Search the Community

Σύνοψη του Έργου από την Jemma και την DocMZ Μπουένος Άιρες. Θανατηφόρο "χιόνι" πέφτει από τον ουρανό. Οι δρόμοι γεμίζουν από τα άψυχα σώματα όσων δεν πρόλαβαν να βρουν καταφύγιο. Ο Χουάν Σάλβο και οι δικοί του κλείνονται στο σπίτι, όμως οι προμήθειες τελειώνουν και η επικοινωνία με τον έξω κόσμο έχει κοπεί. Η στιγμή που θα αναγκαστούν να βγουν έξω πλησιάζει∙ και μαζί της η μεγαλύτερη απειλή που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Ιστορική Αναδρομή - Το El Eternauta πριν το El Eternauta 1969 Το πρώτο El Eternauta ξεκίνησε να δημοσιεύεται για πρώτη φορά σε συνέχειες μεταξύ των ετών 1957-1959 στο περιοδικό Hora Cero Semanal της εκδοτικής Editorial Frontera, την οποία είχε ιδρύσει ο ίδιος ο Oesterheld. Εκεί ο Oesterheld, μαζί με τον Francisco Solano López στο σχέδιο, θα ξεκινήσει την αφήγηση της θρυλικής πλέον ιστορίας του Κοσμοναύτη του Απείρου (παρουσίαση της εν λόγω έκδοσης στο φόρουμ εδώ), μίας ιστορίας η οποία μέχρι και σήμερα συνεχίζει να αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της αργεντίνικης σχολής κόμικς. Το δυστοπικό νεο-νουάρ αφήγημα των Oesterheld και Solano López έτυχε ευρείας κριτικής αποδοχής, και ήδη μετά το πέρας του, το κόμικ ξεκίνησε γρήγορα να λαμβάνει διαστάσεις μύθου. Τον Oesterheld όμως, κάτι συνέχιζε να τον τρώει μέσα του. Η συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια της χώρας του σε συνδυασμό με την ξεδιάντροπη υποκρισία των τότε "μεγάλων δυνάμεων" του πλανήτη, ριζοσπαστικοποίησε ακόμα περισσότερο την δράση του καλλιτέχνη, οδηγώντας τον τελικά το 1969 να αφηγηθεί ξανά, σε πιο έντονη πολιτική χροιά, την ιστορία του El Eternauta, έχοντας όμως αυτή την φορά στο σχέδιο τον Alberto Breccia αντί τον Solano López. Σενάριο και Σχέδιο - Ο Γενναίος Oesterheld και ο Πρωτοπόρος Breccia Η αφήγηση της ιστορίας ξετυλίγεται ομαλά και οργανικά, παίρνοντας τον χρόνο της για να μας χτίσει την πλοκή και να μας συστήσει τους χαρακτήρες της. Το μόνο μικρό αρνητικό αποτελεί το τελευταίο 1/4 του κόμικ, στο οποίο γίνεται εμφανές το βεβιασμένο κλείσιμο της ιστορίας από τον Oesterheld, εξαιτίας των πολλών παραπόνων που είχε δεχθεί τότε από τους αναγνώστες της σειράς. Κατά τ’ άλλα δεν έχω να προσάψω απολύτως τίποτα αρνητικό για την ιστορία ή τον συγγραφέα. Ήδη διαβάζοντας το πρώτο μπαλονάκι κειμένου, καταλαβαίνουμε αμέσως ότι ο Oesterheld είναι ποιητής. Δεν θα ήθελα όμως να σταθώ περισσότερο στο κείμενο του Oesterheld και στο τί αντιπροσωπεύει η ιστορία του El Eternauta, κυρίως, για τους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Αυτά τα έχουν γράψει πολλοί άλλοι άνθρωποι, πάρα πολύ καλύτερα από όσο θα μπορούσα ποτέ να τα γράψω εγώ. Εκεί που θα ήθελα να σταθώ όμως είναι στην γενναία, ανυπότακτη ψυχούλα του Oesterheld. Απλά δεν έχω λόγια για να περιγράψω το μεγαλείο του συγγραφέα, ο οποίος εν μέσω έντονων πολιτικών αναταραχών στην χώρα του, εκεί όπου πολλοί άλλοι άνθρωποι του πνεύματος, συμπατριώτες του και όχι μόνο, έκαναν πίσω, αυτός βγήκε με περίσσιο θάρρος και πυγμή μπροστά, προκειμένου να αφυπνίσει, αλλά και να παρακινήσει τον λαό του, αδιαφορώντας πλήρως για τις συνέπειες που μπορεί να επωμιζόταν τόσο αυτός, όσο και η οικογένειά του. Πόσο πολύ αξιοθαύμαστο... Περνώντας τώρα στο "παρεξηγημένο" σχέδιο του Alberto Breccia, νομίζω πως εκεί είναι που το El Eternauta παίζει την μπάλα της ζωής του. Ένα επιμελώς ατημέλητο αφαιρετικό (αλλά και αποπνικτικά κλειστοφοβικό) σχέδιο, τόσο εσκεμμένα πειραματικό, όσο και λεπτεπίλεπτα καλλιτεχνικό. Είναι πραγματικά χάρμα οφθαλμών να βλέπεις τον Breccia να πρωτοστατεί στην αποτύπωση των ασπρόμαυρων τεχνικών σχεδίασης, χρησιμοποιώντας πανέξυπνα προς όφελός του τις σκιάσεις και τις αντιθέσεις που του προσφέρουν αυτά τα δύο χρώματα. Μάλιστα, σε συγκεκριμένα καρέ, ο Breccia το πάει και ένα βήμα παραπέρα, κάνοντας χρήση του μαύρου χρώματος για να φωτίσει κάποιες σκηνές, και αντίστοιχα του άσπρου, για να σκουρύνει κάποιες άλλες. Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω συνθέτουν ένα ανορθόδοξο, αβάν-γκαρντ σχέδιο, τόσο παράταιρο και τόσο πολύ καλαίσθητο την ίδια στιγμή, που δεν μπορείς από το να μην καθίσεις και να το θαυμάσεις με το στόμα ανοιχτό. Η Έκδοση - Ένα Κόσμημα Απαράμιλλης Αισθητικής Η Jemma και η DocMZ για άλλη μία φορά μας δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους στο κομμάτι της έκδοσης. Η βιβλιοδεσία του κόμικ είναι στιβαρή και οι σελίδες του είναι σχετικά παχιές, το άρωμα των οποίων και αναδίδει μία νοσταλγική "σχολική" μυρωδιά. Το μεγάλο μέγεθος του κόμικ αναδεικνύει υπέροχα το σχέδιο του Breccia και η γραμματοσειρά που χρησιμοποιείται είναι επίσης ευχάριστη. Το κόμικ κλείνει με τα βιογραφικά στοιχεία των δύο δημιουργών, και φυσικά, δεν νομίζω ότι θα υπήρχε κάποιος πιο κατάλληλος από τον κύριο Κουκουλά, για να κάνει τον πρόλογο ενός τέτοιου έπους. Μήπως όμως ξεχάσαμε να αναφέρουμε κάτι; Φυσικά, το εξώφυλλο του κόμικ, με το αχνό πορτοκαλί χρώμα και την κόκκινη λεζάντα του, είναι αδιαμφισβήτητα το καλυτερότερο εξώφυλλο που έχει υπάρξει για οποιαδήποτε έκδοση του El Eternauta παγκοσμίως, και φυσικά, είναι άνετα ένα από τα ομορφότερα εξώφυλλα που έχω δει ποτέ στη ζωή μου! Συμπερασματικά - Όταν ο Λαός Αντιστέκεται Το El Eternauta 1969 των Oesterheld και Breccia είναι πολλά πράγματα. Είναι ένα κόμικ για την συντροφικότητα και για τις ανθρώπινες σχέσεις... για την πίστη και για την δύναμη του λαού... Είναι ένα κόμικ που μας κρούει τον κώδωνα, για το αν τελικά είμαστε καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε αέναα τα λάθη του παρελθόντος μας... Μα πάνω από όλα όμως, το El Eternauta 1969 είναι ένα κόμικ για όλες εκείνες τις ελεύθερες και ασυμβίβαστες ψυχές, για όλους εκείνους τους σύγχρονους Κοσμοναύτες του Απείρου που υπάρχουν εκεί έξω, οι οποίοι με τις δράσεις τους μας υπενθυμίζουν ότι, τελικά, κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος. Και αυτή ήταν η παρουσίαση παιδιά! Θα χαρώ πάρα πολύ να διαβάσω και τις δικές σας εντυπώσεις που σας άφησε το κόμικ. Εύχομαι καλή ανάγνωση σε όλες και σε όλους! Ευχαριστώ πάρα πάρα πολύ τον @ Dr Paingiver , για το σκανάρισμα και για την διάθεση των εξωφύλλων.

Συνεχίζουν με συνέπεια και προγραμματισμό οι εκδόσεις Jemma Press την κυκλοφορία τόμων με περιπέτειες του Diabolik, του διαβόητου μασκοφόρου κακοποιού που δημιούργησαν οι αδερφές Angela και Luciana Giussani το 1962, για να γίνει στη συνέχεια θρύλος των fumetti neri (μαύρων κόμικς) μυστηρίου και περιπέτειας. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει στα ιταλικά σχεδόν 1.000 τόμοι με τον Diabolik, ενώ για τις ιστορίες του έχουν δουλέψει κορυφαία ονόματα του σεναρίου και του σχεδίου. Η πιο πρόσφατη από αυτές, με τίτλο «Ντιαμπόλικ, ποιος είσαι;» (μετάφραση: Γαβριήλ Τομπαλίδης, 88 σελίδες) είναι ίσως και η πιο ξεχωριστή. Το πρωτότυπο σενάριο ανήκει στις αδερφές Giussani και στην ιστορία, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1968, μαθαίνουμε την προέλευση του ιδιοφυούς αρχιεγκληματία, σε σχέδια των Glauco Coretti και Enzo Facciolo. Δεκαετίες αργότερα, την ίδια ιστορία ξανασχεδιάζει και απογειώνει ο Corrado Roi σε ένα εικαστικά πρωτοποριακό ασπρόμαυρο ριμέικ. «Διατηρώντας το ιμπρεσιονιστικό του στιλ, τις μεγάλες μαύρες πινελιές, τις «πιτσιλιές» που τοποθετεί με μαεστρία, ο Corrado κατόρθωσε να τονίσει όλες εκείνες τις μικρές λεπτομέρειες που έκαναν αυτή την ιστορία κλασική και δελέασαν εμένα και άλλους συγγραφείς να γράψουν σίκουελ», σημειώνει ο θρυλικός Alfredo Castelli στον πρόλογό του. Για το ελληνικό κοινό, η έκδοση αυτή έχει όμως και μια ακόμη ιδιαιτερότητα, καθώς συμπληρώνει μια πολυετή εκκρεμότητα. Όπως επισημαίνει ο Τομπαλίδης στην εισαγωγή του, για πρώτη φορά στην Ελλάδα τα κόμικς με τον Diabolik κυκλοφόρησαν το 1970 από τις εκδόσεις Χ.Μ. / Ε. Χριστοδούλου. Πιθανώς λόγω χαμηλών πωλήσεων κυκλοφόρησαν μόλις τρία τεύχη. Στο τελευταίο από αυτά, με τίτλο «Στο Νομισματοκοπείο», διαφημιζόταν το επόμενο τεύχος με τίτλο «Διαβόλικ ποιος είσαι;», ένα τεύχος που δεν κυκλοφόρησε ποτέ. Σύμφωνα με τον Γαβριήλ Τομπαλίδη: «Το 2025, 55 χρόνια αργότερα, η ίδια ιστορία έμελλε επιτέλους να κυκλοφορήσει στη χώρα μας, αυτή τη φορά σχεδιασμένη από τον μεγάλο Corrado Roi. Έτσι συμπληρώνεται με τον καλύτερο τρόπο ένα μεγάλο κενό για τους Έλληνες λάτρεις του χαρακτήρα, σε μια ιστορία που αποτελεί και ιδανικό σημείο εκκίνησης για νέους αναγνώστες». Και το σχετικό link...

Τέλη δεκαετίας του ’60 και ένα αυγουστιάτικο βράδυ που ο Χουάν Σάλβο παίζει χαρτιά με τους φίλους του, νιφάδες πέφτουν πάνω από το Μπουένος Άϊρες. Μόνο που δεν είναι χιόνι, αλλά μια ύπουλη βροχή θανάτου που προξενούν εξωγήινοι, η οποία σπέρνει αθόρυβα τον τρόμο, θερίζοντας κάθε μορφή ζωής στην πόλη. Ο Σάλβο, ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας, μεταμορφώνεται σε μάχιμο αγωνιστή και, μαζί με μια μικρή ομάδα επιζώντων, αντιστέκεται απέναντι σε γιγάντια σκαθάρια με ακτινοπυροβόλα και ανθρώπους-ρομπότ στους ερειπωμένους δρόμους της πρωτεύουσας. Έμπνευση του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, το μετααποκαλυπτικό γκράφικ νόβελ τρόμου «El Eternauta» είχε ήδη καθιερωθεί μια από τις πιο δημοφιλείς σειρές κόμικ της Αργεντινής από το 1957 έως το 1959, όταν δημοσιευόταν σε συνέχειες στο εβδομαδιαίο περιοδικό κόμικς Hora Cero, σε σχέδια του Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες (κυκλοφόρησε σε δύο τόμους στα ελληνικά από τις εκδόσεις Jemma Press, σε μετάφραση Ντίνας Σώτηρα). Το 1969 ο Έστερχελντ συνεργάστηκε με τον εικονογράφο Αλμπέρτο Μπρέτσια και μαζί επανήλθαν με μια ριζικά διαφορετική και σκοτεινότερη εκδοχή, που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει ότι θα εξελισσόταν σε ένα κλασικό πολιτικό έργο της λατινοαμερικανικής εικονογραφημένης αφήγησης. Μάλιστα, αναγνώστες του περιοδικού Gente, όπου δημοσιεύθηκε σε συνέχειες το ριμέικ «El Eternauta 1969: ο κοσμοναύτης του απείρου» παραπονέθηκαν για το δυστοπικό ύφος και τις πολιτικές αιχμές, ζητώντας μάλιστα αλλαγές στα σχέδια. Ο Μπρέτσια αρνήθηκε και ο Έστερχελντ αναγκάστηκε απλώς να επιταχύνει το φινάλε. Παρά τη βιαστική ολοκλήρωση, το γκράφικ νόβελ αγαπήθηκε από την ισπανική και την ιταλική αγορά, ενώ ο προφητικός χαρακτήρας των σκηνών μάχης στις αντιδικτατορικές διαδηλώσεις του ’70 στο κέντρο της πρωτεύουσας της Αργεντινής ανάμεσα σε διαδηλωτές, στρατό και παρακρατικούς συνέβαλε στην επιτυχία του. Τον περασμένο Μάιο το έργο των Έστερχελντ και Μπρέτσια μεταφέρθηκε και σε μίνι σειρά έξι επεισοδίων στο Netflix, ενώ πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά βιβλιοπωλεία από μια σύμπραξη των εκδόσεων Jemma Press και DocMZ Publishing, σε μετάφραση Δανάης Ταχταρά. Αντιλαμβανόμενος τα όρια της άμεσης πολιτικής κριτικής σε μια περίοδο όξυνσης του Ψυχρού Πολέμου και διαδοχικών αμερικανικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική, ο Έστερχελντ χρησιμοποίησε την επιστημονική φαντασία ως ασφαλές όχημα για να μιλήσει για την καταστολή, τον φόβο και τη χειραγώγηση. Η εξωγήινη εισβολή λειτουργεί ως μεταφορά για τις αθέατες δυνάμεις που ελέγχουν και απειλούν τις κοινωνίες, ενώ ο Σάλβο ενσαρκώνει τη συλλογική εμπειρία των λατινοαμερικανικών λαών: τον άνθρωπο που αναγκάζεται να αντισταθεί, ακόμη και όταν ο κόσμος γύρω του μοιάζει να έχει καταρρεύσει. Η πειραματική εικονογραφία του Μπρέτσια – τα κολάζ, οι σκιές, το συνεχές παιχνίδι με το μαύρο, η ανομοιομορφία των καρέ και η έλλειψη περιγραμμάτων – είναι οργανικό κομμάτι του σχολιασμού. «Η πολιτική κατάσταση ήταν σκοτεινή και απρόβλεπτη, αντίστοιχη και η σχεδιαστική της απόδοση. Ο Μπρέτσια κατάφερε να περιγράψει με αφηρημένες εικόνες, συχνά μόνο με γραμμές ή σκιές, τον τρόμο, τη μοναξιά, την απόγνωση, την προδοσία. Αλλά με τα ποικίλα τεχνάσματα και τους πειραματισμούς του κατάφερε επίσης να δείξει και την αλληλεγγύη, την ανθρωπιά, την αντίσταση», αναφέρει ο Γιάννης Κουκουλάς, ιστορικός τέχνης και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ο οποίος υπογράφει και την εισαγωγή της έκδοσης. Προφητικό έργο Μπορεί οι αναγνώστες του Gente να είχαν θορυβηθεί από τις απεικονίσεις των μαχών με τους εξωγήινους στο κέντρο του Μπουένος Άϊρες, αλλά τελικά αποδείχθηκαν προφητικές. Στη δεκαετία του ’70 η πόλη συγκλονιζόταν από διαδηλώσεις ενάντια στην κρατική καταστολή, τη φτώχεια, τις συνεχείς στρατιωτικές παρεμβάσεις στην πολιτική ζωή και την κλιμακούμενη βία που ακολούθησε την ανατροπή των δημοκρατικών κυβερνήσεων. Οι εικόνες των οδομαχιών στο κόμικ θύμιζαν επικίνδυνα εκείνες των πραγματικών συγκρούσεων ανάμεσα σε φοιτητές, αριστερές οργανώσεις και τις δυνάμεις ασφαλείας. Αυτή η σύγκλιση ζωής και αφήγησης είναι και ένας από τους λόγους που, όπως επισημαίνει ο κ. Κουκουλάς, «η επίθεση που δέχονται οι ανθρώπινες κοινωνίες από τις ποικίλες εξουσίες, κυρίως τις πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές, είναι εξίσου βίαιη με την εξωγήινη που περιγράφουν οι Έστερχελντ και Μπρέτσια, κι ας έχουν περάσει αρκετές δεκαετίες από τη φιλοτέχνηση του “El Eternauta”. Η Ιστορία κάνει κύκλους και επαναλαμβάνεται όπως το αιώνιο ταξίδι του κοσμοναύτη του απείρου, πότε βίαια και πότε σαν φάρσα, αλλά ακόμη δεν έχει τελειώσει». Η αλληγορία του «El Eternauta» γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συνδεθεί με τη βιογραφία του δημιουργού του. Το 1976 ο Έστερχελντ συνεργάστηκε ξανά με τον Λόπες για τη συνέχεια της σειράς. Ωστόσο, η συμμετοχή του στην ακροαριστερή επαναστατική οργάνωση των Μοντονέρος και η δουλειά του πάνω στην εικονογραφημένη βιογραφία του Τσε και της Εβίτα Περόν τον έκαναν στόχο του καθεστώτος του Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα (1976-1981). Τόσο ο ίδιος όσο και οι τέσσερις κόρες του με τους συντρόφους τους «εξαφανίστηκαν» το 1977, όντας θύματα των μηχανισμών βίας και ελέγχου που προέβλεπε στα έργα του. Και το σχετικό link...

Ένα από τα σημαντικότερα, για κάποιους ενοχλητικά και για κάποιους άλλους απολαυστικά, χαρακτηριστικά της τέχνης στην εποχή της τεράστιας διάδοσης της pop culture εντός του μεταμοντερνισμού είναι οι άνευ όρων και ορίων αναπλαισιωτικές πρακτικές των καλλιτεχνών. Είναι πολύ συνηθισμένο να αποσπάται από το αρχικό του περιβάλλον και πλαίσιο ένας χαρακτήρας, μια εικόνα ή και μια ολόκληρη υπόθεση και να τοποθετούνται σε ένα ριζικά διαφορετικό πλαίσιο. Από τέτοιες μεταφορές προκύπτουν ενδιαφέρουσες διασταυρώσεις (crossovers) μεταξύ των φαινομενικά πιο ετερόκλητων προσώπων και καταστάσεων. Κάπως έτσι ο Predator συνάντησε το Alien, οι Simpsons τους χαρακτήρες από το Futurama, o Κινγκ Κονγκ τον Γκοτζίλα και ο Μπάτμαν τον Ντίλαν Ντογκ, ο Σούπερμαν έγινε αξιωματούχος και εργαλείο της Σοβιετικής Ένωσης κι οι Avengers ταξίδεψαν στην Ελισαβετιανή Αγγλία. Από τη διαρκή κινητικότητα μεταξύ χαρακτήρων από τόπο σε τόπο κι από εποχή σε εποχή συχνά προκύπτουν θαυμαστά αποτελέσματα, αλλόκοτα, αναπάντεχα και γι’ αυτό ελκυστικά και σαγηνευτικά. Μια τέτοια περίπτωση είναι αναμφίβολα και «Ο Δράκουλας στο Φαρ Ουέστ» των Gianluca Piredda και Luca Lamberti (εκδόσεις Jemma Press, μετάφραση: Γαβριήλ Τομπαλίδης, 56 σελίδες). Όπως περιγράφουν και οι δημιουργοί του τολμηρού εγχειρήματος: «Ο διασημότερος βρικόλακας του κόσμου, δημιούργημα του Μπραμ Στόκερ, παρουσιάστηκε κατά καιρούς σε διάφορες εκδοχές του, αλλά σχεδόν πάντα με έναν στερεοτυπικό τρόπο, κατοικώντας σε κρύπτες ή ανήλιαγα κάστρα, βυθισμένα στο απόλυτο σκοτάδι. Αποφασίσαμε λοιπόν να δώσουμε μια αλλαγή πορείας στον χαρακτήρα, να τον μετακινήσουμε… στην ύπαιθρο. Και ποιος είναι ο χώρος που περισσότερο απ’ οποιονδήποτε άλλο παραπέμπει σε αυτήν, με τις απέραντες πεδιάδες, τα λιβάδια, τα φαράγγια, τις ερήμους, τα βραχώδη όρη και τις εκπληκτικές και φανταστικές περιπέτειες; Η απάντηση έρχεται αυθόρμητα… η μοναδική Άγρια Δύση, μαγική όπως πάντα, αλλά επιπροσθέτως με την πρωτοτυπία τού να ζει ένας μυθικός χαρακτήρας όπως ο Δράκουλας ανάμεσα σε καουμπόηδες και ινδιάνους». Το πρώτο τεύχος συνοδεύεται από fan art gallery με έργα των Tasmar, Δημήτρη Αβραμόπουλου, Στηβ Στηβακτή, Ηλία Κυριαζή και Αντώνη Γαλάτη και κυκλοφορεί με εξώφυλλο του Νίκου Σταυριανού. Και το σχετικό link...

Στα πρότυπα των κλασικών ερωτικών fumetti τρόμου των δεκαετιών του '60 και '70, όπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο, η Jemma Press φέρνει στην Ελλάδα τη σειρά Suspiria του Luca Montagliani. H Suspiria και οι 3 αδερφές της Νένια Καντελάρια, Σουντάρια και Γριμόρια είναι οι σκοτεινές θεές, κόρες του Εωσφόρου, που βασανίζουν τις ψυχές των αμαρτολών στο βασίλειο του σκότους. Το άλμπουμ αποτελείται από 3 ιστορίες, όπου στη μεν πρώτη η Suspiria μας συστήνει τις αδερφές της και το έργο τους, ενώ στις άλλες δύο βλέπουμε τη μεν Γριμόρια να ερωτεύεται και τη δε Νένια να ικανοποιεί τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες των ψυχών. Οι ιστορίες είναι οι εξής: - Η κόλαση υπάρχει (σενάριο, σχέδιο Luca Laca Montagliani) - H ιστορία του Μ (σενάριο Luca Laca Montagliani, σχέδιο Andrea Jula) - Εκεί που πεθαίνουν οι ψυχές (σενάριο Luca Laca Montagliani, σχέδιο Andrea Jula) Το τεύχος κυκλοφόρησε το Νοέμβριο του 2022 στο AthensCon, όπου ο δημιουργός του Montagliani ήταν προσκεκλημένος της Jemma και υπέγραφε/σχεδίαζε τα τεύχη. Ευχαριστούμε για υπόλοιπα εξώφυλλα τον albert.

Ο ανυποχώρητος αγώνας και η συγκινητική αλληλεγγύη των απλών ανθρώπων ενάντια στην πανίσχυρη εξουσία βρίσκεται στο επίκεντρο της δεύτερης εκδοχής του «Ετερνάουτα» των Έκτορ Έστερχελντ και Αλμπέρτο Μπρέτσια. O Έκτορ Έστερχελντ πλήρωσε με τη ζωή του τα αριστουργηματικά έργα του (η χούντα της Αργεντινής τον δολοφόνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1970) και την πολιτική του δράση. Στα πρώτα συγκαταλέγεται αναμφίβολα το «Eternauta» που συνέγραψε από το 1955 ώς το 1957 και σχεδίασε ο Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες (κυκλοφόρησε σε δύο τόμους από τις εκδόσεις Jemma Press και είναι χρόνια τώρα εξαντλημένο). Σε αυτή την πρώτη εκδοχή του «Eternauta» βασίστηκε και η ομώνυμη σειρά του Netflix, της οποίας ολοκληρώθηκε η πρώτη σεζόν με πολύ θετικές κριτικές και αναμένεται η δεύτερη. Το πέρασμα των ετών όμως έφερε στη Λατινική Αμερική ακόμα δυσκολότερες συνθήκες από αυτές της δεκαετίας του 1950. Δικτατορικά στρατοκρατικά καθεστώτα ανεβοκατέβαιναν σε κάθε χώρα από τη Βολιβία και το Περού μέχρι την Αργεντινή και την Παραγουάη ενώ η αμερικανική παρέμβαση γινόταν όλο και πιο εξόφθαλμα, όλο και πιο κυνικά. Ο Εστερχελντ, που διαρκώς ριζοσπαστικοποιούσε την πολιτική σκέψη και πρακτική του ως μέλος ακροαριστερών οργανώσεων, συνειδητοποίησε το 1969 ότι η πρώτη εκδοχή του «Eternauta» δεν τον εξέφραζε πια. Αποφάσισε να ξαναγράψει το σενάριο διατηρώντας τη βασική ιδέα σταθερή, αλλά τροποποιώντας αρκετές κρίσιμες λεπτομέρειες, ενώ ανέθεσε το σχέδιο στον φίλο και συνεργάτη του Αλμπέρτο Μπρέτσια, με τον οποίο πριν λίγους μήνες είχαν φιλοτεχνήσει την Βιογραφία του Τσε Γκεβάρα (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Οξύ»). «El Eternauta 1969», συνέκδοση Jemma Press και DocMZ Publishing. Mετάφραση: Δανάη Ταχταρά, σελ. 64 Στη νέα μορφή, με την αφαιρετική, σκοτεινή, αριστουργηματική ζωγραφική του Μπρέτσια, η Γη και πάλι δέχεται την εξωγήινη επίθεση. Λευκές νιφάδες πέφτουν από τον ουρανό αλλά δεν είναι χιόνι. Όποιος εκτίθεται σε αυτές πεθαίνει ακαριαία και σε λίγες ώρες το Μπουένος Άϊρες γεμίζει πτώματα. Σύντομα, οι εμβρόντητοι επιζήσαντες έρχονται αντιμέτωποι με το δεύτερο κύμα της επίθεσης, με κατευθυνόμενα εξωγήινα πλάσματα που εξολοθρεύουν ό,τι κινείται αλλά και με εξανδραποδισμένα ανθρώπινα πλάσματα που συνεργάζονται με τον κατακτητή. Οι λιγοστοί ζωντανοί πρέπει να συνεργαστούν, να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον, να επινοήσουν λύσεις και να αντισταθούν σε μια αδίστακτη, νέα, απρόβλεπτη μορφή εξουσίας που σπέρνει τον θάνατο. Βασικός στόχος αυτής της εξουσίας είναι το μυαλό των ανθρώπων που προσπαθούν να κατακτήσουν με κάθε τρόπο. Οι εξωγήινοι δεν φτάνει να αιχμαλωτίσουν, να εξολοθρεύσουν ή να εξαϋλώσουν τα σώματα των ανθρώπων, θέλουν να εξουσιάσουν το μυαλό τους χρησιμοποιώντας γι’ αυτό άλλα υποδουλωμένα πλάσματα και μια υπερεξελιγμένη τεχνολογία. Οι άνθρωποι δεν θα το βάλουν κάτω. Με απλά τεχνάσματα όπως η μάσκα θαλάσσης του πρωταγωνιστή – σήμα κατατεθέν και σύμβολο του «Eternauta» – θα αντισταθούν. Το μεγαλύτερο σοκ όμως, και μεγαλύτερη διαφορά από την πρώτη εκδοχή, θα έρθει όταν μάθουν πως δεν θα έχουν καμιά βοήθεια από την υπόλοιπη Γη, καθώς οι ηγέτες των μεγάλων κρατών έχουν έρθει σε συμφωνία με τους εξωγήινους και έχουν παραδώσει τη Λατινική Αμερική για να γλιτώσουν τις χώρες τους. Αντί να απελπιστούν, πεισμώνουν ακόμα περισσότερο. Κι έτσι προχωρά ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία, ο αγώνας των αμυνόμενων ενάντια στους ιμπεριαλιστές που όποια μορφή κι αν έχουν, στοχεύουν στο μυαλό. Και το σχετικό link...

Μια συνέκδοση της Jemma Press και της DocMZ Publishing ξαναζωντανεύει ένα εμβληματικό έργο της πλούσιας παράδοσης κόμικς της Αργεντινής με έντονες πολιτικές αιχμές που παραμένουν επίκαιρες. Η Jemma Press, σε συνεργασία με την DocMZ Publishing, κυκλοφορεί ένα εμβληματικό έργο της αργεντίνικης σχολής κόμικς, το θρυλικό «El Eternauta 1969», με τον τίτλο «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Φέτος μεταφέρθηκε αυτούσιο στη μικρή οθόνη μέσω του Netflix. Είναι η δεύτερη φορά που η Jemma εκδίδει το έργο του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ. Είχε προηγηθεί το 2008-2009 η δίτομη έκδοση της πρώτης μορφής του κόμικ που δημοσιεύτηκε μεταξύ του 1955 και του 1957. Ο Λευτέρης Σταυριανός, που κρύβεται πίσω από την Jemma, ήξερε το κόμικ από παλιά ως αναγνώστης αρχικά, όπως μου αναφέρει. «Η πρώτη μου επαφή με τον “Κοσμοναύτη του Απείρου” ήταν από τις σελίδες του περιοδικού “Σκορπιός”, όπου είχε δημοσιευτεί ένα μεγάλο μέρος της κλασικής εκδοχής του έργου στα ελληνικά, τη δεκαετία του ’80. Δυστυχώς, η δημοσίευση δεν ολοκληρώθηκε κι έτσι δεν μπόρεσα να μάθω ποτέ πώς τελείωνε – αυτός ήταν και ο λόγος που προχώρησα στην κυκλοφορία της ιστορίας των Έστερχελντ – Λόπεζ στα ελληνικά το 2008, όταν η Jemma Press έκανε ακόμα τα πρώτα της βήματα. Η εκδοχή του 1969 διατηρεί πολλά από τα στοιχεία της κλασικής ιστορίας, έχει όμως μια πιο σκοτεινή και πολιτικά αιχμηρή διάσταση σε σχέση με την εκδοχή που κυκλοφόρησε τη δεκαετία του ’50». Το πρώτο «El Eternauta» που εξέδωσε είναι πλέον εξαντλημένο. Ο Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, δημιουργός του «El Eternauta 1969». Ιστορικά, το «El Eternauta 1969» – το κόμικ που εκδίδεται τώρα – εμφανίστηκε δώδεκα χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση του ορίτζιναλ έργου που είχε γράψει ο Έστερχελντ και είχε εικονογραφήσει ο Φρανσίσκο Σολάνο-Λόπεζ. Ο Έστερχελντ αποφάσισε να επανέλθει στο ίδιο έργο, αυτήν τη φορά συνεργαζόμενος με τον Αλμπέρτο Μπρέτσια, επιδιώκοντας μια νέα, πιο τολμηρή εκδοχή. Το πρώτο «El Eternauta» αποτελούσε ήδη μια σπουδαία ιστορία επιστημονικής φαντασίας με έντονες πολιτικές αιχμές, τοποθετημένη σε μια περίοδο βαθιάς κοινωνικής και πολιτικής ταραχής στην Αργεντινή και τη Λατινική Αμερική. Ο Αλμπέρτο Μπρέτσια. Στα χρόνια που ακολούθησαν την έκδοσή του όμως η κατάσταση στην Αργεντινή επιδεινώθηκε, με διαδοχικά πραξικοπήματα και κυβερνητική αστάθεια, ενώ διεθνώς ο Ψυχρός Πόλεμος και ο πόλεμος του Βιετνάμ αναδιαμόρφωναν το παγκόσμιο σκηνικό. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Έστερχελντ ριζοσπαστικοποιήθηκε πολιτικά. Θεωρώντας ότι το αρχικό κομικ δεν εξέφραζε πλέον τις ιδέες και τη ματιά του, αποφάσισε το 1969 να το αναδιαμορφώσει. Με τον Μπρέτσια στον σχεδιασμό, προσέθεσε αφηρημένα στοιχεία, πειραματικές τεχνικές και πιο δυστοπικό ύφος, ενώ ενίσχυσε τον αντιιμπεριαλιστικό και πολιτικό χαρακτήρα της ιστορίας. Εικόνα από την τηλεοπτική μεταφορά του στο Netflix το 2025. Γιατί αποφάσισαν από την Jemma Press να το συνεκδώσουν με την DocMZ Publishing; Την απορία μού λύνει ο Γιάννης Ιατρού της DocMZ, ο οποίος έκανε το πρώτο βήμα γι’ αυτήν τη σημαντική κυκλοφορία: «Η Jemma Press είναι ένας εκδοτικός οίκος που παρακολουθώ από παιδί και μπορώ να πω ότι η δραστηριότητά της όλα αυτά τα χρόνια μού έχει ασκήσει καθοριστική επιρροή, όπως και σε χιλιάδες ακόμα Έλληνες αναγνώστες. Πρόκειται για έναν εκδοτικό οίκο που σύστησε στο ελληνικό κοινό σπουδαίους τίτλους και καλλιτέχνες, τους οποίους διαφορετικά μπορεί να αγνοούσαμε», λέει. «Τέτοια ήταν και η περίπτωση του “Κοσμοναύτη του Απείρου”, τον οποίο έμαθα χάρη στην έκδοση της Jemma πριν από σχεδόν 20 χρόνια. Αμέσως λοιπόν μόλις ενδιαφέρθηκα για τον συγκεκριμένο τίτλο, απευθύνθηκα στον Λευτέρη – και με μεγάλη μου χαρά δέχτηκε να συνεργαστούμε». Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Παρότι τα βασικά στοιχεία της πλοκής του κόμικ παρέμειναν τα ίδια – μια φονική τοξική χιονόπτωση, η εισβολή εξωγήινων που επιδιώκουν τον έλεγχο του νου και η αντίσταση των απλών ανθρώπων –, στην εκδοχή του 1969 η εισβολή περιορίζεται στη Νότια Αμερική. Οι εξωγήινοι κατακτητές συνεργάζονται με τις μεγάλες δυνάμεις – ΗΠΑ, ΕΣΣΔ κ.ά. –, αφήνοντας το κεντρικό και νότιο τμήμα της αμερικανικής ηπείρου προδομένο και αποκλεισμένο στον αγώνα του για επιβίωση. Η αφήγηση αντικατοπτρίζει το πολιτικό κλίμα της εποχής, όταν χούντες που δημιουργούνταν με τις ευλογίες των ΗΠΑ κατέστρεφαν ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Η πειραματική εικονογραφία του Μπρέτσια – κολάζ, μαύρες πιτσιλιές, απουσία καθαρών γραμμών – σε συνδυασμό με το πολιτικά φορτισμένο σενάριο ενόχλησαν το κοινό του εβδομαδιαίου περιοδικού «Gente», όπου δημοσιευόταν το έργο. Από την πρώτη κιόλας εβδομάδα κυκλοφορίας του, οι αναγνώστες εξέφρασαν παράπονα ότι ήταν πολύ απαισιόδοξο και δυσνόητο. Έτσι, έπειτα από τέσσερις μήνες, το κόμικ διακόπηκε, με τον Έστερχελντ να αναγκάζεται να δώσει ένα βιαστικό, αλλά συμβολικό τέλος. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Το 1976, εν μέσω ακόμη πιο σκοτεινών εποχών, ο Έστερχελντ συνεργάστηκε ξανά με τον Λόπεζ για το δεύτερο μέρος που θα συνέχιζε την ιστορία. Ως μέλος της επαναστατικής οργάνωσης Μοντονέρος, ζούσε πλέον κυνηγημένος. Απήχθη το 1977 από παρακρατικούς και πιθανότατα δολοφονήθηκε το 1978, όπως και οι τέσσερις κόρες του – οι δύο από αυτές ήταν έγκυοι την εποχή της απαγωγής τους, με διάφορες εικασίες να θέλουν τα δυο εγγόνια του να είναι ζωντανά σήμερα. Παρά την τραγική μοίρα της οικογένειάς του, η μορφή του πρωταγωνιστή Χουάν Σάλβο, με την απλή μάσκα κατάδυσης, έγινε η απόλυτη εικόνα του αγώνα απέναντι στην καταπίεση – γεγονός που αποτυπώθηκε και στη μεταφορά του Netflix το 2025. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Σήμερα, δεκαετίες αργότερα, το έργο παραμένει επίκαιρο, καθώς η κριτική του απέναντι στην καταχρηστική εξουσία, την προπαγάνδα και την καταπίεση εξακολουθεί να αντανακλά τον σύγχρονο κόσμο. «Νομίζω πως τόσο το “El Eternauta 1969” όσο και το προγενέστερό του, “El Eternauta”, θα παραμένουν επίκαιρα για όσο θα υπάρχει η σχέση εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου. Κρίνοντας από το τι συμβαίνει σήμερα στον πλανήτη, πιθανόν για πάντα», τονίζει ο Λευτέρης. Πέρα όμως από αυτό, σαν να προφήτευσε ότι για δύο χρόνια ολόκληρος ο πλανήτης θα βαλλόταν από έναν αόρατο αλλά θανατηφόρο ιό – όπως ακριβώς οι τοξικές χιονόμπαλες του έργου που τρομοκρατούν τον κόσμο –, τις τρομακτικές επιπτώσεις του οποίου συνεχίζει να βιώνει. Σίγουρα η εικονογραφία του Netflix βοήθησε, το έκανε πιο ξεκάθαρο αυτό. Τι το κάνει όμως τόσο ιδιαίτερο έπειτα από τόσα χρόνια; Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Λευτέρης Σταυριανός: Εκτός από την ιστορία την ίδια, που αποτελεί μια ατμοσφαιρική, μετα-αποκαλυπτική αλληγορία για την πολιτική αντίσταση, το «El Eternauta 1969» έχει και το πλεονέκτημα της εξαιρετικής εικονογράφησης. Ο Αλμπέρτο Μπρέτσια, με το χειρονομιακό σχέδιό του, τα ανισομερή πάνελ και τις πρωτοποριακές συνθέσεις του, καταφέρνει να δημιουργήσει ένα οπτικό αποτέλεσμα μοναδικό για τον αναγνώστη και να παρουσιάσει μια δουλειά που παραμένει αβανγκάρντ μέχρι και σήμερα. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Γιάννης Ιατρού: Η ιστορία του «Κοσμοναύτη του Απείρου» είναι μια ιστορία αντίστασης ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, η οποία άγγιξε βαθιά ολόκληρο τον κόσμο και έγινε μία από τις πιο εμβληματικές σειρές κόμικ στην Αργεντινή, σε συνδυασμό με την τραγική μοίρα του δημιουργού της. Ήταν η εκδοχή του 1969 όμως αυτή που διαδόθηκε ευρέως στην Ευρώπη, προκαλώντας το ενδιαφέρον του κοινού και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού για τη συγκλονιστική περιπέτεια του μασκοφόρου πρωταγωνιστή της. Μεταξύ των έργων του Έστερχελντ, το «El Eternauta 1969» έχει αναμφίβολα μία ξεχωριστή θέση, όντας ένα από τα πιο επιδραστικά έργα της αργεντίνικης πολιτισμικής κληρονομιάς. Στόχος μας είναι να βγάλουμε κι άλλα έργα, τόσο του Μπρέτσια όσο και του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, αλλά και άλλων, προκειμένου να αναδείξουμε την εντυπωσιακά πλούσια παράδοση κόμικς της Αργεντινής. Και το σχετικό link...

X εις τον Ψ Η επίσκεψη στον ψυχοθεραπευτή, πάλαι ποτέ ταμπού, στις μέρες μας είναι τόσο συνηθισμένη όσο τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ. Άραγε το αστικό μοντέλο έχει συντελέσει σε αυτό με τους απάνθρωπους ρυθμούς του, την ώθηση προς την ατομικότητα και την όλο αυξανόμενη αγωνία της επιβίωσης; Μήπως οι άνθρωποι είχαν πάντα την ανάγκη για παρηγοριά από τον υπαρξιακό τρόμο, παλιότερα με τη μορφή του σαμάνου, μεταγενέστερα του ιερέα, και τώρα του ψυχαναλυτή; Ή είναι απλώς μια μόδα, ένα νέο προϊόν προς κατανάλωση; Στο «Χ εις τον Ψ», η Αλέξια Οθωναίου με καυστικό χιούμορ και παιγνιώδη διάθεση άλλοτε διερευνά αυτά τα ερωτήματα και άλλοτε χρησιμοποιεί τη σχέση θεραπευτή-θεραπευόμενου σαν όχημα για να μιλήσει για τις ανθρώπινες σχέσεις, τα υπαρξιακά αδιέξοδα και την ανθρώπινη κατάσταση εν γένει, επιβεβαιώνοντας ή αποδομώντας τα στερεότυπα γύρω από την ψυχανάλυση. Κείμενο & Σχέδιο: Αλέξια Οθωναίου Προλογίζει ο Γιάννης Κιμπουρόπουλος 208 σελίδες, τετράχρωμο με σκληρό εξώφυλλο Τιμή: 22,00 € ISBN: 978-618-5623-91-3 El Eternauta 1969 - Ο Κοσμοναύτης του Απείρου Μπουένος Άιρες. Θανατηφόρο «χιόνι» πέφτει από τον ουρανό. Οι δρόμοι γεμίζουν από τα άψυχα σώματα όσων δεν πρόλαβαν να βρουν καταφύγιο. Ο Χουάν Σάλβο και οι δικοί του κλείνονται στο σπίτι, όμως οι προμήθειες τελειώνουν και η επικοινωνία με τον έξω κόσμο έχει κοπεί. Η στιγμή που θα αναγκαστούν να βγουν έξω πλησιάζει∙ και μαζί της η μεγαλύτερη απειλή που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Το El Eternauta 1969 είναι η πιο σκοτεινή και πολιτικά αιχμηρή εκδοχή του κλασικού El Eternauta, το οποίο είχε κυκλοφορήσει την δεκαετία του ’50 σε κείμενα του Héctor Germán Oesterheld και σχέδια του Francisco Solano Lopez (στα ελληνικά κυκλοφόρησε σε δύο τόμους (2008-2009) από την Jemma Press και μετάφραση της Ντίνας Σώτηρα). Ο Oesterheld, απογοητευμένος πια από τον ρεαλισμό του αρχικού έργου, συνεργάζεται ξανά στο σχέδιο με έναν θρύλο των αργεντίνικων κόμικς, τον Alberto Breccia, για να του δώσει νέα μορφή: πειραματική, αφαιρετική, με πρωτοποριακά κολάζ, ασύμμετρα καρέ, σκοτεινή ατμόσφαιρα και έντονη πολιτική φόρτιση. Σενάριο: H. G. Oesterheld Σχέδιο: Alberto Breccia Μετάφραση: Δανάη Ταχταρά 64 σελίδες, ασπρόμαυρο με σκληρό εξώφυλλο Τιμή: 19,95 € Συνέκδοση: Jemma Press × DocMZ Publishing Jemma Press ISBN: 978-618-5623-89-0 DocMZ Publishing ISBN: 978-618-87492-5-2 Kuro + Suspiria Η καθημερινότητα στον Νεκρόκοσμο είναι σκέτη φρίκη αν είσαι χαμηλόβαθμος δαίμονας, ιδίως αν δουλεύεις στις νέες αφίξεις του «Τομέα Διαλογής Ψυχών»... Ρουτίνα, γραφειοκρατία και ατελείωτη βαρεμάρα. Το όνειρο του Γαβριήλ είναι να ξεφύγει απ’ όλα αυτά και να ζήσει στη Γη σαν απλός άνθρωπος. Η επιθυμία του όμως, για καλή(;) του τύχη, θα γίνει αντιληπτή από τη νεαρή Πριγκίπισσα του Νεκρόκοσμου, Suspira και την Kuro το μαγικό μαύρο γατί... Σενάριο: Luca Laca Montagliani Σχέδιο: Tasmar & Special guest: Tomek Μετάφραση σεναρίου από τα Ιταλικά: Γαβριήλ Τομπαλίδης 48 Σελ. Δίχρωμο Τιμή: 7,50€ ISBN: 978-618-5623-92-0 Όχι και τόσο κατάλληλο για παιδιά Suspiria - Βασίλισσα του Νεκρόκοσμου: O Αιρετικός Στο μυθολογικό σύμπαν του Λούκα Λάκα Μονταλιάνι,o Λούσιφερ, πατέρας της Σουσπίρια και των αδελφών της, έχει αυτοεξοριστεί σε μια κατάσταση αιώνιου ύπνου και το σώμα του κείτεται σε μια κρύπτη του Νεκρόκοσμου. Τι τον οδήγησε όμως σε αυτή την οικειοθελή εξορία; Μια τραγική ιστορία σε πέντε κεφάλαια Σενάριο: Luca Laca Montagliani Σχέδιο: Andrea Bulgarelli & Luca Laca Montagliani Εικαστικό εξωφύλλου: Alex Horley Μετάφραση από τα Ιταλικά: Γαβριήλ Τομπαλίδης 96 Σελ. M/A Τιμή: 9,95€ ISBN: 978-618-5623-90-6 18+

Στην Ελλάδα με την τεράστια ιστορία και τις ατέλειωτες παραδόσεις, τα ψηλά βουνά, τα άγρια πελάγη και τα πυκνά δάση, έχουμε αμέτρητα παραμύθια, μύθους και θρύλους, ιστορίες με ξωτικά, καλικάντζαρους, στοιχειά και άλλα παράξενα πλάσματα. Πολλές από αυτές τις ιστορίες χάθηκαν με το πέρασμα των χρόνων, λίγες διασώθηκαν ατόφιες και κάποιες επιβιώνουν παραλλαγμένες. Ο Θανάσης Πετρόπουλος, λάτρης αυτών των ιστοριών, εδώ και χρόνια «αντλώντας έμπνευση από τις πιο αλαφροΐσκιωτες γωνιές της εγχώριας λαογραφίας», όπως εύστοχα περιγράφει ο συγγραφέας και μεταφραστής Χρυσόστομος Τσαπραΐλης, σκαρώνει τις δικές του απολαυστικές ιστορίες από την ελληνική επαρχία του τέλους του 19ου αιώνα και δημιουργεί τα «Μυστήρια Πράματα» που κυκλοφορούν από το 2019 από τις εκδόσεις Jemma Press. Ο πρώτος τόμος περιλάμβανε τις ιστορίες που είχαν δημοσιευτεί πρώτη φορά στην πλατφόρμα socomic.gr ενώ ακολούθησαν οι «Λύκοι της Ζήρειας» το 2020, τα «Σαγανάκια» το 2021, τα «Σκυλιά Μαύρα» το 2023 και φέτος το «Ξυλόκαστρον & πέριξ». Πρωταγωνιστές του όπως πάντα είναι οι δύο φίλοι και κυνηγοί του ανορθόδοξου και του μεταφυσικού, ο ψύχραιμος, κυνικός και μεθοδικός Φιλήμων Καρτέρης, ερευνητής καθηγητής του Πανεπιστημίου των Αθηνών, ιδρυτής της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας, και ο τραχύς, οξύθυμος και παρορμητικός Σερ Ζάκαρυ Νίκολσον, Ιρλανδός φιλέλλην περιηγητής και Ιππότης του Τάγματος του Μαύρου Σκύλου. Οι δυο τους, πάντα με διάθεση χιούμορ και συζήτησης, ακάματα περιδιαβαίνουν την ελληνική ύπαιθρο της Πελοποννήσου, προσπαθώντας να κατανοήσουν έναν κόσμο σκοτεινό και αφιλόξενο και να αντιπαρέλθουν επικίνδυνα όντα και εχθρικούς χωρικούς. Στον τελευταίο τόμο, με εξώφυλλο που παραπέμπει άμεσα στον ρομαντικό «Περιπλανώμενο Πάνω από τη Θάλασσα της Ομίχλης» του Κάσπαρ Νταβίντ Φρίντριχ, ξεκινούν από τον Ισθμό της Κορίνθου το 1892 και προχωρούν στο Ψηλό Λιθάρι στα βόρεια των Τρικάλων Κορινθίας, στο Μάρκασι και στο Ξυλόκαστρο και έρχονται αντιμέτωποι με το στοιχειό μιας ορεινής πηγής, με τους ανεμοστρόβιλους που από μέσα τους περνούν δαιμόνια και ξωτικά και τέλος, με την Κυρά της Βρύσης που θυμώνει πολύ όταν της κλέβουν το νερό. Παρ’ όλα αυτά θα τα βγάλουν πέρα για να προετοιμάσουν τις επόμενες εξορμήσεις τους στη μαγική και ανεξερεύνητη Πελοπόννησο. Και το σχετικό link...

DIABOLIK: Ντιαμπόλικ, ποιος είσαι; Χρησιμοποιώντας το πρωτότυπο σενάριο των αδελφών Άντζελα και Λουτσιάνα Τζουσάνι, ο αδιαμφισβήτητος μετρ του Ιταλικού «νουάρ»: Κοράντο Ρόι σχεδιάζει με το μοναδικό, σχεδόν ιμπρεσιονιστικό του ύφος, αυτή την κλασική ιστορία μυστηρίου, δράσης και αποκαλύψεων για τον αγαπημένο μας χαρακτήρα! Ένα σπέσιαλ άλμπουμ του Ντιαμπόλικ! Σενάριο: Άντζελα & Λουτσιάνα Τζουσάνι Σχέδιο: Κοράντο Ρόι Μετάφραση: Γαβριήλ Τομπαλίδης ISBN: 978-618-5623-86-9 88 σελίδες, Μ/Α, Μεγάλο σχήμα Τιμή: 12,95€ Hard Rock 1992 Καλοκαίρι 1992 και τα αγαπημένα σας αλανάκια, Μάρκος και Γόγος, πάνε εκδρομή στα Χανιά. Μια ιστορία φόρος τιμής στον θρυλικό Ιταλό δημιουργό κόμικς, Andrea Pazienza σε ένα σπέσιαλ, one-shot τεύχος το οποίο δημιουργήθηκε στα πλαίσια του φεστιβάλ κόμικς των Χανίων, Chaniartoon και της έκθεσης: «18 χρόνια Hard Rock, ένα κόμικς ενηλικιώνεται». Το τεύχος περιλαμβάνει, εκτός από την κόμικς ιστορία «Γρανίτα από Χανιά», κείμενα του Tasmar και του δημοσιογράφου και εκδότη κόμικς, Γιάννη Ιατρού και το πρώτο ever, δοκιμαστικό σκίτσο του Μάρκου. Μην το χάσετε! Σενάριο & σχέδιο: Tasmar Εισαγωγή: Γιάννης Ιάτρου ISBN: 978-618-5623-88-3 24 σελίδες, Μ/Α, Μεγάλο σχήμα Τιμή: 5,50€ O Δράκουλας στο Φαρ Ουέστ Έρημος της Τσιουάουα «Το πρώτο φως της αυγής προσδίδει μια ξεχωριστή γοητεία στην αχανή έκταση από καυτή άμμο που ενώνει το Μεξικό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η νυχτερινή αύρα αρχίζει να δίνει τη θέση της στην πνιγηρή ζέστη του πρωινού. Το φαράγγι βράζει και ο αέρας είναι γεμάτος σκόνη. Ένας τόπος που μπορεί να μετατραπεί σε τάφο για τον καθένα… πόσο μάλλον για έναν ξένο… πόσο μάλλον για έναν βρυκόλακα.» Ο Δράκουλας δεν πέθανε ποτέ στα χέρια του Βαν Χέλσινγκ. Ηττημένος και κυνηγημένος από τον Ολλανδό καθηγητή αλλά και από τους ανθρώπους της Τρανσυλβανίας, θα τραπεί σε φυγή και αφού θα περιδιαβεί την Ευρώπη, θα καταλήξει στον Νέο Κόσμο και στην Άγρια Δύση... Ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του Πρίγκιπα του Σκότους, αυτή τη φορά όχι σε ανήλιαγα κάστρα και σκοτεινές κρύπτες αλλά στις ατελείωτες εκτάσεις του Φαρ Ουέστ, ανάμεσα σε καουμπόηδες και ινδιάνους. Σενάριο: Gianluca Piredda Σχέδιο: Luca Lamberti Μετάφραση: Γαβριήλ Τομπαλίδης Εξώφυλλο: Νίκος Σταυριανός Συμμετέχουν στο fan art gallery οι: Δημήτρης Αβραμόπουλος Αντώνης Γαλάτης Ηλίας Κυριαζής Νίκος Σταυριανός Στηβ Στηβακτής Tasmar 56 σελίδες, Μ/Α Τιμή: 10,95€ ISBN: 978-618-5623-87-6

Το 9ο Chaniartoon ξεκινά σήμερα με 11 μεγάλες εκθέσεις και δεκάδες εκδηλώσεις για τα κόμικς και το animation. Η φετινή διοργάνωση είναι αφιερωμένη στην Κρίση και το Καρέ Καρέ θα βρίσκεται στα Χανιά για την έκθεση και έκδοση «Η Μέρα της Κρίσης» με έργα που δημοσιεύτηκαν στις σελίδες μας την περίοδο 2014-2015. Χρόνια τώρα το Φεστιβάλ Chaniartoon στα Χανιά, κάθε Σεπτέμβριο, προσκαλεί επιλεγμένους καλλιτέχνες από το εξωτερικό και συγκεντρώνει την αφρόκρεμα των Ελλήνων δημιουργών κόμικς. Ο Μάριος Ιωαννίδης και η Κατερίνα Νανούρη με τη βοήθεια μιας πολυπληθούς ομάδας συνεργατών έχουν καταφέρει να υλοποιήσουν το μεγάλο όραμα που είχαν πριν από 10 χρόνια για ένα ποιοτικό και πλούσιο περιφερειακό φεστιβάλ που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από αυτά του κέντρου, προσελκύοντας κάθε χρόνο όλο και περισσότερους επισκέπτες και δημιουργούς. Φέτος, το Chaniartoon (20-28 Σεπτεμβρίου) είναι αφιερωμένο στην Κρίση και θα είναι μεγαλύτερο από κάθε άλλη φορά παρουσιάζοντας 11 εκθέσεις κόμικς, γελοιογραφίας και εικονογράφησης, αλλά και πολλές συζητήσεις, workshops, προβολές, ομιλίες, συναυλίες και διαγωνισμούς. «Η Μέρα της Κρίσης»: Αριστερά: Ο τόμος «Η Μέρα της Κρίσης: 55 δημιουργοί για την οικονομική και υπαρξιακή κρίση που διαρκώς επιδεινώνεται» που θα παρουσιαστεί πρώτη φορά στο φεστιβάλ. Δεξιά: Θανάσης Πέτρου: «Η Μέρα της Κρίσης», απόσπασμα από την ιστορία του Θανάση Πέτρου. Το Καρέ Καρέ, που συνεργάζεται σταθερά με το Chaniartoon, με περηφάνια θα παρουσιάσει την έκθεση «Η Μέρα της Κρίσης» με το σύνολο των μονοσέλιδων ιστοριών 55 δημιουργών κόμικς που δημοσιεύτηκαν πρώτη φορά στην «Εφ.Συν.» τη διετία 2014-2015, αντανακλώντας τις όψεις της πολύπλευρης κρίσης εκείνων των ημερών. Θα παρουσιαστεί επίσης και ο ομώνυμος τόμος των εκδόσεων Chaniartoon Press, που συγκεντρώνει όλες αυτές τις ιστορίες, ενώ οι επιμελητές του Καρέ Καρέ και αρκετοί από τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες στον τόμο αυτό θα συνομιλήσουν με το κοινό την Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου στις 20.00. «Μες στην Ελλάδα των Τεμπών»: «Μες στην Ελλάδα των Τεμπών», σκίτσο του Πάνου Ζάχαρη. Λίγο πιο δίπλα από τα κόμικς της διαρκούς κρίσης που ζούμε, θα παρουσιαστεί η έκθεση με τίτλο «Μες στην Ελλάδα των Τεμπών», με τα έργα 20 σκιτσογράφων για το έγκλημα χωρίς τιμωρία που κόστισε τη ζωή σε τόσους ανθρώπους πριν από δυόμισι χρόνια. Το υλικό της έκθεσης κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες από τις Εκδόσεις ΚΨΜ και τα έσοδα από τις πωλήσεις θα δοθούν στον Σύλλογο Ατόμων Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών. «Η προφητεία του Αρμαντίλλο»: «Η προφητεία του Αρμαντίλλο» Από τα μεγαλύτερα ονόματα των σύγχρονων ιταλικών και εν γένει ευρωπαϊκών κόμικς είναι αυτό του Zerocalcare, που τα τελευταία χρόνια σημειώνει μεγάλη επιτυχία και με τις σειρές του που προβάλλονται στο Netflix. Στο Chaniartoon θα παρουσιαστεί μια έκθεση αφιερωμένη στην αυτοβιογραφική και γεμάτη γλυκόπικρο χιούμορ ιστορία του με τίτλο «Η προφητεία του Αρμαντίλλο», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις DocMZ και Chaniartoon Press. «Η γαλέρα της ζωής μου»: «Η γαλέρα της ζωής μου» Η προσωπική ιστορία του Θανάση Βέγγου και η πλούσια καριέρα του στον κινηματογράφο πήραν τη μορφή κόμικς από τον Σπύρο Δερβενιώτη και τον Θανάση Πέτρου και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μικρός Ήρως. Αυτή η πλούσια κόμικς-βιογραφία του εμβληματικού ηθοποιού και πάνω απ’ όλα «καλού μας ανθρώπου» Θανάση Βέγγου είναι το θέμα της μεγάλης έκθεσης με τίτλο «ΘΒ, Η γαλέρα της ζωής μου». «Ας περιμένουν οι γυναίκες»: «Ας περιμένουν οι γυναίκες» Ο Σταύρος Τσιώλης (1937-2019) θεωρείται, όχι άδικα, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες κινηματογραφιστές και η πιο δημοφιλής, στα όρια του καλτ, ταινία του είναι αναμφίβολα το «Ας περιμένουν οι γυναίκες», με τον Γιάννη Ζουγανέλη, τον Σάκη Μπουλά και τον Αργύρη Μπακιρτζή να περιπλανώνται στη Βόρεια Ελλάδα. Η θρυλική ταινία μεταφέρεται στο χαρτί σε σκίτσα του Σταύρου Κιουτσιούκη και χρώμα του Κλήμη Κεραμιτσόπουλου από τις Εκδόσεις Μικρός Ήρως και η ομώνυμη έκθεση παρουσιάζει αυτή την ενδιαφέρουσα προσαρμογή από τον κινηματογράφο στα κόμικς. «18 χρόνια Hard Rock»: «18 χρόνια Hard Rock» Το «Hard Rock» του Τάσου Μαραγκού, αυτή η υπέροχη και εν μέρει αυτοβιογραφική ιστορία ενηλικίωσης ενός νέου από τη Σύρο, από τις πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες του συνοδεία heavy metal μέχρι τα μεγάλα φεστιβάλ κόμικς της Αθήνας, συμπλήρωσε 18 χρόνια έντυπης ζωής από τις Εκδόσεις Jemma Press. Η έκθεση «18 χρόνια Hard Rock» είναι αφιερωμένη στις περιπέτειες του Μάρκου, στην «απόδρασή» του από το νησί και στον αγώνα του να γνωρίσει τον κόσμο και να καταφέρει να χωρέσει σ’ αυτόν. «20 χρόνια Δρακοφοίνικας»: «20 χρόνια Δρακοφοίνικας» Η αυτοκρατορία του «Δρακοφοίνικα», του επικού έργου ζωής του Γιάννη Ρουμπούλια, συμπληρώνει φέτος 20 χρόνια από την κυκλοφορία της πρώτης φανταστικής περιπέτειας αυτού του υπέροχου σύμπαντος. Γιορτάζοντας αυτήν την επέτειο, η έκθεση «20 χρόνια Δρακοφοίνικας» είναι αφιερωμένη σε μια μοναδική διαδρομή γεμάτη φαντασία, μάχες, τιμή και μαγική αφήγηση. Η επιστροφή της «Βαβούρας»: Η επιστροφή της «Βαβούρας» Θρυλικό περιοδικό για τα παιδιά και τους εφήβους της δεκαετίας του 1980, η «Βαβούρα», με το ανατρεπτικό της χιούμορ και τις σουρεαλιστικές ιστορίες της, γαλούχησε μια ολόκληρη γενιά αναγνωστών σε μια διαφορετική έννοια του αστείου. Μετά από χρόνια, η «Βαβούρα» ξανασυστήνεται στους αναγνώστες και επανακυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μικρός Ήρως με νέα εμφάνιση αλλά με τις ίδιες απολαυστικές ιστορίες της. Στην έκθεση στα Χανιά οι παλιοί θα έχουν την ευκαιρία να θυμηθούν και οι νεότεροι να μάθουν και να αγαπήσουν την τρέλα της «Βαβούρας». «Όλυμπος Α.Ε.»: Όλυμπος Α.Ε. Με αφορμή την κυκλοφορία των βιβλίων «Όλυμπος Α.Ε.» και «Όλυμπος Α.Ε. – Χοντρό Κυνήγι» από την DocMZ Publishing, η έκθεση σας ταξιδεύει στον Όλυμπο και παρουσιάζει εκ νέου το δωδεκάθεο, μέσα από τη χιουμοριστική ματιά των Vincenzo Cerami και Silvia Ziche. «Zawa»: Zawa Από τους πιο επιτυχημένους Ελληνες δημιουργούς κόμικς με σημαντική καριέρα στους μεγαλύτερους αμερικανικούς εκδοτικούς οίκους, ο Μιχάλης Διαλυνάς φιλοτέχνησε πρόσφατα το «Zawa» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Jemma Press. Η έκθεση «Zawa» παρουσιάζει αυτό το μείγμα δυστοπίας, οικολογίας, περιπέτειας και φαντασίας με την κινηματογραφική σκηνοθεσία και τα εντυπωσιακά σχέδια του Μιχάλη Διαλυνά. Αφιέρωμα στον Νίκο Γαλυφιανάκη: Από το αφιέρωμα στον Νίκο Γαλυφιανάκη. Σε μια μεγάλη έκθεση για τον βραβευμένο δημιουργό Νίκο Γαλυφιανάκη, με θητεία σε μεγάλες αμερικανικές εφημερίδες και περιοδικά, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει έργα του από την Washington Post, που μεταφράζονται πρώτη φορά στα ελληνικά, αλλά και μια σειρά από εικονογραφήσεις, character designs κ.ά. Εκτός από τις εκθέσεις, στο θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης» θα πραγματοποιούνται από σήμερα προβολές βραβευμένων ταινιών animation από τα σημαντικότερα φεστιβάλ του κόσμου, ενώ από τη Δευτέρα 22/9 ξεκινούν ομιλίες και παρουσιάσεις από τις οποίες ξεχωρίζουν οι εξής: «Η τέχνη πίσω από τα κάγκελα» για το έργο και την εμπειρία των εκπαιδευτών στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας των Φυλακών Χανίων (Τρίτη 23/9, 19.00), «Η τέχνη των κόμικς στην υπηρεσία της μικρής και μεγάλης Ιστορίας» για την πενταλογία του Θανάση Πέτρου με θέμα την ελληνική ιστορία (Πέμπτη 25/9, 20.00), η παρουσίαση της διεθνούς προσκεκλημένης Silvia Ziche με τη μακρά θητεία στα χιουμοριστικά κόμικς της ιταλικής Disney (Παρασκευή 26/9, 19.00), «Τάσος Ζαφειριάδης – Εξομολογήσεις ενός Έλληνα δημιουργού κόμικς» για το έργο του πολυδιάστατου Θεσσαλονικιού δημιουργού (Σάββατο 27/9, 18.00) κ.ά. Τον κύκλο των ομιλιών κλείνει η «Μέρα της Κρίσης» με αφορμή την ομώνυμη έκθεση και έκδοση (Κυριακή 28/9, 20.00). Η αφίσα του φεστιβάλ, από την Έφη Θεοδωροπούλου. Τέλος, από την Κυριακή 21/9 ξεκινούν τα καλλιτεχνικά εργαστήρια (απαιτείται εγγραφή, η συμμετοχή είναι δωρεάν με την εθελοντική προσφορά γραφικής ύλης η οποία θα δοθεί για τη στήριξη του Συλλόγου «Ορίζοντας»), ενώ το τελευταίο τριήμερο θα λάβουν χώρα ποικίλες δράσεις, ομαδικά παιχνίδια, διαγωνισμοί και συναυλίες (Babis Batmanidis Co(m)pany, Social Waste, Σπύρος Γραμμένος) και θα βρίσκεται σε εξέλιξη το Artist Alley με τη συμμετοχή 80 καλλιτεχνών από όλη την Ελλάδα, ενώ παράλληλα θα λειτουργούν εξειδικευμένα καταστήματα με κόμικς. ℹ️ 9o Φεστιβάλ Chaniartoon Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης» και πλατεία Κατεχάκη, Παλιό Λιμάνι Χανίων, 20-28 Σεπτεμβρίου. Το artist alley θα πραγματοποιηθεί το τελευταίο τριήμερο, Παρασκευή 26-Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου, 11.00-23.00. Είσοδος ελεύθερη. Και το σχετικό link...

Μετά τις Ψηφίδες τρόμου, η JEMMA συνεχίζει την εκδοτική της πορεία στον κόσμο των manga με το δεύτερο κατά σειρά κόμικ της, που φέρει τον τίτλο Σεληνιασμένοι εραστές. Η συγκεκριμένη δουλειά αποτελεί μία ανθολογία δημιουργημένη από τον Suehiro Maruo, η οποία περιλαμβάνει τις εξής ιστορίες: "Ο ηδονοβλεψίας στην σοφίτα" "Χοΐτσι ο κουφός – Α’ μέρος" "Χοΐτσι ο κουφός – Β’ μέρος" "Δωμάτιο στον Παράδεισο" "Κόκκινα φρύδια" "Ο γητευτής των σκυλοδαιμόνων 1" "Ο γητευτής των σκυλοδαιμόνων 2" "Η παθητική υπακοή της πόλης" Η θεματολογία επάνω στην οποία κινούνται τα συγκεκριμένα σενάρια, όπως εύστοχα κι εύλογα μας προειδοποιεί το οπισθόφυλλο, ανήκουν στην σφαίρα της ακραίας φρίκης, η οποία αγγίζει τα όρια της παρανοϊκής διαστροφής. Ο Maruo, θιασώτης κι ένας από τους πρωτοπόρους του είδους (των manga ero-guro, όπως αυτά αποκαλούνται) έχει σαν τοπικό πλαίσιο την Ιαπωνία του προηγούμενου αιώνα και τα πολιτικά γεγονότα που την επηρέασαν και μέσα από αυτά περιγράφει στον αναγνώστη και τον τρόπο ζωής της πατρίδας του εκείνη την περίοδο. Μέσα από εκεί, λοιπόν, γεννιούνται ερωτικές καταστάσεις, που μετατρέπονται σε μακάβριες σκηνές, αρκετές μάλιστα από αυτές να είναι για γερά… στομάχια. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι το συγκεκριμένο άλμπουμ δεν με κάλυψε και δεν με διασκέδασε στο ελάχιστο. Δεν ξέρω αν είμαι πουριτανός ή αν απλά δεν αρέσκομαι σε τέτοιου είδους αναγνώσματα. Θεωρώ ότι ο δημιουργός δεν θέλει απλά να αποτυπώσει στο χαρτί το αποκύημα της φαντασίας του, αλλά αυτό που επιζητεί είναι να σοκάρει στον υπερθετικό βαθμό το κοινό του και να προκαλέσει. Γι΄ αυτό και στην πλειοψηφία των ιστοριών που παρατίθενται, αυτό που μου έμεινε είναι οι φρικιαστικές σκηνές κι όχι μία horror πλοκή με εντάσεις κι αγωνία. Πολλά σημεία των πλοκών είναι ασύνδετα μεταξύ τους, τόσο στον τομέα του σκίτσου, όσο και των διαλόγων, με αποτέλεσμα να νιώσω ότι ο συγγραφέας δεν εστίαζε και πολύ σε αυτούς. Εν κατακλείδι, αν και μου αρέσει το horror στοιχείο στα κόμικς, στις σειρές και στην ταινίες, εντούτοις, το παρόν κόμικ δεν με κάλυψε με την συγκεκριμένη φιλοσοφία που υιοθέτησε. Προτείνεται εξολοκλήρου στους λάτρεις των ero-guro manga κι εκείνους που δεν διστάζουν να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό από την πεπατημένη. Οι υπόλοιποι να κάνουν αυτό που προτρέπει το οπισθόφυλλο. Να αφήσουν το κόμικ στο ράφι. Αν και το αναγράφει κι επάνω στο κόμικ, νομίζω ότι δεν χρειάζεται να τονίζουμε ότι η συγκεκριμένη δουλειά ΔΕΝ απευθύνεται σε παιδιά. Ο εικαστικός τομέας σχεδιαστικά είναι πολύ καλός, αλλά φοβάμαι ότι ο σουρεαλισμός του σεναρίου δεν τον έχει αφήσει ανεπηρέαστο. Πολλά από τα καρέ δεν έχουν μεγάλη συνοχή μεταξύ τους, με αποτέλεσμα, μέσα από την αχαλίνωτη φαντασία, να χάνεται η ουσία και η πορεία που προσπαθεί να χαράξει η πλοκή της κάθε ιστορίας. Παρόλα αυτά μου άρεσε περισσότερο από τα σενάρια. Το ασπρόμαυρο χρώμα πιστεύω ότι είναι το ιδανικότερο για το είδος. Η έκδοση της JEMMA είναι αρκετά τίμια κι έχει κρατήσει την φιλοσοφία των manga. Το τεύχος διαβάζεται “ανάποδα” από τα δυτικά κόμικς, έχει μεσαίο (προς μικρό) μέγεθος και ματ χαρτί, κάπως λεπτό. Το δέσιμο των σελίδων έχει γίνει με κόλλα, η οποία είναι αρκετά ανθεκτική και υπόσχεται πολλά ξεφυλλίσματα. Δεν ξέρω αν οφείλεται στο πάχος του χαρτιού ή στην ποιότητά του, αλλά το τεύχος είναι αρκετά ελαφρύ για τον αριθμό των σελίδων που περιέχει. Αν θα μπορούσαμε να το πούμε συνοδευτικό υλικό, αυτό θα ήταν ένας δισέλιδος επίλογος, επιμελημένος από την Μυρτώ Τσελέντη, στον οποίο επιχειρείται μία αναφορά στην βιογραφία του δημιουργού, καθώς και δύο λόγια για τα ero-guro κόμικς. Αφιέρωμα στην εκδοτική

Δύο πολυτελείς τόμοι από την Jemma Press φέρνουν στο ελληνικό κοινό δύο κορυφαίες ιστορίες του Σλέιν, απόλυτου θρύλου των βρετανικών κόμικς. Βασισμένος στην κέλτικη παράδοση, αλλά και εμπνευσμένος από μυθικές φιγούρες όπως ο Cú Chulainn, ο Σλέιν (Sláine) είναι η προσωποποίηση του Κέλτη πολεμιστή-ήρωα και σίγουρα ένας από τους πιο εμβληματικούς χαρακτήρες των βρετανικών κόμικς. Πρωτοεμφανίστηκε το 1983 στο περιοδικό «2000 AD», δημιουργημένος από τον Pat Mills και την τότε σύζυγό του, εικονογράφο Angie Kincaid. Παρά τις προφανείς ομοιότητές του με τον Κόναν τον Βάρβαρο του Robert E. Howard ή άλλους φανταστικούς sword & sorcery ήρωες που ανέθρεψαν γενιές και γενιές αναγνωστών, ο Σλέιν διαφέρει. Και αυτό γιατί διαθέτει αυθεντικές μυθολογικές ρίζες και φέρει έντονο πολιτικό και πολιτισμικό υπόβαθρο. Πήρε το όνομά του από τον πρώτο βασιλιά της Ιρλανδίας, Sláine mac Dela, αν και οι περιπέτειές του υπερέβησαν τα ιστορικά συμφραζόμενα: ο ήρωας του Mills και της Kincaid θα αντιμετώπιζε με το διπλό τσεκούρι του δράκους, εισβολείς και θεούς, τροφοδοτούμενος μόνο από τον δίκαιο θυμό του (κάτι αντίστοιχο με τη «μήνιν» του Αχιλλέα, του πρώτου επικού πολεμιστή της δυτικής λογοτεχνίας) και την ικανότητα του warp spasm (=της παραμόρφωσης του σώματός του σε κατάσταση μάχης) μεταμορφώνοντας τον εαυτό του σε ένα ασταμάτητο τέρας του πολέμου. Τέσσερις και πλέον δεκαετίες μετά την πρώτη του εμφάνιση στο πάνθεον της 9ης τέχνης, η Jemma Press (ξανα)συστήνει αυτόν τον αιμοσταγή θρύλο στο ευρύ ελληνικό κοινό με δύο πολυτελείς εκδόσεις σε μετάφραση της Μπέλλας Σπυροπούλου: τους «Θησαυρούς της Βρετανίας» (Sláine: The Treasures of Britain) και τον «Κερασφόρο Θεό» (Sláine: The Horned God) στην επετειακή έκδοση των 35 χρόνων από την αρχική κυκλοφορία του. Ας τους δούμε, κατά χρονική σειρά πρώτης κυκλοφορίας. «Ο Κερασφόρος Θεός» Προϊόν της συνεργασίας του Pat Mills και του Simon Bisley, ο «Κερασφόρος Θεός» αποτελεί την αποκορύφωση του μύθου του Σλέιν. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο «2000 AD» μεταξύ 1989 και 1990 και αποτέλεσε την πιο δημοφιλή ιστορία του Σλέιν, καθιερώνοντας τον χαρακτήρα διεθνώς. Έχοντάς αναδειχτεί ως Υψηλός Βασιλιάς των φυλών της Θεάς της Γης, Ντανού, ο Σλέιν καλείται να υπερασπιστεί τη Βρετανία από τους Φομόριαν, θαλάσσιους δαίμονες, «απογόνους του Χάους και της Παλαιάς Νύχτας» που απειλούν να κατακτήσουν τον κόσμο. Σε αυτήν την επική ιστορία όπου το ατομικό πεπρωμένο ταυτίζεται με τη μοίρα της Γης, ο Σλέιν ανακαλύπτει ότι είναι η μετενσάρκωση του Κερασφόρου Θεού, της θεότητας της φύσης και της αναγέννησης. Η οικολογική διάσταση είναι εμφανής, όπως επίσης και η αντίθεση στην καταστροφική δίψα για εξουσία. Αξίζει όμως να σταθούμε στην τεχνοτροπία του Bisley, η οποία καθιέρωσε τον Σλέιν οπτικά με το δυναμικό, ζωγραφικό σχέδιο και τη χρήση έντονων ακριλικών χρωμάτων. Έχοντας επηρεαστεί από τη φλαμανδική ζωγραφική με τον ρεαλισμό και την εικονιστική της λεπτομέρεια, τη heavy metal αισθητική που μεσουρανούσε σε όλη τη δεκαετία του ’80 και την απαράμιλλη τέχνη του Frank Frazetta, το στιλ του Bisley αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για δεκάδες δημιουργούς κόμικς και video games στα χρόνια που θα ακολουθούσαν. Οι φαν της τέχνης του Bisley θα βρουν στον τόμο έξτρα υλικό, σκίτσα του δημιουργού και εξώφυλλα της αρχικής έκδοσης. «Οι θησαυροί της Βρετανίας» Στο μεταγενέστερο αυτό έργο (1997) του Pat Mills, σε σχέδιο των Dermot Power και Stephen Tappin, ο Σλέιν ως βασιλιάς και πολεμιστής, εισέρχεται σε μια περιπέτεια που συνδέει τον κόσμο των Κελτών με τον μύθο του Αρθούρου της εποχής των Κάμελοτ. Η βασική ιδέα είναι ότι ο Σλέιν καλείται από τον Μέρλιν και τη Μοργκάνα να ανακτήσει (με τη βοήθεια του συντρόφου του, νάνου Ούκο) τους χαμένους θησαυρούς της Βρετανίας. Πρόκειται για τα ιερά αντικείμενα του νησιού, τα οποία έχουν μια κοσμοϊστορική σημασία καθώς συμβολίζουν την πνευματική και πολιτισμική κληρονομιά – την ίδια την «ψυχή» – της Βρετανίας. Τους θησαυρούς αυτούς, οι οποίοι φυλάσσονται από τα δαιμονικά Κιθ, αναζητεί επίσης ο Σάξονας λαφυραγωγός Χένγκγουλφ. Έντονα είναι στο έπος το πνευματικό υπόβαθρο και η πολιτική-φιλοσοφική διάσταση, που δείχνουν την πάλη τόσο ανάμεσα σε δύο θρησκευτικά συστήματα (παγανισμός εναντίον χριστιανισμού), όσο και σε δύο διαφορετικούς κόσμους, τον παλιό και τον νέο (παλιά πολυθεϊστική εξουσία που αντιστέκεται λυσσαλέα στην «καινή κτίση» που ευαγγελίζονταν οι χριστιανοί). Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται στους «Θησαυρούς», είναι ποια είναι η αληθινή κληρονομιά της Βρετανίας: οι θεοί και οι ήρωες ή τα μεσαιωνικά βασίλεια και οι χριστιανικοί θεσμοί; Καλλιτεχνικά, βλέπουμε ένα διαφορετικό ύφος από εκείνο του Bisley: σε αντίθεση με την ωμή δύναμη του «Κερασφόρου Θεού», εδώ έχουμε ένα εικονογραφικό στιλ που αποδίδει μια πιο μυθική και ονειρική ατμόσφαιρα, αποφεύγοντας την κλασική sword & sorcery αφήγηση. Εν κατακλείδι, ο Σλέιν προσφέρει κάτι περισσότερο από τις συνήθεις ιστορίες φαντασίας με σπαθιά και μαγεία, που άλλωστε ήταν διαδεδομένες πριν από αυτόν. Οι λάτρεις της 9ης τέχνης θα εκτιμήσουν αυτό το πάντρεμα της ιστορικής φαντασίας με τη γνήσια μυθολογία και θα μαγευτούν από μια καλλιτεχνική απόδοση που αποτελεί δημιουργικό επίτευγμα στην ιστορία των κόμικς. Και το σχετικό link...

Τιμή: 45€ Μια γεύση για το με τι μοιάζει και τι μέγεθος έχει, μπορείτε να πάρετε και από εδώ και εδώ μιας και ο Λευτέρης Σταυριανός (εκδότης της Jemma) μας τίμησε φέρνοντας έναν τόμο στη κοπή της πίτας για να τον περιεργαστούμε (πριν καν βγει στο εμπόριο...) Από κει και πέρα, το δελτίο τύπου είναι πολύ κατατοπιστικό και θα αφήσω αυτό να μιλήσει μόνο του. Η μόνο παρέμβαση που θέλω να κάνω αφορά το μέγεθος του και το γιατί είναι τέτοιο (όπως μας είχε διηγηθεί ο Λευτέρης την ιστορία στην Έκθεση Βιβλίου τον Σεπτέμβρη). Κανονικά σε Αγγλία και Αμερική έχει βγει στο σύνηθες φορμά (κάτι μικρότερο από Α4 δηλαδή). Όταν δόθηκε το κόμικ στην μεταφράστρια, αυτή το ζήτησε σε μεγαλύτερο μέγεθος γιατί τα γράμματα ήταν πολύ πυκνά και η δουλειά της δυσκόλευε. Ο Λευτέρης της το εκτύπωσε σε Α3 και ξαφνικά διαπίστωσε ότι το κόμικ αναβαθμιζόταν και ένας μεγάλος όγκος από λεπτομέρειες αναδεικνυόταν. Το αποτέλεσμα του άρεσε, οπότε επικοινώνησε με τον Talbot για να του ζητήσει την άδεια να το εκτυπώσει σε μεγάλο (τεράστιο για να ακριβολογούμε) μέγεθος. Και εκεί τρώει τη μεγάλη φλασιά. Ο Talbot γυρνάει και του λέει ότι το αρχικό concept ήταν να βγει το κόμικ σε μεγάλο μέγεθος. Όλο το κόμικ έχει φτιαχτεί για μεγάλο μέγεθος. Απλώς μέχρι στιγμής δεν "έκατσαν" οι συγκυρίες... Έχουμε λοιπόν στα χέρια μας την μοναδική παγκοσμίως εκτύπωση του κόμικ στο "σωστό" μέγεθος... :blog7: Επιπρόσθετα υπάρχει και μια σελίδα (μεγάλο πλάνο, μέσα στο κόμικ, μέρος της ροής) η οποία δεν υπάρχει στο αμερικάνικο... Στο εξωτερικό υπάρχει και συνέχεια του κόμικ, ονόματι Heart of Empire. Για να ακριβολογούμε ένα δεύτερο mini-series που συμβαίνει μετά το The Adventures of Luther Arkwright και το οποίο μπορεί να διαβαστεί και ανεξάρτητα από αυτό εδώ (αν και δεν θα το πρότεινα, αφού έχει spoilers). Επίσης, στο site του Bryan Talbot, μπορείτε να βρείτε και το The Papist Affair που είναι και η πρώτη εμφάνιση του Λούθερ Αρκράιτ. : Να προσθέσω ότι η σειρά είναι αριθμημένη. 999 αντίτυπα και όποιος πρόλαβε, τον Κύριο οίδε.... Απόσπασμα από το Δελτίο Τύπου της Jemma ΥΓ και ένας εκδότης που (α) μας έστειλε δελτίο τύπου και (β) και σημαντικότερο μας έδωσε σκαναρισμένο το εξώφυλλο... και trust me τέτοιο θηρίο εξώφυλλου, δεν σκανάρεται εύκολα... θα ήθελε 4 scan (μιας και κανείς μας δεν έχει τόσο μεγάλο σκάνερ), θα ήθελε edit, θα ήθελε joins... not fun... not fun at all :lol3: --- Το μέλος germanicus πρόσθεσε ΕΔΩ: (σνιπ) Το 2005 μεταφέρθηκε ως audio drama σε 3 cd-ακια. 3 ώρες διάρκεια. Το σημείο κλειδί είναι πως τη φωνή του Αρκραϊτ την έκανε ο David Tennant. Εάν τυχόν δεν ξέρετε ποιος είναι ο David Tennant, αυτή εδώ είναι μια πολύ νόστιμη σαλάτα, και πιστεύω ότι η "βινεγκρετ" που περιγράφει κολλάει πολύ καλά σχεδόν σε οιαδήποτε σαλάτα μαρούλι+φρούτο.

Ο μεγάλος δημιουργός του ιαπωνικού τρόμου επιστρέφει στα ελληνικά με τέσσερις σοκαριστικές ιστορίες γεμάτες φρίκη, μακάβριο χιούμορ, αγωνία και συγκίνηση. «Πρόκειται να σας κάνω μια τρομακτική εξομολόγηση, γεμάτη παραφροσύνη και φρίκη. Δεν είναι μια ιστορία για άτομα με ευαίσθητα νεύρα ή προβλήματα υγείας. Όχι... Είναι πλήρως ακατάλληλη. Αν, παρ’ όλα αυτά, νιώσετε αδιαθεσία ή σας συμβεί κάτι απρόσμενο, ούτε εγώ ούτε οι επιμελητές φέρουμε καμία ευθύνη – σας προειδοποιήσαμε!!» Με αυτήν την εισαγωγή-προειδοποίηση, ο Χιντέσι Χίνο, ένας από τους σημαντικότερους μανγκάκα (δημιουργούς ιαπωνικών κόμικς) τρόμου, προετοιμάζει τον αναγνώστη για όσα ακολουθούν. Κι αυτή είναι μία από τις τέσσερις ιστορίες της πιο πρόσφατης έκδοσής του στην Ελλάδα, Καταραμένα Νανουρίσματα, που κυκλοφόρησε τον περασμένο Μάιο από την Jemma Press, σε μετάφραση Τζίνας Βάγια και επιμέλεια Μυρτώς Τσελέντη. Μία χορταστική έκδοση άνω των 200 σελίδων που βυθίζει τον αναγνώστη στον αποκρουστικό, αλλά γοητευτικό κόσμο του δημιουργού. Σε αντίθεση με το προηγούμενο έργο του ίδιου καλλιτέχνη που κυκλοφόρησε στα ελληνικά πέρυσι, με τίτλο «Τρόμος! Η Κόρη της Κολάσεως», μία ολοκληρωμένη πολυσέλιδη ιστορία ανατριχίλας, εδώ έχουμε μια ανθολογία τεσσάρων σύντομων ιστοριών, η καθεμία από τις οποίες παρουσιάζει τις δικές της ιδιαιτερότητες, τόσο σε θεματολογία όσο και σε αφηγηματική δομή. Έχοντας πρωτοδημοσιευτεί σε αυτή τη μορφή το 1977 στην Ιαπωνία, η έκδοση περιλαμβάνει τις ιστορίες «Το Καταραμένο Νανούρισμα», «Εμβρυακή Μετάλλαξη – Το Μωρό Μου», «Το Τρένο Του Τρόμου» και «Η Παράξενη Ασθένεια Του Ζορόκου». Στην πρώτη ιστορία, ο ίδιος ο καλλιτέχνης εμφανίζεται σε πρωταγωνιστικό ρόλο, σε μια πρωτότυπη περίπτωση «μετα-αφήγησης», συγχέοντας σκόπιμα αυτοβιογραφικές αναφορές με στοιχεία γκροτέσκας μυθοπλασίας, αφήνοντας τον αναγνώστη να επιλέξει σε ποιο σημείο θα τοποθετήσει το όριο μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας. Κάνοντας λόγο για τα παιδικά του τραύματα, στα οποία ο Χίνο συχνά επιστρέφει για έμπνευση – και ίσως μιας μορφής λύτρωση – η επιμελήτρια της έκδοσης Μυρτώ Τσελέντη αναφέρει στο επίμετρο πως «[…]στα παιδικά του χρόνια που τον χάραξαν συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τόσο η πολύ περιπετειώδης και τραυματική μετατόπισή του από την Κίνα, όπου γεννήθηκε, στην Ιαπωνία, όσο και οι οικογενειακές σχέσεις με τη γιακούζα, την ιαπωνική μαφία[…]». Η ζωγραφική αισθητική των σχεδίων του, ειδικά στις πρώτες έγχρωμες σελίδες της ιστορίας, όπου το κόκκινο κυριαρχεί, ενισχύει την αίσθηση του γοτθικού τρόμου. Στην ιστορία «Εμβρυακή Μετάλλαξη – Το Μωρό Μου», μια δυσοίωνη και μακάβρια δυστοπική κωμωδία, ένας συγγραφέας τρόμου σκαρφίζεται μια ιστορία όπου «[…]ένα νεαρό ζευγάρι αποκτά ένα μωρό. Αλλά το μωρό είναι, τελικά, μια αποκρουστική σαύρα…» και τη μοιράζεται με την έγκυο σύζυγό του. Λίγο καιρό αργότερα, αυτή η εξωφρενική ιδέα γίνεται πραγματικότητα και η γυναίκα του φέρνει στον κόσμο ένα μικρό σαυράκι: ο πατέρας φρίττει και προσπαθεί να το ξεφορτωθεί, ενώ η γυναίκα του επιμένει ότι πρέπει να το μεγαλώσουν... Από την άλλη, στην ιστορία «Το Τρένο του Τρόμου», έχουμε μία ιστορία στην οποία ο τρόμος είναι αυτοσκοπός. Το αίσθημα του κυνηγημένου και η συνεχής αγωνία του πρωταγωνιστή μεταφέρονται στον αναγνώστη μέσα από τις διαρκείς ανατροπές που δεν του επιτρέπουν να ηρεμήσει, σαν να είναι επιβάτης σε ένα εφιαλτικό ταξίδι χωρίς στάση. Ο ίδιος ο Χίνο δηλώνει σε παλιότερη συνέντευξή του πως «Σκέφτομαι τον φόβο ως ψυχαγωγία, είναι η επιθυμία να ζήσεις κάτι τρομακτικό, όπως στο λούνα παρκ». Η τελευταία ιστορία, «Η Παράξενη Ασθένεια Του Ζορόκου», είναι και η πιο συγκινητική, ανοίγοντας με ωμό και σοκαριστικό τρόπο θέματα όπως η απόρριψη, η αλλοτρίωση, η αποξένωση. Πρόκειται για ένα έργο-σταθμό για τον ίδιο τον καλλιτέχνη, αφού για ακόμα μια φορά, πηγή έμπνευσης υπήρξε μια παιδική του ανάμνηση: όταν ξεκίνησε το σχολείο, οι δικοί του είχαν υποσχεθεί ότι θα του έπαιρναν κηρομπογιές. Περίμενε ένα κουτί 24 χρωμάτων, αλλά αντ’ αυτού πήρε μόνο 6 μέσα σε εφημερίδα. Ήταν πολύ φτωχοί για να ζητήσει παραπάνω, γι’ αυτό έκλαψε κρυφά. Αυτό το παιδικό βίωμα, το οποίο εκμυστηρεύτηκε σε συνέντευξή του στην ιαπωνική εφημερίδα «Nikkei» το 2020, ένα ανεκπλήρωτο όνειρο για «πολλά χρώματα», το φόρτωσε τελικά στον πρωταγωνιστή της τελευταίας ιστορίας του βιβλίου. Ο Ζορόκου, ένας νεαρός αγρότης με μια παράξενη ασθένεια που του προκαλεί όλο και περισσότερα εξανθήματα, δεν μπορεί να μιλήσει καλά και εκφράζεται μόνο με σχέδια. Απορρίπτεται από το χωριό και καταλήγει απομονωμένος στο δάσος. Παρά τη δυστυχία του, συνεχίζει να ονειρεύεται να ζωγραφίσει έναν κόσμο γεμάτο χρώμα. Και ίσως, τελικά, να τα καταφέρνει. Και το σχετικό link...

Πριν από ακριβώς έναν χρόνο παρουσιάζαμε στο Καρέ Καρέ την κυκλοφορία του προηγούμενου τεύχους του Hard Rock του Τάσου Μαραγκού (Tasmar). Γράφαμε τότε ότι «επί 17 ολόκληρα χρόνια ο Tasmar συνεχίζει να αφηγείται και να σχεδιάζει τις απολαυστικές περιπέτειες του Μάρκου. Και όπως φαίνεται, έχει να πει και να δείξει πολλά ακόμη». Όλα τα ωραία όμως κάποτε τελειώνουν. Και παρά την περσινή μας αισιοδοξία για πολλές ακόμα συνέχειες του Hard Rock, ο Τάσος Μαραγκός αποφάσισε να ολοκληρώσει τη σειρά με το 8ο τεύχος του Hard Rock Vol. 2 που κυκλοφόρησε πρόσφατα (εκδόσεις Jemma Press, 48 σελίδες). Και είναι ένα τεύχος γλυκό, έντονα συναισθηματικό, ερωτικό, χιουμοριστικό, συγκινητικό και με τη φιλική συμμετοχή του Θανάση Πετρόπουλου, της Έφης Θεοδωροπούλου, της Δανάης Κηλαηδόνη (Dani), της Γεωργίας Ζάχαρη, του Γιώργου Παπαηλιού και του Δημήτρη Κάσδαγλη σε μια υπέροχη Pin-Up Gallery. Όλα τα επεισόδια του πρώτου κύκλου της σειράς του Μαραγκού με τη ζωή του Μάρκου στη Σύρο κυκλοφορούν στον τόμο «Hard Rock – School, Drugs and Rock n’ Roll» (288 σελίδες εκ των οποίων οι 30 αδημοσίευτες), ενώ ο δεύτερος κύκλος αποτελείται από 8 τεύχη με την επόμενη φάση της ζωής του Μάρκου στην Αθήνα. Τη σειρά συμπληρώνουν και τα τρία τεύχη του spin off «Hard Porn», με ενήλικο, έντονα σεξουαλικό και αστείο περιεχόμενο. Είναι αλήθεια πως είναι λίγο στενόχωρο να τελειώνει μια φανταστική σειρά έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες. Οι χαρακτήρες της, ο Μάρκος (με κάποια αυτοβιογραφικά στοιχεία του δημιουργού του…), ο Γόγος, ο πρόωρα χαμένος Ραμόν, η Στέλλα, η κυρία Αμαροπούλου, μας είναι πλέον τόσο οικείοι που θα μας λείψουν. Από την άλλη ωστόσο, δεν μπορούμε παρά να θαυμάσουμε ένα ευφυώς φιλοτεχνημένο και δεξιοτεχνικά ολοκληρωμένο έργο για τη ζωή των νέων παιδιών στην Ελλάδα στα τέλη του 20ού και στις αρχές του 21ου αιώνα. Είναι σίγουρο πως οι αναγνώστες του Hard Rock δεν θα ξεχάσουν ποτέ τον Μάρκο και τους φίλους του. Κι από τα πολλά που θα έχουν να θυμούνται θα είναι σίγουρα η εικόνα του πρωταγωνιστή να βαδίζει στην οδό «Ούγκο Πράττιου» δίπλα στο εύστοχο γκράφιτι «FAK YOUR GOVERMENT»! Και το σχετικό link...

Τα Μυστήρια Πράματα του Θανάση Πετρόπουλου ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 2018, στο socomic.gr, και ολοκληρώθηκε τον Απρίλη του επόμενου χρόνου. Το κόμικ ανήκει στο είδος του υπερφυσικού τρόμου. Πρωταγωνιστές είναι ο Φιλήμων Καρτέρης και ο Σερ Ζάκαρυ Νίκολσον -Έλληνας ακαδημαϊκός και Ιρλανδός περιηγητής αντίστοιχα-, οι οποίοι σαν άλλοι πράκτορες του BPRD, τα βάζουν με καταχθόνια πλάσματα στην ελληνική ύπαιθρο του 19ου αιώνα. Η φυσική μορφή του κόμικ, από τις εκδόσεις Jemma Press, περιλαμβάνει δύο ιστορίες από τις τρεις που έχουν δημοσιευτεί στην πλατφόρμα. Για εμένα προσωπικά ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη το γεγονός ότι ο Πετρόπουλος έκανε κάτι τελείως έξω από αυτά που τον έχουμε συνηθίσει. Μπορεί το σχέδιό του να μην προϊδεάζει για horror, αλλά το έχει τροποποιήσει αρκετά ώστε -τουλάχιστον για εμένα- να εξυπηρετεί το σενάριο, ακόμη και στις πιο gory στιγμές του. Το δυνατό σημείο βεβαια είναι σενάριο. Εξαιρετικά ενδιαφέρον. Το ελληνικό φολκλόρ είναι πλούσιο και ανεκμετάλλευτο και ο Πετρόπουλος το διαχειρίζεται πολύ καλά. Οι κεντρικοί χαρακτήρες είναι συμπαθέστατοι και έχουν χημεία, αν μπορεί να ειπωθεί αυτό για ένα κόμικ. Και μέσα σ' όλα δε λείπει το χιούμορ, προερχόμενο κυρίως από την φλεγματική ιδιοσυγκρασία του Νίκολσον. Η έκδοση είναι απλή αλλά καλαίσθητη και περιέχει επίσης pin-ups από τους Αγγελική Σαλαμαλίκη, Δημήτρη Καμένο, Αλέξια Οθωναίου, PanPan, Έφη Θεοδωροπούλου, Γιάννη Ρουμπούλια, Δήμητρα Αδαμοπούλου και Δημήτρη Κάσδαγλη. Συνολικά, θα έλεγα ότι είναι ένα απρόσμενα διασκεδαστικό τομάκι. Ίσως «λίγο», αλλά που αξίζει να διαβάσουν όσοι αρέσκονται σε τέτοιες θεματολογίες. +.||.+ Παρουσίαση του webcomic Ευχαριστούμε για τα υπόλοιπα εξώφυλλα τους germanicus & albertus magnus.

Από το σημείωμα των συγγραφέων: Ενδιαφέρουσα ιστορία με πολύ ωραία εικονογράφηση, με αρκετά χιουμοριστικά στοιχεία που παράλληλα όμως σου αφήνει μια μελαγχολία. Αφιέρωμα στον Τάσο Ζαφειριάδη - Αφιέρωμα στον Θανάση Πέτρου _________________________________ Στα Comicdom Awards 2012, ο Θανάσης Πέτρου κέρδισε το Βραβείο Καλύτερου Εξωφύλλου για το Πτώμα

Από τα πιο γνωστά και παλαιά δημοτικά στην Ελλάδα και με πολλές εκδοχές στις χώρες των Βαλκανίων, το τραγούδι «Του Νεκρού Αδερφού» μεταφέρεται σε κόμικς με την πρωτότυπη εικαστική ματιά της Εύας Πουλοπούλου. Κάθε καλοκαίρι γράφονται αμέτρητες αναλύσεις για τις μεταφορές των αρχαίων τραγωδιών και κωμωδιών και τις σύγχρονες εκδοχές τους από ρηξικέλευθους σκηνοθέτες. Παρόμοιες κριτικές, σπανίως υμνητικές, πολύ συχνότερα καυστικές, διαβάζουμε για τη διασκευή λογοτεχνικών έργων που μεταφέρονται σε κόμικς, κινηματογραφικές ταινίες ή θεατρικές παραστάσεις. Πριν από λίγες ημέρες, στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού, δόθηκε μια ακόμη αφορμή για να ξανασυζητηθεί το ζήτημα της λεπτής ισορροπίας μεταξύ σατιρικής ή χλευαστικής παρωδίας και φόρου τιμής με επίκεντρο την ιδιοποίηση, την προσαρμογή και την αναπλαισίωση γνωστών εικαστικών έργων τοποθετημένων σε νέα συμφραζόμενα. Το βέβαιο είναι πως η αποτίμηση κάθε μεταφοράς καλλιτεχνικού έργου από μια μορφή τέχνης σε μια άλλη ή ακόμα και ως διαφορετικής εκδοχής της ίδιας μορφής, απαιτεί άριστη γνώση της ιστορίας και των νοημάτων του πρωτοτύπου και νέα κριτήρια για την πρόσληψη και κατανόηση του παράγωγου έργου. Απαιτείται επιπλέον, πάντα μια τολμηρή και ριψοκίνδυνη απόφαση των σύγχρονων καλλιτεχνών και καλλιτέχνιδων να «αντιμετωπίσουν» τα πρωτότυπα έργα έχοντας σαφή στόχο ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα τα χειριστούν. Κάτι που γίνεται ακόμα πιο δύσκολο και επικίνδυνο όταν τα πρωτότυπα έργα είναι παλαιά, ευρύτατα γνωστά και πλήρως νοηματοδοτημένα στην κοινή συνείδηση. Κι ως τέτοια μπορούν να θεωρηθούν τα δημοτικά τραγούδια, των οποίων οι διαφορετικές εκδοχές ήταν έτσι κι αλλιώς δεδομένες κατά το παρελθόν αλλά εντός ενός εντελώς διαφορετικού πλαισίου λαϊκής καλλιτεχνικής ελευθερίας. Από τα πιο γνωστά δημοτικά τραγούδια του τόπου μας είναι το τραγούδι «Του Νεκρού Αδερφού», το οποίο συναντάται σε διάφορες παραλλαγές σχεδόν σε κάθε σημείο των Βαλκανίων, ένα παραδοσιακό ποίημα που θεωρείται κλασικό στην Ελλάδα, έχει γίνει αντικείμενο ποικίλων μελετών και αποτελεί ύλη σχολικών εγχειριδίων. Τα βασικά του θέματα άλλωστε, πέρα από την αυτονόητη καλλιτεχνική αξία της έμμετρης αφήγησης, είναι διαχρονικά και κοινά, ιδιαίτερα στις λαϊκές φανταστικές ιστορίες των Βαλκανίων: η ξενιτιά, ο θρήνος για τον θάνατο των παιδιών, η ιερότητα του όρκου, η κατάρα της μάνας, η νεκρανάσταση. Από το 1886, ο Νικόλαος Πολίτης στη μελέτη του με τίτλο «Το Δημοτικόν Άσμα περί του Νεκρού Αδερφού» (εκδόσεις Αδελφών Περρή) διερευνά τις ρίζες του τραγουδιού και συγκρίνει τις παραλλαγές του, λύνοντας και ορισμένες παρεξηγήσεις που είχαν δημιουργηθεί από παλαιότερες εκδόσεις του και μεταφράσεις του κυρίως στη Γερμανία, αλλά και εντοπίζει την κοινότητα του θέματός του με αντίστοιχα τραγούδια σε διάφορα μέρη της Ευρώπης. Στην εισαγωγή του εξηγεί: «Κοινότατον ανά πάσαν την Ελλάδα και γνωστότατον είναι το δημώδες άσμα περί του νεκρού αδελφού, του προς επλήρωσιν υποσχέσεως επανάγοντος εις την μητέρα εκ της ξένης την αδελφήν. Την μεγάλην τούτου διάδοσιν μαρτυρούσιν αι μέχρι τούδε γνωσταί ημίν δεκαεπτά παραλλαγαί αυτού, αι εν τέλει δημοσιευόμεναι. Προέρχονται δ’ αι παραλλαγαί αυταί εκ διαφόρων ελληνικών χωρών, εκ της Πελοποννήσου και εκ της Στερεάς, εκ της Επτανήσου και εκ των Κυκλάδων, εκ της Θεσσαλίας και εκ της Βάρνης, εκ της Κρήτης και εκ της Τραπεζούντος· όθεν εκ τούτου κρίνων, ίσως δύναται τις ειπείν, ότι ουδαμού της ελληνικής γης είναι άγνωστον το άσμα. Περί του άσματος τούτου πολλά εγράφησαν υπό αλλοδαπών μάλιστα λογίων». Το τραγούδι έχει πιθανώς τις ρίζες του στη Μικρά Ασία του 9ου αιώνα και κατ’ επανάληψιν έχει δραματοποιηθεί από λογοτέχνες του παρελθόντος όπως ο Φώτος Πολίτης, ο Αργύρης Εφταλιώτης και ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου. Σε έκδοση του «Όρκου του Πεθαμένου» του τελευταίου μάλιστα (1932, εκδόσεις Δημητράκου), ο Νικόλαος Λάσκαρης προλογίζοντας την έκδοση επισημαίνει ότι «Όλοι σχεδόν οι βαλκανικοί λαοί έχουν το τραγούδι του νεκρού αδερφού. Σέρβοι, Βούλγαροι, Ρουμάνοι, Αλβανοί, Έλληνες. Είναι, θα ’λεγε κανείς, ένα πνευματικό αγώνισμα των λαών στον Αίμο. Όσο βέβαια κι αν αποφύγωμε τον σωβινισμό και αν απομακρύνωμε κάθε πεζή ιδέα βαλκανικής διαμάχης σε τέτοιο λεπτό ζήτημα, είναι αδύνατο να μην πούμε την αλήθεια. Η αλήθεια είναι πως το ελληνικό τραγούδι δεν συγκρίνεται με κανένα από τα άλλα». Με μια τέτοια πλούσια ιστορία, δεν είναι εύκολη η αναμέτρηση με το τραγούδι. Και όμως, η Εύα Πουλοπούλου, αρχιτεκτόνισσα και εικαστική καλλιτέχνιδα, όχι μόνο το τόλμησε αλλά και τα κατάφερε περίφημα. Η δική της εκδοχή «Του Νεκρού Αδερφού» (εκδόσεις Jemma Press, 72 σελίδες) μάλιστα, προσφέρει κάτι που απουσίαζε μέχρι σήμερα στη συνολική κατανόηση του έργου, την εικονοποίησή του μέσω στατικών εικόνων. Πώς να ήταν άραγε ο Κωσταντής και η Αρετή; Και πώς η χαροκαμένη μάνα τους; Σε ποιο σπίτι κατοικούσαν; Και πώς έμοιαζε η ξενιτιά; Η ίδια, στο εισαγωγικό της σημείωμα, εξηγεί τους λόγους που επέλεξε το συγκεκριμένο έργο: «Για πρώτη φορά το άκουσα μικρό παιδί, σαν παραμύθι. Ένα μυστηριώδες σκοτεινό παραμύθι σε οικείο έδαφος, με φόντο το διαχρονικό τοπίο της ελληνικής υπαίθρου. Όπως συχνά συμβαίνει με τα πρώιμα ακούσματα, αποθήκευσα την ιστορία στο μυαλό μου “για αργότερα”, όπου έμεινε σε κατάσταση ύπνωσης για τρεις περίπου δεκαετίες. Αφορμή για να ασχοληθώ ξανά μαζί της στάθηκε η εμπειρία της ξενιτιάς. Ύστερα από είκοσι χρόνια εκτός Ελλάδας, ζώντας συχνά από απόσταση πίκρες και χαρές κι έχοντας αποκτήσει έντονους προβληματισμούς περί ταυτότητας, ανέσυρα το ποίημα στη σφαίρα του συνειδητού. Τόσο η ζωντάνια του λόγου του δημοτικού τραγουδιού όσο κι ο πλούτος της αφήγησης σε εικόνες ενός χαμένου αλλά ωστόσο γνώριμου κόσμου, μου έδωσαν την ιδέα για τη διασκευή του σε κόμικς». Αυτή η διασκευή της Πουλοπούλου είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και μαγνητίζει τον αναγνώστη από την πρώτη σελίδα, τόσο με τα βυζαντινότροπα σχέδια αναφορικά με τις μορφές των προσώπων, όσο και με τις επιλογές των χρωμάτων που παραπέμπουν σε μελανόμορφα και ερυθρόμορφα αγγεία της αρχαιότητας. Εξαιρετικά επιτυχημένες είναι επίσης και οι αναφορές της σε πίνακες της ιστορίας της τέχνης όπως τον «Θρήνο για τον Νεκρό Χριστό» του Αντρέα Μαντένια με τις χαρακτηριστικές βραχύνσεις, τα τοπία του Πίτερ Μπρίγκελ του Πρεσβύτερου με τους αγρότες ως σκιές να θυμίζουν τις φιγούρες της «Έβδομης Σφραγίδας» του Μπέργκμαν, την «Πυραμίδα των κρανίων» του Σεζάν, τον «Ναπολέοντα διασχίζοντας τις Άλπεις» του Νταβίντ κ.ά. Τα σχέδια έχουν τέτοια δύναμη να απορροφήσουν τον θεατή τους που μετά από λίγο ξεχνά ότι διαβάζει ένα δημοτικό τραγούδι και μάλιστα στην πρωτότυπη γλώσσα, χωρίς καμιά λεκτική παρέμβαση ή τροποποίηση σε σχέση με την πιο διαδεδομένη εκδοχή του. Εξίσου σύντομα επίσης, ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι πίσω από την έμμετρη αφήγηση μιας ιστορίας με μεταφυσικά στοιχεία από τις δοξασίες μιας άλλης εποχής που μοιάζει πολύ μακρινή, αναδύονται συμβολισμοί και συναισθήματα που δεν θα ξεπεραστούν ποτέ καθώς αποτελούν θεμέλια της ανθρώπινης φύσης. Όπως γράφει και η Πουλοπούλου: «[…] ελπίζω ότι οι αναγνώστες θα επιχειρήσουν να κοιτάξουν πέρα από την επιφάνεια και τα κομμάτια της ιστορίας που με τα σημερινά κριτήρια μπορεί να φαντάζουν απαρχαιωμένα, στην καρδιά της αφήγησης και της ψυχολογίας των ηρώων. Εκεί ακριβώς, μέσα στον βαθιά συμβολικό χαρακτήρα της ιστορίας μπορεί κανείς να ανακαλύψει την αξία της, τον λόγο για τον οποίο επιβίωσε ανά τους αιώνες εντός κι εκτός των ελληνικών συνόρων. Το τραγούδι “Του Νεκρού Αδερφού” είναι μια λαϊκή τραγωδία που αντλεί στοιχεία από παραδόσεις τόσο αρχαίες όσο κι ο μύθος της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Είναι η κάθοδος της κόρης στον Άδη – ας μην ξεχνάμε ότι η ξενιτιά παλιότερα βιωνόταν σαν θάνατος –, αλλά και μια ιστορία κάρματος κι ενηλικίωσης. Ένα ταξίδι μύησης της νεαρής άμαθης ηρωίδας στον έξω κόσμο αλλά κι επιστροφής στις ρίζες μέσα από συμφορές κι απώλειες, με τελικό στόχο τη μεταμόρφωση». Μεγάλο μέρος των δημοτικών τραγουδιών άλλωστε αφορούσαν τέτοια ζητήματα περί της τραγικότητας της ανθρώπινης ύπαρξης. Τότε οι τραγικές καταστάσεις οφείλονταν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Αυτές οι συνθήκες άλλαξαν, αλλά η τραγικότητα παραμένει. Αυταπατώμεθα όταν αντιμετωπίζουμε αυτά τα έργα ως ξεπερασμένα και φολκλόρ. Αποτελούν την καλλιτεχνική λαϊκή έκφραση αιώνων και ουσιαστικά συνιστούν ένα βαθύ ιστορικό αποτύπωμα που οφείλουμε να μη θάψουμε στην άβυσσο της αυταρέσκειάς μας. Και το σχετικό link...

Αν και Κρητικός, ο Κωστής Τζωρτζακάκης σπούδασε Αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη στις αρχές της δεκαετίας του 2000, και είχε την ευκαιρία να γίνει φίλος και συνεργάτης με τους δημιουργούς κόμικς που ήταν τότε νεαροί στη Βόρεια Ελλάδα και έκαναν τα πρώτα τους βήματα στην ένατη τέχνη παίρνοντας μέρος σε εκθέσεις όπως αυτές της Φοιτητικής Εβδομάδας του ΑΠΘ και φτιάχνοντας δημιουργικές ομάδες όπως η Inkorrekt. Γαλουχημένος σε ένα τέτοιο καλλιτεχνικό περιβάλλον, ο Τζωρτζακάκης τα επόμενα χρόνια υπέγραψε ορισμένα ιδιαίτερα όμορφα και συναισθηματικά κόμικς όπως το «Βατραχάκι» (περ. Γαλέρα), την «Κόρη της Φοινικιάς», τους «Αιθεροβάμονες» και τους «Ονειροπόλους» (εκδ. Ένατη Διάσταση), με λεπτό χιούμορ, υπέροχες εικόνες και λιτό λόγο που σέβεται τα σχέδια και προσπαθεί να μην εισβάλλει εντός τους αλλά να τα πλαισιώνει. Τα κόμικς του δεν ήταν ποτέ εύκολα. Ήταν μικρές ή μεγαλύτερες εγκεφαλικές ιστορίες που συχνά χρειάζονταν και μια δεύτερη ανάγνωση, «κομψοτεχνήματα με έντονες επιρροές της γαλλοβελγικής σχολής σε συνδυασμό με το δικό του χαρακτηριστικό πνεύμα, όπου τα ευφυολογήματα συναντούσαν τον σουρεαλισμό τον επηρεασμένο από το βρετανικό χιούμορ των Μόντυ Πάιθον» όπως περιγράφει εύστοχα η Μυρτώ Τσελέντη στην εισαγωγή της για τα «Επικίνδυνα ζαχαρωτά» του Τζωρτζακάκη που μόλις κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Jemma Press (112 σελίδες). Τα «Ζαχαρωτά» όμως δεν είναι κόμικς. Είναι μια συλλογή από μονοσέλιδες εικονογραφήσεις στις οποίες πρωταγωνιστούν αποκλειστικά γυναικείες μορφές που «αναπνέουν πάνω στη σελίδα, τονίζοντας την ανθρώπινή τους φύση, την παρουσία της σάρκας τους, χωρίς ποτέ να εκχυδαΐζονται ή να περιορίζονται στο μονοδιάστατο κλισέ των αντικειμένων πόθου» επισημαίνει η Μυρτώ Τσελέντη. Και συμπληρώνει ότι «οι γυναίκες του Κωστή δεν είναι ερωτικά σύμβολα, ακόμα και όταν είναι ντυμένες προκλητικά ή και εντελώς γυμνές. Καμιά τους δεν δείχνει να ντρέπεται. Αντιθέτως πρόκειται για γυναίκες που λάμπουν έχοντας βρει τη σεξουαλική τους δύναμη και όσα απορρέουν από αυτήν. Στέκουν περήφανα, μόνες τους ή πιο σπάνια δυο δυο, χωρίς συστολή για το σώμα τους, σαν άλλοι κάτοικοι της Εδέμ όπου απουσιάζει ο άντρας-Αδάμ». Κι έτσι, με τα «Επικίνδυνα ζαχαρωτά» ο Τζωρτζακάκης συνθέτει «έναν ύμνο στην ποικιλομορφία των γυναικείων σωμάτων» χωρίς εξιδανικεύσεις, με λίγα λόγια και πολλή τρυφερότητα. Και το σχετικό link...

«Δίπλα στο σχολείο μας ήταν μια φυλακή και από την άλλη πλευρά ένα νεκροταφείο. Ο δάσκαλός μας συνήθιζε να λέει πως αν δεν φερόμασταν σωστά και αν δεν δουλεύαμε σκληρά θα καταλήγαμε σε ένα από αυτά τα δυο μέρη.» Στα ρωσικά, η λέξη "strannik" σημαίνει περιπλανώμενος. Αυτό το μικρό ντοκιμαντέρ-κόμικς αφηγείται την ιστορία ενός άστεγου πυγμάχου που περνάει τη ζωή του στους δρόμους της Μόσχας. Κάποτε, αγαπούσε ένα κορίτσι, κάποτε είχε όνειρα για το μέλλον. Είναι πολύ γέρος για να πυγμαχεί, είναι όμως το μόνο που η ζωή του προσφέρει. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Ευχαριστούμε τον @nikos99 για τη διάθεση του τεύχους

Από το τσιμεντένιο μπαλκόνι μιας λαϊκής πολυκατοικίας ένας αρκούδος παρατηρεί τις μικροαστικές διασταυρώσεις των πιο ετερόκλητων χαρακτήρων δίνοντας την ευκαιρία στον Δημήτρη Καμένο να κάνει μια χιουμοριστική ανθρωπολογική μελέτη των νεοελληνικών ηθών και εθίμων. Κάθε Σάββατο, στη βάση της 2ης σελίδας του «Καρέ Καρέ», ο Αρκούδος Βρασίδας πίνει τον ελληνικό του καφέ, διαβάζει την εφημερίδα του, κρατάει σημειώσεις για την κίνηση στη γειτονιά και συζητά με τους στερεοτυπικούς μα τόσο αληθινούς περαστικούς από το δρομάκι του. Στη σκιά των γερασμένων πολυκατοικιών, με θέα τις σκονισμένες τέντες και με μουσική υπόκρουση τα ερκοντίσιον που αγκομαχούν και τις κομμένες εξατμίσεις, ένας θίασος σαν Κιβωτός από κάθε είδος της μικροαστικής μας ανάδελφης ελληνικότητας δίνει ξανά και ξανά τις απολαυστικές (για τους αναγνώστες) παραστάσεις του, τόσο διαφορετικές και τόσο ίδιες. Στο «Ένα αρκούδι μετράει τ’ άστρα», ο Βρασίδας, αντί για τον ουρανό, κοιτά τα πεζοδρόμια, η Γιαγιά Μπερνάρντα οραματίζεται την παλινόρθωση της βασιλείας και νοσταλγεί την Κατοχή, η Φιόνα η Ινφλουένσερ, ζώντας στη safe zone των social media πασχίζει για τα likes, ο ελληνορθόδοξος Βαγγέλης ο Νίντζα ακροβατεί μεταξύ ανατολίτικου μυστικισμού και γνήσιου ελληνικού ρατσισμού, ο Τσακάλωφ το Τσακάλι αναζητά ανεπιτυχώς το νέο μεγάλο αφήγημα της Αριστεράς, ο Κανγκ ο Κροκόδειλος περηφανεύεται για τους τεράστιους προγόνους του, παραβλέποντας ότι ο ίδιος σέρνεται. Ανάμεσά τους κι ο Χοσέ ο Μεξικάνος, μετανάστης που θέλει να φύγει απ’ αυτόν τον τόπο αλλά δεν τον αφήνουν για να έχουν κάποιον να κατηγορούν και τέλος, ο Τζο ο Απόκληρος, ο γραφικός και παράταιρος, σιωπηλός, μπανιστιρτζής γείτονας που μόνο ακούει και σκέφτεται. Όλοι αυτοί ανταλλάσσουν φαρμακερές ατάκες και ανακυκλώνουν τη μοναξιά τους συνωστισμένοι στα τέσσερα καρέ του Καμένου, εγκλωβισμένοι ισόβια σε μια ζωή χωρίς διέξοδο, σε μια γειτονιά χωρίς έξοδο. Στην «έρημο του σήμερα» όπως σημειώνει ο Σπύρος Δερβενιώτης στον πρόλογό του. Εκεί στέκεται ο Δημήτρης Καμένος «σαν καρτούν-ναυαγός» και «μέσα από τους ζωόμορφους πρωταγωνιστές του, ανατέμνει το σήμερα, το τώρα, με αντανακλαστικά δημοσιογραφικής αποτύπωσης της εποχής του ίντερνετ [όταν η είδηση δημοσιεύεται πριν καν συμβεί]. Με καταγραφή, χωρίς περιστροφές, της “τρέχουσας πραγματικότητας”, με αναγνωρίσιμα γεγονότα, υπαρκτά φαινόμενα, επίκαιρες αφορμές και σύγχρονη γλώσσα. Και όλα αυτά με όχημα το χιούμορ, πατώντας σε μια παράδοση γιγάντων της ελληνικής σκιτσογραφίας που προηγήθηκαν, αλλά που η διαιώνισή τους τίθεται υπό τη δαμόκλειο αμφισβήτηση του μετεωρίτη που εξαφάνισε τα έντυπα που τους δώσανε βήμα για γόνιμη επαφή με ευρύ αναγνωστικό κοινό» όπως τονίζει ο Δερβενιώτης. Ο οποίος πολύ εύστοχα θίγει από τη μια το ζήτημα της επιβίωσης των εντύπων που σχολιάζουν το σήμερα κι από την άλλη το ζήτημα της επαφής των ελληνικών κόμικς με το ίδιο σήμερα. Με πρωταγωνιστή ένα αρκούδι που μετράει τ’ άστρα, ο Δημήτρης Καμένος ποτίζει την έρημο του σήμερα με σκοπό να φτιάξει οάσεις. Έργο δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο. Άλλωστε δεν μας έχουν μείνει και πολλά ακόμα να κάνουμε. Και το σχετικό link...

20 ολόκληρα χρόνια μετά τις «Απίθανες Περιπέτειες του Σπιφ και του Σπαφ», ο Τάσος Ζαφειριάδης επιστρέφει στα μοναδικά stick figures του και προσκαλεί φίλους και συναδέλφους να δώσουν τη δική τους εκδοχή. «Εάν αποσυνθέσεις τον Σπιφ και τον Σπαφ στο τέλος θα δεις να σου απομένουν ένας κύκλος, δυο τελίτσες, ένα ορθογώνιο και πέντε-έξι γραμμούλες. Που σημαίνει, με άλλα τόσα τους ξαναφτιάχνεις», θα μπορούσε να είχε γράψει κάποιος νομπελίστας αν είχε γνωρίσει τους μινιμαλιστικά σχεδιασμένους πρωταγωνιστές του Τάσου Ζαφειριάδη. Και δεν θα υπήρχε καμιά ποιητική διάσταση ή λυρική διάθεση στο γραπτό του. Θα ήταν πέρα για πέρα αληθινό. Όχι σαν το άλλο το φολκλορικό με το καράβι, τ’ αμπέλι και την ελιά… Παρά τη συνειδητή σχεδιαστική απλοποίηση ωστόσο, οι Σπιφ και Σπαφ δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τα καλοσχεδιασμένα έγχρωμα κόμικς με τα μεγάλα σενάρια. Εκτός βέβαια από… τα μεγάλα σενάρια, τα χρώματα, την τεκμηρίωση, την ακρίβεια, τις λεπτομέρειες, την προοπτική, τις σκιάσεις, την κίνηση. Αν θεωρείς ότι όλα αυτά αποτελούν απαραίτητα συστατικά για ένα κόμικς, τότε οι Σπιφ και Σπαφ δεν είναι για σένα. Αν όμως θέλεις να απολαύσεις ιδεοτυπικά ασπρόμαυρα σχέδια λίγο πριν από το «σημείο μηδέν» της αναπαραστατικής ύπαρξής τους σε 40 μονοσέλιδες ιστορίες πανέξυπνου, συχνά «καμένου» και σουρεαλιστικού χιούμορ με μια γοητευτική αυτοαναφορικότητα, τότε ξεκίνα με τις «Απίθανες Περιπέτειες του Σπιφ και του Σπαφ» που κυκλοφόρησαν το 2005 από τις εκδόσεις Futura με υπότιτλο «Το καλύτερο κόμικ στον κόσμο» και επανεκδόθηκαν επαυξημένες ως «Δε Ούλτιμεητ Εντίσιον» με την προσθήκη της μικρού μήκους ιστορίας «Η Μεγάλη Περιπέτεια» το 2008 από τις εκδόσεις Jemma Press. Και αφού κάνεις το «καθήκον σου ως Ελληνόπουλο» όπως προτρέπουν οι παρωδίες διαφημίσεων του Σπιφ και Σπαφ, προχώρησε στο δεύτερο μέρος με ακόμη 50 ιστορίες, τίτλο «Πριν Χτυπήσει το Κουδούνι» και υπότιτλο το κλισέ «Καλό, αλλά όχι σαν το πρώτο», που μόλις κυκλοφόρησε από την Jemma Press, 20 χρόνια μετά την πρώτη εμφάνιση αυτών των αλλόκοτων και πανομοιότυπων stick figures. Ο Τάσος Ζαφειριάδης με αυτά τα, φαινομενικά μόνο, απλά σκαριφήματα ανθρώπων που φέρνουν στον νου ιδεοτυπικές ανθρώπινες μορφές από προϊστορικές βραχογραφίες, συνομιλεί με μια σειρά παρόμοιων σύγχρονων κόμικς, όπως το διαδικτυακό «Cyanide and Happiness» που εγκαινιάστηκε την ίδια ακριβώς εποχή με τους Σπιφ και Σπαφ, η σειρά ιδιότυπων κινουμένων σχεδίων «Animator vs. Animation» του Alan Becker που ξεκίνησε το 2006 και άλλες ανάλογες εσκεμμένες υπεραπλουστεύσεις των μορφών που αποδεικνύουν ότι ορισμένες φορές ίσως είναι πιο δύσκολο και πιο ενδιαφέρον να αφηγηθείς ιστορίες αφαιρώντας λεπτομέρειες παρά προσθέτοντας. Μετεωρίτες, ακτινοπίστολα, διαστημόπλοια, το όπλο του Τσέχοφ, ο Δίσκος της Φαιστού, ο Δούρειος Ίππος, ο Αδόλφος Χίτλερ, ο Φρόιντ, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Κθούλου, η Σφίγγα, το σκυλί του Σρέντιγκερ και η γάτα του Παβλόφ διασταυρώνονται με τον Σπιφ και τον Σπαφ που δεν διαφέρουν σε τίποτα μεταξύ τους, θυμίζοντας τους φτυστούς Akbar και Jeff από τη σειρά «Life in Hell» του Matt Groening, όσο κι αν ο Ζαφειριάδης από παλιά προσπαθούσε σαρκαστικά να μας «καθησυχάσει» δηλώνοντας ότι «ο Σπαφ έχει γαλάζια μάτια», «ο Σπαφ ξέρει capoeira», «είναι δύσκολο να τους μπερδέψεις, και οι δυο φορούν κίτρινη μπλούζα». Από την πρώτη τους κυκλοφορία μέχρι σήμερα, οι Σπιφ και Σπαφ έγιναν καλτ χαρακτήρες που πάντα μνημονεύονται από αναγνώστες και καλλιτέχνες σε συζητήσεις γύρω από την επίτευξη της αφηγηματικότητας στα κόμικς, την αλληλοσυμπλήρωση εικόνας και λόγου, τη μη αναγκαιότητα της σχεδιαστικής τελειότητας αν η ιστορία υπηρετείται με άλλα μέσα κ.ά. Μέχρι και μια μίνι πορνό παρωδία τους κυκλοφόρησε από τον Pan Pan και τις Εκδόσεις του Κάμπου το 2015 στο πλαίσιο της σειράς Pineiada Bibles! Σε μια τέτοια έκδοση όπως η επετειακή για τα 20 χρόνια των Σπιφ και Σπαφ («Πάρτι Γενεθλίων» όπως το χαρακτηρίζει ο Ζαφειριάδης), δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι φίλοι του δημιουργού που δίνουν τη δική τους εκδοχή στους χαρακτήρες-φαινόμενα, σχεδιάζοντάς τους με τον τρόπο τους και αποδεικνύοντας ότι έστω και πολύ μικρές αλλαγές είναι ικανές να προκαλέσουν διαφορετικά αποτελέσματα. Ανταποκρίνονται με απόλυτη επιτυχία σ’ αυτό με άφθονο χιούμορ και τιμώντας τον Ζαφειριάδη όλοι οι προσκεκλημένοι συνάδελφοί του (Σταυρούλα Ανθηροπούλου, Θανάσης Πέτρου, Γιώργος Κωνσταντίνου, Σταύρος Κιουτσιούκης, Σοφία Σπυρλιάδου, Βίκτωρ Μοσχόπουλος, Αντώνης Βαβαγιάννης, Σπύρος Δερβενιώτης, Αλέξια Οθωναίου, Κωστής Τζωρτζακάκης, Τάσος Μαραγκός, Έφη Θεοδωροπούλου, Δήμητρα Αδαμοπούλου, Βαγγέλης Χατζηδάκης, Θανάσης Πετρόπουλος, Πέτρος Χριστούλιας, Theo Flores, Παναγιώτης Πανταζής, Χάρης Λαγκούσης, Δημήτρης Καμένος, Μάνος Λαγουβάρδος, Ειρήνη Σκούρα, Τόμεκ Γιοβάνης). Σε μια έκδοση που αν και ισχυρίζεται ότι δεν είναι τόσο καλή όσο η πρώτη, ψεύδεται. Η μόνη «αλήθεια» της είναι το (φυσικά fake) απόφθεγμα του Αντρέι Ταρκόφσκι για αυτή στο οπισθόφυλλο: «Αν ψάχνετε για νόημα, θα χάσετε όλα αυτά που συμβαίνουν». Και το σχετικό link...

"Μάτια χωρίς ζωή... Κομμένα κεφάλια... Σωροί από κουφάρια... Τέτοιες λέξεις με ευφραίνουν!" SLAINE: Ο ΚΕΡΑΣΦΟΡΟΣ ΘΕΟΣ Άπο την εκδοτική: Προϊόν της συνεργασίας του Pat Mills (σενάριο) και του Simon Bisley (σχέδιο), το Σλέιν: Ο Κερασφόρος Θεός θεωρείται μια από τις κορυφαίες ιστορίες του χαρακτήρα αλλά και ένα δημιουργικό επίτευγμα της 9ης τέχνης. Η δημοσίευση αυτής της ιστορίας στις σελίδες του 2000 AD αποτέλεσε μια από της λαμπρότερες στιγμές της ιστορίας των κόμικς, ενώ οι εικαστικά εντυπωσιακές σκηνές επικών μαχών που παραπέμπουν στο έργο του Frank Frazetta αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για γενιές καλλιτεχνών. Η επετειακή αυτή έκδοση για τα 35 χρόνια από την κυκλοφορία της πρωτοποριακής ιστορίας, έχει σκαναριστεί εκ νέου από τα πρωτότυπα φιλμ, προσφέροντας ένα εκπληκτικό οπτικό θέαμα της ζωγραφικής του Simon Bisley. Ο τόμος περιέχει έξτρα υλικό, σκίτσα του Bisley, αλλά και τα εξώφυλλα της αρχικής έκδοσης. H ιστορία (περίληψη): Σε μια εποχή που δεν υπάρχει χρόνος, σ' έναν τόπο που δεν είναι τόπος, ο νάνος Ούκκο, γράφει για τα ανδραγαθήματα του σπουδαίου Βασιλιά Σλέιν Μακ Ροθ. Αφού δούμε τα γεγονότα που συνέβησαν πριν την συγκεκριμένη ιστορία στον Σλέιν, κάτι πολύ χρήσιμο για εμάς που δεν έχουμε διαβάσει πολλά από τον χαρακτήρα, ο Ούκκο ξεκινά να γράφει για τον Κερασφόρο Θεό. Ο Σλέιν Μακ Ροθ λοιπόν, πλεόν Βασιλιάς των Σέσσαιρ, δεν μπορεί να ανεχτεί άλλο τους σατανικούς Άρχοντες Ντρουν, που με τις στρατιές τους καταδυναστεύουν τους ανθρώπους του. Έτσι, παρά τις προειδοποιήσεις του Δρυίδη της Φυλής του, υποκινούμενος από την Θεά της Γης Ντάνου, αποφασίζει να προσπαθήσει να ενώσει τα 4 Βασίλεια της Τιρ-Ναν-Ογκ και τα Όπλα της Θεάς, και να γίνει ο εκλεκτός της, ο Κερασφόρος Θεός. Όμως, οι ακόλουθοι του παλιού Κερασφόρου Θεού και αρχηγού των Ντρουν, του υπεραιωνόβιου Σλάου Φεγκ, προσπαθούν να τον εμποδίσουν. Ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος, και οι ανατροπές πληθαίνουν... Σχόλια για σενάριο, σχέδιο και έκδοση: Το σενάριο της συγκεκριμένης ιστορίας με έχει αφήσει με το στόμα ανοιχτό! Μπορώ με απόλυτη βεβαιότητα να πω ότι είναι το πιο επικό Fantasy κόμικ που έχω διαβάσει ποτέ. Η πλοκή και η εξέλιξη της ιστορίας είναι απλά αριστουργηματικές. Ο Mills, που έχει πολλές φορές αποδείξει ότι είναι ένας θρυλικός συγγραφέας χρησιμοποιεί την Βρετανική Μυθολογία και παράδοση, που έχει πλήθος Sword And Sorcery στοιχείων, και στήνει ένα υπέροχο Fantasy σκηνικό, ιδανικό για την ιστορία ενός ολίγον τι τραγικού φιλόδοξου ήρωα. Οι χαρακτήρες έχουν πολύ βάθος και ψυχή, ενώ τα κίνητρά τους και η νοοτροπίες τους είναι αρμόζουσες. Κάτι που κάνει την ιστορία ακόμα πιο ρεαλιστική και πρωτότυπη είναι ότι βλέπουμε πως γίνεται η συγγραφή της από τον Ούκκο. Επίσης, θεωρώ ότι το τέλος είναι επίσης σωστό, και μας αφήνει με μια πικρόγλυκη γεύση. Ο Simon Bisley, περήφανος εκπρόσωπος της painted art, μας χαρίζει μία σχεδιαστική οπτασία! Το σχέδιό αγγίζει τα επίπεδα του αριστουργηματικού με τα φορτωμένα, σουρεαλιστικά Fantasy σκηνικά, τα απολύτως ρεαλιστικά και εκφραστικά πρόσωπα, ενώ φτάνει στο αποκορύφωμά του στην τελική μάχη. Οι χρωματισμοί προσθέτουν πάαααρα πολλά στο μυθικό περιβάλλον και επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα πολύ θετικά. Θαυμάστε! Η Jemma εξέδωσε αυτό το απίστευτο κόμικ στο φετινό Comicdom, όπου έδωσε το παρών και ο ίδιος ο Simon Bisley. Η έκδοση είναι άψογη, με εξαιρετική μετάφραση και αξιόλογη γραφιστική επιμέλεια. Δεν θα διστάσω να την χαρακτηρίσω πολυτελή, καθώς χρησιμοποιείται το καλύτερο κατ' εμέ χαρτί και υπάρχουν πολλά εξτραδάκια. Εν κατακλείδι, το συγκεκριμένο κόμικ είναι το καλύτερο Fantasy που έχω διαβάσει ποτέ, και σίγουρα ένα από τα πιο αξιόλογα έργα που έχουν κυκλοφορήσει στην χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Η αλήθεια είναι ότι δεν περίμενα να είναι τόσο καλό όταν το αγόρασα. Το θέμα μου τώρα είναι, για ποιον λόγο να το προτείνω πρώτα. Για το μοναδικό σενάριο; Για το απίστευτο σχέδιο; Για την υπέροχη έκδοση; Το σίγουρο πάντως είναι ότι προτείνεται ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΑ! Καλή ανάγνωση σε όλους/ες!

Η μεταφορά του ιστορικού αργεντίνικου κόμικς Eternauta στη μικρή οθόνη και στο Netflix κάνει ξανά δημοφιλή μια ιστορία θριάμβου της αλληλεγγύης και της συλλογικής δράσης έναντι σε δυστοπίες και ολοκληρωτισμούς που έχουν... τρομακτικές ομοιότητες με το καθεστώς του Χαβιέρ Μιλέι. Καρέ από το αυθεντικό κόμικς Eternauta της δεκαετίας του '50 Ο Eternauta (Κοσμοναύτης του Απείρου), ένα ιστορικό αργεντίνικο κόμικς που έγινε σειρά στο Netflix, είναι πλέον μια διεθνής επιτυχία που ξεπέρασε τα όρια της πατρίδας του, μιλώντας για μια δυστοπική πραγματικότητα απέναντι στην οποία μόνη διέξοδος και σωτηρία είναι η συλλογική δράση. Μια πραγματική διακήρυξη αρχών σε εποχές ταραγμένες, όπου το κεντρικό μήνυμα του βιβλίου «κανείς δεν σώζεται μόνος του» έρχεται σε ευθεία ρήξη με την επιταγή του αναρχοκαπιταλιστή προέδρου Χαβιέρ Μιλέι και του ακραίου ατομικισμού του «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Η σειρά, που βασίζεται σε κόμικς (το πρώτο ισπανόφωνο και από τα κορυφαία έργα της λατινοαμερικανικής επιστημονικής φαντασίας) του Έκτορ Χερμάν Ουέστερχελντ (αγνοούμενος της δικτατορίας μαζί με πολλά μέλη της οικογένειάς του), αναθέρμανε τις διαμαρτυρίες εναντίον του ακροδεξιού Μιλέι και έδωσε νέα πνοή στις Γιαγιάδες της Πλατείας του Μάη και άλλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που απαιτούν να μάθουν τι έγιναν οι αγνοούμενοι και τα κλεμμένα παιδιά τους και μάχονται για δικαίωση, τιμωρία, μνήμη. O Eternauta δημοσιεύτηκε το 1957-1959 σε συνέχειες στο περιοδικό Hora Cero, αφηγούμενος μια ιστορία αντίστασης: όταν ένα τοξικό χιόνι και μια εισβολή εξωγήινων σκοτώνουν μαζικά ανθρώπους θέλοντας να τους υποτάξουν, μόνη διέξοδος επιβίωσης αναδεικνύεται η συλλογική αντίσταση απέναντι στον τύραννο εχθρό. Για πολλούς Αργεντίνους σήμερα αυτό το τοξικό χιόνι που σκοτώνει ανθρώπους και διαλύει τον κοινωνικό ιστό είναι οι τοξικές πολιτικές ενός ακροδεξιού – διαταραγμένου σαν εξωγήινος – προέδρου που αφήνει πίσω του ερείπια, μιζέρια, καταστολή και ανθρώπους ξεχασμένους στην τύχη τους (ή την ατυχία τους). Είναι το σωτήριο «εμείς» απέναντι στο καταστροφικό μεσσιανικό «εγώ». Ένα παρόν δεμένο με το τραύμα του παρελθόντος Το βιβλίο γράφτηκε σε μια περίοδο βαθιών πολιτικών διεργασιών, που διαπερνούν τις γραμμές του: ο Ψυχρός Πόλεμος να δίνει τον τόνο και οι πυρηνικές δοκιμές να ξεσηκώνουν πάθη και φόβους στον κόσμο, ενώ στην Αργεντινή το πραξικόπημα του 1955 κατά του προέδρου Περόν και η αποκαλούμενη Απελευθερωτική Επανάσταση και η στυγνή δικτατορία του Αραμπούρου να εγκαινιάζουν τον αιματηρό διωγμό των περονιστών. Στη μεταφορά του στην οθόνη το κείμενο προσαρμόστηκε στο σήμερα και φέρει αναφορές και σε άλλα, πιο πρόσφατα ιστορικά γεγονότα: η δικτατορία του Βιντέλα, ο πόλεμος στις Μαλβίδες, οι οικονομικές κρίσεις, η νεο-αποικιοκρατία του δολαρίου, όλα πλεγμένα σε «ένα παρόν δεμένο με το τραύμα του παρελθόντος». Το έργο είναι αδιαχώριστο από την ίδια τη ζωή του Ουέστερχελντ. Στρατευμένος στους αγώνες της εποχής του, μέλος πια των Μοντονέρος, της επαναστατικής πτέρυγας των περονιστών, συνελήφθη στη διάρκεια της δικτατορίας και το 1978 χάθηκαν για πάντα τα ίχνη του. Προηγουμένως είχαν εξαφανίσει τις τέσσερις κόρες του, ηλικίας από 18 ως 25 ετών (οι δύο από αυτές έγκυες που οι στρατιωτικοί τούς έκλεψαν τα παιδιά τους) και τρεις γαμπρούς του. Με την επιστροφή της δημοκρατίας το 1983, το έργο βρέθηκε στο επίκεντρο της πολιτικής ως ένα προφητικό κείμενο για τη βία αλλά και τη συλλογική αντίσταση αφού, όπως έγραφε ο συγγραφέας, «ο πραγματικός ήρωας είναι ένας συλλογικός ήρωας, μια ανθρώπινη ομάδα». Έμπνευση για νέες κινητοποιήσεις Στην Αργεντινή ο αντίκτυπος της ταινίας είναι τεράστιος. Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα όπως οι HIJOS (οργάνωση των παιδιών των αγνοούμενων και δολοφονημένων), έκαναν καμπάνια με μια εικόνα από την ταινία όπου πρόσθεσαν τις φωτογραφίες από τις εξαφανισμένες κόρες του Ουέστερχελντ γράφοντας: «Ήξερες πως δύο εγγόνια του δημιουργού του Eternauta είναι αγνοούμενα και μπορεί να βρίσκονται εν ζωή; Αν γεννήθηκες ανάμεσα στον Νοέμβριο του 1976 και τον Ιανουάριο του 1978 ή αμφιβάλλεις για την ταυτότητα κάποιου που γεννήθηκε σε αυτό το διάστημα, επικοινώνησε με της Γιαγιάδες της Πλατείας του Μάη». Έκτοτε έχει εκτοξευτεί ο αριθμός των ανθρώπων που έρχονται σε επαφή με την οργάνωση για να διαπιστώσουν μέσα από γενετική ταυτοποίηση αν είναι παιδιά αγνοούμενων. Φράσεις και αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στη σειρά γίνονται συνθήματα και σύμβολα των αυξανόμενων διαμαρτυριών που ξεσπούν στην Αργεντινή και του πνεύματος συλλογικής αντίστασης στην ακραία λιτότητα του καθεστώτος. «Κανείς δεν σώζεται μόνος του», «Δεν ηττηθήκαμε, η αντίσταση ΖΕΙ», «Η θύελλα προχωρά, η αντίσταση επίσης», δεσπόζουν στις διαδηλώσεις μαζί με τις προστατευτικές στολές και τις αντιασφυξιογόνες μάσκες, ανάλογες αυτών που χρησιμοποιούνται (και εξίσου χρήσιμες κατά των χημικών που εκτοξεύονται με περισσή βία εναντίον τους). Την περασμένη Τετάρτη, σαν κλωνοποιημένα αντίγραφα των πρωταγωνιστών της σειράς, εκατοντάδες Eternautas με αδιάβροχες στολές και αντιασφυξιογόνες μάσκες – όλοι τους μέλη συνδικάτων επιστημόνων – κατέβηκαν στους δρόμους καταγγέλλοντας τους πενιχρούς μισθούς τους, που έχασαν το 40-50% της πραγματικής τους αξίας λόγω του πληθωρισμού, και τις τραγικές περικοπές που υπονομεύουν (όταν δεν αναστέλλουν) το ερευνητικό τους έργο και την ίδια την ύπαρξη του Conicet, του βασικού επιστημονικού οργανισμού της χώρας, του οποίου περίπου το 15% του προσωπικού λόγω των συνθηκών έφυγε από τη χώρα. Το 2025 ο κρατικός προϋπολογισμός για τις επιστήμες ισοδυναμεί στο 0,152% του ΑΕΠ. Και μαζί στις διαδηλώσεις που κάθε Τετάρτη κάνουν οι συνταξιούχοι απαιτώντας αξιοπρέπεια την ώρα που οι 7 στους 10 δεν παίρνουν παρά 300 ευρώ: στο όριο της φτώχειας. Και τώρα αυτή η συλλογική διεκδίκηση γίνεται πράξη καθώς σήμερα, συνδικάτα συνταξιούχων, καθηγητών, επιστημόνων, υγειονομικών, δημοσιογράφων, ατόμων με αναπηρίες, φεμινιστικές οργανώσεις ανάμεσα στα πολλά άλλα, κατεβαίνουν έπειτα από μεγάλο διάστημα όλοι μαζί συντονισμένα σε μια αντιπολίτευση μη κομματική και σύσσωμη από τα κάτω, και πάλι στην κεντρική πλατεία, απέναντι από το Κογκρέσο. «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου» έγινε έτσι απρόσμενα ένα ισχυρό πολιτικό όπλο στην Αργεντινή, προτείνοντας ένα «άλλο παιχνίδι, συλλογικό, δίκαιο, δημοκρατικό», απαραίτητο περισσότερο από ποτέ μπροστά στις ενδιάμεσες εκλογές του Οκτωβρίου, που θα καθορίσουν πολλά για τις εξελίξεις στη χώρα, γράφει ο ερευνητής του Conicet Αλεχάντρο Ρουίς Μπάλσα. «Μπροστά στην κανονικοποίηση της χυδαιότητας, του θεάματος χωρίς ηθική και της επίκλησης της ατομικότητας ως ανώτατης αρχής της κοινωνίας, θυμίζει την ανατρεπτική δύναμη της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης (και της ενότητας μπροστά σε έναν πανίσχυρο επικίνδυνο εχθρό) ως οχημάτων κοινωνικής προόδου. Και το σχετικό link...