολές και όχι οι Καλών Τεχνών. Τα κόμικς είναι μια εγκεφαλική και μακρόχρονη τέχνη και οι σχολές Καλών Τεχνών στην Ελλάδα θα έπρεπε κάποια στιγμή να το καταλάβουν και να τα εντάξουν στο πρόγραμμα σπουδών τους, μπας και παιδιά σαν εμένα και σαν τους συμφοιτητές μου να μην νιώσουν παράταιροι στην Τέχνη και μπας και επιτέλους κάποιοι καταλάβουν πως τα κόμικς δεν είναι μόνο «Μίκυ Μάους». Η λίμνη των Ιωαννίνων δεν θα μπορούσε να μην αποτελέσει πηγή έμπνευσης Συζητούσα με τον πατέρα μου, ο οποίος είναι μεγάλος λάτρης των κόμιξ και με έχει προμηθεύσει με μια τεράστια συλλογή ΒΑΒΕΛ, με αφορμή αυτή τη συνέντευξη για τα κόμιξ στην Ελλάδα και μου έλεγε πως αφού δεν υπάρχει τίποτα αντίστοιχο με τη ΒΑΒΕΛ πλέον τα κόμιξ βρίσκονται σε ύφεση. Του εξήγησα βέβαια πως υπάρχει αλλά στο ίντερνετ. Αναρωτιόμουν όμως με αφορμή αυτή τη συζήτηση, ποιο είναι πραγματικά το κοινό των κόμιξ στην Ελλάδα, είναι mainstream ή περιορίζεται σε συγκεκριμένους κύκλους; Ποια είναι η γνώμη σου πάνω σε αυτό; Δεν νομίζω πως μπορούμε να ορίσουμε mainstream κοινό κόμικς στην Ελλάδα. Κι αυτό γιατί, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές (ακόμα και γειτονικές βαλκανικές) χώρες, στην Ελλάδα το ευρύ/mainstream κοινό δεν συνέχισε να διαβάζει κόμικς ομαλά από την παιδική και την εφηβική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Έτσι δεν μπόρεσε να δημιουργηθεί ένα μεγάλο αναγνωστικό κοινό κόμικς όλων των ηλικιών, όπως αντίστοιχα υπάρχει αναγνωστικό κοινό λογοτεχνίας – τον κανόνα αυτό κατάφερε από τους εγχώριους δημιουργούς να σπάσει μόνο ο Αρκάς που διαβάζεται κυριολεκτικά από όλους. Και για αυτό φταίνε πολλοί παράγοντες. Κι έτσι φτάσαμε σε αυτό που σου απάντησα στην προηγούμενη ερώτηση, τα κόμικς να παλεύουν να μην θεωρούνται μόνο «μίκυ μαους» (αν και νομίζω πως σιγά-σιγά σβήνει το στερεότυπο αυτό) ή «περιθωριακά αναγνώσματα». Και τώρα ειδικά που οι νέες γενιές διαβάζουν όλο και λιγότερα κόμικς (οπότε περνάει κρίση και η μονοδιάστατη υπόσταση τους ως παιδικού αναγνώσματος), έχουν μείνει να διαβάζονται από συγκεκριμένους κύκλους που συναντούμε στα φεστιβάλ: δημιουργοί κόμικς, νοσταλγοί 50χρονοι και 60χρονοι που συλλέγουν παλιά Μπλεκ και Τιραμόλα, λάτρεις των υπερηρωικών κόμικς (κάποιοι «προσηλυτίστηκαν» πρόσφατα από το νέο ρεύμα υπερηρωικών ταινιών της Marvel), έφηβοι otaku που βλέπουν άνιμε και διαβάζουν και κανένα μάνγκα, κομικσομεγαλωμένοι γονείς με τα παιδιά τους, φερέλπιδες νεαροί που θέλουν να γίνουν με τη σειρά τους δημιουργοί κόμικς και μερικές ακόμα κατηγορίες (όλες οι παραπάνω ενίοτε συγκοινωνούντες). Παρά την κάπως απαισιόδοξη (και σε σημεία γενικευτική) αυτή θεώρηση, όπως σου είπα και πριν πιστεύω πως το κοινό αρχίζει να διευρύνεται τα τελευταία χρόνια. Πέραν του ότι ανθίζει και αυξάνεται η εγχώρια παραγωγή κόμικς (και μαζί της οι προϋπάρχοντες κύκλοι αναγνωστών), όλο και περισσότερες εκδοτικές αναλαμβάνουν να εκδίδουν εγχώρια ή ξένα graphic novels, επανεισάγοντας τα κόμικς στους κλασικούς αναγνωστικούς κύκλους υπό μια νέα οπτική, με ένα νέο «intellectual» όνομα – άλλη μεγάλη κουβέντα αυτή. Και φυσικά μεγάλη βοήθεια και προώθηση δίνει το ίντερνετ. Τα πράγματα σίγουρα βαίνουν προς το καλύτερο. Δεν ξέρω αν θες να το αποκαλύψουμε αλλά βρίσκεσαι στον στρατό τώρα, σωστά; Σκοπεύεις να κάνεις κάποιο κόμιξ για αυτό το θέμα; Φαντάζομαι σου έχει δώσει αμέτρητο υλικό. Καλά, ο στρατός είναι αστείρευτη πηγή παραλόγου, αν έλεγα πως δεν έχω σκεφτεί κόμικς από τη θητεία μου θα σου έλεγα ψέματα. Αν φιλτράρω κάποιες ιδέες και εμπειρίες ίσως βγει κάτι αστείο και ενδιαφέρον! Σε ένα παράλληλο σύμπαν όλοι οι ήρωες του Περικλή συναντιούνται Θες να μας πεις κάτι για τα μελλοντικά σου σχέδια; Προσωπικά ανυπομονώ να δω τυπωμένο το αγαπημένο μου «Οιδίπους Μαδαφάκα». Επίσης από ότι είδα συμμετέχεις και σε ένα ακόμη project τώρα. Πολύ σωστά, από 18 Μαΐου θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως το άλμπουμ ”Μουσικά Καρέ“, μια συλλογή όπου 9 κομίστες μεταφέρουν σε κόμικς αγαπημένα τους τραγούδια και που είχα την ευκαιρία να συμμετέχω με την ”Δημοσθένους Λέξις“ του Διονύση Σαββόπουλου, σε μια αρκετά πιο “μη-χιουμοριστικη” απόδοση από ό,τι έχω συνηθίσει να σχεδιάζω. Ο «Οιδίπους Μαδαφάκα» συγκεκριμένα, η κωμική μου σειρά με θέμα τον μύθο του Οιδίποδα που δημοσιεύτηκε στο διαδικτυακό περιοδικό Comic Cultura, έχει μπει σε διαδικασία ολοκλήρωσης και έκδοσης. Από εκεί και μετά ανυπομονώ να ανοίξουν κάποια στιγμή οι εκθεσιακοί χώροι ώστε να εκθέσω εκτός σχολής την πτυχιακή μου εργασία/πειραματικό κόμικ, και στριφογυρίζω στο μυαλό μου γύρω από κάποια σενάρια που έχω για μεγάλα κόμικ. H Ιστορία και ειδικά ο ελληνικός Μεσαίωνας είναι από τα θέματα που μου δίνουν έμπνευση και πιθανόν να μου δώσουν τα πρώτα μου “graphic novel”. Και, πολύ πιθανόν, αν τραβήξει κι άλλο αυτή η κατάσταση, να έχουμε και Έγκλειστους 2! Γιατί επέλεξες το συγκεκριμένο τραγούδι; Πιστεύω πως τα τραγούδια του Σαββόπουλου κρύβουν πολλές εικόνες και μπορώ εύκολα να τα φανταστώ ως κόμιξ. Το “Δημοσθένους Λέξεις” συγκεκριμένα είναι ένα από τα αγαπημένα μου τραγούδια του Σαββόπουλου καθώς έχει πολλά μεταφορικά νοήματα για την Ελλάδα, τη χούντα και την ελευθερία, τα οποία μάλιστα είχα την ευκαιρία εξερευνήσω εκτενώς. Πού μπορούμε να σε βρούμε; Εμένα με βρίσκετε στο facebook στη σελίδα «Περικλής Κουλιφέτης – Γελοιογραφίες, κόμικς, κ.α.», στο instagram ως @periklis_cartoons και στο blog μου (που έχω όμως κάμποσο καιρό να ξεσκονίσω και να ανανεώσω) periklhs.com. Και το σχετικό link...
  3. Σκίτσο του Πέτρου Ζερβού στην "Εφημερίδα των Συντακτών" στις 14/05/21.
  4. Επίσης υπάρχει και ένα γκρουπ ηλεκτρονικής μουσικής ονόματι Strontium Dogs...
  5. Έχω την εντύπωση πως όχι, δεν έχει μεταφραστεί κάτι στα ελληνικά...
  6. Η σειρά «Tillie the Toiler» του Russ Westover με πρωταγωνίστρια μια χειραφετημένη εργαζόμενη γυναίκα του αμερικανικού Μεσοπολέμου ήταν αναμφίβολα πρωτοπόρα... Τα κόμικ-στριπς που δημοσιεύονταν σε εφημερίδες ήταν ιδιαιτέρως δημοφιλή στις ΗΠΑ από τα τέλη του 19ου αιώνα. Στις πρώτες δεκαετίες της μαζικής αναπαραγωγής και κυκλοφορίας τους, κυριάρχησε το χιουμοριστικό είδος αλλά τις περισσότερες φορές ως μια ηθογραφική καταγραφή μπολιασμένη με έναν έντονο κοινωνικό σχολιασμό. Τη δεκαετία του 1920 άρχισαν σταδιακά να εισβάλλουν οι ήρωες – τυχοδιώκτες, αστυνόμοι, ντετέκτιβ, αστροναύτες, εξερευνητές, πυγμάχοι, πιλότοι, θαλασσοπόροι, αθλητές κ.ά. – σε ευφάνταστες περιπέτειες και λίγο αργότερα οι υπερήρωες. Τα παιδάκια-πρωταγωνιστές εξακολούθησαν για δεκαετίες να αποτελούν μια σταθερά, ενώ πολύ διαδεδομένα ήταν και τα κόμικς με ζωάκια. Αυτό που έλειπε ήταν τα κόμικς με γυναίκες. Σπανιότατες ήταν οι περιπτώσεις πριν από το 1920 – και κάποιες έχουμε κατά καιρούς αναφέρει στο «Καρέ Καρέ» – που γυναίκες κράτησαν τους κεντρικούς ρόλους στα κόμικς των εφημερίδων. Μόνο μετά το τέλος του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου άρχισαν δειλά δειλά να εμφανίζονται κάποιες και αυτό φυσικά σχετιζόταν με τις ανάλογες εξελίξεις στο κοινωνικό πεδίο και τις σταδιακές κατακτήσεις του γυναικείου κινήματος. Όλο και περισσότερες γυναίκες έμπαιναν στην αγορά εργασίας, κυρίως σε δουλειές γραφείου, ενώ παράλληλα πολλές γυναίκες άρχισαν να αγοράζουν εφημερίδες για να ενημερώνονται και να ψυχαγωγούνται. Από τους γυναικείους χαρακτήρες πιο γνωστή ήταν η Miss Cam O’Flage στη σειρά «Somebody ’s Stenog» του A. E. Hayward, που από το 1918 στενογραφούσε στα γραφεία μια μεγάλης αμερικανικής εταιρείας σε ιστορίες που περιορίζονταν στο εσωτερικό της εταιρείας και στις σχέσεις με τις συναδέλφισσες και το αφεντικό της, αν και κάποιες φορές επεκτείνονταν σε νυχτερινές εξόδους, σε οικιακές καταστάσεις κ.λ.π. Από το 1919 διατηρούσε πρωταγωνιστικό ρόλο για δέκα ολόκληρα χρόνια μάλιστα, μέχρι να εμφανιστεί ο Ποπάυ και να την παραγκωνίσει και η Όλιβ Όϋλ στη σειρά «Thimble Theater» του Elzie Crisler Segar – μια σειρά που στην πρώτη εποχή της βασίστηκε σε χιουμοριστικές οικογενειακές περιπέτειες σε μια αμερικανική κωμόπολη. Πολύ επιτυχημένη ήταν και η σειρά «Winnie Winkle the Breadwinner» του Martin Banner, με πρωταγωνίστρια μια γραμματέα που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα – και τα καταφέρνει – με την απαιτητική δουλειά της, τους ιδιότροπους γονείς της και το υιοθετημένο παιδί της. Περιτριγυρισμένη πάντα από άνδρες, η Tillie έφτασε μέχρι και στο στρατό στα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στις 3 Ιανουαρίου του 1921 όμως, εμφανίστηκε και μια ακόμη γραμματέας, ιδιαίτερη και με μεγάλες αντοχές στον χρόνο, καθώς ο δημιουργός της Russ Westover συνέχισε να τη δημιουργεί μέχρι το 1951, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε για να την αναλάβει ο συνεργάτης του Bob Gustafson μέχρι το 1959. Η Tillie Jones έγινε το κεντρικό πρόσωπο στη σειρά «Tillie the Toiler» (toiler = σκληρά εργαζόμενη) ως γραμματέας του J. Simpkins, ιδιοκτήτη μιας μεγάλης βιομηχανίας γυναικείων ρούχων. Είχε όμως κάποια εντελώς ξεχωριστά χαρακτηριστικά που τη διαφοροποιούσαν από άλλες γυναίκες των κόμικς της εποχής. Συνηθισμένο μοτίβο στη σειρά ήταν η άνιση σχέση της Tillie με τον Clarence αλλά και οι ενδυματολογικές προτάσεις της. Πρώτα απ’ όλα, ήταν εργαζόμενη και χειραφετημένη χωρίς να έχει ανάγκη κάποιον άνδρα να την στηρίζει ή να την προστατεύει. Ήταν επίσης πανέμορφη και ντυμένη πάντα με την τελευταία λέξη της μόδας, με αποτέλεσμα να σαγηνεύει όλα τα αρσενικά που την συναναστρέφονταν. Μέχρι εδώ όλα καλά σε σχέση με τη συνεχή διεύρυνση του ρόλου της γυναίκας ως προς την εργασία της στο πλαίσιο της αμερικανικής κοινωνίας και οικονομίας, αλλά και αναπόφευκτα ταιριαστά ως προς τα στερεότυπα σε σχέση με τις γραμματείς που (υποτίθεται πως) έπρεπε να είναι απλώς καλοντυμένες, νέες και όμορφες, για να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του επαγγέλματός τους. Η Tillie όμως ήταν και μεγάλη «τεμπέλα», βαριόταν τη δουλειά της, έκανε συνεχώς λάθη που προσπαθούσε να τα διορθώσει με άλλα μεγαλύτερα λάθη, μπλέκοντας και τις συναδέλφισές της. Νοιαζόταν υπερβολικά για την εμφάνισή της και καθόλου για τις εργασίες που της ανέθεταν. Συχνά πυκνά αναλάμβανε και τον ρόλο του μοντέλου δοκιμάζοντας και προβάροντας τα ρούχα της εταιρείας. Όταν έκανε διάλειμμα και της ζητούσαν να επιστρέψει γύρω στις 3.00 αυτή γυρνούσε στις 3.59, όταν έπρεπε να βρει κάποιο έγγραφο αυτή διάβαζε τη στήλη της μόδας στην εφημερίδα, όταν έπρεπε να δακτυλογραφήσει αυτή δοκίμαζε ρούχα και έφτιαχνε τα μαλλιά της. Οι υπεύθυνοι έκδοσης μάλιστα, για μεγάλο χρονικό διάστημα πρόσθεσαν στη σελίδα του Westover και έναν χώρο στον οποίο οι αναγνώστριες έστελναν τις δικές τους προτάσεις για σχέδια γυναικείων φορεμάτων και ρούχων και ο δημιουργός της σειράς έντυνε με αυτά την Tillie. Γενικότερα, η Tillie υπάκουε σε όλα τα στερεότυπα για τη γυναίκα όπως αυτά συντηρούνταν από ένα ανδροκρατούμενο κύκλωμα και όπως επίσης γίνονταν αποδεκτά ως δεδομένα από μια μεγάλη μερίδα του αναγνωστικού κοινού: όμορφη αλλά φυγόπονη, καλοντυμένη αλλά επαγγελματικά ανεπαρκής, ικανή να επιλέγει ρούχα αλλά ανίκανη να διεκπεραιώσει μια τυπική γραφειοκρατική εργασία. Ως προς τις σχέσεις της με το ανδρικό φύλο ήταν φειδωλή. Προτιμούσε να την ποθούν παρά να δεσμεύεται. Αποτελούσε τον διακαή πόθο του κοντούλη και με τεράστια μύτη Clarence MacDougall, αλλά κάθε φορά τον παρατούσε για να πάει βόλτα με κάποιον ομορφότερο άνδρα, με καλύτερο αμάξι και περισσότερα χρήματα. Ακόμα και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατατάχθηκε εθελοντικά στον αμερικανικό στρατό για να πάρει μέρος ως βοηθητικό προσωπικό και να μεταφέρει κι εκεί την οκνηρία και την ανεπάρκειά της, για να επιστρέψει αμέσως μετά στη γνώριμη θέση της. Για ένα διάστημα μάλιστα, την αντικατέστησε και ένα από τα πρώτα ρομπότ στην ιστορία των κόμικς, η Rosie. Όταν η Tillie πήρε την άδειά της και έκανε τις διακοπές της το πρωτόγονο ρομπότ-στενογράφος τα κατάφερε πολύ καλύτερα από την Tillie, αλλά για καλή της τύχη ο Westover αποφάσισε να εγκαταλείψει τη μηχανική γραμματέα όταν του τέλειωσαν τα αστεία με ρομπότ. Παρά τις περιορισμένες ικανότητες της Tillie η επιτυχία της σειράς ήταν τόσο μεγάλη που μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο, πρώτη φορά το 1927 με πρωταγωνίστρια τη Marion Davies, και στη συνέχεια το 1941 με την Kay Harris. Στις εφημερίδες επιβίωσε για 38 ολόκληρα χρόνια. Και στην ιστορία των κόμικς έχει καταγραφεί ως ένας πρωτοπόρος γυναικείος χαρακτήρας. Η αλήθεια είναι όμως λίγο πιο σύνθετη. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τέτοιοι χαρακτήρες βοήθησαν τους έντονους εκείνη την εποχή αγώνες του γυναικείου κινήματος για αυτοδιάθεση, χειραφέτηση, ίσα δικαιώματα ή τους πήγαν πίσω και έδρασαν παρεμποδιστικά και ανασταλτικά. Δεν ήταν αρκετό το ότι η Tillie ήταν γυναίκα. Έχει τη σημασία του, αλλά μεγαλύτερη σημασία έχει το ότι ως γυναίκα παρουσιάστηκε ανίκανη. Λέγεται ότι ακόμα και η αρνητική διαφήμιση αποτελεί διαφήμιση. Στην περίπτωση της Tillie, αυτό δεν ισχύει. Η αναπαραγωγή των στερεοτύπων, η σεξιστική λογική πίσω από τις ιστορίες της και ο συνδυασμός όμορφη=χαζή δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν υποστηρικτικά στοιχεία για το φεμινιστικό κίνημα. Και δυστυχώς αυτός ήταν ο κανόνας για την πλειονότητα των κόμικς της εποχής. Και το σχετικό link...
  7. 13 θηλυκότητες των κόμικς, 13 χαρακτήρες, πολλές αλυσιδωτές ιστορίες σεξ. Τελικά, είναι η Αθήνα ένα ατέλειωτο κρεβάτι χωρίς πολλά ταμπού; Αν κάποιος βασιστεί σε μία underground ροζ έκδοση κόμικς από το 2019, τότε ίσως πιστέψει πως βρίσκεται στην ερωτική πρωτεύουσα του ευρωπαϊκού Νότου. Φυσικά τα πράγματα δεν είναι ούτε τόσο ειδυλλιακά, ούτε τόσο ελευθεριακά, ούτε τόσο αχαλίνωτα. Για να κάνουμε όμως κάποια βήματα μπροστά ως κοινωνία, κάποιος πρέπει να κρατήσει το φανάρι και να μας δείξει τον δρόμο. Πριν δύο χρόνια, το Τσοντοκόμικ ήταν μία ευχάριστη έκπληξη από τον κόσμο της αυτοέκδοσης. Σύντομες ιστορίες γεμάτες σεξ με φόντο τα δωμάτια, τα μπαλόνια, τις πυλωτές, τα μαγαζιά και γενικά κάθε πιθανό και απίθανο χώρο της Αθήνας, Τώρα, οι βασικοί του συντελεστές επιστρέφουν μαζί με νέες προσθήκες για ένα δυναμικό sequel. Τι ακριβώς είναι το Τσοντοκόμικ #2; Μία ερωτική ανθολογία από 13 θηλυκότητες της underground σκηνής των κόμικς που φτιάχνουν μία αφηγηματική σκυτάλη, η οποία περνά από χαρακτήρα σε χαρακτήρα και από κρεβάτι σε κρεβάτι. Κοινό τους χαρακτηριστικό; Η έλλειψη πατροπαράδοτων ταμπού και επικίνδυνων όσον αφορά των έρωτα κόμπλεξ. Ή με πιο απλά λόγια: μία έκδοση που γιορτάζει τον έρωτα από όπου και αν προέρχεται. Τι έχουν όμως να πουν τα πραγματικά πρόσωπα πίσω από αυτήν τη φανταστική προσπάθεια που έπιασε εύκολα τους στόχους της στο Kickstarter; https://www.instagram.com/p/CNNnI0yr5A9/?utm_source=ig_embed Το πρώτο Τσοντοκόμικ ήταν ένα underground hit. Είχατε προβλέψει έστω και στο ελάχιστο την επιτυχία του; Ξέραμε ότι θα πάει καλά, άλλωστε στις αυτοεκδόσεις πολλές φορές βασιζόμαστε στους φίλους και τους γνωστούς μας. Έτσι, δέκα άτομα μαζί είχαμε αρκετούς τέτοιους. Δεν περιμέναμε βέβαια δύο χρόνια μετά να δίνουμε τεύχη όχι πλέον σε ανθρώπους που ξέρουμε, αλλά αποκλειστικά σε κομιξάδικα και αγνώστους. Τι ακριβώς πρέπει να περιμένει ο υποψιασμένος αναγνώστης από το sequel και τι ο ανυποψίαστος; Ο υποψιασμένος λογικά θα περιμένει να δει τσόντες στο στυλ του πρώτου Τσοντοκόμικ, ο ανυποψίαστος ελπίζουμε πάλι να περιμένει τσόντες γιατί αλλιώς κάτι δεν κάναμε καλά. Το αστείο είναι ότι ενώ κυριολεκτικά βάλαμε τη λέξη «τσόντα» στον τίτλο, κάποια άτομα σε φεστιβάλ παρέμειναν ανυποψίαστα. Μάλιστα ένιωσαν τρομερή έκπληξη όταν ξεφύλλισαν το τεύχος και είδαν όντως σεξ στις σελίδες του Τσοντοκόμικ! Αν έπρεπε να πείτε μέσα σε δύο γραμμές τι θέλετε να πετύχετε με αυτή τη νέα έκδοση, τι θα λέγατε; Αυτό που έχουμε πετύχει ήδη είναι να καταφέρουμε να συνεργαστούμε – 13 άτομα που έχουν συνηθίσει να δουλεύουν κυρίως μόνα τους – για ένα κοινό πρότζεκτ. Θα θέλαμε να προσφέρουμε κάτι διασκεδαστικό στο κοινό που μας στήριξε, ειδικά στους δύσκολους καιρούς που περνάμε. Μία όμορφη ροζ έκδοση! Πόσο μακριά βρίσκεται το Τσοντοκόμικ #2 από το πνεύμα κάποιων cult ερωτικών κόμικς που είχαν κυκλοφορήσει στο μακρινό παρελθόν (όπως για παράδειγμα η Ζάκουλα); Για αρχή, κάναμε ένα γκάλοπ μεταξύ μας και καμιά μας δεν είχε ιδέα τι είναι η «Ζάκουλα». Ουπς; Η βασική διαφορά είναι ότι εμείς δεν αντιμετωπίζουμε τη δουλειά μας σαν κάτι cult. Θεωρητικά είναι underground γιατί δε συμμετέχει σε μια ευρεία αγορά, αλλά είμαστε 13 άτομα με πολύ διαφορετικές αναφορές που κυμαίνονται από πιο underground σε πιο mainstream πράγματα. https://www.instagram.com/p/BRN8-Y8ht86 Αντίστοιχα, ποιες προσπάθειες στο είδος ζηλεύετε; Σίγουρα έχουμε συζητήσει πολύ μεταξύ μας τη σειρά Smut Peddler από την Iron Circus Comics. Ξεκινώντας από μία ανεξάρτητη δημιουργό webcomic, η οποία κατάφερε μέσω του Kickstarter να στήσει τον μεγαλύτερο εκδοτικό οίκο στο Σικάγο, η ιστορία αυτή από μόνη της αποτελεί μεγάλη έμπνευση. Ανεξάρτητα κόμικς με αρχές όπως η συμπεριληπτικότητα σε χαρακτήρες, η ενδυνάμωση των δημιουργών και η κουλτούρα των webcomics μας αρέσουν και μας εμπνέουν. https://www.instagram.com/p/BrbEd-5hj4r Μπορείτε να κάνετε ένα σχόλιο από την πλευρά σας για το κίνημα του ελληνικού #Metoo; Μπορούμε να κάνουμε σχόλιο σαν θηλυκότητες εν γένει, γιατί οι παραβατικές συμπεριφορές δεν περιορίζονται στους καλλιτεχνικούς χώρους, αλλά βρίσκονται σε όλους τους εργασιακούς χώρους και στη δημόσια ζωή. Η έκρηξη του ελληνικού #metoo μας ξάφνιασε κάπως με την ένταση και τον τρόμο που αποκάλυψε, αλλά πραγματικά καιρός ήταν. Το καλό είναι ότι τώρα οι παραβιαστικές συμπεριφορές και το θέμα της συναίνεσης συζητούνται στο δημόσιο διάλογο, από άτομα που δε θα τα συζητούσαν παλιότερα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι με το ελληνικό #metoo συγκεκριμένα, προέκυψαν καταστάσεις μπροστά στις οποίες αισθανόμαστε μουδιασμέν@, και οι οποίες δεν έχουν σχέση με τη συζήτηση απλώς για τη συναίνεση μέσα σε μια (εφήμερη ή σταθερή) σχέση. https://www.instagram.com/p/COKyDANLhVD Μήπως το μέλλον των (ελληνικών) κόμικς βρίσκεται στις crowdfunding προσπάθειες; Μακάρι να βρίσκεται και εκεί! Το crowdfunding μπορεί να ενδυναμώσει δημιουργούς που ίσως να μην κατάφερναν να βρουν χρηματοδότηση από άλλες πηγές. Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα η συντριπτική πλειοψηφία νέων εκδόσεων στο χώρο των κόμικς εμφανιζόταν στα φεστιβάλ. Μας δυσκόλεψε πολύ η απουσία τους από πέρσι λόγω πανδημίας, αλλά αν ένα θετικό που βγήκε απ’αυτό ήταν ότι αναγκαστήκαμε να ψάξουμε άλλες οδούς για να καταφέρουμε να πραγματοποιήσουμε το Τσοντοκόμικ 2. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει κοινό που θέλει και μπορεί να στηρίξει τέτοιες προσπάθειες που ίσως δε θα έφτανε ποτέ σε ένα φεστιβάλ κόμικς για διάφορους λόγους. Οπότε γιατί όχι; Μακάρι η συγκεκριμένη καμπάνια να εμπνεύσει και άλλες προσπάθειες, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι είναι η μόνη οδός για τα μελλοντικά κόμικς. Πιστεύετε ότι οι άντρες νιώθουν να απειλούνται πολλές φορές από τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν ακομπλεξάριστα τη σεξουαλικότητά τους; Ναι, και είναι εξουθενωτικό *ομαδικός βαθύς αναστεναγμός*. https://www.instagram.com/p/CNpHQAsr8_8 Είμαστε μία κοινωνία που ζει το σεξ όσο πιο δυνατά μπορεί ή ένα συνονθύλευμα από ανθρώπους που κρύβουμε κατά κύριο λόγο τις επιθυμίες μας; Το σεξ παραμένει το 2021 ένα προβοκατόρικο και ταμπού θέμα δυστυχώς. Ξεκάθαρο παράδειγμα για αυτό, αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται η κοινωνία σε άτομα που δουλεύουν στη σεξεργασία. Το σεξ έχει ρόλους και power dynamics εκεί που θα έπρεπε να έχει συνεργασία και συναπόλαυση. Δε μιλάμε φυσικά για το kink παράγοντα, όπου εκεί υπάρχει αυστηρά συνεννόηση και συναίνεση των πράξεων. Το χειρότερο θα λέγαμε πως είναι το γεγονός ότι αυτό το θέμα είναι τόσο μη συζητημένο (με τρομερή αμάθεια όσον αφορά το εν λόγω σημείο) ώστε φτάνουμε στο σημείο να γίνεται επικίνδυνο και μη απολαυστικό. Προφανώς, δεν υπάρχει κάποια επιμόρφωση για το safe sex ή για τις μεθόδους αντισύλληψης στα νεαρά άτομα, τα οποία συνήθως πρωτομαθαίνουν το σεξ από τα sites πορνό ή από στόμα σε στόμα. Η slut shaming κουλτούρα μάλιστα, παραμένει βαθιά ριζωμένη στην ελληνική κοινωνία. Μία κοινωνία δηλαδή η οποία θα σχολιάσει και θα κριτικάρει οποιαδήποτε οπτική του σεξ, αν αυτή δε συνεπάγεται με το κλασικό πρότυπο «παντρεύομαι- κάνω παιδιά» για τις γυναίκες και τον ρόλο του κατακτητή, του γαμιά για τους άντρες. Τελικά, το σεξ είναι επανάσταση ή απλά βιολογική ανάγκη; Πιστεύουμε πως είναι πολύ περισσότερα πράγματα, ο κάθε ένας μας βιώνει διαφορετικά το σεξ και όσα είναι γύρω από αυτό. Μπορεί να είναι και ψυχική ανάγκη, να είναι επικοινωνία, να είναι επιβεβαίωση, χτίσιμο σχέσης με τον εαυτό μας. Είναι πολύ όμορφο και ενδιαφέρον το πόσα μπορεί να ανακαλύψει κανείς για τον εαυτό του. Και αν είναι ντυμέν@ Μπουμπουλίνες, ναι, είναι και επαναστατικό. https://www.instagram.com/p/CNLJvDZlMIz Τσοντοκόμικ #2 || Ιnfo: Συμμετέχουν: Κορίννα Μέι Βεροπούλου, Στέλλα Στεργίου, Lussaki, Ρομπέρτα Γιαϊτζόγλου Watkinson, Κατερίνα Μ., Poisoner, Σιλένα Νικολοπούλου, Σμαρ, Γεωργία Ζάχαρη, Σιαδώρα, Έλενα Γώγου, ultramarie, βαμπιροπούλα (* Στο πρώτο τεύχος Τσοντοκόμικ συμμετείχαν και οι Darina Miroshnichenko, Ραφαέλλα Κόνη). Facebook | Instagram | Kickstarter Και το σχετικό link...
  8. Η εικόνα του εσταυρωμένου είναι ίσως το πιο «βαρύ» και φορτισμένο θρησκευτικό σύμβολο του χριστιανισμού. Με το «σταυρό στο χέρι» έχουν γίνει καλές πράξεις και αποτρόπαια εγκλήματα. Σε πληθώρα σύγχρονων κόμικς όμως, ο Ιησούς στον σταυρό του μαρτυρίου παρουσιάζεται λίγο διαφορετικός από ό,τι μας δίδαξαν… Το σύμβολο του σταυρού βρίσκεται παντού. Σε εκκλησίες, νεκροταφεία, σημαίες και εθνόσημα. Σε κοσμήματα, μπλουζάκια, διακοσμητικά και εικονοστάσια. Οι χριστιανοί γαλουχούνται κάτω από τη σκιά ενός σταυρού, συχνά με τον εσταυρωμένο επάνω του. Η δράση του υπερπληθωρισμού αυτού στη χρήση του συμβόλου γεννά και αντίδραση. Και έτσι, σε πολλά σύγχρονα κόμικς, το σύμβολο, το μεταφυσικό του περιεχόμενο και οι συμπαραδηλώσεις του αλλά και το ίδιο το πρόσωπο του Ιησού χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς που απέχουν πολύ από τους αρχικούς, σε παρωδίες, εναλλακτικές αναγνώσεις του μύθου, βλάσφημες εκδοχές των βιβλικών περιγραφών. Με άλλα λόγια, σε προσαρμογές και τροποποιήσεις όσων διδαχθήκαμε, στη νέα εποχή στην οποία τα θρησκευτικά σύμβολα έχουν χάσει μεγάλο μέρος της ισχύος τους και όποιος τολμά να τα σατιρίσει δεν κινδυνεύει πια να ριχτεί στην πυρά ή να αφοριστεί. Μια χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση είναι η σειρά τρόμου «Escape from Jesus Island» (2014) των Shawn French και Mortimer Glum, που με ένα πολύ ιδιαίτερο κι ενδιαφέρον σενάριο ξαναφέρνει τον Ιησού στη Γη. Όχι όμως όπως ακριβώς θα τον περίμεναν οι οπαδοί της Δευτέρας Παρουσίας και οι μεσσιανιστές της εναπόθεσης της «σωτηρίας» σε ένα μακρινό «κάποτε». Σύμφωνα με το σενάριο, ένα από τα ευρήματα των ανασκαφών που γίνονται στον τόπο της σταύρωσης του Ιησού είναι τα καρφιά που τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια του. Με εξελιγμένες επιστημονικές μεθόδους, ανακτώνται ίχνη βιολογικού υλικού και αίματος και ένας σκοτεινός οργανισμός σε ένα απομονωμένο εργαστήριο προσπαθεί να ανασυστήσει το DNA του. «Escape from Jesus Island» και «The Boys» Για να γίνει αυτό όμως, χρειάζονται άνθρωποι-πειραματόζωα στους οποίους θα δοκιμαστούν αμέτρητες πειραματικές μέθοδοι. Τα θύματα πάνω στα κορμιά των οποίων θα επιχειρηθεί να «ξαναγεννηθεί» και να κλωνοποιηθεί ο νέος Ιησούς μετατρέπονται σε φρικαλέα τέρατα που στοιβάζονται στις αποθήκες και στα υπόγεια της εταιρείας. Μέχρι μια ομάδα φαινομενικών ακτιβιστών που αντίκεινται στα πειράματα σε ζώα να προσπαθήσει να βάλει ένα τέλος στην κακοποίηση και την εκμετάλλευση των τετράποδων που υποτίθεται πως συμβαίνει στα μυστικά εργαστήρια του νησιού. Για να προκύψει πως τα πειράματα είναι ακόμη πιο φρικτά και με θύματα που δεν είναι τετράποδα αλλά δίποδα. Κι ακόμα χειρότερα, με ένα από τα πειράματα να μην είναι ακριβώς αποτυχημένο. Escape from Jesus Island Ο νέος Ιησούς έχει πράγματι «γεννηθεί», αλλά μαζί του, ως παράπλευρη επιστημονική ανακάλυψη, έχει γεννηθεί και ο δίδυμος αδερφός του, ο αντίχριστος. Και η εκδοχή αυτού του Ιησού και των τερατόμορφων μεταλλαγμένων ακολούθων του που έχουν προκύψει από τα ιατρικά εγκλήματα των άπληστων ανθρώπων δεν θυμίζει σε τίποτα αυτά που πρέσβευαν οι διδασκαλίες του «πρωτοτύπου». Το νησί θα μετατραπεί σε ένα λουτρό αίματος, με τον Ιησού να κατευθύνει και να ενορχηστρώνει τις επιθέσεις, διατηρώντας όμως και πολλά από τα στοιχεία των μαθημάτων του και των διδαχών του αλλά στην πιο κυριολεκτική και μακάβρια εκδοχή τους. Είναι ένας Ιησούς που αν και, όπως και ο βιβλικός, βρέθηκε εκεί παρά τη θέλησή του, δεν είναι διατεθειμένος να ξαναπεθάνει για τους ανθρώπους. Αντιθέτως, διψά για εκδίκηση. Miniature Jesus Λιγότερο βίαιη και περισσότερο στραμμένη προς την ανακάλυψη του εαυτού μέσω της προσέγγισης του Ιησού είναι η εκδοχή του Ted McKeever στο «Miniature Jesus» (2013). Πρωταγωνιστής είναι ο Τσόμσκι (!), ένας αλκοολικός που προσπαθεί να απεξαρτηθεί από το ποτό απομονωμένος στο σπίτι του, κόβοντας κάθε επαφή με τον έξω κόσμο. Δέσμιος των προσωπικών του δαιμόνων και των παραισθήσεων που τον βασανίζουν, για να απαλλαγεί αποφασίζει να «επιστρέψει» στα εγκόσμια. Σε μια εκκλησία όμως θα γνωρίσει τον Ιησού, τον προσωπικό του Ιησού όπως τραγουδούσαν και οι Depeche Mode. Που δεν εμφανίζεται ούτε με τυυμπανοκρουσίες ούτε με τη συνοδεία από σάλπιγγες αγγέλων μέσα από συννεφιασμένος ουρανούς. Ο Ιησούς-μινιατούρα του McKeever είναι ένας μικρός, ξύλινος Χριστούλης που κατεβαίνει από τον τοίχο στον οποίο κρεμόταν επί χρόνια και με σπασμένο το χεράκι του θα συντροφεύσει τον Τσόμσκι και θα του δώσει (αντι)μαθήματα ζωής και φιλοσοφίας σε έναν κόσμο εχθρικό και παραμορφωμένο από την ανθρώπινη βλακεία, τον ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία και τις αναθυμιάσεις του αλκοόλ. Crucified Περισσότερο γήινος και σάρκινος, ούτε ξύλινος ούτε προϊόν εργαστηρίων και επικίνδυνων πειραμάτων είναι ο Ιησούς στο «Crucified» (2019) των Sheldon Allen και Armin Ozdic. Αναλαμβάνει δράση εν μέσω μιας ταραγμένης πολιτικά κατάστασης στο Λος Άντζελες όταν κλιμακώνονται οι συγκρούσεις και η βία ανάμεσα σε Αφροαμερικανούς και Μεξικάνους. Ο αποκαλούμενος και «Μεσσίας» με μια του λέξη καταφέρνει να κατευνάσει τα πλήθη και να βάλει τέλος στην έκρυθμη κατάσταση. Απογοητεύοντας και εξοργίζοντας τους υποκινητές της βίας που περίμεναν να αποκομίσουν τα οφέλη. Μπαίνει στο μάτι παρακρατικών οργανισμών και ένας έμπειρος εκτελεστής αναλαμβάνει να τον σκοτώσει. Δεν θα είναι εύκολο όμως, καθώς η εξέλιξη της ιστορίας αφήνει διαρκώς υπόνοιες περί της πραγματικής ταυτότητας του «Ιησού» που, αν και φαίνεται να είναι ένας κοινός θνητός, οι ικανότητές του γεννούν συνεχώς ερωτήματα για το αν έχει κάποια θεϊκή υπόσταση. Μετά τις δολοφονίες προέδρων και διασήμων στις ΗΠΑ, ένα υπερόπλο προορίζεται για τη δολοφονία του νέου Ιησού. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε άλλη μια εξίσου βλάσφημη αλλά και έντονα σαρκαστική και χιουμοριστική εκδοχή του Ιησού. Στο «Second Coming» των Mark Russell και Richard Race, ο Θεός είναι απογοητευμένος από την κατάσταση στη Γη και συγκεκριμένα από την ανθρώπινη βλακεία. «Τέλος με τους ανθρώπους. Δεν έπρεπε να ανακατέψω το DNA τους με αυτό των πιθήκων. Από δω και πέρα ας τα βγάλουν πέρα μόνοι τους» λέει στον γιο του την ώρα που γεμίζει ένα ποτηράκι με κρασί για να χαλαρώσει. Ο Ιησούς του «Second Coming» δε θα έχει καλύτερη αντιμετώπιση από την πρώτη του φορά… Ο φιλεύσπλαχνος Ιησούς όμως, με τον νεανικό αυθορμητισμό του ζητά από τον πατέρα του να του δώσει μια ευκαιρία να διορθώσει την κατάσταση. Αυτός συμφωνεί και έτσι ο Χριστός κατεβαίνει για πρώτη φορά με τη γνωστή δυσάρεστη κατάληξη. Δυο χιλιάδες χρόνια αργότερα κι ενώ Πατήρ και Υιός απολαμβάνουν την ουράνια γαλήνη τρώγοντας τηγανητό κοτόπουλο κι έχοντας ξεχάσει τη Γη, ένας υπερήρωας ονόματι Sunstar έχει γίνει ο επίγειος «Θεός» που λύνει όλα τα προβλήματα. Τότε ο «πραγματικός» Θεός αποφασίζει να δώσει μια ευκαιρία στον γιο του να επιστρέψει αλλά μόνο ως μαθητευόμενος του Sunstar με τον οποίο κλείνει μια επωφελή για όλους συμφωνία. Τα πράγματα όμως δεν εξελίσσονται καλύτερα από την πρώτη φορά και η Δευτέρα Παρουσία είναι ένα δράμα… Πατήρ και Υιός απογοητευμένοι από τους ανθρώπους στο Second Coming Προϊόν κλωνοποίησης είναι και ο Ιησούς στο «Punk Rock Jesus» (2012) του Sean Murphy. Με δείγματα από την Ιερά Σινδόνη του Τορίνο οι επιστήμονες, καθοδηγούμενοι από μια ιδιωτική εταιρεία-κολοσσό στην ψυχαγωγία και τη διασκέδαση και με τη συνεργασία της Καθολικής Εκκλησίας, προετοιμάζουν ένα νέο επαναστατικό πρότζεκτ με τίτλο J2: τη δημιουργία του νέου Ιησού, με τη ζωή του να καλύπτεται σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση. Σε έναν κόσμο παρακμής και βίας, με τα συμφέροντα να καθορίζουν κάθε κίνηση και εξέλιξη, αυτός ο Ιησούς θα γίνει ένας δημοφιλής για πολλούς και μισητός για άλλους πανκ τραγουδιστής που με τις αποφάσεις του θα προκαλέσει χάος στον κόσμο. Με αποκορύφωμα τη συναυλία του στην Ιερουσαλήμ που θα φέρει σε σύγκρουση θρησκείες και κράτη σε ολόκληρο τον πλανήτη. Punk Rock Jesus Οι προαναφερθέντες είναι λίγοι μόνο από τους αμέτρητους Χριστούς που έχουν εμφανιστεί στα σύγχρονα εναλλακτικά κόμικς. Η πολυπόθητη Δευτέρα Παρουσία για τους πιστούς του χριστιανισμού μπορεί να μην έχει έρθει ακόμα, αλλά στα κόμικς έχει έρθει και η τρίτη και η τέταρτη και πολλές ακόμα. Είτε ως κλωνοποιημένος, είτε ως σατιρική καρικατούρα, είτε ως καθοδηγούμενος Μεσσίας, είτε ως μινιατούρα, ο Ιησούς των κόμικς στην πλειονότητα των εκφάνσεων και εμφανίσεών του αποτελεί έναν φιλοσοφικό στοχασμό πάνω στη φύση της θρησκείας και της πίστης. Κάποιες από τις εκδοχές αυτές μπορεί να φαντάζουν λίγο περισσότερο τολμηρές και προσβλητικές για τους φανατικούς οπαδούς. Όχι όμως λιγότερο ευφάνταστες και ευρηματικές από το κυρίαρχο αφήγημα της σταύρωσης και της ανάστασης. Και το σχετικό link...
  9. OK, κάποιος άλλαξε το 1971 σε 1981 στην 1η σελίδα σήμερα, μετά τη στιχομυθία μας. Είχε ξεχαστεί προφανώς να διορθωθεί στο παρελθόν και το πήραν χαμπάρι τώρα, γιατί χθες αναγραφόταν ως έτος έκδοσης το 1971 για τους 20 τόμους και γι' αυτό σου απάντησα σχετικά. Όσο για το φίλο σου, αυτός πρέπει να αποδείξει πως υπήρχαν όντως και πως δεν έχει μπερδέψει τα μπούτια του με τις ημερομηνίες...
  10. O αγώνας του 1821 μέσα από τα μάτια του σύγχρονου θεατή, σε ένα κόμικ που αναδεικνύει σκοτεινά μυστικά από τα αρχεία της Ιστορίας. - Το graphic novel «21: Η μάχη της πλατείας», με τις 752 σελίδες του, είναι το μεγαλύτερο σε έκταση μέχρι σήμερα έργο κόμικς στην Ελλάδα. Πόσο δύσκολο ήταν να συνδυάσετε την ιστορική έρευνα με την Ένατη Τέχνη; H έκταση του βιβλίου δεν ήταν το ζητούμενο. Όμως το ίδιο το θέμα, η Επανάσταση του 1821, που αναφέρεται σε μια πυκνή σειρά τόσο πολυδιάστατων γεγονότων, μας οδήγησε στις πολλαπλές αφηγήσεις του συγκεκριμένου βιβλίου. Έτσι, ο συγκερασμός της ιστορικής έρευνας με τα κόμικς προέκυψε από την ανάγκη να διαχειριστώ αφηγηματικά ένα τόσο δύσκολο υλικό. Σίγουρα σε αυτή την προσπάθεια με βοήθησε η εξοικείωση με τη μεθοδολογία της έρευνας που απέκτησα κατά την εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής, και το μεταδιδακτορικό μου στη συνέχεια. - Πώς προσεγγίζετε τις μάχες και τα πρόσωπα του αγώνα του 1821, τα γεγονότα και τις ιδέες της Επανάστασης; Για την ιστορική έρευνα σε αρχεία, βιβλιογραφία και πηγές, είχα τη χαρά να συνεργαστώ με τρεις εξαιρετικές επιμελήτριες του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, τις κυρίες Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου και Παναγιώτα Παναρίτη, όπως επίσης και την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αιγαίου Εύη Σαμπανίκου. Μια τέτοια συντονισμένη αρχειακή προσέγγιση μας φανέρωσε αρκετά ανάγλυφα την ιστορία του Αγώνα, πάνω στην οποία στη συνέχεια ξετυλίχτηκε η αφήγηση των κόμικς. - Πιστεύετε ότι είναι πιο εύκολο για τους νέους να προσεγγίσουν την ιστορία μέσα από ένα κόμικ; Σίγουρα ναι. Ειδικά αν πατάει γερά στην έρευνα όπως η δική μας δουλειά. Καθόλου τυχαία, αυτή η δουλειά στηρίζεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου αλλά και το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο. Έχουμε μάλιστα στο πλαίσιο του προγράμματος δημιουργήσει και ένα – συμπληρωματικό με το βιβλίο των εκδόσεων Ίκαρος – τρίτομο e-book 870 σελίδων που προσφέρεται για εκπαιδευτική χρήση. Ελπίζουμε πως αυτό θα εκτιμηθεί και θ’ αξιοποιηθεί στη συνέχεια από καθηγητές. - Ποιο είναι το ζητούμενο κάθε φορά που αρχίζετε ένα νέο graphic novel; Συνήθως έρχονται και με βρίσκουν τα θέματα. Μπαίνουν στη ζωή μου απρόσμενα καταλαμβάνοντας σταδιακά όλο και περισσότερο χώρο, μέχρι που καταλήγουν εμμονές οι οποίες χρειάζονται διαχείριση. Η ανάγκη να κατανοήσω θέματα – όπως ήταν για παράδειγμα η Μικρασιατική καταγωγή μου στο «Αϊβαλί», η σχέση πατέρα και παιδιού στον «Συλλέκτη», ή στο «21» η σχέση μας με την νεότερη ιστορία μας – κατέληξαν τελικά στα graphic novel που βλέπετε. - Είναι κάποιοι κομίστες που έχουν επηρεάσει το έργο σας; Πάρα πολλοί. Αναφέρω ενδεικτικά τον Art Spiegelman και τον Craig Thompson. Εκτιμώ όμως πολύ και τη δουλειά που κάνουν σύγχρονοι συνάδελφοί μου στην Ελλάδα. - Ποια βιβλία που διαβάσατε πρόσφατα ξεχωρίζετε; Το πιο πρόσφατο, καθόλου τυχαία και λόγω των ερευνητικών μου αναζητήσεων, ήταν το «Φουστανέλες και Χλαμύδες» της Χριστίνας Κουλούρη. Ένα βιβλίο όμως που το έχω διαβάσει αρκετές φορές, αλλά το συμβουλευόμουν και κατά τη διάρκεια του «21», είναι ο «Επαναστατημένος άνθρωπος» του Καμύ. Soloúp «21: Η μάχη της πλατείας» Εκδ. Ίκαρος Σελ. 752 – τιμή €25 Και το σχετικό link...
  11. Μα 20 αναγράφονται και στο thread, και είναι περασμένα όλα τα εξώφυλλα στην 1η σελίδα...
  12. Η πολιτική γελοιογραφία κατά βάση… ενοχλεί. Από την ακραία περίπτωση της δολοφονικής επίθεσης στα γραφεία του διεθνούς φήμης περιοδικού Charlie Hebdo, μέχρι φυλακίσεις, μηνύσεις και απειλές σε σκιτσογράφους-γελοιογράφους. Στην Τουρκία, σύμφωνα με τουρκικά Μέσα Ενημέρωσης, ένας σκιτσογράφος τέθηκε υπό κράτηση το 2018 επειδή τα σκίτσα του θεωρήθηκαν πως «εξυβρίζουν» τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Βέβαια για να μην πάμε πολύ μακριά, στην Ελλάδα ο σκιτσογράφος Γιώργος Μικάλεφ, όπως έχει καταγγείλει δέχθηκε απειλές κατά της ζωής του για αντιφασιστικό σκίτσο, την ίδια στιγμή που το Facebook «κατέβασε» το εν λόγω σκίτσο από το χρονολόγιό του. Γεγονός είναι λοιπόν ότι η σάτιρα είναι ένα «όπλο» όπως μας αναφέρει ο Πάνος Ζάχαρης. Ένα όπλο το οποίο μπορεί να προκαλέσει «τριβές» στην εξουσία, είτε αυτή είναι πολιτική, είτε είναι οικονομική, είτε θρησκευτική. Ο Πάνος Ζάχαρης εργάζεται από το 2008 μέχρι σήμερα ως γελοιογράφος στην εφημερίδα «Το Ποντίκι» και παράλληλα συνεργάζεται με την «Εφημερίδα των Συντακτών». Μέσω των σκίτσων του καταπιάνεται με θέματα της καθημερινότητας όπως η «σχέση των κάτω με τους πάνω», των εργατών και των εργοδοτών. Έχει εκδώσει επίσης και βιβλία με τα σκίτσα του: Αρνητικοί Συσχετισμοί, The Working Dead, Scary Tales. Τον τελευταίο χρόνο ετοιμάζει «κάτι, πολύ αργά και κοπιαστικά», όπως ομολόγησε σε συνέντευξη που μας παραχώρησε. Πόσο σε έχει επηρεάσει το γεγονός ότι, επί της ουσίας, διανύουμε τον 6ο μήνα σε καραντίνα; Δεν ξέρω κατά πόσο είναι «επί της ουσίας» το lockdown. Είναι μια μεγάλη συζήτηση. Για το κατά πόσο δηλαδή, τα μέτρα που έχουν ληφθεί συνιστούν όντως ένα κλείσιμο, γιατί την ίδια ώρα που εμείς μιλάμε εδώ με μάσκες και αποστάσεις, στο μετρό και στα εργοστάσια γίνεται της κακομοίρας. Είναι λίγο σχετικό το «lockdown». Επαγγελματικά είμαι από τους τυχερούς που δεν έχω σταματήσει να δουλεύω, εργάζομαι κανονικά. Βέβαια είμαι σε καθεστώς τηλεργασίας, το οποίο για το δικό μας τον κλάδο, τα ΜΜΕ, είναι αρκετά δύσκολο, γιατί ένα βασικό κομμάτι της δουλειάς μου είναι και η αλληλεπίδραση με τους συναδέλφους, η συζήτηση, η σύσκεψη στην εφημερίδα. Όλα αυτά με έχουν επηρεάσει πάρα πολύ. Σε προσωπικό επίπεδο, είμαι από τους τυχερούς που δεν έχω σοβαρό κρούσμα στον κοντινό μου περίγυρο. Με μια έννοια δεν πολυθέλω να γκρινιάζω γιατί καταλαβαίνω ότι πολλοί άνθρωποι περνάνε πολύ πιο δύσκολα από εμένα. Μου έχει ανατρέψει ωστόσο πάρα πολύ τη ζωή. Είμαι κλεισμένος σε ένα σπίτι, γεγονός που ψυχολογικά και συναισθηματικά με έχει επηρεάσει σημαντικά. Έχει αντίκτυπο και στη δουλειά μου. Κάνω μια δουλειά η οποία βασίζεται στην παρατήρηση, στο τι συμβαίνει στην κοινωνία. Προσωπικά, βασίζομαι και στη ζωντανή επαφή. Συνολικά η δουλειά σου πόσο έχει επηρεαστεί από την πανδημία του κορονοϊού και την αναστολή δραστηριοτήτων; Η δουλειά μου έχει επηρεαστεί εν μέρει γιατί δουλεύω σε εφημερίδα, δεν είμαι ελεύθερος επαγγελματίας ούτε στηρίζομαι, όπως στηρίζονται οι καλλιτέχνες, σε παραστάσεις ή συναυλίες, ή οι ζωγράφοι στις εκθέσεις τους, οπότε αν το δούμε καθαρά εισοδηματικά δεν έχω επηρεαστεί ιδιαίτερα. Με έχει επηρεάσει όμως επειδή έχουν πάψει να γίνονται τα φεστιβάλ comics, γιατί ασχολούμαι και με το comic, οι παρουσιάσεις βιβλίων, η δουλειά μου παρουσιάζεται σε εκθέσεις, οπότε με αυτήν την έννοια έχει αντίκτυπο. Ωστόσο σε σχέση με το τι συμβαίνει με τους καλλιτέχνες, με όσους δηλαδή δεν έχουν αυτήν τη σταθερή εργασιακή σχέση, είμαι σε αρκετά καλύτερη κατάσταση. Πώς κρίνεις τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στον πολιτισμό; Νομίζω ότι και στον πολιτισμό δεν συμβαίνει κάτι διαφορετικό απ’ ό,τι συμβαίνει σε κάθε επίπεδο, δηλαδή η κυβέρνηση εξ’ αρχής έκανε επιλογές οι οποίες φάνηκαν καθαρά. Δηλαδή, στήριξε με πάρα πολύ χρήμα τα ΜΜΕ, όχι τους εργαζόμενους, τους ιδιοκτήτες, τους καναλάρχες, στήριξε τους επιχειρηματικούς ομίλους και από κει και πέρα προσπαθεί με μια επιδοματική πολιτική, που είναι στα όρια του χαρτζιλικιού πολλές φορές, ίσα ίσα να συντηρηθούν κάποιοι άνθρωποι, εργαζόμενοι δηλαδή κ.λ.π. Στο χώρο του πολιτισμού αυτό είναι ακόμα πιο έντονο με την έννοια ότι πάρα πολύς κόσμος επί της ουσίας έμεινε με μηδενικό εισόδημα, δεν πληρούσε τα κριτήρια τα οποία έβαλε και φοβάμαι ότι καταστράφηκε κόσμος. Ωστόσο δεν με εκπλήσσει, γιατί από την αρχή της πανδημίας έγινε σαφές το πώς θα το πάνε. Από την άλλη νομίζω είναι σημαντικό ότι στο χώρο του πολιτισμού αναπτύχθηκαν αντιστάσεις. Και σε επίπεδο κινήματος οι άνθρωποι προσπάθησαν με κάθε τρόπο, αλλά και σε επίπεδο καλλιτεχνικής δημιουργίας σε ένα μικρότερο βαθμό, να γίνουν κάποια πράγματα έστω και εν μέσω πανδημίας. Το οποίο είναι ελπιδοφόρο. Για ποιο λόγο θεωρείς ότι η κυβέρνηση δεν συνομιλεί με τους καλλιτέχνες; Εδώ αρνείται να συνομιλήσει με τους γιατρούς. Τον υπουργό Υγείας τον «κυνηγάει» η Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας να μιλήσουν εδώ και μήνες. Θα μιλήσει με τους καλλιτέχνες; Ή θα μιλήσει με τους εργάτες των εργοστασίων ή με τους φοιτητές; Συνομιλεί με τους επιχειρηματίες ή τους καναλάρχες, και όλη της η πολιτική στοχεύει στο πώς θα ελαχιστοποιηθούν οι ζημιές αυτών, όχι των εργαζομένων. Μπορεί η πανδημία να «δώσει κίνητρο» για νέες δημιουργίες; Θεωρητικά οι πιο ακραίες περίοδοι, ο ζόφος, η μαυρίλα, πυροδοτεί δημιουργία. Το έχουμε δει. Γιατί όταν οι καταστάσεις είναι πιο ακραίες, αυτό μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για έναν δημιουργό. Αυτό βέβαια είναι κάτι γενικό που θα ήθελα να συμβεί. Από την άλλη πλευρά, όλη αυτή η πίεση η οποία ασκείται σε όλους μας, πολλές φορές μπορεί να πνίξει την καλλιτεχνική δημιουργία. Θα περίμενα για παράδειγμα περισσότερα πολιτικά τραγούδια αυτήν την περίοδο. Το ίδιο περίμενα και την περίοδο της πρώτης κρίσης, από το 2008 έως και το 2019, αλλά και πιο μετά, και δεν έγινε κάτι τέτοιο. Δεν είμαι σίγουρος ότι θα συμβεί. Ενώ υπάρχουν οι προϋποθέσεις, γιατί η τέχνη μπορεί να δώσει διέξοδο και να βοηθήσει έναν κόσμο να ξεπεράσει μια κατάσταση πιεστική, από την άλλη δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και οι δημιουργοί βιώνουν πίεση και δυσκολεύονται. Πρέπει να ζήσουν μέσα στην καθημερινότητα τους, δεν είναι εύκολο. Πόσο «ενοχλεί» το πολιτικό σκίτσο την εξουσία; Γενικά η πολιτική γελοιογραφία, η σάτιρα, εξ’ ορισμού είναι ένα όπλο των κάτω απέναντι στους πάνω. Το ανάποδο δεν είναι σάτιρα, είναι χαβαλές ή κάτι άλλο τέλος πάντων. Οπότε με αυτήν την έννοια, όσο οξύνεται η σχέση των πάνω με των κάτω, θα πρέπει και η σάτιρα να εναρμονίζεται με αυτήν την όξυνση. Είναι αναμενόμενο να υπάρχει και δημιουργία η οποία να είναι οξύτερη και αμεσότερη και όταν περνάει τόσος καιρός με τέτοια κατάσταση, πέφτουν οι μάσκες και τα πράγματα είναι πιο ξεκάθαρα, οπότε προφανώς γίνονται και σκίτσα που ενοχλούν και γενικότερα υπάρχει παραγωγική σατιρική που προσεγγίζει πιο πολύ την ουσία των θεμάτων. Τώρα, το να ενοχλεί ένας σκιτσογράφος με τη δουλειά του, όχι μόνο την πολιτική εξουσία αλλά και την οικονομική, τη θρησκευτική, γενικά την εξουσία, κατά τη γνώμη μου είναι μια απόδειξη ότι κάνει καλά τη δουλειά του. Παράσημα είναι όλα αυτά. Βέβαια αυτές τις τελευταίες μέρες υπάρχει το παράδειγμα του Γιώργου Μικάλεφ, τον οποίο τον τραβολογάνε κάθε λίγο και λιγάκι στη ΓΑΔΑ μετά από μηνύσεις κάτι απόστρατων για βλάσφημα, και καλά, σκίτσα. Αυτό μπορεί να φαίνεται όντως σαν παράσημο για το παλικάρι, και είναι, αλλά το να στοχοποιείσαι, το να σε τραβολογάνε στην αστυνομία δεν είναι απλή ιστορία. Είναι μια μορφή βάρβαρης λογοκρισίας και χρειάζεται να είσαι και εσύ συνειδητοποιημένος και κατασταλαγμένος και σίγουρος γι’ αυτό που κάνεις, για να μην πτοηθείς. Με τι ασχολείσαι περισσότερο, όσον αφορά στις γελοιογραφίες σου, κατά την περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού; Υπάρχει εδώ και ένα χρόνο ένα και μόνο θέμα, ο κορονοϊός. Στην αρχή γελάγαμε με τον κόσμο που στόκαρε αντισηπτικά και μακαρόνια. Αυτό δεν μπορεί να είναι το αντικείμενο της σάτιρας. Εγώ προσπάθησα, και ακόμα προσπαθώ, να πιάσω τις πλευρές αυτές της πανδημίας που αφορούν τους πολλούς. Είτε αφορά το κλείσιμο στο σπίτι, είτε είναι τα εργασιακά, είτε η οικονομική κατάσταση, είτε η καταστολή και ο αυταρχισμός που μέσα στην καραντίνα οξύνθηκαν. Προσπάθησα να ασχοληθώ με τέτοια θέματα. Και βέβαια με τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση και η εξουσία χειρίστηκε την πανδημία. Οπότε προσπάθησα σε μια περίοδο μονοθεματική να σκάψω όσο μπορώ και να κοιτάξω και λίγο πίσω από το «Τσιόδρας-Χαρδαλιάς» κάθε μέρα, τα «συμπολίτες μου» του πρωθυπουργού κ.λ.π. Νομίζω ότι είναι δύσκολο όταν έχεις ένα κεντρικό θέμα να ξεφεύγεις και λίγο από αυτό που φαίνεται και να καταπιάνεσαι και με τις προεκτάσεις του. Και το σχετικό link...
×
×
  • Create New...

Important Information

By using this site, you agree to our Terms of Use.