Jump to content

Search the Community

Showing results for tags 'αστεριξ'.



More search options

  • Search By Tags

    Type tags separated by commas.
  • Search By Author

Content Type


Forums

  • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΝΕΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΝΕΑ
  • ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ
    • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
    • ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ
  • ΧΑΛΑΡΩΜΑ
    • ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
    • ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ
    • ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μπλα μπλα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Διάφορα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Ντόναλντ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μίκυ Μάους
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Κόμιξ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Super Μίκυ
  • VINTAGE's Συζήτηση
  • VIDEO GAMES's Γεν. Συζήτηση για Video Games

Blogs

There are no results to display.

There are no results to display.


Find results in...

Find results that contain...


Date Created

  • Start

    End


Last Updated

  • Start

    End


Filter by number of...

Joined

  • Start

    End


Group


MSN


Website URL


Yahoo


Skype


City


Profession


Interests

Found 33 results

  1. Λόγω έλλειψης χώρου είπα να προσπαθήσω κι εγώ να «διώξω» διάφορα τεύχη σε χαμηλές τιμές (παραλαβή κατά προτίμηση και χάριν ευκολίας από την Λέσχη) Ολα τα τεύχη εδώ είναι του κουτιού, καταστάσεις 9-10, εκτός από τα Λούκυ Λουκ και το Αστερίξ που είναι μεταχειρισμένα και είναι 5-6. Με τις αγορές πολλών μαζί, θα γίνονται καλύτερες τιμές. Παρα Πεντε -- 2€ Α' περιοδος #21, Β' περίοδος #4 Βαβέλ -- 2,5€ #112, 214, 216, 228, 231, 235, 236 ΑΣΤΕΡΙΞ #16 -- 2€ Ελληνικά Τεύχη Αμεταχείριστα -- 2€ έκαστο Fantasy Heroes #1 Μετα το τέζα (ο ψοφιος κοριος) Τέλος Σαιζόν Σιγή Ασυρμάτου EΡΙΚ ΚΑΣΤΕΛ (ΕΘΝΟΣ) #4, #6, #7, #10, #11, #12, #13, #14 -- 2€ έκαστο ROY OF THE ROVERS (ΤΑ ΝΕΑ) #1, 4 , 6, 7 -- 1,5€ έκαστο BAKER STREET (NEA ΣΕΛΙΔΑ) Το άλογο που ψυθίριζε, ...Και η λέσχη των Ακραίων Σπορ, Οι άνθρωποι της Καμέλιας, Η σκιά του Μ -- 2€ έκαστο ΜΙΣΤΕΡ ΝΟ #1-- 1€ ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ - Το αεροδρόμιο φάντασμα 1€ NEW! Κόμιξ #22, Editor's Choice: Σκοτεινά Μυστήρια -- 2€ έκαστο Captain Marvel (Τόμος Α, Β), Thor (Τόμος Α, Β), Αvengers (Τόμος Β) -- 2€ έκαστο Saga -- 8€
  2. Τι αναζητώ (και ελπίζω οτι και με την βοήθειά σας θα βρω) 07/05/2019 MΠΛΕΚ Α Περίοδος : 1 MΠΛΕΚ 7-8 ΔΡΧ (Α Περίοδος) : 414,426 ΝΕΟΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΣ ΜΠΛΕΚ (B Περίοδος) : 9,20,39,69,76 ΜΠΛΕΚ Νέα Περίοδος (Γ Περίοδος) : 99 ΖΑΓΚΟΡ : 1,13,18,67,126,207,208,209,215 ΟΜΠΡΑΞ : 131,132,133 ΦΑΝΤΟΜ (ΚΑΜΠΑΝΑ) : 50,69,71,75,79 Aναζητήσεις που ολοκληρώθηκαν : Θέλω να ευχαριστήσω όσους φίλους του GC συνέβαλαν και συμβάλουν στην αναζήτηση τευχών και στην ολοκλήρωση της συλλογής μου ...
  3. Mετά το TενΤεν vs Μπλέικ και Μόρτιμερ που αποδείχθηκε ντέρμπυ, είπα να βάλω και τη μητέρα των μαχών. Τα αγαπημένα μας Αστερίξ δίπλα στα αγαπημένα μας Λούκυ Λουκ. Σαν 3η επιλογή πρόσθεσα και το λιγότερο δημοφιλές κόμικ του Goscinny, τον Ιζνογκούντ. Προσωπικά προτιμώ τα Λούκυ Λουκ. Μ΄αυτά μεγάλωσα, κάποια τα έχω διαβάσει πάνω από 10 φορές. Ατάκες από ΛΛ έχουν μείνει ανεξίτηλες στη μνήμη μου τόσα χρόνια. Συν ότι είναι τόσο πολλά, που έχω πολλές επιλογές στο ποιο να πιάσω να διαβάσω όταν δεν έχω τι να κάνω. Ενώ τα Αστερίξ είναι ούτε τα μισά. Αν και παραδέχομαι ότι σχεδόν όλα είναι ποιοτικά. Δεν υπάρχει πολύ σαβούρα. Σίγουρα όχι τόση όσο στα ΛΛ. Ο Ιζνογκούντ είναι κι αυτός μια τίμια επιλογή για όποιον θέλει να διαβάσει κάτι χιουμοριστικό, αλλά προσωπικά τον έχω ένα κλικ κάτω απ΄τα άλλα
  4. Ο Αστερίξ και ο Υπεριταλικός: Η νέα εποχή και το ιστορικό πνεύμα του Αστερίξ Οι περιπέτειες του Αστερίξ έχουν μπει για τα καλά σε μία νέα εποχή. Ο «Υπεριταλικός» είναι το τρίτο τεύχος που μας έρχεται, πάντα στις εκδόσεις Μαμούθκομιξ, από τους νέους δημιουργούς, Ντιντιέ Κονράντ (σχέδιο) και Ζαν-Υβ Φερί (σενάριο), μετά το «ο Αστερίξ στους Πίκτους» και τον «Πάπυρο του Καίσαρα». Καθώς η χρονική απόσταση μεταξύ των τευχών μικραίνει, δημιουργούνται ελπίδες για μία νέα πορεία, γεμάτη πολλές νέες ιστορίες από τους αγαπημένους Γαλάτες. Όπως και πολλές άλλες περιπέτειες, ο «Υπεριταλικός» ξεκινάει στη ρωμαϊκή σύγκλητο όπου ο συγκλητικός Λάκτους Μπίφιδους υπεύθυνος για το οδικό δίκτυο, βρίσκεται να κατηγορείται από τους πολιτικούς αντιπάλους του για την κατάσταση των δρόμων. Βρίσκει διέξοδο στα θεάματα, στη διοργάνωση ενός μεγάλου αγώνα με άρματα που θα περάσει από όλη την ιταλική χερσόνησο. Η συμμετοχή στον αγώνα είναι ανοιχτή για όλους τους λαούς και το κάλεσμα φτάνει. Ο αγώνας προσελκύει το ενδιαφέρον του Καίσαρα που τον βλέπει ως ευκαιρία να αναδειχθεί, ακόμα μία φορά, η ρωμαϊκή ανωτερότητα απέναντι στους «βάρβαρους» αλλά και η υπακοή των λαών της ιταλικής χερσονήσου στην εξουσία της Ρώμης. Όμως, το κάλεσμα θα φτάσει μέχρι τη Γαλατία και το ανυπότακτο χωριό όπου ο Οβελίξ θα αποφασίσει να γίνει ηνίοχος, παίρνοντας τον Αστερίξ για συνοδηγό του. Για τους φανατικούς αναγνώστες Αστερίξ –αμφιβάλλω αν υπάρχει και άλλη κατηγορία-, η ιστορία θυμίζει ένα μείγμα «Γύρου της Γαλατίας», «Ολυμπιακούς αγώνες» με μία μικρή δόση από «Κορσική». Τα μεγάλα ταξίδια, οι διαγωνισμοί –που έχουν πάντα ασαφείς κανόνες σχετικά με τις μπούφλες, όπως τονίζει ο Οβελίξ- και η ενότητα όσων καταπιέζονται από τους Ρωμαίους είναι κλασικές θεματικές. Ο Φερί της αξιοποιεί για να δώσει μία νέα ιστορία που θα κινείται στο μήκος κύματος των ιστοριών του Γκοσινύ που έκαναν εκατομμύρια ανθρώπους να αγαπήσουν τους ανυπόταχτους Γαλάτες. Οι ιστορίες του Αστερίξ πάντα μεγαλουργούν όταν καταφέρουν να συνδυάσουν μαθήματα ιστορίας, μυθοπλασία και αναχρονισμούς. Περνώντας μέσα από την ιταλική χερσόνησο, πολλούς αιώνες προτού αποτελέσει ενιαίο ιταλικό κράτος, οι Αστερίξ και Οβελίξ θα γνωρίσουν τους λαούς που ηττήθηκαν από τους Ρωμαίους στα πρώτα χρόνια της συγκρότησης της αυτοκρατορίας και δίνουν τους δικούς τους αγώνες ακόμα. Πλάι σε αυτούς είναι πλήθος λαών του αρχαίου κόσμου, καθώς Βρετανοί, Γότθοι, Σκανδιναβοί και πολλοί ακόμα συμμετέχουν στην αρματοδρομία, για να αποτινάξουν τον τίτλο του βαρβάρου και να ταπεινώσουν τους ρωμαίους. Αποδίδονται, όπως επιβάλλει η παράδοση του Αστερίξ, με δικές τους γραμματοσειρές στους διαλόγους και με έμφαση σε διάφορα στερεότυπα –οι Βρετανοί αντιμετωπίζουν φλεγματικά τη διάλυση του άρματος τους- χωρίς ίχνος ρατσισμού. Μέσα στην πορεία της αρματοδρομίας, θα εμφανιστούν στον αρχαίο κόσμο στιγμιότυπα της μεταγενέστερης ιταλικής χερσονήσου. Η Μόνα Λίζα, ο πύργος της Πίζας, η Βενετία που βυθίζεται και πολλά ακόμα είναι παρόντα στην πορεία των Γαλατών και θα προσφέρουν ευκαιρίες για διάφορα αστεία, λιγότερο ή περισσότερο επιτυχημένα. Κομμάτι των αναχρονισμών είναι και η κριτική σε σύγχρονα φαινόμενα. Δεν θα μπορούσαν να λείπουν σπόντες στην αξιοποίηση του αθλητισμού για τις επιδιώξεις της πολιτικής εξουσίας αλλά και για την εμπορευματοποίηση της εικόνας των αθλητών, η οποία θα παρασύρει ακόμα και τους ανατρεπτικούς πρωταγωνιστές σε μία συμφωνία με το βασικό χορηγό της αρματοδρομίας. Τίποτα από αυτά δεν ξενίζει, αντιθέτως συνεχίζει την παράδοση όσων στοιχείων έκαναν τόσο αγαπητό τον Αστερίξ και την εικόνα του ανυπότακτου Γαλάτη που τα βάζει με έναν κόσμο που μοιάζει πολύ με τον δικό μας. Φυσικά, δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι μπούφλες στους Ρωμαίους και όλα τα σχετικά γκαγκ. Οι λεγεωνάριοι παρατάσσονται κατά μήκος της αρματοδρομίας με διπλό ρόλο: οπαδοί του Ρωμαίου αρματοδρόμου αλλά και σαμποτέρ στην προσπάθεια των υπολοίπων. Θα εκπληρώσουν το ρόλο τους, κάνοντας την ψυχή του Οβελίξ να αγαλλιάσει, ο οποίος, κουρασμένος από τις συναντήσεις με τους άλλους λαούς που κατοικούν στη χερσόνησο, θα αναφωνήσει « Αληθινοί Ρωμαίοι, όπως στη Γαλατία!» Ο «Υπεριταλικός» είναι μακράν το καλύτερο τεύχος της νέας περιόδου. Από αυτό και μόνο δημιουργούνται προσδοκίες για τη συνέχεια αφού οι νέοι δημιουργοί βρίσκουν σταδιακά τα πατήματα τους. Ωστόσο, ισχύει ό,τι γράφαμε για τον «Πάπυρο του Καίσαρα». Υπάρχει ακόμα κάποια απόσταση από τις καλύτερες στιγμές του Αστερίξ, τα αριστουργήματα του Γκοσινύ. Ο κόσμος του Αστερίξ προσφέρεται για νέες προσπάθειες, για απρόσμενα αστείους και έξυπνους συνδυασμούς του αρχαίου κόσμου με τον σύγχρονο. Οι Φερί και Κονράντ, για να φτάσουν να γράψουν τη δική τους ιστορία, ίσως πρέπει να αναπτύξουν δικές τους θεματικές και να μην αρκεστούν σε ό,τι τους έχει κληρονομηθεί. Έχουν αποδείξει, εξάλλου, ότι έχουν αυτή τη δυνατότητα και το μέλλον τους ανήκει. Πηγή
  5. Στο χωριό των γνωστών μας ατρόμητων Γαλατών πολεμιστών, μπαίνει για μια ακόμη φορά το ερώτημα "ποιός να είναι άραγε ο πιο γενναίος Γαλάτης". Για να το ξεκαθαρίσουν, ο Αστερίξ και οι φίλοι του επισκέπτονται το πιο κοντινό ρωμαϊκό στρατόπεδο. Όποιος πάρει για λάφυρα τα περισσότερα ρωμαϊκά κράνη και τα φέρει στο χωριό, είναι ο ήρωας της ημέρας. Ένα αγαπημένο επιτραπέζιο των παιδικών μου χρόνων, που ανακάλυψα φυλαγμένο στο πατάρι. Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι καινούργιοι... BoardGameGeek
  6. Ολίγα για πώληση κι από μένα. Σε παρένθεση η κατάσταση κάθε τεύχους. Τα περισσότερα είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Όποιος θέλει μπορεί να ζητήσει φωτογραφία. Mε μπλε είναι τα κρατημένα, με κόκκινο όσα πωλήθηκαν. Από ΜΑΜΟΥΘ: ΚΟΡΤΟ ΜΑΛΤΕΖΕ "Η Κρυφή Αυλή του Μυστηρίου" (8) - 5€ ΚΟΤΤΟΝ ΚΙΝΤ #6 "Το Μαύρο Τσακάλι" (9) - 2.50€ ΛΟΥΚΥ ΛΟΥΚ #27 "Ο Λευκός Ιππότης" (6-7) - 2€ ΛΟΥΚΥ ΛΟΥΚ από Έθνος #44 "Κλοντάικ" (8) - 2€ ΛΟΥΚΥ ΛΟΥΚ "Η Άμαξα" σκληρόδετη έκδοση (8-9) - 5€ ΤΕΝΤΕΝ #4 "Οι 7 Κρυστάλλινες Μπάλες" (7) - 4€ Λοιπά: ΑΛΜΑΝΑΚΟ #36 (10) - 1€ ΜΕΓΑΛΑ ΚΛΑΣΙΚΑ ΠΟΠΑΥ #70 (6-7) - 1.50€ ΜΙΚΡΑ ΚΛΑΣΙΚΑ ΠΟΠΑΥ #232 (6-7) - 1€ MISTER NO ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ #7 (9) - 2€ MISTER NO ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ #9 (9) - 2€ Ξενόγλωσσα: BLAKE & MORTIMER #2 "The Mystery of the Great Pyramid, Part 1" εκδόσεις Cinebook (9) - 6€ BLUEBERRY #1 "Chihuahua Pearl" εκδόσεις Epic Graphic Novel (9) - 20€ BLUEBERRY #2 "Ballad for a Coffin" εκδόσεις Epic Graphic Novel (9) - 15€ BLUEBERRY #3 "Angel Face" εκδόσεις Epic Graphic Novel (9) - 15€ BLUEBERRY #4 "The Ghost Tribe" εκδόσεις Epic Graphic Novel (9) - 20€ * Για τους Θεσσαλονικείς ή όσους μπορούν να τα παραλάβουν από Θεσ/νίκη, το ελάχιστο κόστος αγοράς είναι 5€ και η συναλλαγή μπορεί να γίνει ταχυδρομικά ή χέρι με χέρι, κάπου προς τα Ανατολικά κατά προτίμηση. ** Για την υπόλοιπη Ελλάδα το ελάχιστο κόστος αγοράς είναι 10€ και αποστέλλονται με ΕΛΤΑ, με τα ταχυδρομικά έξοδα να επιβαρύνουν τον παραλήπτη προφανώς. *** Κρατήσεις ισχύουν για ένα μήνα το πολύ. Αν παρέλθει αυτό το διάστημα, το προϊόν αποδεσμεύεται.
  7. Άρθρο του Στέλιου Κυριάκογλου για τα comics, που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 13 του περιοδικού MAXIM, τον Ιούνιο του 2006. Και σε μεγαλύτερη ανάλυση. Comics from here to eternity.zip
  8. Εδώ και 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια, το Δώρο του Καίσαρα, την Ασπίδα της Αρβέρνης, το Χρυσό Δρεπάνι, το Μεγάλο Ταξίδι, την Κλεοπάτρα και τους Γότθους. Εδώ έχουμε ένα για το πιο πρόσφατο, την Ιταλία. Το άρθρο φυσικά είναι τίγκα στα σπόιλερ και μόνο για όσους το έχουν διαβάσει Θυμίζω πως το συγκεκριμένο ΔΕΝ έχει μεταφραστεί ακόμα στα Ελληνικά Συνεχίζετε την ανάγνωση με δική σας ευθύνη Ακόμα και οι φωτογραφίες είναι σπόιλερ Καλή ανάγνωση αυτό το όμορφο Κυριακάτικο πρωινό === Το ιστολόγιο αγαπάει τον Αστερίξ και έχει καθιερώσει μια σειρά άρθρων στα οποία παρουσιάζει τις κλασικές περιπέτειες του Γκοσινί και του Ουντερζό -το τελευταίο άρθρο της σειράς αυτής, δέκατο τέταρτο συνολικά, το δημοσίευσα τον Αύγουστο και ήταν η περιπέτεια του Αστερίξ στη χώρα των Γότθων. Κανονικά τα αστεριξολογικά μας άρθρα δημοσιεύονται κάθε δυο μήνες, αλλά κάποτε αθετώ αυτή τη ρουτίνα. Τον Οκτώβριο πνιγόμουν και τα αστεριξοάρθρα θέλουν πολλή δουλειά, ενώ τώρα δυσκολεύομαι για τεχνικούς λόγους, δεν έχω έτοιμη και σκαναρισμένη περιπέτεια του Ψαρόπουλου (δεν βοηθάτε κι εσείς). Υπάρχει όμως κάτι άλλο. Βλέπετε, μπορεί ο Ρενέ Γκοσινί να πέθανε πρόωρα, πάνω στον ιμάντα του τεστ κοπώσεως λένε, σε πλήρη δημιουργική ακμή το 1977, αλλά ο Αλμπέρ Ουντερζό συνέχισε να εκδίδει άλμπουμ με περιπέτειες του Αστερίξ, αν και σε πιο αραιό ρυθμό. Πολλοί φανατικοί αναγνώστες των άλμπουμ της πρώτης περιόδου θεωρούν ότι τα άλμπουμ αυτής της δεύτερης περιόδου υστερούν σαφώς και αρνούνται να τα συμπεριλάβουν στον κανόνα των 24. Κι εγώ μαζί -δεν έχω σκοπό να παρουσιάσω άλμπουμ της δεύτερης περιόδου, που δεν ξέρω καν κι αν τα έχω διαβάσει όλα. Όμως τα χρόνια περνάνε, ο Ουντερζό έκλεισε τα ενενήντα (να τα υπερεκατοστίσει!) και εδώ και μερικά χρόνια σταμάτησε να σκιτσάρει. Οπότε, θα έλεγε κανείς, έκλεισε οριστικά η σειρά των περιπετειών του Αστερίξ, έτσι δεν είναι; Δεν είναι έτσι. Διότι ο Ουντερζό ή μάλλον ο εκδοτικός οίκος που διαχειρίζεται τα πνευματικά δικαιώματα στους ήρωες έδωσε την άδεια στον κειμενογράφο Jean-Yves Ferri και στον σκιτσογράφο Didier Conrad να συνεχίσουν τις περιπέτειες στο ίδιο γενικό πνεύμα. Το τελικό προϊόν, κάθε φορά, έχει την έγκριση του Ουντερζό. Αυτό είναι μεν ασυνήθιστο αλλά όχι πρωτοφανές, και άλλοι πετυχημένοι μυθοπλαστικοί ήρωες έχουν συνεχίσει την πορεία τους και μετά τον θάνατο των δημιουργών τους. Αν θέλετε, το συζητάμε στα σχόλια. Η πρώτη περιπέτεια αυτής της τρίτης περιόδου έστειλε τον Αστερίξ και τον Οβελίξ στη χώρα των Πίκτων (Σκοτσέζων), η δεύτερη είχε θέμα έναν χαμένο πάπυρο του Καίσαρα και η τρίτη, που κυκλοφόρησε πριν από κανα μήνα στα γαλλικά παρουσιάζει τους δυο ήρωες να συμμετέχουν σε κούρσα αρμάτων που διασχίζει την Ιταλία. Από το εξώφυλλο βλέπετε ότι τα ονόματα των Γκοσινί και Ουντερζό προβάλλονται περισσότερο από των πραγματικών συντελεστών, του Φερί και του Κονράντ. Η περιπέτεια, απ’ όσο ξέρω, δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, οπότε δεν ξέρουμε ποιον τίτλο θα πάρει. Ο γαλλικός τίτλος La transitalique, το ράλι που διασχίζει την Ιταλία, δεν μπορεί να αποδοθεί μονολεκτικά στα ελληνικά. Μια ανακριβής αλλά βολική απόδοση είναι «Ο Αστερίξ στον Γύρο της Ιταλίας» -ανακριβής επειδή δεν πρόκειται για γύρο αλλά για κούρσα με ετάπ αλλά σε ευθεία, από τη Μόντσα ως τη Νάπολη. Οι Άγγλοι το είπαν Asterix and the Chariot Race παραλείποντας την αναφορά στην Ιταλία, ενώ οι Γερμανοί διάλεξαν τη λύση του τίτλου Asterix in Italien. Αν ήμουν υπεύθυνος της ελληνικής έκδοσης, το ίδιο θα διάλεγα. Η ιστορία ξεκινάει από τη Ρώμη όπου ένας διεφθαρμένος συγκλητικός, υπεύθυνος για την οδοποιία, για να αποσείσει τις κατηγορίες ότι το οδικό δίκτυο έχει τα χάλια του, προκηρύσσει αρματοδρομία που θα διασχίσει την Ιταλία, ανοιχτή σε όλους τους λαούς του κόσμου. Ο Καίσαρας εγκρίνει το σχέδιο αλλά βάζει στον συγκλητικό τον όρο να προσπαθήσει πάση θυσία να κερδίσει Ρωμαίος την κούρσα -αλλιώς, τον εμπνευστή τον περιμένει δυσμενής μετάθεση στην Κυρηναϊκή. Την ίδια στιγμή, ο Αστερίξ, ο Οβελίξ και ο Πανοραμίξ βρίσκονται στην Κονδάτη (τη Ρεν) όπου ο Οβελίξ, υποκύπτοντας στη γοητεία μιας πωλήτριας, αγοράζει ένα πανάκριβο αγωνιστικό άρμα. Όταν βλέπει την αναγγελία της υπεριταλικής αρματοδρομίας αποφασίζει να πάρει μέρος, με τον Αστερίξ συνοδηγό. Ξεκινούν λοιπόν από το γαλατικό χωριό για τη Μόντικα (Μόντσα) όπου θα δοθεί η εκκίνηση του ράλι. Τους αποχαιρετάει όλο το χωριό -και με την ευκαιρία βλέπουμε και ένα λογοπαίγνιο από τα πολλά τού άλμπουμ, όπου ο ψαράς του χωριού συμβουλεύει τους δυο ήρωες να προσέχουν τις queues de poisson. Αυτό κατά λέξη θα πει «ουρά ψαριού», αλλά στη γαλλική οδηγική αργκό σημαίνει να προσπερνάς ένα αυτοκίνητο και να μπαίνεις αμέσως μετά μπροστά του -δεν ξέρω αν υπάρχει ελληνικός όρος γι’ αυτόν τον επικίνδυνο ελιγμό. Ο αγώνας ξεκινάει. Οι Γαλάτες τα πάνε καλά, διότι έχουν τη βοήθεια των διάφορων λαών της Ιταλίας, που αντιπαθούν τους Ρωμαίους, αλλά βέβαια ο Ρωμαίος αρματοδρόμος, που κρύβει το πρόσωπό του κάτω από μια μάσκα, έχει την ολοφάνερη και αθέμιτη εύνοια των διοργανωτών, και κερδίζει το ένα ετάπ μετά το άλλο. Όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι, ο Αστερίξ και ο Οβελίξ τού ζητάνε τον λόγο, κι αυτός δηλώνει πως δεν είχε συνειδητοποιήσει την απάτη, βγάζει τη μάσκα και δηλώνει πως αποχωρεί από τον αγώνα για να γυρίσει στην πατρίδα του τη Σικελία. Ο αγώνας συνεχίζεται σε τίμια βάση πλέον, αλλά ενώ ο Οβελίξ προηγείται, εμφανίζεται από το πουθενά ο μασκοφόρος αρματοδρόμος και πλησιάζει πρώτος στη γραμμή του τερματισμού. Λίγο πριν τερματίσει όμως, πέφτει σε μια από τις αναρίθμητες λακούβες του δρόμου και σπάει η ρόδα του κι έτσι τον αγώνα τον κερδίζει ο Οβελίξ. Ο μασκοφόρος οργισμένος βγάζει τη μάσκα -είναι ο Καίσαρας που προσπάθησε μάταια να σώσει την τιμή της Ρώμης, αλλά αποδεικνύεται καλός παίκτης και απονέμει το έπαθλο στον Οβελίξ, ο οποίος το χαρίζει σε δυο Αφρικανές πριγκίπισσες, και τελικά ο ένας το δίνει στον άλλον ώσπου το έπαθλο καταλήγει στους Λουζιτανούς (Πορτογάλους) που το άρμα τους πάθαινε συνέχεια βλάβη αλλά δεν εγκατέλειψαν την κούρσα κι ας ήταν τελευταίοι. Όπως είπα, στον αγώνα συμμετέχουν «όλες οι φυλές του κόσμου» και ο σεναριογράφος αξιοποιεί πολύ αυτό το χαρακτηριστικό που άλλωστε το είχε εκμεταλλευτεί και ο Γκοσινί. Έχουμε λοιπόν, ανάμεσα σε άλλους, Βρετανούς (Madmax και Ecotax), Κίμβρους (ας πούμε Δανούς), Σαρμάτες (ας πούμε Ρώσους), τις Αφρικανές πριγκίπισσες από το βασίλειο του Κους (περίπου Σουδάν), Γότθους, Λουζιτανούς, Νορμανδούς και βεβαίως Έλληνες. Οι διαφορές των γλωσσών τους εντοπίζονται και στις γραμματοσειρές στα μπαλονάκια: οι Κίμβροι έχουν κύκλο πάνω στο Α και γραμμή στο Ο, οι Σαρμάτες ανάποδα τα R, E, N όπως στο κυριλλικό αλφάβητο, οι Γότθοι και οι Έλληνες τις γνωστές γραμματοσειρές. Οι Έλληνες έχουν ονόματα που τελειώνουν σε -os, Purmerinos (αγνό μαλλί μερινός) και Calendos (λαϊκή ονομασία για το καμαμπέρ). Οι δυο Αφρικανές είναι σχεδιασμένες με πρότυπο τη Σερένα και τη Βένους Γουίλιαμς (έτσι τις προφέρω όταν γράφω ελληνικά) ενώ οι Σαρμάτες έχουν φρασεολογία σοβιετική, όπως εδώ που βλέπετε μια σκηνή σε ταβέρνα σε ένα ετάπ στο Τίμπουρ (Τίβολι) όπου ο Σαρμάτης δηλώνει πως το είχε υποψιαστεί πως ο Ρωμαίος αρματοδρόμος ήταν λακές του ρωμαϊκού ιμπεριαλισμού. Στην ίδια εικόνα βλέπουμε και τον πρόδρομο της πίτσας (pinsae), που βέβαια δεν ικανοποιεί τον Οβελίξ ο οποίος ζητάει αγριογούρουνα (sangliae, εκλατινίζοντας τη γαλλική λέξη), ενώ η γκαρσόνα αριστερά έχει τα χαρακτηριστικά της Σοφίας Λόρεν. Όπως θα δούμε πιο κάτω, υπάρχουν άφθονες αναφορές σε διασήμους. Ο Ρωμαίος αρματοδρόμος λέγεται Coronavirus, που είναι λογοπαίγνιο με το όνομα ενός ιού -στα ελληνικά λέγεται κοροναϊός, ονομασία που ίσως παραβιάζει τον νόμο (αν είναι νόμος) περί συνδετικού -ο-. Ο συνοδηγός του λέγεται Bacillus, κι αυτός είναι ο πραγματικός κακός της ιστορίας. Όταν βγάζει ο Κορονάβιρους τη μάσκα, δηλώνει πως λέγεται Testus Sterone, λογοπαίγνιο με την τεστοστερόνη -και βλέπουμε το πρόσωπό του που είναι σχεδιασμένο με πρότυπο τον Γαλλο πολυνίκη οδηγό αγώνων Αλέν Προστ. Ο Βάκιλλος τον απειλεί πως αν αποχωρήσει θα πρέπει να ξεχάσει τη βίλα του στο Κάπρι, και εκείνος απαντά Capri, c’ est fini, που είναι τίτλος μεγάλου γαλλικού σουξέ (1965) με τον Ερβέ Βιλάρ. Χορηγός στο ράλι είναι η εταιρεία Garum Lupus, που οι αφίσες της υπάρχουν παντού. Παρασκευάζει τον φημισμένο γάρο μάρκας Λούπους (Λύκος). Ο γάρος ήταν το απαραίτητο (κι ένα από τα λιγοστά) καρύκευμα αρχαίων Ελλήνων, Ρωμαίων και Βυζαντινών κι έτυχε να τον συζητήσουμε πρόσφατα στο ιστολόγιο. Φτιαχνόταν από ψάρια και εντόσθια ψαριών που αφήνονταν να μισοσαπίσουν και να ζυμωθούν. Δεν ακούγεται πολύ δελεαστικό, συμφωνώ, πάντως Ρωμαίοι και Βυζαντινοί το υπεραγαπούσαν και το πρόσθεταν σε πάρα πολλά εδέσματά τους. Όταν ο Αστερίξ και ο Οβελίξ έχουν ένα ατυχημα και σπάει η ρόδα τους, εμφανίζεται σαν από μηχανής θεός ο ιδιοκτήτης της Λούπους, που είναι βέβαια φτυστός ο Μπερλουσκόνι. Τους δίνει καινούργια ρόδα ζητώντας κάτι σε αντάλλαγμα. Τι ήταν το αντάλλαγμα, το βλέπουμε στο τέλος της περιπέτειας, όπου καθώς οι ήρωες επιστρέφουν στα πάτρια περνάνε δίπλα από ψηφιδωτές διαφημιστικές πινακίδες με το πρόσωπο του Οβελίξ και ένα φιαλίδιο με γάρο, και το σλόγκαν: Γάρος Λούπους – Έχει ξετρελάνει τους βαρβάρους. Αλλά δεν είναι ο Μπερλουσκόνι ο μόνος διάσημος Ιταλός που εμφανίζεται στο κόμιξ. Στο πανδοχείο όπου καταλύουν οι αγωνιζόμενοι κοντά στην Πάρμα, ο ιδιοκτήτης έχει τα σουσούμια του Λουτσιάνο Παβαρότι και το πρωί ξυπνάει τους πάντες τραγουδώντας Κικιρίκου. Προηγουμένως όμως έχει μια παρεξήγηση με τον Οβελίξ σχετικά με τον τρόπο σερβιρίσματος του ζαμπόν της Πάρμας: Μέχρι να πει ο ταβερνιάρης ότι το ζαμπόν είναι η σπεσιαλιτέ της περιοχής και το γεύονται σε πολύ λεπτές φέτες, ο Οβελίξ έχει καταβροχθίσει ολόκληρο το χοιρομέρι και ζητάει και άλλη μια… φέτα. Και μετά απορεί κι εξίσταται: Ζαμπόν σε φέτες; Αυτοί σε λίγο θα μας πούνε και για τυρί σε σκόνη! Δεν θα μπορούσε να λείπει και η Μόνα Λίζα, που εμφανίζεται να χαμογελάει μυστηριωδώς σ’ ένα παράθυρο καθώς περνάνε οι αρματοδρόμοι. — Δεν νομίζω πως καταλαβαίνει, λέει ο Αστερίξ. — Μήπως δεν μιλάει παρά μόνο ιταλικά; Το τέλος της κούρσας είναι στη Νάπολη και πλάι στη Νάπολη υπάρχει ο Βεζούβιος και η Πομπηία. Θα ήταν όμως αναχρονισμός να εμφανιστεί η ιστορική και καταστροφική έκρηξη του 79 μ.Χ. 130 χρόνια νωρίτερα (θυμίζω ότι η δράση του Αστερίξ τοποθετείται συμβατικά στο 50 π.Χ. ενώ η δολοφονία του Καίσαρα έγινε το 44 π.Χ.). Κι έτσι, οι δημιουργοί της περιπέτειας επινόησαν μια προηγούμενη έκρηξη, που φυσικά συνέβη ακριβώς τη στιγμή που περνούσαν από εκεί κοντά οι αρματοδρόμοι -κατά σύμπτωση, μάλιστα, μόλις πέρασε ο Ρωμαίος αθλητής ένας τεράστιος βράχος έπεσε μπροστά στο γαλατικό άρμα. Ο Οβελίξ φωναζοντας (στο προηγούμενο καρεδάκι) «έχω έναν αγώνα να κερδίσω», αρπάζει τον βράχο και τον επιστρέφει, φράζοντας μάλιστα το στόμιο του ηφαιστείου -και ταυτόχρονα λέει στον Ιντεφίξ να μην του φέρει αυτό που μόλις πέταξε. Και βέβαια, η περιπέτεια τελειώνει με το πατροπαράδοτο συμπόσιο, που έχει σε ένα βαθμό εμπλουτιστεί με εδέσματα από την Ιταλία, αν και πάντα τον κύριο ρόλο τον παίζουν τα αγριογούρουνα. Κι εδώ έκλεισε αυτή η παρουσίαση, που αναγκαστικά΄διέφερε από τις άλλες του Αστερίξ που κάνουμε στο ιστολόγιο αφού δεν έχει ακόμα ( ; – επιβεβαιώστε) κυκλοφορήσει η ελληνική έκδοση. Ελπίζω σε δυο μήνες να συνεχίσουμε με κάποια περιπέτεια του «κανόνα των 24», αρκεί να φιλοτιμηθείτε κι εσείς να σκανάρετε κάποια και να μου στείλετε (στο sarantπαπάκιpt.lu) το πιντιέφ. Σημειώνω ποιες περιπέτειες λείπουν * Ο Γαλάτης Αστερίξ * Αστερίξ μονομάχος * Η διχόνοια * Αστερίξ Ολυμπιονίκης * Γύρος της Γαλατίας * Αστερίξ και Νορμανδοί * Αστερίξ και η χύτρα * Οι δάφνες του Καίσαρα * Αστερίξ και οι Βέλγοι
  9. Εδώ και 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια, το Δώρο του Καίσαρα, την Ασπίδα της Αρβέρνης, το Χρυσό Δρεπάνι, το Μεγάλο Ταξίδι και τους Γότθους. Εδώ έχουμε ένα για την Κλεοπάτρα. Το άρθρο φυσικά είναι τίγκα στα σπόιλερ και μόνο για όσους το έχουν διαβάσει Καλή ανάγνωση αυτό το όμορφο Σαββατιάτικο πρωινό === Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες) θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ήδη πάντως ξεπεράσαμε τα μισά. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Πρώτη περιπέτεια του 2017, τον Φλεβάρη, ήταν το Μεγάλο ταξίδι, που συμπλήρωσε την πρώτη δωδεκάδα. Το Πάσχα, οι εκλογές και η πληθώρα επικαίρου ύλης, που λέγανε παλιά οι εφημερίδες, μας πήγαν λίγο πίσω αλλά σήμερα παρουσιάζουμε την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα». Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Ωστόσο, στην περιπέτεια που μας ενδιαφέρει σήμερα, Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα, διαπιστώνω με κάποια έκπληξη ότι η έκδοση της Μαμούθ χρησιμοποιεί την ίδια μετάφραση με την παλιότερη έκδοση του Ψαρόπουλου -τουλάχιστον το τεύχος της Μαμούθ που έχω στα χέρια μου. Δεν ξέρω αν έγινε επανέκδοση με διαφορετική μετάφραση. Αυτό σημαίνει πως τούτο το άρθρο, κατ’ εξαίρεση, δεν θα έχει σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, όπως κάνω συνήθως στα αστεριξολογικά άρθρα μου. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. Πρόκειται για μια από τις πρώτες περιπέτειες της σειράς, έκτη χρονολογικά από τις 24. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote από τον Δεκέμβριο του 1963 έως τον Σεπτέμβριο του 1964, ενώ το 1965 κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Το 1968 οι Γκοσινί και Ουντερζό μετέφεραν την περιπέτεια σε ταινία κινουμένων σχεδίων με τον ίδιο τίτλο, ενώ το 2001 ο Αλέν Σαμπά τη μετέφερε σε ταινία με ηθοποιούς, με τη Μόνικα Μπελούτσι στον ρόλο της Κλεοπάτρας και τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ σαν Οβελίξ, κάνοντας μια από τις εμπορικότερες γαλλικές ταινίες όλων των εποχών. Είναι, βέβαια, μια από τις ταξιδιωτικές περιπέτειες της σειράς, όπου η δράση κατά το μεγαλύτερο μέρος εκτυλίσσεται στην Αίγυπτο των Πτολεμαίων -ή μάλλον όχι ακριβώς των Πτολεμαίων, αφού το ελληνικό στοιχείο απουσιάζει εντελώς και όλοι χρησιμοποιούν ιερογλυφικά, ενώ η χρήση τους είχε μάλλον υποχωρήσει. Πέρα από αυτή την ανακρίβεια, πρόκειται για μια από τις καλύτερες περιπέτειες της 24άδας. Γκοσινί και Ουντερζό είναι σε μεγάλη φόρμα, ενώ τα λογοπαίγνια δίνουν και παίρνουν (μοιραία, θα παραλείψω τα περισσότερα). Η υπόθεση. Θέλοντας να αποδείξει στον Ιούλιο Καίσαρα ότι ο λαός της δεν είναι παρακμασμένος, η Κλεοπάτρα στοιχηματίζει μαζί του ότι σε τρεις μήνες θα καταφέρει να χτίσει ένα μεγαλόπρεπο παλάτι στην Αλεξάνδρεια. Αναθέτει στον καλύτερο (αλλά όχι πολύ καλό) αρχιτέκτονα της Αιγύπτου το έργο αυτό, απειλώντας να τον ρίξει στους ιερούς κροκόδειλους αν δεν προλάβει την προθεσμία. Σε απόγνωση εκείνος, ταξιδεύει στο γαλατικό χωριό για να ζητήσει βοήθεια από τον παλιό του φίλο τον Πανοραμίξ, κι έτσι οι τρεις Γαλάτες (μαζί κι ο Ιντεφίξ) ταξιδεύουν στην Αίγυπτο. Εκεί έχουν να αντιμετωπίσουν τις μηχανορραφίες ενός αντίπαλου αρχιτέκτονα, που πολύ θα ήθελε να αποτύχει ο ανταγωνιστής του. Τελικά ξεπερνάνε όλα τα εμπόδια, αλλά τότε παρεμβαίνει ο Καίσαρας, που δεν θέλει να χάσει το στοίχημα. Τελικά όμως το παλάτι ολοκληρώνεται έγκαιρα και οι φίλοι μας επιστρέφουν στο γαλατικό χωριό γοητευμένοι από τη μύτη της όμορφης βασίλισσας. Τα ονόματα. Ίσως κατ’ αναλογία προς τα Ίσις και Όσιρις, ο Γκοσινί βάζει όλα τα ονόματα των Αιγυπτίων να τελειώνουν σε -is. Ο αρχιτέκτονας που χτίζει το παλάτι λέγεται Numérobis (λογοπαίγνιο με το numéro bis, δεύτερος αριθμός, που χρησιμοποιείται στο βελγικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης) -Λογαριθμίς στην ελληνική έκδοση, ενώ ο ανταγωνιστής του είναι ο Amonbofis (από τη φράση A mon beau-fils, στον γαμπρό μου, Λυκοφοβίς στα ελληνικά. Ο γραμματέας του Λογαριθμίς είναι ο Misenplis (μιζ-αν-πλι), που περιέργως αποδόθηκε ελληνικά Αιμορροϊδίς. Ο γραφέας αυτός είναι σχεδιασμένος με τα χαρακτηριστικά του Γκοσινί. Κάθεται οκλαδόν, που είναι σαφής υπαινιγμός στον «Καθιστό γραφέα«, ένα από τα πιο γνωστά αιγυπτιακά εκθέματα του Λούβρου. Στον διάλογο με τον Πανοραμίξ υπάρχει και λογοπαίγνιο με τη λέξη situation, που σημαίνει και την θέση εργασίας αλλά και τη στάση του σώματος. – Είναι καλή δουλειά, γραμματέας; – Ω, είναι καθιστική δουλειά. Ή μάλλον οκλαδόν. Ο αντίστοιχος γραμματέας του ανταγωνιστή λέγεται Tournevis, που είναι στα γαλλικά το κατσαβίδι -και προφανώς αποδόθηκε στα ελληνικά Κατσαβιδίς. Ο Γκοσινί και ο Ουντερζό είχαν την ιδέα να φτιάξουν το κόμιξ αυτό όταν μια μέρα πήγαν να δουν την ταινία «Κλεοπάτρα» του Μάνκιεβιτς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ στον ομώνυμο ρόλο. Το εξώφυλλο αντιγράφει μια διαφημιστική αφίσα της ταινίας, και επειδή η κινηματογραφική Κλεοπάτρα ήταν μια υπερπαραγωγή, στο γύρισμα της οποίας δαπανήθηκαν μυθώδη ποσά, το εξώφυλλο του κόμιξ (βλ. παραπάνω) διαφημίζει την «πιο μεγάλη περιπέτεια που σχεδιάστηκε ποτέ» και απαριθμεί τα υλικά που χρειάστηκαν, από τα 14 λίτρα σινική μελάνη και τα 62 μαλακά μολύβια ίσαμε τα 67 λίτρα μπίρα! Διάσπαρτες στην περιπέτεια υπάρχουν σκηνές που παραπέμπουν απευθείας στο φιλμ, όπως στο καρέ αριστερά που δείχνει την Κλεοπάτρα στον θρόνο της με το άγαλμα του γερακόμορφου θεού Ώρου να αναθέτει στον αρχιτέκτονα Λογαριθμίς να χτίσει το παλάτι (στη συνέχεια, «για την ευκολία των αναγνωστών» οι διάλογοι δίνονται ντουμπλαρισμένοι). Και βέβαια, η Κλεοπάτρα είχε πολύ όμορφη μύτη. Μάλιστα, το άλμπουμ ξεκινάει, στο πρώτο πρώτο καρέ, με τη διαβεβαίωση ότι «αν η μύτη της ήταν πιο κοντή, θα είχε αλλάξει η μορφή του κόσμου». Αυτό το είχε πει ο Πασκάλ, σε έναν στοχασμό του. Η μύτη της Κλεοπάτρας πρωταγωνιστεί στην περιπέτεια, αφού γοητεύει τους πάντες, από τον Καίσαρα μέχρι τον Πανοραμίξ. Σχετικό με τη μύτη είναι κι ένα λογοπαίγνιο που δεν μεταφράζεται εύκολα. Στην πρώτη σελίδα, ο Καίσαρας φεύγει ενώ ξοπίσω του η Κλεοπάτρα από τα νεύρα της σπάει ένα βάζο. Και ο Καίσαρας λέει ότι είναι μεν γλυκιά αλλά les épices lui montent facilement au nez, κατά λέξη ‘τα μπαχαρικά της ανεβαίνουν εύκολα στη μύτη’. Αυτό είναι λογοπαίγνιο με την γαλλική ιδιωματική φράση la moutarde lui monte au nez, κατά λέξη «η μουστάρδα του ανεβαίνει στη μύτη», που λέγεται για κάποιον ευερέθιστο, που θυμώνει εύκολα. Ο Χιόνης κατέφυγε, αναγκαστικά και εύστοχα, σε άλλη έκφραση με τη μύτη. Στην ελληνική μετάφραση ο Καίσαρας λέει «Είναι γλυκιά αλλά και ψηλομύτα … πράγμα που την κάνει ακόμα πιο γλυκιά». Ένα άλλο λογοπαίγνιο, που επίσης δεν μεταφράζεται. Όταν ο Λογαριθμίς συναντάει τον Πανοραμίξ, του μιλάει με δωδεκασύλλαβο, χωρισμένο μάλιστα σε δύο εξασύλλαβα ημιστίχια, ο οποίος στην κλασική γαλλική ποίηση λέγεται alexandrin, αλεξανδρινός στίχος. Οπότε ο Πανοραμίξ λέει στους συγχωριανούς του: C’est un alexandrin, Είναι Αλεξανδρινός, που μπορεί να αναφέρεται είτε στον νεοφερμένο είτε στον στίχο. Στα ελληνικά ο Χιόνης εύστοχα διάλεξε να δώσει ποιητικότητα στη φράση του Αιγύπτιου: Είμαι φίλε μου καλέ, ευτυχής που σε θωρώ. Ένα άλλο λογοπαίγνιο που μεταφράζεται εύκολα στη γλώσσα μας, όταν ο Λογαριθμίς περιγράφει στους Γαλάτες τον ανταγωνιστή του. Il a beaucoup des talents, λέει. Il est doué? ρωτάει ο Αστερίξ. – Non il est riche. Il a beaucoup de talents d’or. Στα γαλλικά, talent ειναι και το ταλέντο, είναι και το αρχαίο τάλαντο (αλλωστε η λέξη ‘ταλέντο’, αντιδάνειο στη γλώσσα μας, από το τάλαντο προήλθε -πρέπει κάποτε να γράψω άρθρο). Στα ελληνικά λέμε επίσης ‘τάλαντο’ και το φυσικό χάρισμα, το ταλέντο, οπότε στη μετάφραση: – Έχει πολλά τάλαντα – Είναι ταλαντούχος; – Όχι, είναι πλούσιος. Έχει πολλά χρυσά τάλαντα. Ο μοχθηρός Λυκοβοφίς στήνει διάφορες παγίδες στους Γαλάτες. Αρχικά, ξεσηκώνει τους εργάτες να κατεβούν σε απεργία ζητώντας μείωση (των μαστιγωμάτων), υπαινιγμός στην πρώτη καταγραμμένη απεργία στην ιστορία, που έγινε στην Αίγυπτο των Φαραώ. Αυτό ξεπερνιέται όταν ο Πανοραμίξ δίνει μαγικό φίλτρο σε όλους τους εργάτες -αλλά το αρνιέται στον Οβελίξ που απορεί πώς κατάλαβε τη μεταμφίεσή του. Με το φίλτρο, η δουλειά προχωράει πολύ γρήγορα οπότε ο Λυκοφοβίς στέλνει να δωροδοκήσουν τον πλοίαρχο που μεταφέρει πέτρες στο εργοτάξιο -αλλά΄οι Γαλάτες και πάλι βρίσκουν λύση και με την ευκαιρία επισκέπτονται τις Πυραμίδες και τη Σφίγγα. Κι αν θέλετε να ξέρετε, την εποχή εκείνη η Σφίγγα είχε μύτη, αλλά όταν ο Οβελίξ σκαρφάλωσε πάνω στο άγαλμα για να δει τη θέα από ψηλά δεν άντεξε το βάρος κι έσπασε. Ο Οβελίξ δεν εντυπωσιάστηκε από τις Πυραμίδες, και ο Πανοραμίξ τού λέει «Απ’ την κορφή αυτών των Πυραμίδων μας ατενίζουν είκοσι αιώνες». Πρόκειται για διάσημη φράση που είχε πει ο Μέγας Ναπολέων στους στρατιώτες του κατά την εκστρατεία της Αιγύπτου -μόνο που εκείνος είχε πει για 40 αιώνες. Ο Κατσαβιδίς καταφέρνει να παγιδέψει τους Γαλάτες μέσα στη Μεγάλη Πυραμίδα, και είναι η μοναδική φορά που ο δρυίδης δίνει τρεις σταγόνες μαγικό φίλτρο στον Οβελίξ για να σπάσει τη βαριά πόρτα της αίθουσας όπου βρίσκονται. Μετά όμως δεν καταφέρνουν να βγουν από τον λαβύρινθο και πάνω που έχουν απελπιστεί έρχεται σωτήρας τους ο Ιντεφίξ, που τον είχαν αφήσει απέξω και που βρήκε τον δρόμο με την όσφρησή του. Τότε ο Λυκοφοβίς επιστρατεύει τα μεγάλα μέσα. Στέλνει στην Κλεοπάτρα μια δηλητηριασμένη τούρτα εξ ονόματος των τριών Γαλατών. Ο δοκιμαστής της Κλεοπάτρας αρρωσταίνει και πιάνουν τους Γαλάτες για απόπειρα δολοφονίας. Οπότε ο Πανοραμίξ φτιάχνει αντίδοτο και οι Γαλάτες προσφέρονται να φάνε την τούρτα για να αποδείξουν ότι δεν είναι δηλητηριασμένη. O δρυίδης λέει στον Οβελίξ να κόψει τρία κομμάτια κι εκείνος… – Είπαμε τρία κομμάτια – Ε, κι εγώ τρία έκοψα. Είχε γίνει παροιμιώδες στην παρέα μου, θυμάμαι. Τελικά, όταν ο Καίσαρας στέλνει τους λεγεωνάριους να συλλάβουν τους Γαλάτες και να σταματήσουν το έργο. Οι λεγεωνάριοι επιτίθενται εφαρμόζοντας «τη φοβερή επιθετική τακτική της χελώνας» (πράγματι έτσι ονομαζόταν ένας σχηματισμός μάχης των ρωμαϊκών λεγεώνων) αλλά οι Γαλάτες τούς αλλάζουν τα φώτα οπότε οι Ρωμαίοι υποχωρούν με «την αποτελεσματικότατη ταχτική του λαγού». Τότε οι Ρωμαίοι φέρνουν καταπέλτες και άλλες πολεμικές μηχανές και έχουμε ένα ωραίο διπλό λογοπαίγνιο: – Des machines de guerre – Je n’aime guère ces machins Λογοπαίγνιο του guère = καθόλου με το guerre = πόλεμος, και του machine = μηχανή με το machin = μαραφέτι. Ο Χιόνης βρίσκει άλλο λογοπαίγνιο: – Κοιτάξτε, πολεμικές μηχανές! – Δε μ’ αρέσει αυτό που μηχανεύονται! Οι καταπέλτες πράγματι κάνουν ζημιές στο παλάτι, οποτε οι Γαλάτες ειδοποιούν την Κλεοπάτρα που καταφθάνει και μαλώνει τον Ιούλιο. Κι εκείνος, για να μη μπει στη μύτη της, λύνει την πολιορκία κι έτσι το παλάτι παραδίδεται έγκαιρα, οπότε έρχεται η στιγμή της επιβράβευσης: Eδώ εξέχει ακόμα κάτι, σχολιάζει ο Οβελίξ. Επιστρέφουμε, του λέει ο Νουμίδης σκλάβος. Κι όταν η Κλεοπάτρα αναρωτιέται πώς να ανταμείψει τους Γαλάτες, ο Αστερίξ της λέει αν ποτέ στο μέλλον θελήσουν να φτιάξουν καμιά διώρυγα να προτιμήσουν κάποιον από τα μέρη τους -υπαινιγμός για τον Λεσέψ και τη διώρυγα του Σουέζ. Υπάρχουν και πολλα άλλα λογοπαίγνια και αξιοσχολίαστες αναφορές στην περιπέτεια, αλλά ήδη πρέπει να σας έχω κουράσει. Ραντεβού σε δυο μήνες με μιαν ακόμα περιπέτεια του Αστερίξ!
  10. Ποστάρω εδώ κάτι που διάβασα για το νέο, άτιτλο ακόμα, άλμπουμ του Αστερίξ. Αν μαθαίνουμε κάτι καινούριο, ας ποστάρουμε εδώ. Όταν μάθουμε τον τίτλο του άλμπουμ, θα αλλάξει και ο τίτλος του θέματος. Ελπίζω να μην το έχει ποστάρει κάποιος πιο πριν. Σε αυτή την περίπτωση, θα διαγραφεί αυτό το θέμα. Νέο άλμπουμ O Αστερίξ επιστρέφει φέτος, αλλά μάλλον δεν θα είναι εκείνος ο πρωταγωνιστής... Ο Οβελίξ σμίλεψε το τελευταίο του μενίρ, και «από εδώ και μπρος, είναι πολεμιστής»... (Σκίτσο από το 37ο άλμπουμ που δημοσίευσαν οι εκδότες) Γαλατικό Χωριό, Ελεύθερη Γαλατία Το κόμιξ που εξέθρεψε γενιές και δεν έχει, έξι δεκαετίες μετά την εμφάνισή του, ακόμη χάσει την σπιρτάδα του, επιστρέφει με νέο άλμπουμ: Ο Αστερίξ ο Γαλάτης ετοιμάζεται για τη νέα του περιπέτεια στο 37ο άλμπουμ της σειράς, το οποίο θα κυκλοφορήσει το φθινόπωρο. Δεν έχουν δημοσιευτεί πολλά γύρω από την υπόθεση, αλλά φαίνεται ότι αυτή τη φορά ο πρωταγωνιστής θα είναι άλλος... Σύμφωνα με τους εκδότες της σειράς, το 37ο άλμπουμ θα κυκλοφορήσει στη Γαλλία (και τουλάχιστον την Ιταλία, στην οποία επίσης προδημοσιεύτηκαν σκίτσα ήδη μεταφρασμένα) στις 19 Οκτωβρίου 2017. Θα το υπογράφουν οι νέοι «πατεράδες» του Αστερίξ, Ζαν-Υβ Φερί και Ντιντιγέ Κονράντ που είχαν βγάλει και το προηγούμενο άλμπουμ. Στα σκίτσα που δημοσιεύτηκαν, οι δημιουργοί αφήνουν να εννοηθεί πως η ιστορία θα περιστρέφεται γύρω από τον Οβελίξ. Ο πιστός σύντροφος τού Αστερίξ αποφασίζει πως σμίλεψε το τελευταίο του μενίρ και θα γίνει κατ' αποκλειστικότητα πολεμιστής. Φέτος, υπενθυμίζεται, συμπληρώνονται 40 χρόνια από το θάνατο του Ρενέ Γκοσινί (το Νοέμβριο) ενώ κλείνει τα 90 ο Αλμπέρ Ουντερζό. Σελίδα από το άλμπουμ που δημοσίευσαν οι εκδότες (διάλογοι στα γαλλικά): Πηγή
  11. Εδώ και 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια, το Δώρο του Καίσαρα, την Ασπίδα της Αρβέρνης, το Χρυσό Δρεπάνι, το Μεγάλο Ταξίδι και η Κλεοπάτρα. Εδώ έχουμε ένα για τους Γότθους. Το άρθρο φυσικά είναι τίγκα στα σπόιλερ και μόνο για όσους το έχουν διαβάσει Καλή ανάγνωση αυτό το ηλιόλουστο Κυριακάτικο πρωινό === Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες) θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ήδη πάντως ξεπεράσαμε τα μισά. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Πρώτη περιπέτεια του 2017, τον Φλεβάρη, ήταν το Μεγάλο ταξίδι, που συμπλήρωσε την πρώτη δωδεκάδα. Στη δεύτερη δωδεκάδα μπήκαμε τον Απρίλιο, με την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα». Τον Ιούνιο δεν ανέβασα άρθρο επειδή είχα πάει νωρίς διακοπές -οπότε δεν σήκωνε δεύτερη αναβολή κι έτσι σήμερα παρουσιάζω την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι». Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Ωστόσο, στην περιπέτεια που μας ενδιαφέρει σήμερα, Ο Αστερίξ και οι Γότθοι, δεν μπόρεσα να βρω σε ηλεκτρονική μορφή την έκδοση της Μαμούθ. Στα διάφορα σάιτ με περιπέτειες του Αστερίξ (παράδειγμα) βρίσκω την ίδια μετάφραση με αυτήν που έχω από τον Ψαρόπουλο. Κι έτσι, ούτε τούτο το άρθρο θα έχει σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, όπως κάνω συνήθως στα αστεριξολογικά άρθρα μου. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν. Πρόκειται για μια από τις πρώτες περιπέτειες της σειράς, την τρίτη χρονολογικά από τις 24. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote από τον Μάιο του 1961 έως τον Φεβρουάριο του 1962, και το 1963 κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο -καθώς είμαστε ακόμη στην αρχή, ο Αστερίξ δεν έχει αποκτήσει ακόμα την τελική του δημοτικότητα κι έτσι μεσολαβεί ένας χρόνος ώσπου να κυκλοφορήσει η έκδοση σε τόμο, ενώ σε επόμενες περιπέτειες το διάστημα αυτό μειώνεται πολύ. Είναι επίσης η πρώτη (χρονολογικά) ταξιδιωτική περιπέτεια της σειράς, αφού ο Αστερίξ και ο Οβελίξ, έστω και αν δεν το έχουν προγραμματίσει, περνούν το μεγαλύτερο μέρος της περιπέτειας στη χώρα των Γότθων, που συνορεύει με τη Γαλατία. Μια ιδιαιτερότητα που έχει η περιπέτεια που θα δούμε είναι ότι οι Ρωμαίοι διαδραματίζουν περιθωριακό ρόλο, κάτι που συμβαίνει σε λιγοστές περιπέτειες -ούτε επιχειρούν να υποτάξουν το ανυπόταχτο γαλατικό χωριό, ούτε έρχονται σε κάποια σύγκρουση με τους Γαλάτες· αντίθετα, ο Αστερίξ και ο Οβελίξ, ίσως για μοναδική φορά στις 24 περιπέτειες της σειράς, ενεργούν ως υπερασπιστές της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Αλλά καλύτερα να περιγράψω σύντομα την υπόθεση. Ο δρυίδης Πανοραμίξ φεύγει από το χωριό για να πάει στο δάσος των Καρνυτών, όπου γίνεται το ετήσιο συνέδριο των Γαλατών δρυίδων. Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ τον συνοδεύουν για κάθε ενδεχόμενο, αλλά όταν ο Πανοραμίξ μπαίνει στο δάσος εκείνοι μένουν απέξω, στις παρυφές του, διότι δεν έχουν δικαίωμα να μπουν, αφού δεν είναι δρυίδες. Στο δάσος όμως μπαίνει ένα απόσπασμα Γότθων, που έχει την αποστολή να απαγάγει τον καλύτερο δρυίδη και να τον οδηγήσει στη Γερμανία ώστε να χρησιμοποιήσουν τη μαγική του τέχνη σαν βοήθημα για να εισβάλουν στη Γαλατία. Φυσικά, ο νικητής του συνεδρίου είναι ο Πανοραμίξ, οπότε το απόσπασμα των Γότθων τον τσουβαλιάζει και τον μεταφέρει στην πατρίδα τους. Εκεί ο αρχηγός των Γότθων τον φυλακίζει και διατάζει τον διερμηνέα να τον πείσει να θέσει το μαγικό του ταλέντο στην υπηρεσία τους. Ο Πανοραμίξ φυσικά αρνείται, αλλά ο διερμηνέας για να μη χάσει το κεφάλι του, λέει ότι είναι πρόθυμος να συνεργαστεί αλλά θέλει λίγο χρόνο. Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ περνάνε κι αυτοί τα σύνορα, μεταμφιεσμένοι σε Γότθους, και τελικά καταλήγουν στην ίδια φυλακή με τον Πανοραμίξ, ο οποίος φανερώνει στον αρχηγό ότι μιλάει καλά τα γοτθικά και δηλώνει ότι αποκλείεται συνεργαστεί. Ο αρχηγός έξαλλος διατάζει να εκτελεστούν με φριχτά βασανιστήρια και οι τέσσερις. Οι Γαλάτες ζητούν, ως τελευταία επιθυμία, την άδεια να φτιάξουν μια γαλατική σούπα -και ο Πανοραμίξ φτιάχνει μαγικό φίλτρο που το δίνει στον διερμηνέα, ο οποίος σπάει τα δεσμά του, δέρνει τους πάντες και ανατρέπει τον αρχηγό. Οι Γαλάτες μετά δίνουν το μαγικό φίλτρο και στον ανατραπέντα, και στη συνέχεια σε πολλούς άλλους Γότθους (διαλέγοντας πάντοτε γέρους ή κακομοίρηδες) που ο καθένας θέλει να γίνει αρχηγός και συγκεντρώνει στρατό -κι έτσι ξεκινάνε οι περίφημοι Αστεριξιακοι πόλεμοι, με πέντε ή δέκα επίδοξους αρχηγούς των Γότθων να αλληλομάχονται για την αρχηγία, οπότε οι Γότθοι για τους επόμενους αιώνες θα είναι απασχολημένοι με τα του οίκου τους αφήνοντας ασφαλή τη Γαλατία. Η περιπέτεια τελειώνει με το πατροπαράδοτο τσιμπούσι -και με τον βάρδο δεμένο και φιμωμένο. Οι Γότθοι εμφανίζονται να μιλάνε διαφορετική γλώσσα, η οποία στα μπαλονάκια είναι γραμμένη με άλλη γραμματοσειρά, που θυμίζει τη λεγόμενη «γοτθική» γραφή. Χαρακτηριστικό τους επίσης είναι ότι όλοι φοράνε ρούχα από γούνα και κράνος μυτερό, που θυμίζει το μυτερό κράνος των Πρώσων στρατιωτών στα τέλη του 19ου αιώνα, που έγινε σύμβολο του γερμανικού μιλιταρισμού. Τα ονόματα των Γότθων τελειώνουν όλα σε -ίκ, που έχει ιστορική βάση (Θεοδώριχος, ας πούμε). Ο επικεφαλής του αποσπάσματος, εδώ αριστερά στην εικόνα, λέγεται Coudetric, λογοπαίγνιο με το coup de trique (ροπαλιά), που ο Χιόνης το απέδωσε, πετυχημένα, Μονολιθίκ. Ο μεγάλος αρχηγός λέγεται Téléferic, που βεβαίως διατηρήθηκε στα ελληνικά, Τελεφερίκ, ενώ ο διερμηνέας, που έγινε μετά αρχηγός λέγεται Chloridric, όνομα που ο Χιόνης προτίμησε να αποδώσει Χολερίκ (ταιριάζει με την πράσινη χροιά του προσώπου του) και όχι, ας πούμε, Υδροχλωρίκ που θα ήταν πιστότερη απόδοση. Ένας άλλος αποδέκτης του μαγικού φίλτρου είναι ο Ελεκτρίκ, ενώ στους αστεριξιακούς πολέμους διακρίθηκαν επίσης ο Σατιρίκ και ο Λυρίκ. Από τα μη γοτθικά ονόματα των ηρώων, αρκεί να αναφέρω τον Ρωμαίο στρατηγό Nenpeplus (λογοπαίγνιο με τη φράση je n’en peux plus – δεν αντέχω άλλο) που αποδίδεται Ανήσυχους από τον Χιόνη και τον Βέλγο δρυίδη Septantesix, που είναι ο βελγικός τρόπος για να πει κανείς 76 (στα σωστά γαλλικά της Γαλλίας το 76 είναι soixante-seize). Στο σκίτσο πιο πάνω βλέπουμε τον Γότθο επικεφαλής να μιλάει για τη νίκη «των Βησιγότθων, των Οστρογότθων και των σκέτων Γότθων». Ο Γκοσινί παίζει αρκετά στο έργο με τη διαίρεση των Γότθων σε Βησιγότθους και Οστρογότθους, η οποία, διάβασα κάπου, ίσως είναι υπαινιγμός για τη διαίρεση της Γερμανίας σε Δυτική και Ανατολική -η περιπέτεια γράφτηκε το 1961, θυμίζω. Πού θα πάμε; ρωτάει ο Οβελίξ. Εκεί που κατοικούν οι Βησιγότθοι, στα ανατολικά, απαντάει ο Αστερίξ. Οι Βησιγότθοι είναι οι Γότθοι της Ανατολής; Όχι, οι Βησιγότθοι είναι οι Γότθοι της Δύσης. Οι Γότθοι της Ανατολής είναι οι Οστρογότθοι. Όμως οι Γότθοι της Δύσης κατοικούν ανατολικά σε σχέση με μας. Κατάλαβες; Όχι, ομολογει ο καημένος ο Οβελίξ. Ένα ωραίο εύρημα είναι ότι δυο Ρωμαίοι στρατιώτες, που κυνηγάνε το απόσπασμα των Γότθων, πέφτουν πάνω στον Οβελίξ και τον Αστερίξ, τρώνε ξύλο, και νομίζουν ότι συνάντησαν Γότθους. Κάνουν ένα σκίτσο των δύο «Γότθων» και αποτέλεσμα είναι ότι ολόκληρη η δύναμη των Ρωμαίων χτενίζει το δάσος ψάχνοντας τον Οβελίξ και τον Αστερίξ, ενώ οι πραγματικοί Γότθοι ξεφεύγουν ανενόχλητοι. – Δεν χρειάζεται να το πολυψειρίζουμε, λέει ο επικεφαλής του γοτθικού αποσπάσματος. Και με το δίκιο του ο Οβελίξ πιο κάτω επικρίνει τους Ρωμαίους, επειδή αντί να πιάσουν τους Γοτθους της Ανατολής κυνηγάνε τους Γαλάτες της Δύσης -ils ont perdu le Nord, αποφαίνεται ο Οβελίξ, έκφραση που κατά λέξη θα πει «έχασαν τον Βορρά» και σημαίνει «δεν είναι στα καλά τους». Ο Χιόνης το μεταφράζει «χάσανε τα μπούσουλα» -αγνοώ αν είναι λάθος αντί για «τον» μπούσουλα ή σκόπιμο. Βέβαια, ο Γκοσινί εδώ κάνει μερικούς αναχρονισμούς -οι Γότθοι στην εποχή του Καίσαρα (δηλ. του Αστερίξ) δεν είχαν χωριστεί σε Βησιγότθους και Οστρογότθους, αυτό έγινε μερικούς αιώνες αργότερα, όπως επίσης αργότερα κατέβηκαν στα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, ο μεγαλύτερος αναχρονισμός υπάρχει στον διαγωνισμό των δρυίδων, όπου ο Βέλγος δρυίδης παρουσιάζει ένα φίλτρο που σε κάνει να αντέχεις τον πόνο -και το επιδεικνύει βγάζοντας με τα χέρια του τηγανητές πατάτες από το καυτό λάδι! Πατάτες βέβαια ήρθαν στην Ευρώπη μετά τον Κολόμβο, από την Αμερική, αλλά αφού οι τηγανητές πατάτες είναι το σήμα κατατεθέν των Βέλγων ο αναχρονισμός συγχωρείται (στην περιπέτεια του Αστερίξ στους Βέλγους εμφανίζονται και πάλι τηγανητές πατάτες). Όταν οι Γότθοι γυρίζουν στην πατρίδα τους, ξυλοφορτώνουν τον Ρωμαίο λεγεωνάριο που φυλάει τα σύνορα. Έγινε εισβολή, ενημερώνει αυτός τον δέκαρχό του. Πώς γίνεται να εισβάλλουν οι Γότθοι στη χώρα τους; τον ρωτάει εκείνος θυμωμένος. Λίγο αργότερα, ο Οβελίξ και ο Αστερίξ περνάνε κι αυτοί τα σύνορα -δίνοντας τη νενομισμένη μπούφλα στον λεγεωνάριο. Εκείνος περιχαρής σπεύδει να ενημερώσει τον δέκαρχο ότι «αυτή τη φορά έγινε εισβολή» για να φάει τέσσερις μέρες κράτηση επειδή «εισβολή είναι όταν περνάνε τα σύνορα για να έρθουν σε μας και όχι το αντίθετο». Στο τέλος τέλος της ιστορίας, όταν οι δυο ήρωές μας μαζί με τον Πανοραμίξ ξαναπερνάνε τα σύνορα επιστρέφοντας στη Γαλατία καρπαζώνουν πάλι τον λεγεωνάριο, ο οποίος πάλι σπεύδει να ανακοινώσει εισβολή και τρώει άλλη μια τεσσάρα διότι πού ακούστηκε Γαλάτες να εισβάλλουν στη Γαλατία; Ωραίο εύρημα έχουμε όταν ο Αστερίξ και ο Οβελίξ είναι αιχμάλωτοι των Γότθων, φυλακισμένοι στο μπουντρούμι. Κάθε τόσο σπάνε την πόρτα του κελιού τους για να ζητήσουν το ένα ή το άλλο, ο Γοτθος που τους φρουρεί την επιδιορθώνει με χίλια βάσανα, κι εκείνοι αμέσως την ξανασπάνε -ας πούμε για να του πουν ευχαριστώ, όπως επιβάλλει η γαλατική ευγένεια. Την ίδια ώρα, ο μέγας αρχηγός Τελεφερίκ με τον τελετάρχη του ετοιμάζουν τις τελευταίες λεπτομέρειες για τη βασανιστική εκτέλεση της επόμενης μέρας στην αρένα. – Να τους κάνουμε κομματάκια, προτείνει ο τελετάρχης – Όχι πολύ μικρά. Να βλέπει όλος ο κόσμος, επισημαίνει ο αρχηγός. Όμως, η εκτέλεση θα ματαιωθεί, διότι ο Χολερίκ, ποτισμένος με μαγικό φίλτρο, ανατρέπει τον Τελεφερίκ και αυτοανακηρύσσεται αρχηγός -με το αναπόφευκτο λογοπαίγνιο που μεταφράζεται καλά και στα ελληνικά: Ta vie ne tient qu’à un fil, Téléféric, Η ζωή σου κρέμεται από’να σύρμα, Τελεφερίκ στην απόδοση του Χιόνη. Για να διατηρήσουν την ισορροπία, οι Γαλάτες ποτίζουν με μαγικό φίλτρο και τον Τελεφερίκ, ο οποίος αμέσως απελευθερώνεται. Εδώ έχουμε λογοπαίγνιο. Ο Αστερίξ λέει Il est dechaîné, που θα πει κατά λέξη «απαλλάχτηκε από τις αλυσίδες του» αλλά μεταφορικά σημαίνει «είναι έξαλλος, αποχαλινώθηκε». Ο Οβελίξ αργεί να καταλάβει τη φράση του Αστερίξ και όταν την καταλαβαίνει εντυπωσιάζεται πολύ και την επαναλαμβάνει αρκετές φορές στη συνέχεια. Ο Χιόνης αποδίδει «έσπασε τα δεσμά του» και πιο κάτω, σε επόμενο σκίτσο «δεν έσπασε μόνο δεσμά αλλά και κεφάλια», λογοπαίγνιο που δεν υπάρχει στο πρωτότυπο, αντισταθμίζοντας, ας πούμε, το αναγκαστικά χαμένο καλαμπούρι. Οι Γαλάτες όπως είπα δίνουν μαγικό φίλτρο σε πολλούς ακόμα Γότθους, διαλέγοντας ειδικά τους πιο κακομοίρηδες -και όλοι τους, μόλις αισθανθούν δυνατοί βάζουν στόχο να γίνουν αρχηγοί και κυρίαρχοι. Ένας οδοκαθαριστής, φτωχός και αδύναμος, ο Ηλεκτρίκ, μόλις πίνει το φίλτρο αισθάνεται πανίσχυρος και τρέχει να μαζέψει στρατό για να ανατρέψει την κυβέρνηση. Εδώ στα γαλλικά υπάρχει λογοπαίγνιο, διότι ο στρατηγός Ηλεκτρίκ είναι ο général Electric, που λογοπαίζει με την εταιρεία Τζένεραλ Ελέκτρικ. Στα ελληνικά το λογοπαίγνιο χάνεται. Κι άλλο ένα λογοπαίγνιο υπάρχει, διότι ο Αστερίξ βλέποντας τον Ηλεκτρίκ να τρέχει με τη σκούπα στο χέρι λέει πως ο πρώην οδοκαθαριστής είναι prêt à tout balayer sur son passage. Ο Χιόνης το αποδίδει: Έτοιμος να σκουπίσει τα πάντα στο πέρασμά του. Εγώ θα προτιμούσα μάλλον «να σαρώσει τα πάντα», αλλά η διαφορά δεν είναι μεγάλη. Εικάζω ότι το εύρημα με τους πολλούς ανίσχυρους αρχηγούς που αλληλοτρώγονται είναι και ένας υπαινιγμός στη Γερμανία του 17ου-18ου αιώνα έως τον Μπίσμαρκ, όταν δεν υπήρχε ενιαίο γερμανικό κράτος αλλά δεκάδες μικρά δουκάτα, πριγκιπάτα και άλλα κρατίδια -μέχρι που ο Μπίσμαρκ ένωσε τη χώρα και είδαμε τα χαΐρια μας. Όμως πολλά έγραψα και θα σας κούρασα. Δεν έχω καλύψει όλα τα αξιοσχολίαστα σημεία της περιπέτειας, αλλά κάτι θα πείτε κι εσείς στα σχόλια. Ραντεβού σε δυο μήνες με μιαν ακόμα περιπέτεια του Αστερίξ!
  12. Οπως προανεφερα ηδη εδω, περι το 2009 - 2010, η εφημεριδα Εθνος εδινε ταινιες των Αστεριξ και Λουκυ Λουκ. Δεν γνωριζω ποσα και ποιες ταινιες κυκλοφορησαν, μιας και εχω μονο εξι απο δαυτα στην συλλογη μου και ειναι τα κατωθι: Οι 12 αθλοι του Αστεριξ Αστεριξ ο Γαλατης Αστεριξ και Κλεοπατρα Αστεριξ εναντιον Καισαρα Ο Λουκυ Λουκ στην Ντειζυ Ταουν Το τραγουδι των Νταλτον
  13. Εδώ και 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια, το Δώρο του Καίσαρα, την Ασπίδα της Αρβέρνης και το Χρυσό Δρεπάνι. Εδώ έχουμε ένα για το Μεγάλο Ταξίδι. Το άρθρο φυσικά είναι τίγκα στα σπόιλερ και μόνο για όσους το έχουν διαβάσει Καλή ανάγνωση αυτό το ηλιόλουστο Κυριακάτικο πρωινό === Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως έκανα φέτος), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Σήμερα έχουμε τη δωδέκατη περιπέτεια της παρουσίασής μας, δηλαδή βρισκόμαστε ακριβώς στη μέση (διότι, βέβαια, μετράμε μόνο τις περιπέτειες στις οποίες συμμετείχε ο Γκοσινί). Θα δούμε το Μεγάλο ταξίδι. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ και να επισημάνει ότι δεν προσπάθησε να αποφύγει τις μεταφραστικές επιλογές του Αργύρη Χιόνη, όπως είχα υποθέσει. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. Το Μεγάλο ταξίδι στα Γαλλικά έχει τον τίτλο La grande traversée, κατά λέξη «ο μεγάλος διάπλους» ή «το μεγάλο πέρασμα». Είναι η 22η χρονολογικά από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ που μας χάρισε το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό, πρόκειται δηλαδή για μια από τις ώριμες περιπέτειες, όταν όλα είχαν ρονταριστεί καλά. Παρουσιάστηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα Συντ-Ουέστ το 1975 και τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Είναι μια από τις «ταξιδιωτικές» περιπέτειες, και μάλιστα, όπως το λέει και ο τίτλος, παρουσιάζει το πιο μεγάλο ταξίδι απ’ όλα όσα έκαναν οι δυο ήρωες, αφού το σενάριο τούς θέλει να αποβιβάζονται στην Αμερική και μάλιστα λίγες μέρες νωρίτερα από τους Βίκινγκς. Είναι περιπέτεια πλούσια σε πλοκή, με αρκετές αξιομνημόνευτες σκηνές -αν και δεν θα την κατέτασσα στις 3-4 καλύτερες της 24άδας, θεωρώ πως σαφώς είναι στην πρώτη δωδεκάδα. Το Μεγάλο ταξίδι έχει δυο ιδιαιτερότητες. Καταρχάς, αν δεν με γελάει η μνήμη μου, είναι η περιπέτεια με τη μικρότερη παρουσία Ρωμαίων -Ρωμαίοι εμφανίζονται μόλις σε δύο καρεδάκια, στο ένα τέταρτο μιας σελίδας (της σελ. 8 του άλμπουμ). Η υπόθεση Η δεύτερη ιδιαιτερότητα της περιπέτειας είναι πως, αν και πάλι δεν με γελά η μνήμη μου, είναι η μοναδική περιπέτεια που δεν αρχίζει με την τυποποιημένη εικόνα του γαλατικού χωριού όπου όλα κυλούν μέσα σε ειδυλλιακή γαλήνη, αλλά με διαλόγους που γίνονται σε άδειο άσπρο φόντο, χωρίς σκίτσο, μόνο με τα μπαλονάκια. Για να μη σας κρατάω σε αγωνία, προτρέχω και λέω ότι πρόκειται για ναυτικούς Βίκινγκ που έχουν ξεκινήσει το ταξίδι που θα τους οδηγήσει στην ανακάλυψη της Αμερικής -δείτε τα σκανδιναβικά σύμβολα (την κάθετο και το κυκλάκι) πάνω από τα φωνήεντα των διαλόγων. Αλλά τους Βίκινγκ θα τους συναντήσουμε ξανά στο δεύτερο μέρος της περιπέτειας -προς το παρόν τούς αφήνουμε τυλιγμένους στα πέπλα της αδιαπέραστης ομίχλης και γυρίζουμε σελίδα -και πράγματι στη δεύτερη σελίδα βρίσκουμε το γνώριμο ανυπόταχτο γαλατικό χωριό. Στο οποίο χωριό το ειδυλλιακό κλίμα έχει διαταραχτεί επειδή τα ψάρια του Καταλφαβητίξ είναι μπαγιάτικα (αργούν οι βοϊδάμαξες από τη Λουτέτσια επειδή, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την τιμή του σανού, πηγαίνουν αργά στους ρωμαϊκούς δρόμους) και δηλητηρίασαν τους βαστάζους του Μοναρχίξ. Ακολουθεί ο συνήθης καβγάς, διότι ο Καταλφαβητίξ (ή Αλφαβητίξ στη νεότερη απόδοση της Μαραντέι), αν και το χωριό είναι παραθαλάσσιο, αρνείται να ψαρέψει και αγοράζει από τους καλύτερους χονδρέμπορους: – Ψωνίζω απ’ τους καλύτερους χονδρέμπορους! Δεν θα πουλήσω εγώ ψάρια που βγαίνουν από το νερό χωρίς εγγύηση για την ποιότητά τους! -στην απόδοση του Χιόνη. Ωστόσο, ο δρυίδης ο Πανοραμίξ έχει επείγουσα ανάγκη από φρέσκο ψάρι για το μαγικό του φίλτρο (μαγικό ζωμό για τους νεότερους) οπότε ο Αστερίξ με τον Οβελίξ προθυμοποιούνται να πάνε να ψαρέψουν, παρόλο που ο καιρός έχει αρχίσει να χαλάει. Μέσα στη φουρτούνα, ο Αστερίξ λέει στον Οβελίξ να ρίξει το δίχτυ, παραλείποντας μια καίρια λεπτομέρεια: να του πει να το δέσει κάπου για να μην το χάσουν. – Πρέπει να είσαι τρελός για να πετάξεις έτσι το δίχτυ! – Μου είπες να το πετάξω, λοιπόν το πέταξα! Όμως τα κύματα τούς παρασέρνουν μακριά. Όταν κοπάζει η θαλασσοταραχή, αρχίζουν να πεινάνε, αλλά για καλή τύχη πέφτουν επάνω στους γνωστούς πειρατές, οι οποίοι κατά σύμπτωση ετοιμάζουν ένα πρωτοφανές τσιμπούσι για να γιορτάσουν τα γενέθλια του καπετάνιου. Όλα τα τρόφιμα κατάσχονται εκτός από ένα σαλάμι, αλλά ο Οβελίξ τα τρώει όλα μονοκοπανιάς αφήνοντας ένα μήλο κι έτσι τις επόμενες μέρες αναγκάζονται να τρώνε φετούλες από το μήλο. Πάνω που έχουν παραισθήσεις από την πείνα, φτάνουν σε κάποια στεριά, που νομίζουν πως βρίσκεται κοντά στο χωριό τους, παρόλο που κατοικείται από ένα άγνωστο πουλί, που το βαφτίζουν γλουγλού. Αναρωτιούνται αν τρώγεται, και αποδεικνύεται νοστιμότατο. «Λέω μήπως θάταν καλύτερο γεμιστό, με αγριογούρουνο για παράδειγμα», επισημαίνει ο Οβελίξ -φυσικά εδώ υπάρχει υπαινιγμός για την Ημέρα των Ευχαριστιών και τη γεμιστή γαλοπούλα. Λίγο αργότερα ο Οβελίξ βρίσκει ανθρώπινα ίχνη -«Ρωμαίοι», λέει. Οι Ινδιάνοι, διότι γι’αυτούς πρόκειται, πιάνουν τον Αστερίξ, όμως ο Οβελίξ τον απελευθερώνει. Μάλλον δεν είναι κανονικοί Ρωμαίοι, λέει ο Αστερίξ, θα είναι μισθοφόροι, ίσως Θράκες. Ο Οβελίξ ενστερνίζεται αυτή την άποψη και δίνει την ευκαιρία για ένα καταπληκτικό λογοπαίγνιο που δύσκολα μεταφράζεται. Οι Θράκες στα γαλλικά είναι Thraces, ενώ τα ίχνη είναι traces -οι λέξεις είναι ομόηχες. Ο Οβελίξ λέει στον αρχηγό της φυλής (που τον νομίζει για εκατόνταρχο), σύμφωνα με τη μετάφραση του Χιόνη και πολύ παρόμοια της Μαραντέι: Είμαστε Γαλάτες και είμαστε στον τόπο μας! Γυρίστε στον δικό σας χωρίς ν’ αφήσετε Θράκες πίσω σας! Χάνεται το λογοπαίγνιο με τα ίχνη, αν και θα μπορούσε να πει κανείς ότι κατά καλή τύχη διατηρείται λογοπαίγνιο με τη θράκα. Το λογοπαίγνιο αυτό το εκμεταλλεύονται και οι δυο μεταφραστές πιο κάτω, όταν ο Οβελίξ το επαναλαμβάνει. Οπότε, είναι αναγκασμένοι να επικοινωνούν με τους Ινδιάνους με παντομίμα. Συμμετέχουν ωστόσο στο κυνήγι και στις γιορτές της φυλής και η κόρη του αρχηγού ερωτεύεται τον Οβελίξ, ο οποίος όμως τη βρίσκει ευτραφή και θέλει να μείνει εργένης -είναι λοιπόν καιρός να φεύγουν, και πράγματι το σκάνε. Κατά σύμπτωση εκείνη τη στιγμή βλέπουν από μακριά το πλοίο των Βίκινγκ, του κάνουν σήμα -και ο καπετάνιος αποβιβάζεται στην άγνωστη ξηρά, προφέροντας τη γνωστή ρήση του Νιλ Άρμστρονγκ αλλά με… σκανδιναβική προφορά όπως φαίνεται από τα συμβολάκια στα φωνήεντα. Οι Γαλάτες επιβιβάζονται στο σκάφος των Βίκινγκ και επιστρέφουν στην Σκανδιναβία, όπου ο καπετάνιος τούς επιδεικνύει σαν αποδείξεις του πλούσιου νέου κόσμου που ανακάλυψε. Ο βασιλιάς όμως είναι δύσπιστος -θεωρεί πως το ταξίδι ήταν χάσιμο χρόνου, και η δυσπιστία του αυξάνεται όταν οι νεοφερμένοι πιάνουν συζήτηση με έναν Γαλάτη σκλάβο -άρα είναι Γαλάτες και όχι κάτοικοι του νέου κόσμου. Ακολουθεί καβγάς και πάνω στην αναμπουμπούλα οι τρεις Γαλάτες το σκάνε και με το ψαράδικο καϊκι του πρώην σκλάβου επιστρέφουν στη Γαλατία, και στον δρόμο ψαρεύουν και τα περιζήτητα φρέσκα ψάρια. Στο τσιμπούσι που επιστεγάζει την περιπέτεια, όπως συνήθως ένας Γαλάτης δεν συμμετέχει -δεν είναι όμως ο Κακοφωνίξ αλλά ο Αλφαβητίξ που αρνείται να γευτεί φρέσκα ψάρια! Ονόματα ηρώων και λογοπαίγνια Οι Ινδιάνοι δεν κατονομάζονται, μόνο οι Βίκινγκ, που έχουν όλοι ονόματα που τελειώνουν σε -σεν. Ο καπετάνιος λέγεται Kerosen (δεν βάζω τα συμβολάκια), απο την κηροζίνη, και αποδίδεται Κεροζεν από τον Χιόνη, Κηροζεν από τη Μαραντέι. Ο δεύτερος καπετάνιος λέγεται Avansen (από το avant-scène, προσκήνιο) και αποδίδεται Μασασεν (Χιόνης) και Πινασεν (Μαραντέι). Ο διανοούμενος της παρέας είναι ο Neullisursen (από το Neuilly sur Seine, αριστοκρατικό προάστιο του Παρισιού που είχε δήμαρχο τον Σαρκοζί) και αποδίδεται Ψωμολυσσεν (Χιόνης) και Μουφεκσεν (Μαραντέι). Όσο για τον βασιλιά, λέγεται Obsen (από το obscène, άσεμνος) και αποδίδεται Φαπασεν και Ουρλιασεν, αντίστοιχα. Πέρα από τα ονόματα που τελειώνουν σε -σεν, ο Γκοσινί έχει βάλει κι άλλους δανέζικους υπαινιγμούς στην ιστορία. Ο σκύλος των Βίκινγκ είναι της γιγανόντόσωμης ράτσας που λέγεται δανέζικη (Great Dane), ενώ σε δυο σημεία ακούγονται πασίγνωστες φράσεις από τον Άμλετ (Να ζει κανείς ή να μη ζει και Κάτι δεν πάει καλά στο βασίλειό μου). Ένας όμως δανέζικος υπαινιγμός νομίζω πως ξέφυγε και απο τους δυο μεταφραστές . Καθώς πλησιαζουν στο σκανδιναβικό λιμάνι, βλέπουν τον αρχηγό να τους περιμένει. – Είναι ο Φαπασεν, ο τρομερός αρχηγός της φυλής μας. – Και βέβαια είναι ο Φαπασεν! Τι νόμιζες ότι ήταν, καμιά μικρή σειρήνα; Έτσι ο Χιόνης, και αντίστοιχα η Μαραντέι. Ωστόσο, εδώ υπάρχει υπαινιγμός στη μικρή γοργόνα που είναι το σήμα κατατεθέν της Κοπεγχάγης. Στα γαλλικά, λέγεται petite sirène, αλλά για τον Έλληνα αναγνώστη αυτό δεν λέει τίποτα -μάλλον έπρεπε να το πουν «μικρή γοργόνα». Αφθονούν επίσης οι υπαινιγμοί στα αμερικανικά πράγματα. Για παράδειγμα, όταν οι Γαλάτες θέλουν να κάνουν σινιάλο στο καράβι των Βίκινγκ, ο Οβελίξ φτιάχνει έναν σωρό από πέτρες και ο Αστερίξ ανεβαίνει επάνω μ’ έναν πυρσό. Δεν χρειάζεται να σας πω ποιο διάσημο άγαλμα μιμείται το σκίτσο. Παρομοίως, ο Αστερίξ λέει σε κάποιο σημείο πως όλα του θυμίζουν έναν νέο κόσμο, ενώ όταν ο Οβελίξ σφαλιαρίζει έναν Ινδιάνο τον κάνει να βλέπει αστράκια σαν της αμερικάνικης σημαίας. Κι ένα λογοπαίγνιο στο αμερικανικό κλίμα. Στο πρώτο γεύμα που τους παραθέτει η ινδιάνικη φυλή, τους σερβίρουν κρέας με σάλτσα και ο Οβελίξ ρωτάει «Γλουγλού;» «Ουαχουάχ», του απαντάει ο φύλαρχος, κι ο Οβελίξ καταλαβαίνει (μάλλον κακώς) ότι του έχουν σερβίρει κρέας σκύλου. Οπότε, όταν μετά τους καλούν σε κυνήγι βίσωνα, ο Οβελίξ χαίρεται, διότι: – Comme ça, je serai sûr de ne pas manger du chien chaud ! Έτσι θα’ μαι ήσυχος ότι δεν θα φάω καυτό σκύλο -και βέβαια υπάρχει υπαινιγμός για το hot dog, σήμα κατατεθέν των αμερικανικών πόλεων. Και κλείνω την επισκόπηση με ένα τελευταίο λογοπαίγνιο. Όταν οι δυο Γαλάτες αποφασίζουν να φύγουν από την ινδιάνικη φυλή, κρυφά βεβαίως διότι φοβούνται μήπως τους εμποδίσουν, ο Αστερίξ λέει: Cette nuit, nous filerons à la Bretonne. Αυτό είναι λογοπαίγνιο με την έκφραση filer à l’anglaise (το σκάω αλά αγγλικά), που αντιστοιχεί ακριβώς στο δικό μας «το στρίβω αλά γαλλικά» ή στο αγγλικό take the French leave. Και οι δυο μεταφραστές το αποδίδουν «θα το σκάσουμε αλά βρετανικά», σωστά νομίζω, παρόλο που η δική μας έκφραση έχει γαλλικά αντί για αγγλικά/βρετανικά. Σε δυο μήνες από σήμερα, θα δούμε κάποιαν άλλη ιστορία! ===
  14. Εδώ και 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια, το Δώρο του Καίσαρα και την Ασπίδα της Αρβέρνης. Εδώ έχουμε ένα για το Χρυσό Δρεπάνι. Το άρθρο φυσικά είναι τίγκα στα σπόιλερ και μόνο για όσους το έχουν διαβάσει Καλή ανάγνωση αυτό το ηλιόλουστο Σαββατιάτικο πρωινό === Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως έκανα φέτος), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. Σήμερα έχουμε την ενδέκατη περιπέτεια της παρουσίασής μας, δηλαδή πλησιάζουμε στα μισά. Θα δούμε το Χρυσό δρεπάνι. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ και να επισημάνει ότι δεν προσπάθησε να αποφύγει τις μεταφραστικές επιλογές του Αργύρη Χιόνη, όπως είχα υποθέσει. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Ίσως έχει ένα μικρό πρόβλημα το σκανάρισμα, κάπως θαμπές μου φαίνονται μερικές σελίδες. Τέλος πάντων, την περιπέτεια την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. Το Χρυσό δρεπάνι είναι μόλις η 2η χρονολογικά από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ που μας χάρισε το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό και αν προσέξετε το σκίτσο θα δείτε πως οι μορφές των ηρώων δεν έχουν ακόμα στανταριστεί εντελώς (Αυτό πάντως είναι πολύ πιο έκδηλο στην πρώτη περιπέτεια, «Αστερίξ ο Γαλάτης»). Το Χρυσό δρεπάνι παρουσιάστηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Πιλότ το 1960-61 και το 1962 κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Είναι μια από τις «ταξιδιωτικές» περιπέτειες εσωτερικού, όπου οι ήρωες δεν ταξιδεύουν σε κάποιο μακρινό μέρος, αλλά μέσα στη Γαλατία -στην καρδιά της μάλιστα, τη Λουτέσια. Επίσης είναι περιπέτεια χαμηλών τόνων, αφού δεν υπάρχει κάποιος σοβαρός κίνδυνος που να απειλεί το χωριό ούτε κάποιο σχέδιο των Ρωμαίων για να υποτάξουν τους ανυπόταχτους Γαλάτες. Για να διακινδυνεύσω μια εκτίμηση, θα στοιχημάτιζα ότι πολύ δύσκολα θα βρισκόταν κάποιος αστεριξόφιλος που να δηλώσει πως η αγαπημένη του περιπέτεια είναι το Χρυσό δρεπάνι, έστω κι αν αρκετοί θα της έδιναν καλό βαθμό. Η υπόθεση Ενώ όλα κυλούν ειρηνικά κι ανέφελα στο ανυπόταχτο χωριό, ο δρυίδης Πανοραμίξ παθαίνει μια ζημιά: σπάει το χρυσό δρεπάνι του (αν το γκι κοπεί με κοινό δρεπάνι, δεν θα έχει μαγικές ιδιότητες). Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ ξεκινούν λοιπόν για τη Λουτέσια, το σημερινό Παρίσι, όπου μένει ο καλύτερος κατασκευαστής δρεπανιών, που μάλιστα τυχαίνει να είναι μακρινός ξάδερφος του Οβελίξ. Το θέμα επείγει, επειδή ο Πανοραμίξ πρέπει να πάρει μέρος σε ενα μεγάλο συνέδριο δρυιδών. Φτάνοντας στη μεγαλούπολη, όμως, βρισκουν κλειστό το εργαστήριο του ξαδέρφου, άφαντο τον ίδιο και κλειστά τα στόματα των γειτόνων. Διαπιστώνουν επίσης ότι στην αγορά υπάρχει μεγάλη έλλειψη χρυσών δρεπανιών -και οι μαυραγορίτες ζητούν υπέρογκα ποσά. Τελικά ανακαλύπτουν ότι η σπείρα των μαυραγοριτών έχει απαγάγει τον ξάδελφο του Οβελίξ -και, το πιο αναπάντεχο, ότι ο έπαρχος της Λουτέσιας είναι ο επικεφαλής της σπείρας. Τα πρόσωπα Ο ξάδερφος του Οβελίξ, ο κατασκευαστής των δρεπανιών, λέγεται Amérix, από την Αμερική -και ίσως όχι τυχαία ο Οβελίξ λέει στην αρχή της περιπέτειας πως είναι ο μόνος από την οικογένεια που πρόκοψε. Ο Χιόνης τον αποδίδει «Μαλαματίξ» ενώ στις εκδόσεις Μαμούθ η Ιρένε Μαραντέι τον λέει «Ταλαντίξ». Ο Οβελίξ δεν τον έχει δει ποτέ του -τελικά μοιάζουν στο πρόσωπο, αλλά ο ξάδερφος είναι πολύ πιο αδύνατος και μικρόσωμος. Ο Οβελίξ κουβαλάει ένα μενίρ για να του χαρίσει επειδή, όπως λέει, les petits cadeaux entretiennent l’amitié, που είναι γαλλική παροιμία και σημαίνει «τα μικροδωράκια συντηρούν τη φιλία», κατά την απόδοση της Μαραντέι. Αυτός που εμφανίζεται για αρχηγός της σπείρας είναι ένας Γαλάτης ιδιοκτήτης νυχτερινού κέντρου, ονόματι Avoranfix (από το A vos rangs, fixe! δηλ. «Στις γραμμές σας, προσοχή»), ενώ το πρωτοπαλίκαρό του λέγεται Lentix (ίσως απο το lentille -φακός/φακή). Και οι δυο έχουν φάτσες ανθρώπων της νύχτας και μπράβων. Στην ελληνική μετάφραση, ο Χιόνης βαφτίζει Παρασιτίξ τον αρχηγό ενώ η Μαραντέι τον λέει Νονίξ. Στο πρωτοπαλίκαρο συμπίπτουν: Μπραβίξ τον λένε και οι δύο. Ο Χιόνης είχε την πολύ καλή ιδέα να βάλει τον Παρασιτίξ να μιλάει μάγκικα με μια δόση καθαρεύουσας, όπως στον Τσιφόρο. Παράδειγμα στη σκηνή αυτή, οπου ο Παρασιτίξ έχει προτείνει στον Αστερίξ ένα χρυσό δρεπάνι «ένα πραματάκι πρώτης, 3000 χρυσά» «3000 ακατέβατα. Λόγω η συνέλευσις στο δάσος των Καρνυτών, δε βρίσκονται πια χρυσά δρεπάνια στη Λουτέσια». Και μετά: «Μη μου ξαναφέρεις ζητιάνους στην επιχείρησις». (Η Μαραντέι το minables το αποδίδει ‘λεχρίτες’). «Ποιος είναι ζητιάνος;» θυμώνει ο Αστερίξ και ακολουθει γενική σύρραξη, οπότε επεμβαίνει το παρατυχόν ρωμαϊκό περίπολο και οδηγεί τους ήρωές μας στον έπαρχο. Ο έπαρχος, ο Gracchus Pleindastus (λογοπαίγνιο με το plein d’astuces = όλο τεχνάσματα) είναι τυπικό δείγμα Ρωμαίου αριστοκράτη, που πλήττει θανάσιμα με τα πάντα. Ο Χιόνης τον απέδωσε Στρογγύλους (ή ίσως Στρόγγυλους, αφού τα γράμματα είναι κεφαλαία, άτονα) ενώ η Μαραντέι τον είπε Γράκχους Βαρεμάριους, ίσως πιο πετυχημένο. Ο Γκοσινί έδωσε στον Ουντερζό εντολή να σκιτσάρει τον έπαρχο με τα χαρακτηριστικά του μεγάλου βρετανού ηθοποιού Τσαρλς Λώτον, ο οποίος είχε παίξει και ρόλους Ρωμαίων π.χ. στον Σπάρτακο -νομίζω πως η ομοιότητα είναι ολοφάνερη. Λογοπαίγνια και ατάκες Υπάρχει κι ένας Αρβέρνιος ταβερνιάρης, γείτονας του Μαλαματίξ, που ξέρει τι έχει γίνει αλλά φοβάται να το πει και από το φόβο του πουλάει την ταβέρνα και φεύγει με τη βοϊδάμαξα για τη Ζεργκόβια, οπότε ο Αστεριξ και ο Οβελίξ τον κυνηγάνε (με τα πόδια!) στην εθνική οδό. Εδώ υπάρχουν και κάμποσοι γουστόζικοι αναχρονισμοί. Η…. καταδίωξη γίνεται στην Ρωμαϊκή οδό VII, υπαινιγμός για τη Route Nationale 7, την εθνική οδό που έπαιρναν οι Παριζιάνοι για να κατέβουν στη Μεσόγειο. H πινακίδα δεξιά γράφει Ralentissez, esclaves au travail («Αργά, έργα σκλάβων» μεταφράζει ο Χιόνης) που παραπέμπει στο τυποποιημένο μήνυμα Ralentissez ! Ouvriers au travail (εργάτες δηλαδή). Ο Οβελίξ παρατηρεί: Il doit y avoir des amphorisages, λογοπαίγνιο με το embouteillage (μποτιλιάρισμα) με τον αμφορέα στη θέση της μποτίλιας. Αυτό εύλογα αποδίδεται αμφορεάρισμα/αμφοράρισμα από τους δυο μεταφραστές μας. Πρωταγωνιστεί επίσης στην περιπέτεια η μεγαλούπολη, το Παρίσι ή μάλλον η Λουτέσια, που παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά των σύγχρονων μεγαλουπόλεων: πολυκοσμία, μολυσμένος αέρας, ο Σηκουάνας γεμάτος σκουπίδια (αμφορείς!) και, βέβαια, κυκλοφοριακό χάος. – Άντε από δω βάρβαρε! – Τι μας παριστάνεις ρε; Τον Μπεν Χουρ; Βέβαια, την εποχή εκείνη όλη κι όλη η Λουτέσια χωρούσε στο νησάκι του Σηκουάνα, που σήμερα λέγεται Ιλ ντε λα Σιτέ, όπως δείχνει και το εξώφυλλο της περιπέτειας. Στο τέλος της περιπέτειας, οι δυο φίλοι εγκαταλείπουν την πρωτεύουσα τραγουδώντας Lutèce c’est une blonde, υπαινιγμός στο προπολεμικό τραγούδι της Μιστεγκέτ Paris c’est une blonde. «Η Λουτέσια είναι θεσπέσια» αποδίδει ο Χιόνης, ενώ «Η Λουτετία είναι μια οπτασία» η Μαραντέι. Υπάρχει κι άλλη μια αναφορά σε τραγούδι. Στην αρχή-αρχή της ιστορίας, βλεπουμε τον Οβελίξ να πελεκάει ένα μενίρ και να τραγουδάει «Γλυκιά μου Γαλατία…» -Douce Gaule στο πρωτότυπο, που είναι υπαινιγμός στο πολύ γνωστό (στους Γαλλους τουλάχιστον) τραγούδι Douce France του Σαρλ Τρενέ. Και βέβαια, παρόλο που αυτή είναι μόλις η δεύτερη περιπέτεια της σειράς, στο τέλος της περιπέτειας ο βάρδος Κακοφωνίξ δεν τραγουδάει, διότι κάποιος (όχι πάντως ο σιδεράς, ο οποίος δεν έχει ακόμα κάνει την εμφάνισή του) τον έχει φιμώσει και δέσει μέσα στην καλύβα του. Αντίθετα, στην πρώτη περιπέτεια (Αστερίξ ο Γαλάτης, που δεν την έχουμε παρουσιάσει ακόμα εδώ) ο βάρδος είναι παρών στο καταληκτικό τσιμπούσι. ===
  15. Εδώ και 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια και το Δώρο του Καίσαρα. Εδώ έχουμε ένα για το Δώρο του Καίσαρα. Το άρθρο φυσικά είναι για όσους το έχουν διαβάσει Καλή ανάγνωση αυτό το ηλιόλουστο Κυριακάτικο πρωινό ==== Εδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Βέβαια, τον τελευταίο καιρό αθέτησα, και μάλιστα δυο φορές, το ραντεβού της διμηνίας -πριν τριτώσει το κακό, ξαναπιάνω το νήμα. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως έκανα φέτος), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), αλλά σήμερα θα παρουσιάσουμε τη δέκατη περιπέτεια της σειράς και ελπίζω να συνεχίσω τακτικά στο εξής. Πρόκειται για την Ασπίδα της Αρβέρνης. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ και να επισημάνει ότι δεν προσπάθησε να αποφύγει τις μεταφραστικές επιλογές του Αργύρη Χιόνη, όπως είχα υποθέσει. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Ίσως έχει ένα μικρό πρόβλημα το σκανάρισμα, κάπως θαμπές μου φαίνονται μερικές σελίδες. Τέλος πάντων, την περιπέτεια την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. Η Ασπίδα της Αρβέρνης είναι η 11η από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ από το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό. Παρουσιάστηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Πιλότ το 1967 και τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Είναι μια από τις «ταξιδιωτικές» περιπέτειες, αλλά οι ήρωες δεν ταξιδεύουν σε κάποιο μακρινό μέρος, αλλά μέσα στη Γαλατία -στην καρδιά της μάλιστα. Κατά τη γνώμη μου, είναι μια από τις καλύτερες περιπέτειες του Αστερίξ, με άφθονες σκηνές που βγάζουν πολύ γέλιο, και στην έκδοση του Ψαρόπουλου ευτύχησε να έχει τον Αργύρη Χιόνη σε μεγάλα κέφια, με αποτέλεσμα να δώσει αρκετές «παροιμιακές» ατάκες, τουλάχιστον για τη γενιά μου. Η υπόθεση Η περιπέτεια ξεκινάει με μια ιστορική αναδρομή, μιας σελίδας. Μαθαίνουμε εκεί ότι μετά την ήττα των Γαλατών στην Αλέσια, ο Βερσενζετορίξ, ο αρχηγός τους, δήλωσε υποταγή στον Καίσαρα ρίχνοντας τα όπλα του στα πόδια του. Κάποιος Ρωμαίος τοξότης πήρε την ασπίδα του Γαλάτη αρχηγού, αλλά την έχασε στα ζάρια από έναν λεγεωνάριο. Ένας εκατόνταρχος που περνούσε κατάσχεσε την ασπίδα, αλλά την έδωσε σε έναν ταβερνιάρη για λίγο κρασί. Ο ταβερνιάρης τη χάρισε σε έναν Γαλάτη πολεμιστή που γυρνούσε στο χωριό του μετά την ήττα… Και μετά το προοίμιο αυτό, βρισκόμαστε στο γαλατικό χωριό, όπου ο αρχηγός, ο Μοναρχίξ (Μαζεστίξ για τους νεότερους) έχει πόνους στο συκώτι επειδή το έχει παρακάνει στα τσιμπούσια. Ο δρυίδης συνιστά να κάνει κούρα στα ιαματικά λουτρά της Αρβέρνης. Ο αρχηγός δεν το κρίνει σκόπιμο να πάει, αλλά υποχωρεί στην πίεση της γυναίκας του και παίρνει μαζί του για συνοδούς τον Αστερίξ και τον Οβελίξ (και τον Ιντεφίξ). Να πούμε εδώ ότι πρόκειται για την πρώτη περιπέτεια στην οποία εμφανίζεται η γυναίκα του Μοναρχίξ, η οποία θα παίξει καίριο ρόλο σε αρκετές περιπέτειες στο εξής. Στο δρόμο προς τη λουτρόπολη, οι τρεις ταξιδιώτες τιμούν δεόντως την κουζίνα των καπηλειών που βρίσκουν στο δρόμο τους, οποτε το πρόβλημα του αρχηγού χειροτερεύει. Στη λουτρόπολη ο Μοναρχίξ αρχίζει αυστηρή δίαιτα, αλλά ο Οβελίξ και ο Αστερίξ περιδρομιάζουν αγριογούρουνα. Ο πειρασμός είναι μεγάλος για τους πεινασμένους ασθενείς, οπότε ο Μοναρχίξ λέει στους συνοδούς του να πάνε να τον περιμένουν στη Ζεργκόβια μέχρι να τελειώσει την κούρα. Στο δρόμο προς τη Ζεργκόβια, οι δυο φίλοι συναντούν τυχαία τον ειδικό απεσταλμένο του Καίσαρα τον Τούλιους Φόσκους και τον ξυλοφορτώνουν. Μόλις το μαθαίνει αυτό ο Καίσαρας, αποφασίζει, για να δώσει ένα μάθημα στους Αρβέρνιους, να τελέσει θρίαμβο στη Ζεργκόβια, πάνω στην ασπίδα του Βερσενζετορίξ. Όμως η ασπίδα (όπως είδαμε στο προοίμιο) έχει χαθεί και ο Καίσαρας αναθέτει στον Φόσκους να τη βρει πάση θυσία. Ο Οβελίξ κι ο Αστερίξ μαθαίνουν τα σχέδια του Καίσαρα και αποφασίζουν να βρουν εκείνοι πρώτοι την ασπίδα. Μετά από διάφορες περιπέτειες και συμπτώσεις, αποδεικνύεται ότι ο Γαλάτης πολεμιστής που είχε πάρει την ασπίδα ήταν ο Μοναρχίξ και ότι η ασπίδα της Αρβέρνης δεν είναι άλλη από την ασπίδα πάνω στην οποία τον μεταφέρουν συνήθως οι βαστάζοι του. Κι έτσι, αντί να τελέσει θρίαμβο ο Καίσαρας, παρελαύνει ο Μοναρχίξ πάνω στη ασπίδα του Βερσενζετορίξ. Ονόματα ηρώων Είναι πολλά, θα πω μόνο τα σπουδαιότερα. * Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ στην Ζεργκόβια γνωρίζονται με έναν ταβερνιάρη, που τους φιλοξενεί και τους κρύβει. Λέγεται Alambix στα γαλλικά, όνομα που παραπέμπει στο alambic, τη συσκευή απόσταξης του οινοπνεύματος (δάνειο από τον άμβυκα, μέσω αραβικών· από την ίδια ρίζα και ο λαμπίκος, έχουμε γράψει άρθρο). Ο Χιόνης το απέδωσε Κρασοκανατίξ, η Μαραντέι το είπε, πιο κοντά στο πρωτότυπο, Αποστακτηρίξ. * Ο ειδικός απεσταλμένος του Καίσαρα στα γαλλικά λέγεται Tullius Fanfrelus, λογοπαίγνιο με τη λέξη fanfreluche που είναι είδος γυναικείου αξεσουάρ. Η Μαραντέι τον αποδίδει Τούλιους Μπιχλιμπίδιους, ο Χιόνης Τούλιους Φόσκους (όχι Φούσκους, για να παίξει με την αρβερνιάτικη προφορά). Να πω εδώ ότι ο ειδικός απεσταλμένος του Καίσαρα ταξιδεύει μέσα σε μια πολυτελή σκηνή που την κουβαλάνε, πάνω σε φορείο, τέσσερις μαύροι σκλάβοι. Όταν τον ξυλοφορτώνουν οι Γαλάτες, οι μαύροι σκάνε χαμόγελο, και σταδιακά, όσο περισσότερο πέφτουν οι φάπες, σκάνε στα γέλια. – Οι περισσότεροι Ρωμαίοι έρχονται στην Αρβερνη για λουτροθεραπεία. Εγώ είμαι ίσως ο μόνος που έρχεται εδώ για καρπαζοθεραπεία. Μεταφράζοντας μια δεκαετία αργότερα, η Μαραντέι προτιμά το «μπουφλοθεραπεία». * Ένας λεγεωνάριος της φρουράς της Ζεργκόβιας, λουφαδόρος περιωπής, λέγεται Caius Joligibus. Το γαλλικό όνομα σημαίνει «ωραίο gibus», όπου gibus είναι το καπέλο τύπου κλακ. Ο Χιόνης τον αποδίδει Κάιους Σπάρους, ενώ η Μαραντέι, περίπου το ίδιο, Κάιους Σπαρίλους. Ο λουφαδόρος αυτός έχει μερικές σκηνές που βγάζουν πολύ γέλιο. Επειδή οι κάτοικοι της Ζεργκόβιας είναι όλοι καρβουνιάρηδες, οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι που ψάχνουν στις καρβουναποθήκες βγαίνουν μουτζουρωμένοι -εκτός από εκείνον, που λουφάριζε. Οπότε… – Όσο για σένα, λουφαδόρε, θα σε συγυρίσω! – Ποιος μπαγάσας με κάρφωσε; Λες και χρειαζόταν να τον καρφώσει κάποιος! * Ο Ρωμαίος που πήρε την ασπίδα του Βερσενζετορίξ και την έχασε στα ζάρια μετά την αποστράτευσή του ασχολήθηκε με το εμπόριο τροχών για άμαξες και έπιασε την καλή. Λέγεται Coquelus (λογοπαίγνιο με το coqueluche, που είναι ο κοκκύτης) και εδρεύει στην Νεμοσσό, που είναι το σημερινό Κλερμόν Φεράν. Εδώ είναι σαφής για τον Γάλλο αναγνώστη ο υπαινιγμός για την εταιρεία Michelin που φτιάχνει ελαστικά αυτοκινήτων και που ξεκίνησε τις δραστηριότητές της από το Κλερμόν Φεράν. Λογοπαίγνια και ατάκες Οι σημερινοί Ωβερνιάτες μιλάνε τα γαλλικά με ιδιαίτερη προφορά, οπότε ο Γκοσινί βάζει και τους Αρβέρνιους να έχουν διαφορετική προφορά, και συγκεκριμένα να προφέρουν παχύ το s, δηλαδή να το προφέρουν ch. Στα ελληνικά δεν έχουμε τρόπο να αποδώσουμε γραπτώς το παχύ σ, που δεν υπάρχει στη γλώσσα μας με φωνηματική αξία, οπότε οι δυο μεταφραστές του έργου είχαν ένα πρόβλημα, πώς θα το αποδώσουν. Ο Χιόνης επέλεξε, εύστοχα νομίζω, να βάλει τους Αρβέρνιους να μιλάνε χωριάτικα, με ου αντί για ο και κόβοντας φωνήεντα, π.χ. Ψουνίζμ’ ου ένας απ’ τουν άλλ’ κι λέμ’ κι καναδυό κουβηντούλς. Η Μαραντέι μετατρέπει τα σ σε ζ, δηλ. Ψωνίζουμε ο έναζ από τον άλλον κι έτζι τα κουτζολέμε -που το βρίσκω αφύσικο. Ο Οβελίξ έχει πρόβλημα με την αρβερνιάτικη προφορά. Des choux (λάχανα) λέει η ταβερνιάρισσα -εδώ το ch είναι παχύ και στα κανονικά γαλλικά. Des sous? (λεφτά) ρωτάει ο Οβελίξ απορημένος. * Ένα αμετάφραστο λογοπαίγνιο. Στη λουτρόπολη, ο Οβελίξ βουτάει σε μια πισίνα και την αδειάζει εκνευρίζοντας τους άλλους λουόμενους. Ύστερα, πηγαίνει και κολυμπάει στην άλλη. Έρχεται ο επικεφαλής και ρωτάει τον Μοναρχίξ «Πού είναι οι Γαλάτες σου»; Ο Μοναρχίξ απαντάει Mes Gaulois sont dans la pleine που θα πει κατά λέξη «Οι Γαλάτες μου είναι στη γεμάτη (πισίνα)» αλλά είναι και υπαινιγμός σε ένα τραγουδάκι που λέει Les Gaulois sont dans la plaine (οι Γαλάτες είναι στην πεδιάδα). Το λογοπαίγνιο είναι αμετάφραστο. Η Μαραντέι μεταφράει κατά λέξη («Οι Γαλάτες μου είναι στη γεμάτη»). Ο Χιόνης προτιμά, πολύ εύστοχα κατά τη γνώμη μου, να το αποδώσει με ένα δικο του έξυπνο λογοπαίγνιο: Κολυμπάνε σε πισίνες ευτυχίας. * Στην ίδια σκηνή, ο Αστερίξ μαλώνει τον Οβελίξ που με τη βουτιά του άδειασε την πισίνα και του λέει: «Όχι βουτιές. Ο Αρχιμήδης, ένας Έλληνας, είπε…» Και η αναπόφευκτη απάντηση του Οβελίξ: «Είναι τρελοί αυτοί οι Έλληνες!» * Μια κλασική ατάκα που έγινε παροιμιώδης στην παρέα μου εμφανίζεται στην πρώτη σελίδα της περιπέτειας. Ο εκατόνταρχος σταματάει τον λεγεωνάριο λέγοντάς του το πασίγνωστο Quo vadis. Η Μαραντέι το αποδίδει πιστά: Ε, λεβέντη, Quo vadis? Ο Χιόνης πιο ελευθερα και πολύ πετυχημένα: Ε, κβο βάντις παλικάρι αγκαλιά με το σκουτάρι; Θυμάμαι τότε που ήμουν φοιτητής, ότι στις παρέες μου συχνά άκουγες τη φράση «πού πηγαίνεις παλικάρι, αγκαλιά με το σκουτάρι;» * Οι Αρβέρνιοι πουλάνε όλοι τους κρασί και κάρβουνα. Όπως είπα και παραπάνω, κάθε έρευνα των Ρωμαίων για κρυμμένα, έχει συνέπεια ότι αυτοί που ψάχνουν γίνονται κατάμαυροι -κάτι που δίνει αφορμή για ορισμένα ωραία λογοπαίγνια. Το επίθετο sombres έχει πολλές σημασίες. Σημαίνει «θλιμμένος, κατηφής», όμως, προκειμένου για χρώματα, σημαίνει και «σκούρος». – Δεν βρήκαν τίποτα. Κοιτάξτε ύφος σκοτεινό -μεταφράζει ο Χιόνης. Εδώ προτιμώ τη λύση της Μαραντέι: – Δεν βρήκαν τίποτα. Τα βάψανε μαύρα. * Μαθήματα ανωτάτης λουφαδορικής. Τον έχουν αγγαρέψει να σκουπίσει την αυλή. — Τελείωσα το πρώτο μισό της πρώτης πλάκας, παίρνω μιαν ανάσα και μετά θα τελειώσω το δεύτερο μισό…. (Κι αυτή η ατάκα είχε γίνει παροιμιώδης στην παρέα μου). * Στα γραφεία του έμπορου τροχών, υπάρχει σύστημα ενδοεπικοινωνίας -με σκλάβους που τρέχουν και μεταφέρουν την είδηση. Ο Οβελίξ γραπώνει τον αγγελιοφόρο και καμαρώνει. Το intercepter είναι το ρήμα (όπως και στα αγγλικά) που χρησιμοποιείται όταν υποκλέπτεται μια συνδιάλεξη, ένα μήνυμα κτλ. Η Μαραντέι το αποδίδει απλά και καλά: – Έκοψα τις επικοινωνίες, Αστερίξ. * Οι Γαλάτες είχαν ηττηθεί από τους Ρωμαίους στην Αλέσια. Σε τουλάχιστον δύο σημεία της περιπέτειας, ο Αστερίξ αναφέρει την Αλέσια, για να πάρει την οργισμένη απάντηση, μία από τον Μοναρχίξ και μία από τον ταβερνιάρη Κρασοκανατίξ: «Αλέσια; Τι είναι αυτή η Αλέσια; Δεν ξέρουμε καμιά Αλέσια!» Το αστείο εδώ βρίσκεται στο ότι οι ιστορικοί δεν έχουν καταλήξει σε μια κοινώς αποδεκτή άποψη για το πού βρίσκεται η Αλέσια, ο τόπος της κρίσιμης μάχης. Κατά τον Γκοσινί, η αιτία είναι ο σοβινισμός των Γαλατών που αρνούνταν να μνημονεύσουν τον δυσοίωνο τόπο. Θα μπορούσα να πω πολλά ακόμα για το έξοχο αυτό άλμπουμ αλλά μάλλον θα σας έχω κουράσει. Έχει πολλά ακόμα λογοπαίγνια και αστεία ευρήματα, αλλά σας αφήνω να τα βρείτε μόνοι σας -αλλά και να μην τα βρείτε, η περιπέτεια δεν χάνει τη χάρη της. Και μια ιδιαιτερότητα της περιπέτειας: κάποιος Γαλάτης λείπει από το τσιμπούσι με το οποίο, παραδοσιακά, γιορτάζεται η επιστροφή των ηρώων στο τέλος. Αλλά δεν είναι ο βάρδος Κακοφωνίξ, οπως συχνά συμβαίνει. Αυτή τη φορά, ο μεγάλος απών είναι ο αρχηγός Μοναρχίξ, που γύρισε θριαμβευτής από τη Ζεργκόβια αλλά του έβαλε τα δυο πόδια σε ένα παπούτσι η κυρά του και του απαγόρευσε να πάει στο συμπόσιο για να μην πάθει ξανά τα ίδια. Σίδερα μασάει ο Κουταλιανός, που έλεγε κι εκείνο το παλιό τραγουδάκι… ===
  16. Στην 37η συνέχεια του γνωστού κόμικ, η οποία αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Οκτώβριο, οι δύο ανυπότακτοι Γαλάτες ταξιδεύουν στις ιταλικές πόλεις και φέρνουν νέους χαρακτήρες όπως αποκαλύπτουν οι δημιουργοί της ιστορίας. Βρισκόμαστε στο 50 π.Χ., σύμφωνα με την πρώτη ρουμπρίκα, και τα εδάφη που αποτελούν τη σημερινή Ιταλία βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο του φοβερού και τρομερού Ιούλιου Καίσαρα. Ένα μικρό γαλατικό χωριό αντιστέκεται ως συνήθως. Αλλά η ίδια σπίθα της αντίστασης αχνοφαίνεται και σε αρκετά χωριά της ιταλικής υπαίθρου που δεν επιθυμούν την ενός ανδρός αρχή και δηλώνουν την ψυχική απόσταση που τους χωρίζει από το «κράτος της Ρώμης» ( πώς λέμε «κράτος των Αθηνών»; ). Και κάπως έτσι αρχίζει να ξετυλίγεται η 37η ιστορία του «Αστερίξ», η οποία αναμένεται στα βιβλιοπωλεία της Γαλλίας και των άλλων ευρωπαϊκών χωρών στις 19 Οκτωβρίου. Επειδή όμως τον Καίσαρα πολλοί εμίσησαν, την δόξα του (καλού) μάρκετινγκ ουδείς, οι δημιουργοί της ιστορίας «Ο Αστερίξ και ο αγώνας της Ρώμης» (αυτός είναι ο τίτλος), δηλαδή ο συγγραφέας Ζαν Ιβ Φερί και ο σχεδιαστής Ντιντιέ Κονράντ, άνοιξαν με ελεγχόμενη ροή τη στρόφιγγα των διαρροών. Ύστερα από δεκαετίες μαχών, λοιπόν, μεταξύ του Καίσαρα και των λεγεώνων του, από τη μια, και του ακατανίκητου διδύμου, από την άλλη, οι Αστερίξ και Οβελίξ καταφέρνουν να τρυπώσουν στην άλλη Ιταλία, όπως αποκάλυψε ο 57χρονος Ιβ Φερί σε συνέντευξή του στην τελευταία Έκθεση Κόμικς της Μπολόνια. «Από τη στιγμή που ο πόλεμος μεταξύ τους δεν σταματούσε πουθενά, η ιδέα να βάλω τον Αστερίξ στην Ιταλία ήταν πάντα στο μυαλό μου. Και αυτός ήταν ένας τρόπος να αναγνωρίσω τις ιταλικές ρίζες του Αλμπέρ Ουντερζό» δήλωσε ο Φερί τιμώντας έτσι στον εικονογράφο που δημιούργησε τους χαρακτήρες μαζί με τον εκλιπόντα Ρενέ Γκοσινί. Οι πρώτες ιστορίες του Αστερίξ είχαν κυκλοφορήσει στο γαλλοβελγικό κόμικ Pilote το 1959 και ο Ουντερζό σταμάτησε να γράφει το 2011, επιμένοντας μόνος χωρίς τον Γκοσινί, ο οποίος είχε πεθάνει ήδη το 1977. Η 37η συνέχεια διαπερνά μέρη από τη Σικελία ως τη Βενετία (την «κλυδωνιζόμενη, αλλά ποτέ βυθιζόμενη»: «fluctuat nec mergitur» επί το λατινικότερον) και είναι η τρίτη που δημιουργούν από κοινού ο Ιβ Φερί και ο Κονράντ. Είχαν προηγηθεί ο «Αστερίξ και οι Picts» (2013), ιστορία που διαδραματιζόταν στη Σκωτία, καθώς και το «Αστερίξ και το χαμένο scroll», μια σάτιρα της σύγχρονης βιομηχανίας ειδήσεων, με εύρημα την έκδοση των απομνημονευμάτων του Καίσαρα. Ο Οβελίξ και οι άλλοι Στη νέα ιστορία, όπως αποκάλυψε ο Φερί, ο ρόλος του Οβελίξ προσλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, ενώ εμφανίζεται ένα καστ πολλών νέων χαρακτήρων. Οι μυημένοι πάντως στο εκδοτικό φαινόμενο που μετράει μισόν αιώνα περιμένουν προφανώς να δουν πώς το συγγραφικό δίδυμο αντιμετωπίζει ένα από τα βασικότερα ζητήματα - ναι, κι όμως, είναι ζήτημα: το φαγητό. Με δεδομένο μάλιστα ότι η πίτσα, το σπαγκέτι και η ντομάτα δεν υπήρχαν στην Ιταλία τη συγκεκριμένη εποχή. Το ίδιο πρόβλημα είχε επιλυθεί με ένα τρικ στην ιστορία «Ο Αστερίξ στη Βρετανία», όπου οι ντόπιοι έκαναν διάλειμμα από τη μάχη για να πιουν ζεστό νερό - με μια σταγόνα γάλα - μέχρι που ο Αστερίξ τούς έμαθε το τσάι! Οι περιπέτειες του Αστερίξ έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 100 γλώσσες και διαλέκτους, ανάμεσά τους τα αρχαία ελληνικά, τα λατινικά και τα ποντιακά. Οι συνολικές τους πωλήσεις ξεπερνούν πλέον τα 370 εκατομμύρια αντίτυπα, ενώ μία υποβιομηχανία έχει ξεκινήσει από την πρώτη μεταφορά κόμικς στον κινηματογράφο: το «Αστερίξ και Οβελίξ εναντίον Καίσαρα» το 1999 από τον Κλοντ Ζιντί. Στην Ελλάδα ο «Αστερίξ» πρωτοκυκλοφόρησε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 από τις εκδόσεις Σπανός. Το 1978 τα δικαιώματα απέκτησε η Anglo - Hellenic Agency του Ψαρόπουλου η οποία κυκλοφόρησε σταδιακά όλα τα τότε υπάρχοντα άλμπουμ της σειράς σε μετάφραση Αργύρη Χιόνη. Από το 1989 οι ιστορίες του Αστερίξ κυκλοφορούν από τη Μαμούθ Comix σε άλμπουμ των 50 περίπου σελίδων. Η χύτρα της πολιτικής Και ενώ ο Κονράντ χρίστηκε από τον ίδιο τον Ουντερζό διάδοχός του, ο Φερί ομολογεί ότι νιώθει βαριά την κληρονομιά και το ευθύβολο ύφος του Γκοσινί. «Αισθάνομαι συνεχώς ότι είναι κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και εμείς δεν μπορούμε γι' αυτόν τον λόγο να απογοητεύσουμε τους αναγνώστες. Καταβάλλω μεγάλη προσπάθεια να μείνω πιστός στη φόρμα που καθιέρωσε ο Γκοσινί». Και οι κατηγορίες ότι ο Αστερίξ εκφράζει εν μέρει μια γαλλοκεντρική θεώρηση του κόσμου και μια κάπως σοβινιστική διάθεση απέναντι σε άλλες εθνικότητες; «Δεν το πιστεύω. Ο Αστερίξ είχε πάντα μια σχέση με άλλες κουλτούρες που βασιζόταν στη φιλία και το ενδιαφέρον. Προστρέχει σε βοήθεια των Κορσικανών, των Βέλγων, των Βρετανών και των Ισπανών. Οσο για τα υπόλοιπα, ο Γκοσινί και ο Ουντερζό δεν ενδιαφέρονταν για πολιτική και ιδεολογίες» δήλωσε στη συνέντευξή του. «Μην ξεχνάτε ότι ο πρώτος ήταν γιος Εβραίων μεταναστών από την Ανατολική Ευρώπη και ο δεύτερος προερχόταν από οικογένεια ιταλών μεταναστών στη Γαλλία». Για την ιστορία, ο Ουντερζό εμφανίζεται σαν θεατής στο θέατρο της Κονδάτης («Ο Αστερίξ και η χύτρα»), σαν ανάγλυφο («Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς αγώνες») και σαν λεγεωνάριος που κουβαλάει τον μεθυσμένο λεγεωνάριο (καρικατούρα του Τσερνιά) με τη βοήθεια ενός άλλου λεγεωνάριου που είναι καρικατούρα του Γκοσινί («Οβελίξ και Σία»). Και το σχετικό link...
  17. Εδώ και κοντά 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο και το Οβελίξ και σια. Εδώ έχουμε ένα για το Δώρο του Καίσαρα. Το άρθρο φυσικά είναι για όσους το έχουν διαβάσει Για όλους δλδ, αφού όσοι δεν το έχουν διαβάσει, άκουσαν τις προτροπές μου στα προηγούμενα και έκαναν μπάνιο σε υδροχλωρικό οξύ Αιωνία τους η μνήμη Καλή ανάγνωση αυτό το ψιλοσυννεφιασμένο Κυριακάτικο πρωινό ==== Εδώ και ενάμιση περίπου χρόνο έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως τον Αύγουστο), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, και σήμερα θα παρουσιάσουμε την ένατη περιπέτεια της σειράς, ίσως λίγο νωρίτερα από το συνηθισμένο, αφού συνήθως η αστεριξολογική δημοσίευση γίνεται στο τελευταίο δεκαήμερο των ζυγών μηνών. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ και να επισημάνει ότι δεν προσπάθησε να αποφύγει τις μεταφραστικές επιλογές του Αργύρη Χιόνη, όπως είχα υποθέσει. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε ο φίλος μας ο Γ. (νομίζω, αν κάνω λάθος ας διαμαρτυρηθεί ο Καίσαρας). Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. (**Προσθήκη: Με ενημέρωσαν ότι λείπουν οι δύο τελευταίες σελίδες! Τις σκανάρισα πρόχειρα από το δικό μου τεύχος και τις ανέβασα εδώ: σελίδα 47, σελίδα 48. Χίλια συγνώμη!) Το Δώρο του Καίσαρα είναι η 21η από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ από το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό. Παρουσιάστηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα Μοντ το 1974 (η πρώτη περιπέτεια που δεν προδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Πιλότ) και τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Είναι μια από τις «καθιστικές» περιπέτειες -δηλαδή δεν έχουμε κάποιο ταξίδι των ηρώων μας σε μακρινό μέρος. Η δράση εκτυλίσσεται στο χωριό και γύρω από αυτό, με εξαίρεση το προοίμιο της ιστορίας. Είναι επίσης μια από τις λίγες περιπέτειες όπου οι Ρωμαίοι δεν σχεδιάζουν κάτι εναντίον του ανυπόταχτου γαλατικού χωριού. Η υπόθεση της περιπέτειας: Στο προοίμιο, ένας μεθύστακας λεγεωνάριος, το βράδυ πριν από την αποστράτευσή του, βρίζει σε μια ταβέρνα της Ρώμης τον Καίσαρα. Ο Καίσαρας το μαθαίνει και καθώς την άλλη μέρα πρόκειται να διανείμει τα απολυτήρια μαζί με έναν τίτλο ιδιοκτησίας στους λεγεωνάριους που συμπλήρωσαν εικοσαετή υπηρεσία, αποφασίζει να του κάνει μια φάρσα: αντί για κάποια χωράφια στη νότια Γαλατία, του χαρίζει το ανυπόταχτο γαλατικό χωριό! Ο μεθύστακας όμως πουλάει τον τίτλο του σε έναν Γαλάτη ταβερνιάρη, τον Ορθοπεδίξ, ο οποίος παρατάει το καπηλειό του και καταφθάνει οικογενειακώς στο γαλατικό χωριό -όπου βέβαια μαθαίνει πως η υπογραφή του Καίσαρα δεν αξίζει τίποτα και επιπλέον έχει να ακούει τη γκρίνια της γυναίκας του και της κόρης του. Ομοιοπαθής, ο Μοναρχίξ τον λυπάται και του προτείνει να μείνουν στο χωριό, σε ένα άδειο σπίτι πλάι στον ψαρά Καταλφαβητίξ και να ανοίξουν εκεί ταβέρνα. Έτσι γίνεται, αλλά στα εγκαίνια ξεσπάει φοβερός καβγάς ανάμεσα στη σύζυγο του ταβερνιάρη και στη Μπονεμίνα/Μιμίνα, τη γυναίκα του αρχηγού -και η ταβερνιάρισσα, που ήθελε να φύγουν, τώρα αλλάζει γνώμη και θέλει να μείνει και να αναδείξει τον άντρα της σε αρχηγό του χωριού ώστε να εκδικηθεί την προσβολή που της έγινε. Πράγματι, το χωριό μπαίνει σε εκλογικό πυρετό. Οι δυο αντίπαλοι προσπαθούν να αποσπάσουν ψήφους με κάθε μέσο: ο ταβερνιάρης αγοράζει ψάρια για να πάρει την ψήφο του ψαρά, οπότε ο αρχηγός αγοράζει αμόνια από τον σιδερά, που εχει κόντρα με τον ψαρά. Στους δύο μονομάχους προστίθεται και ο Γεροκανονίξ που διεκδικεί επίσης την ψήφο των συγχωριανών του. Θυμωμένος, ο Πανοραμίξ ο μάγος τηρεί αυστηρή ουδετερότητα, κλείνεται στην καλύβα του και δεν δίνει σε κανέναν το μαγικό φίλτρο. Τότε καταφθάνει ο μεθύστακας πρώην λεγεωνάριος, που έχει μετανιώσει για την αγοραπωλησία και ζητάει πίσω το «χωριό του». Τον διώχνουν, οπότε αυτός πηγαίνει σε ένα από τα ρωμαϊκά στρατόπεδα και απαιτεί από τον εκατόνταρχο να τον δικαιώσει. Οι Ρωμαίοι έχουν παραλάβει καταπέλτες, πολιορκητικούς κριούς και άλλες επίφοβες πολεμικές μηχανές, και αιφνιδιάζουν τους Γαλάτες που άλλωστε είναι απορροφημένοι με ένα… ντιμπέιτ ανάμεσα στον Μοναρχίξ και τον Ορθοπεδίξ. Ωστόσο, ο Πανοραμίξ ειδοποιείται, το φίλτρο γρήγορα φτιάχνεται, οι Ρωμαίοι τρώνε το συνηθισμένο ξύλο και όλοι συμφιλιώνονται. Ο Ορθοπεδίξ αποφασίζει να γυρίσει στη Λουτέτσια και η περιπέτεια κλείνει με το καθιερωμένο τσιμπούσι. Τα ονόματα των ηρώων: Ο μεθύστακας λεγεωνάριος με την χοντρή κόκκινη μύτη λέγεται… Roméomontaigus, που είναι το όνομα του σεξπιρικού Ρωμαίου (της Ιουλιέτας). Ο Χιόνης το αποδίδει Καραβάνιους, ενώ η Μαραντέι στην έκδοση του Μαμούθ το κρατάει: Ρομεομοντέγους. Ένας άλλος λεγεωνάριος, φίλος του, λέγεται Claudius Bouilleurdecrus. Bouilleur de crus είναι ο αγρότης που έχει δικαίωμα να αποστάζει την παραγωγή του για την προσωπική του κατανάλωση, Ο Χιόνης αποδίδει Νερόβραστους και η Μαραντέι Βραζεικαιχύνετους. Παίρνει ένα χωραφάκι στη Νίκαια, όπου θα πάει να καλλιεργεί λαχανικά (faire pousser des salades, λογοπαίγνιο με τη salade Niçoise, τη νισουάζ, που χάνεται αναγκαστικά στη μετάφραση). Ο λεγεωνάριος είναι καρικατούρα του Υβ Μοντάν. Ο ταβερνιάρης λέγεται, όπως είπαμε, Orthopédix, που και οι δυο μεταφραστές το αποδίδουν φυσικά Ορθοπεδίξ (ας μην ανοίξουμε σήμερα το θέμα της ορθογραφίας της λέξης!). Ο Ορθοπεδίξ είναι ζωγραφισμένος με πρότυπο τον παλιό ηθοποιό Αντρέ Αλέρμ (1877-1960, αριστερά). Πάνω τον βλέπουμε να μπαίνει στο χωριό θριαμβευτής, συνοδευόμενος απο γυναίκα και κόρη. Μόλις δουν τη βούλα του Καίσαρα, θα τα κάνουν απάνω τους, λέει (ils trembleront dans leurs braies. Braies είναι οι βράκες, τα γαλατικά παντελόνια. Η λέξη βράκα και το βρακί από εκεί προέρχονται, μέσω λατινικών). Η γυναίκα του, που διαρκώς του γκρινιάζει, λέγεται Angine (που είναι ο πονόλαιμος το συνάχι): Κινίνα την αποδίδει ο Χιόνης, Λαρυγγίνα η Μαραντέι. Η κόρη του, που βαριέται στο χωριό, λέγεται περιέργως Coriza, που είναι κι αυτό ένα είδος καταρροής, η κόρυζα. Το χαϊδευτικό της, Ζαζά. Πάμε τώρα στα λογοπαίγνια και σε άλλες ατάκες. Στην αρχή-αρχή της περιπέτειας, ο μεθύστακας τραγουδάει ένα φανταρίστικο τραγούδι: En revenant de permission, j’ai rencontré un enterrement par Jupiter qu’j’étais content, c’était celui de mon centurion! Η Μαραντέι: Γυρίζω από την άδεια μου και πετυχαίνω μια κηδεία Ω τι χαρά να ήταν του εκατόνταρχού μου μα τον Δία! Πιο πετυχημένα, θαρρώ ο Χιόνης: Γυρνώντας από άδεια συνάντησα κηδεία Ήταν του εκατόνταρχου, θεοί τι ευτυχία! Πιο ρυθμικό. Είχε γίνει σλόγκαν στα φοιτητικά μου χρόνια στην παρέα μου. Όπως και σε άλλες περιπέτειες, ο Μοναρχίξ έχει προβλήματα με τους βαστάζους του. Πόσες φορές θα το πω ότι δεν φταρνίζονται όταν με μεταφέρουν; λέει αγανακτισμένος ο αρχηγός. Και ο συναχωμένος βαστάζος απαντάει με ένα ωραίο λογοπαίγνιο που η ελληνική έκδοση το επαυξάνει. Il exagère. Un jour, je vais le laisser tomber, λέει. Laisser tomber, κατά λέξη, σημαίνει «αφήνω να πέσει» αλλά σημαίνει και «παρατάω». Και οι δυο Έλληνες μεταφραστές όμως επαύξησαν το λογοπαίγνιο, αφού πρόσθεσαν το «Είναι αβάσταχτος» αντί για το κατά λέξη «Υπερβάλλει». Μπράβο τους. Η περιπέτεια κυκλοφόρησε το 1974 το οποίο, αν δεν θυμάστε, ήταν έτος κρίσιμων προεδρικών εκλογών για τη Γαλλία, όταν ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν νίκησε με πολύ μικρή διαφορά τον Φρανσουά Μιτεράν, κοινό υποψήφιο της Αριστεράς. Το άλμπουμ του Αστερίξ δημοσιεύτηκε λίγους μήνες μετά τις εκλογές. Οπότε, οι εκλογές στο γαλατικό χωριό ήταν εντελώς επίκαιρες, και συνέβαλαν στην εμπορική επιτυχία του άλμπουμ. Ο Μοναρχίξ στέλνει τον βάρδο να σφυγμομετρήσει τις διαθέσεις των συγχωριανών τους ενόψει των εκλογών που θα γίνουν για ανάδειξη νέου αρχηγού, αυτός επιστρέφοντας του λέει ότι μάλλον αδιαφορούν, και πάνω στη συζήτηση ο αρχηγός τον ρωτάει αν θα τον ψηφίσει. Εδώ γίνεται λογοπαίγνιο με τη λέξη voix, η οποία στα γαλλικά σημαίνει και «φωνή» αλλά και «ψήφος». Ο Μοναρχίξ ρωτάει για τη voix/ψήφο και ο βάρδος απαντάει για τη voix/φωνή. Η Μαραντέι μεταφράζει κατά λέξη, («Εσύ είσαι σαν τους άλλους, δεν αγαπάς τη φωνή μου»). Ο Χιόνης διατηρεί απόηχο του λογοπαιγνίου («…την ψήφο μου θα την πάρει όποιος αγαπάει τη φωνή μου»). Ο καημένος ο Μοναρχίξ δηλώνει ότι λατρεύει τη φωνή του βάρδου, κι έτσι αναγκάζεται να υποστεί επίδειξη των νέων τραγουδιών του. Κι όταν του λέει να πάψει, ο βάρδος γίνεται ορκισμένος αντίπαλός του. Το τραγούδι του Κακοφωνίξ, όπως λέει και η υποσημείωση, έφτασε ως τις μέρες μας με αλλαγμένα λόγια -πράγματι, τραγουδιέται στον σκοπό του When the saints go marching in. Στην απόδοση των στίχων φαίνεται και η διαφορετική μεταφραστική φιλοσοφία των δύο μεταφραστών του Αστερίξ στα ελληνικά. Ο Χιόνης φροντίζει να δώσει κάτι που να τραγουδιέται στον ιδιο σκοπό, κι ας είναι περίπου άσχετο με το γαλλικό. Έτσι μεταφράζει: Ω μουσακά, ω μουσακά, μουσακαδάκι με κιμά. Αντίθετα, η Μαραντέι μεταφράζει σχεδόν κατά λέξη και δίνει κάτι που δεν τραγουδιέται: Ω αγριογουρουνάκια, ω αγριογουρουνάκια, ω αγριογουρουνάκια, μου φέρνετε μεράκια. Ανάμεσα στους δυο μονομάχους γίνεται και ντιμπέιτ, με συντονιστή τον Κακοφωνίξ, που βέβαια κάθε άλλο παρά ουδέτερος είναι. Το ντιμπέιτ ανάμεσα στους δυο γύρους των γαλλικών προεδρικών εκλογών είχε διεξαχθεί για πρώτη φορά το 1974, τον Μάιο, οπότε ήταν εξαιρετικά επίκαιρη η αναφορά στο κόμικς. «Θα ήθελα να ξέρω αν ο διαιτητής μας είναι πραγματικά αμερόληπτος», λέει ο Μοναρχίξ. «Λυπάμαι, αλλά τελείωσε ο χρόνος σας», του απαντάει ο κλεψυδροκράτορας βάρδος! Θα μπορούσα να πω κι άλλα, αλλά μάλλον σας έχω κουράσει, οπότε θα κλείσω με την καλύτερη κατά τη γνώμη μου ατάκα από το άλμπουμ, που κι αυτή είχε γίνει παροιμιώδης στα φοιτητικά μου χρόνια, και μάλιστα σε πολλές παρέες. Ο Γκοσινί σατιρίζει την ξενοφοβία των Γάλλων, βάζοντας τους κατοίκους του γαλατικού χωριού να δυσανασχετούν για την εγκατάσταση των «ξένων». Και λέει o Γεροκανονίξ, στη μετάφραση του Χιόνη, που τη βρίσκω πιο πετυχημένη: «Εμένα, με ξέρεις, δεν έχω τίποτα εναντίον των ξένων. Μερικοί απ’ τους καλύτερους φίλους μου είναι ξένοι. Αλλά αυτοί οι ξένοι δεν είναι από εδώ»!! Θεϊκή ατάκα, που πολύ είχαμε διασκεδάσει τότε, και την επαναλαμβάναμε γελώντας με τον παραλογισμό της τοποθέτησης -τότε, το 1980 περίπου. Ποιος να τόλεγε, πως τέτοια και χειρότερα ακούμε στις μέρες μας, όχι από τον Γεροκανονίξ αλλά από γνωστούς και συναδέλφους…. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση. Ραντεβού σε δύο μήνες περίπου με τον επόμενο Αστερίξ! ===
  18. Η κλασική εισαγωγή, αλλάζοντας το 2 χρόνια σε 3 χρόνια Εδώ και κοντά 3 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική και τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Εδώ έχουμε ένα για το Οβελίξ και σία. Το άρθρο είναι τίγκα στα σπόιλερ. Να ξαναπροτρέψω όσους δεν τα έχουν διαβάσει, να πάνε να αυτοκτονήσουν Πως ζείτε με τον εαυτό σας? δλδ φρανκλυ μαη ντηαρ. Καλή ανάγνωση αυτό το ευχάριστο Σαββατιάτικο πρωινό === Εδώ και κανένα χρόνο έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως τον Αύγουστο), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ και να επισημάνει ότι δεν προσπάθησε να αποφύγει τις μεταφραστικές επιλογές του Αργύρη Χιόνη, όπως είχα υποθέσει. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε ο φίλος μας ο Cyrus Monk (νομίζω, αν κάνω λάθος ας διαμαρτυρηθεί ο Καίσαρας). Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. Ο Οβελίξ και Σία είναι η 23η από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ από το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό. Παρουσιάστηκε σε συνέχειες σε περιοδικό το 1976 και τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Είναι μια από τις «καθιστικές» περιπέτειες -δηλαδή δεν έχουμε κάποιο ταξίδι των ηρώων μας σε μακρινό μέρος. Η δράση εκτυλίσσεται στο χωριό και γύρω από αυτό -καθώς και στη Ρώμη αλλά χωρίς άμεση γαλατική εμπλοκή. Ο Οβελίξ και Σία είναι μια περιπέτεια που ξεχωρίζει από διάφορες απόψεις. Καταρχάς, είναι η τελευταία περιπέτεια που την έχει γράψει μέχρι τέλους ο Ρενέ Γκοσινί (την τελευταία περιπέτεια της 24άδας δεν πρόφτασε να την τελειώσει, καθώς πέθανε από την καρδιά του -τις τελευταίες 8 σελίδες τις συμπλήρωσε ο Ουντερζό). Έπειτα, είναι η μοναδική περιπέτεια που έχει στον τίτλο της το όνομα του Οβελίξ και όχι του Αστερίξ -όλες οι άλλες ή έχουν τον Αστερίξ στον τίτλο τους ή δεν αναφέρουν κανέναν Γαλάτη. Όχι άδικα, μια και ο Οβελίξ στην περιπέτεια αυτή περνάει σε πρώτο πλάνο (όχι ότι μένει και πολύ κρυμμένος στις άλλες, δηλαδή). Καλύτερα όμως να διηγηθώ σύντομα την πλοκή. Στο στρατόπεδο του Μπαμπαόρουμ επικρατεί πλήρης χαλάρωση διότι οι Ρωμαίοι έχουν βαρεθεί να τρώνε ξύλο από τους Γαλάτες. Καταφθάνει καινούργιος εκατόνταρχος με νέα δύναμη λεγεωναρίων, αποφασισμένος να βάλει τάξη, αλλά με το πρώτο ξυλοφόρτωμα (που γίνεται μόνο από τον Οβελίξ, είναι το δώρο των γενεθλίων του!) καταλαβαίνει κι αυτός ότι το συμφέρον του είναι να λουφάξει. Μαθαίνοντάς το καινούργιο στραπάτσο ο Καίσαρας αγανακτεί και τότε παρουσιάζεται ένας νεαρός, ο Κάιους Τεχνοκράτιους, φρέσκος από τη Νέα Σχολή Απελεύθερων, που έχει ένα επαναστατικό σχέδιο για να αντιμετωπίσει τους Γαλάτες. Παίρνει από τον Καίσαρα απεριόριστη πίστωση, πηγαίνει στο Μπαμπαόρουμ και αναλαμβάνει δράση: προτείνει στον Οβελίξ να αγοράζει τα μενίρ του πληρώνοντας αδρά, και τον πιέζει να του φέρνει όλο και περισσότερα, αυξάνοντας διαρκώς τις τιμές. Ο Οβελίξ μεθάει από το χρήμα και φέρεται αλαζονικά, προσλαμβάνει εργάτες, ενώ επίσης πληρώνει άλλους Γαλάτες να κυνηγάνε αγριογούρουνα για να τρώει. Ο Αστερίξ προτείνει και στους άλλους Γαλάτες του χωριού να αρχίσουν να φτιάχνουν κι εκείνοι μενίρ, και σύντομα οι μισοί φτιάχνουν μενίρ και οι άλλοι μισοί τρέφουν τους μενιροποιούς, ενώ ο Ρωμαίος αγοράζει συνεχώς πληρώνοντας αδρά. Ωστόσο, από τις συνεχείς αγορές μενίρ αρχίζει να κινδυνεύει με κατάρρευση η οικονομία της αυτοκρατορίας, χώρια που δεν ξέρουν τι να κάνουν με το στοκ που έχουν συγκεντρώσει. Ο Τεχνοκράτιους συλλαμβάνει την ιδέα να διαθέσει τα μενίρ του στη Ρώμη, και το καταφέρνει χάρη σε μια μεγάλη διαφημιστική καμπάνια, αλλά σύντομα αρχίζουν και οι Ρωμαίοι (και στη συνέχεια οι Αιγύπτιοι, οι Έλληνες κτλ.) να φτιάχνουν μενίρ, με αποτέλεσμα να συγκεντρωθεί μια τεράστια φούσκα και να εγκαταλειφθεί το σχέδιο. Την ίδια περίοδο, ο Οβελίξ, βλέποντας ότι το χρήμα δεν φέρνει την ευτυχία ζητάει συγνώμη και ξαναφιλιώνει με τον Αστερίξ και λίγο αργότερα ο Τεχνοκράτιους επιστρέφει στο χωριό και ανακοινώνει ότι παύει να αγοράζει μενίρ, προκαλώντας αρχικά πανικό και μετά καβγά. Ο Αστερίξ τους προτείνει να εκτονωθούν ξυλοφορτώνοντας τους Ρωμαίους, πράγμα που γίνεται, και οι Γαλάτες επιστρέφουν στις συνήθειές τους, έχοντας όμως τις τσέπες γεμάτες σεστέρσια. Όμως, επειδή εξαιτίας της «φούσκας των μενίρ» η ρωμαϊκή οικονομία περνάει κρίση, το σεστέρσιο έχει υποτιμηθεί πολύ κι έτσι όλα γίνονται όπως πριν. Όπως βλέπετε από την υπόθεση, ο Γκοσινί επέλεξε να θίξει σημερινά προβλήματα μεταφέροντάς τα στη Γαλατία και στη Ρώμη (όπως είχε κάνει και άλλες φορές, π.χ. στην Κατοικία των Θεών). Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η συγκεκριμένη περιπέτεια διδάσκεται σε πανεπιστήμια, είχε μπει στη διδακτέα ύλη των γαλλικών λυκείων στη δεκαετία του 1980 και έχει αναλυθεί και με όρους της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας (από τον Σφυροδρέπανο και έναν άλλον). Φαντάζομαι πως αν ο Γκοσινί δεν πέθαινε τόσο πρόωρα θα είχε δώσει κι άλλες τέτοιες περιπέτειες. Ο Ρωμαίος που προσπάθησε να απορυθμίσει τους Γαλάτες με το χρήμα λέγεται στο πρωτότυπο Caïus Saugrenus, από το saugrenu που θα πει παράλογο, γκροτέσκο. Είναι απόφοιτος της Nouvelle Ecole d’Affranchis, NEA, που είναι λογοπαίγνιο για τη σχολή ENA (Ecole Nationale d’Administration), τη μεγάλη σχολή από την οποία έχουν αποφοιτήσει όλα τα μεγάλα στελέχη της γαλλικής πολιτικής και οικονομικής ζωής, μαζί και σχεδόν όλοι οι πρόεδροι και πρωθυπουργοί της χώρας. Οι απόφοιτοι της ENA αποκαλούνται Enarque, και κατ’ αναλογία στο κόμικς ένας συγκλητικός συμβουλεύει τον Καίσαρα να μην ακούει αυτόν τον Nearque, λογοπαίγνιο αμετάφραστο («αυτό το παιδαρέλι» αποδίδει ο Χιόνης, «αυτόν τον εξυπνάκια» η Μαραντέι). Ο Saugrenus είναι γκόλντεν μπόι, χρυσόπαιδο, γιάπης, αλλά γιάπης avant la lettre, αν μου συγχωρείτε τη γαλλικούρα, αφού το 1976 δεν είχε καν πλαστεί η λέξη yuppie (πλάστηκε το 1982). Ο Ουντερζό τον σχεδίασε να μοιάζει με τον Ζακ Σιράκ, που από το 1974 ως το 1976 ήταν ο νεαρός (σχετικά: γεννημένος το 1932) πρωθυπουργός της Γαλλίας με πρόεδρο τον Ζισκάρ ντ’Εστέν. Ο Σιράκ βέβαια έγινε αργότερα ξανά πρωθυπουργός και μετά πρόεδρος της Γαλλίας από το 1995 έως το 2007 και τον θυμόμαστε ηλικιωμένο, αλλά μια φωτογραφία της εποχής δείχνει, θαρρώ, την ομοιότητα: Aριστερά, ο Ζισκάρ με τον Σιράκ το 1976, δεξιά ο Καίσαρας με τον… Με ποιον, είπαμε; Ο Χιόνης, στη μετάφραση του Ψαρόπουλου, τον αποδίδει Κάιους Τεχνοκράτιους. Η Μαραντέι, στη μεταγενέστερη μετάφραση της Μαμούθ προτιμάει φυσικά το Κάιους Γιάπιους. Συνεχίζοντας με την ονοματολογία του τεύχους, ο παλιός διοικητής του Μπαμπαόρουμ, που είναι τελείως χύμα, ονομάζεται Biscornus, που θα πει «ακανόνιστος στο σχήμα». Ο Χιόνης τον αποδίδει εκατόνταρχο Λέτσους και η Μαραντέι εκατόνταρχο Τσαπατσούλιους. Ο αντικαταστάτης του, που έρχεται αποφασισμένος να βάλει τάξη, ονομάζεται Absolumentexclus (αποκλείεται εντελώς). Προτιμώ την απόδοση της Μαραντέι (Τυπολάτριους) από τη σχοινοτενή του Χιόνη (Θασασμαθωεγωτρόπους). Υπάρχει όμως και κάποιος άλλος γνωστός, πέρα από τον Σιράκ, που εμφανίζεται στο κόμικς -αν και κάνει εμφάνιση καμέο. Στην αρχή, εκεί που αποχωρούν από το Μπαμπαόρουμ οι παλιοί λεγεωνάριοι (εντελώς χυμαδιό, είπαμε), διακρίνουμε στο τέλος της, ας πούμε, φάλαγγας, τον Πιέρ Τσερνιά σε ρόλο μεθύστακα, να τον κουβαλάνε… ο Ουντερζό μπροστά και ο Γκοσινι πίσω! Τη δεύτερη φορά που παραδίδει ο Οβελίξ μενίρ στον Ρωμαίο, εκείνος τον πληρώνει τα διπλά και τον ενημερώνει ότι οι τιμές ανέβηκαν λόγω της προσφοράς και της ζήτησης. Την τρίτη φορά, του ζητάει να αυξήσει την παραγωγή του διότι «Αν δεν αυξήσεις την παραγωγή, η προσφορά δεν θα ικανοποιεί τη ζήτηση και αυτό θα επιφέρει κατακόρυφη πτώση των τιμών» (μεταφράζει, με ακρίβεια, η Μαραντέι -δεν παραθέτω το γαλλικό για να καταλάβουν και οι μη γαλλομαθείς). Εγώ οικονομολόγος δεν είμαι, αλλά μου φαίνεται πως δεν στέκει αυτό, όταν η προσφορά δεν ικανοποιεί τη ζήτηση οι τιμές ανεβαίνουν. Τέλος πάντων, ο Οβελίξ δεν καταλαβαίνει γρυ, οπότε: Ο γιάπης του μιλάει όπως μιλάνε στα μωρά -ή όπως σε έναν μετανάστη που δεν ξέρει καλά τη γλώσσα, με τη διαφορά ότι βάζει συχνά και το «y en a» (υπάρχει), που όπως διαβάζω θεωρείται δείγμα του τρόπου που μιλάγανε τα γκόλντεν-μπόι της εποχής. Στην ελληνική απόδοση, το y en a δεν μεταφέρεται, αλλά η Μαραντέι αποδίδει καλά το ύφος: Αν εσύ δεν μπορεί φέρει περισσότερα μενίρ, εγω δίνει λιγότερα σεστέρτια. Εσύ καταλάβει; Ο Οβελίξ εντυπωσιάζεται και εξηγεί στον Αστερίξ: Αν η προσφερόμενη ζήτηση της ικανοποιημένης παραγωγής δεν φτιάχνω αρκετά, τότε θα κάνει τα σεστέρτια να πέσουν μέσα στην τιμή. Εσύ καταλάβει; και στη συνέχεια υιοθετεί αυτό τον τρόπο ομιλίας στις συζητήσεις του με τους άλλους χωρικούς που προσλαμβάνει. «Γιατί εσύ μιλάει έτσι;» τον ρωτάει ένας. «Μμμ, είναι η γλώσσα των επιχειρηματιών» -απαντάει ο Οβελίξ, που ολοένα και περισσότερο παίρνει τα φερσίματα του Ρωμαίου γιάπη. Βέβαια, σιγά-σιγά η κατάσταση οξύνεται: ο Αστερίξ κυνηγώντας αγριογούρουνα πέφτει πανω στους συγχωριανούς του που κυνηγάνε για λογαριασμό του Οβελίξ, και όταν έρχεται ο πραματευτής στο χωριό ο Οβελίξ αγοράζει όλη την πραμάτεια επειδή ο γιάπης τον έχει συμβουλέψει να ξοδεύει τα σεστέρτιά του και να ντύνεται όπως αρμόζει στη θέση του. (Δηλαδή σαν καρακιτσαριό). Ο πραματευτής λέγεται Uniprix, που είναι όνομα αλυσίδας καταστημάτων στη Γαλλία. Ο Χιονης μεταφράζει «Μονοπρίξ», η Μαραντέι πιο πετυχημένα «Πριζουνίξ». Φυσικά, οι άλλοι χωριανοί ζηλεύουν και τότε ο Αστερίξ τους συστήνει να φτιάχνουν κι αυτοί μενίρ, που συσσωρεύονται σε στοίβα στο ρωμαϊκό στρατόπεδο. Τι θα τα κάνουμε; ρωτάει ο εκατόνταρχος τον Γιάπιους. Redde Caesari quae sunt Caesaris (τα του Καίσαρος τω Καίσαρι) του απαντάει εκείνος και φεύγει για τη Ρώμη δίνοντας τη συμβουλή: Si vis pacem, αγόραζε μενίρ. Το ίδιο επιχειρεί να το πει και στον Καίσαρα, αλλά εκείνος του απαντάει: Άκου νεαρέ μου, τις ιστορικές φράσεις, Alea jacta est και δεν συμμαζεύται, τις φτιάχνω εγώ εδώ μέσα! (η απόδοση της Μαραντέι). Κι έτσι προσπαθούν να τα πουλήσουν με μια φοβερή καμπάνια, όπως το παρακάτω διαφημιστικό τραγούδι, στο οποίο, όπως θα περιμέναμε, κυριαρχεί η λέξη «μενίρ»: Τη λύση τη δίνει η καθαρεύουσα με τα άφθονα ουσιαστικά σε -ήρ. Ο Χιόνης αποδίδει: Τι να σας κάνει ο ανελκυστήρ, όταν δεν έχετε μενίρ. Το μενίρ, το μενίρ, της ζωής σας ο σωτήρ. Η Μαραντέι κρατάει μόνο μια ρίμα σε -ίρ Ξένοιαστος σαν το σπουργίτι μ’ ένα μενίρ μέσα στο σπίτι της ζωής μας ο αστήρ έχει γίνει ένα μενίρ… ‘Ισως επειδή το έχω συνηθίσει (είχε γίνει και σλόγκαν στην παρέα μου το «τι να σας κάνει ο ανελκυστήρ») προτιμώ την εκδοχή του Χιόνη. Τελικά έρχεται το κραχ και ο Καίσαρας στέλνει τον Γιάπιους πίσω στο γαλατικό χωριό να σταματήσει την αγορά των γαλατικών μενίρ -εκείνος προσπαθεί να στείλει κάποιον άλλον, αλλά ο Ιούλιος είναι ανένδοτος: brutusΘα πας εσύ ο ίδιος, ηλίθιε, του λέει. Παραλίγο να με οδηγήσεις σε εμφύλιο πόλεμο και εξ αιτίας σου η Ρώμη είναι στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Ακόμη και ο Βρούτος με κοιτάζει με μισό μάτι (απόδοση της Μαραντέι, παρόμοια και ο Χιόνης). Το γαλλικό είναι regarder d’un sale oeil, εμείς λέμε «με μισό μάτι». Οι αναφορές στον Βρούτο, ως γνωστόν, είναι σταθερή πηγή αστείων στις περιπέτειες του Αστερίξ. Και καθώς τελειώνει η ιστορία, ο Δρυίδης για μία φορά μιλάει τη γιάπικη διάλεκτο με το y en a, καθώς προβλέπει την υποτίμηση του ρωμαϊκού νομίσματος: Σεστέρτιο αξίζει τίποτα πια, αποδίδει η Μαραντέι (κρατώντας τον πρωτόγονο τρόπο διατύπωσης). Προτιμώ ωστόσο το λογοπαίγνιο του Χιόνη: Το σεστέρσιο δεν θ’ αξίζει πια φράγκο! Να σημειώσω με την ευκαιρία ότι το ρωμαϊκό νόμισμα ο Χιόνης το αποδίδει σεστέρσιο, γαλλοπρεπώς [sesterce] ενώ η Μαραντέι σεστέρτιο, λατινοπρεπώς [sestertium, sestertius]. Ο Πλούταρχος έχει ένα «σηστέρτιοι» κάπου. Η κατά λέξη μετάφραση είναι «δυομισάρι» (semis tertius) αφού ήταν το ένα τέταρτο δέκατο του δηνάριου (δεκάρικου, ας πούμε). Έχει κι άλλα αξιοσχολίαστα, λογοπαίγνια και άλλα αστεία, η περιπέτεια, αλλά έχω ήδη γράψει πάρα πολλά κι έχει βαρύνει κι η σελίδα από τις πολλές εικόνες. Οποτε, σταματάμε εδώ -και ραντεβού σε δυο μήνες με την επόμενη περιπέτεια! ====
  19. Με αφορμή το σκάνδαλο με τις τηλεφωνικές υποκλοπές που είχαν απασχολήσει την Ελληνική κοινωνία την περίοδο κυκλοφορίας του τεύχους, ο Άρης Μαλανδράκης συντάσσει ένα αφιέρωμα στις "σκιώδες" κατασκοπευτικές φιγούρες των κόμικς, που δεν ξεφεύγει από την απλή καταγραφή και τους κλισέ συνειρμούς με την επικαιρότητα, είναι η αλήθεια. Το άρθρο είναι σε cbr και υψηλή ανάλυση. Γρυλλάκηδες της Χάρτινης Κοιλάδας Μαλανδράκης Άρης, Έψιλον Τ128 Ελευθεροτυπίας, 19-09-1993.cbr
  20. Ο Αστερίξ υπέρ της διαφάνειας Συντάκτης: Γιάννης Κουκουλάς Τα μυστικά έγγραφα κυβερνήσεων και δημόσιων οργανισμών που διαρρέουν μέσω του Τύπου βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας περιπέτειας του Αστερίξ. «Ο Πάπυρος του Καίσαρα» των Jean-Yves Ferri και Didier Conrad (εκδόσεις Μαμούθ Κόμιξ) περιγράφει την ηρωική δράση ενός ακτιβιστή Γαλάτη και τον αγώνα του να φέρει στη δημοσιότητα ένα ντοκουμέντο-φωτιά Οι περιπέτειες του Αστερίξ και των ανυπότακτων Γαλατών συντρόφων και συγχωριανών του ενάντια στην εξουσία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονταν πάντα από τις αναφορές, άμεσες ή έμμεσες, στην εκάστοτε πολιτική πραγματικότητα. Αλλοτε με αιχμές και υπαινιγμούς και άλλοτε με πιο ευθύ τρόπο, οι Rene Goscinny (σενάρια) και Albert Uderzo (σχέδια) δεν έπαψαν ποτέ να σχολιάζουν χιουμοριστικά τις πολιτικές εξελίξεις στον πλανήτη. Μετά τον θάνατο του πρώτου, το 1977, ο δεύτερος συνέχισε στο ίδιο μοτίβο μέχρι το 2011 οπότε και αποσύρθηκε λόγω ηλικίας. Τότε, με τη σκιά των δύο «πατέρων» του Αστερίξ να πέφτει βαριά πάνω τους και με τις επιφυλάξεις κοινού και κριτικών για την ορθότητα μιας τέτοιας εκδοτικής κίνησης, η σειρά ανατέθηκε σε δύο έμπειρους αλλά όχι και τόσο διάσημους δημιουργούς: τον σεναριογράφο Jean-Yves Ferri και τον σχεδιαστή Didier Conrad. Το νέο δίδυμο, υπό την έγκριση και τη στήριξη του Uderzo, παρουσίασε το 2013 την ιστορία «Ο Αστερίξ στους Πίκτους» και δύο χρόνια αργότερα μια νέα περιπέτεια, την τριακοστή έκτη στη σειρά, με τίτλο «Ο Πάπυρος του Καίσαρα», που πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από τη σταθερή εκδοτική εταιρεία του Αστερίξ εδώ και δεκαετίες, τη Μαμούθ Κόμιξ. Η επέμβαση του εκδότη που αποδεικνύεται «καισαρικότερος» του Καίσαρα οδηγεί στην παραποίηση της ιστορικής αλήθειας. Ο Ιούλιος Καίσαρας, ως αδιαφιλονίκητος αυτοκράτορας και πανίσχυρος κατακτητής, έχει εμφανιστεί έως τώρα σε πολλές από τις ιστορίες των Γαλατών, ενώ σε δύο από αυτές το όνομά του περιλαμβανόταν στον τίτλο («Οι Δάφνες του Καίσαρα» και «Το Δώρο του Καίσαρα»). Στη νέα ιστορία, ωστόσο, αν και δεν εμφανίζεται σε πολλές σκηνές, βρίσκεται στο επίκεντρο της δράσης λόγω μιας άλλης του ιδιότητας, της συγγραφικής. «Η ιστορία μας αρχίζει στη Ρώμη. Στο παλάτι του Καίσαρα, τη στιγμή που δέχεται σε ακρόαση τον σύμβουλό του και εκδότη, τον ευφραδή Μπόνους Προμότιους…» γράφει ο Ferri κατά την έναρξη της ιστορίας. Ο Καίσαρας έχει μόλις παραδώσει τα χειρόγραφα του βιβλίου του με τον βαρύγδουπο τίτλο «Απομνημονεύματα περί του Πολέμου Εναντίον των Γαλατών» στον εκδότη του. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Το εικοστό τέταρτο κεφάλαιο, γραμμένο με ειλικρίνεια, αποκαλύπτει ότι ένα μικρό χωριό της Γαλατίας παραμένει αδούλωτο. Ο λακές εκδότης, για να προστατέψει το αφεντικό του, συνιστά να αποσύρουν αυτό το κεφάλαιο: «Σου προτείνω μόνο να καλύψεις με ένα διακριτικό πέπλο αυτό το κεφάλαιο της Ιστορίας! Εδώ και αρκετές καλένδες κανείς δεν μιλά γι’ αυτούς τους Γαλάτες. Ποιος στη Ρώμη θυμάται ακόμη ότι υπάρχουν;» Ο μουγκός γραφέας Μπιγκντάτα, θυμίζοντας τον Εντουαρντ Σνόουντεν, θα φυγαδεύσει τα απόρρητα έγγραφα που εκθέτουν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Ο Καίσαρας θα πειστεί και ο Προμότιους θα δώσει εντολή στους μουγκούς Νουμίδες γραφείς του να καταστρέψουν όλα τα αντίγραφα του κεφαλαίου. Ομως, ο ηρωικός Μπιγκντάτα θα το σκάσει παίρνοντας μαζί του ένα «αντίτυπο» για να το παραδώσει στον Γαλάτη δαιμόνιο δημοσιογράφο, ακτιβιστή και υπέρμαχο της ελευθερίας του λόγου και του «Τύπου», Διπλοπολεμίξ. Κι ενώ ο Μπιγκντάτα απολογείται γραπτώς και «δηλώνει αλληλέγγυος με τον γαλατικό λαό και αρνείται να δεχτεί τη λογοκρισία σ’ ένα κεφάλαιο της Ιστορίας του», ο καταζητούμενος και καταδιωκόμενος από τους Ρωμαίους λεγεωνάριος «μαντατοπόρτερ χωρίς σύνορα» Διπλοπολεμίξ καταφεύγει στο γαλατικό χωριό του Αστερίξ αγκαλιάζοντας τον Οβελίξ και πανηγυρίζοντας: «Εχω μαζί μου ένα ντοκουμέντο που θα κάνει την αυτοκρατορία να τρέμει, τον πάπυρο που λείπει από το βιβλίο του Καίσαρα!» Η συνέχεια θα έχει όλα τα κοινά χαρακτηριστικά των ιστοριών του Αστερίξ: ξύλο με τους Ρωμαίους, καυγάδες δι’ ασήμαντον αφορμήν μεταξύ Γαλατών, αγριογούρουνα, μαγικό φίλτρο, άφθονο χιούμορ κ.λπ. Θα έχει όμως και μια «συμφωνία κυρίων» μεταξύ Καίσαρα και Γαλατών. Ο ακτιβιστής «μαντατοπόρτερ» Διπλοπολεμίξ, σε ρόλο Τζούλιαν Ασάνζ, θα βοηθήσει στη διαρροή των μυστικών εγγράφων και στη διάδοση της αλήθειας Τέτοια συμφωνία δεν υπήρξε ποτέ ανάμεσα στους σύγχρονους Διπλοπολεμίξ και την αμερικανική κυβέρνηση. Ο Τζούλιαν Ασάνζ, στον οποίο βασίστηκε ακόμα και ως προς την εμφάνισή του ο χαρακτήρας του Διπλοπολεμίξ, εξακολουθεί να βρίσκεται εδώ και περισσότερο από τέσσερα χρόνια σε εθελούσιο περιορισμό στην πρεσβεία του Ισημερινού στο Λονδίνο, στην οποία έχει καταφύγει αιτούμενος και παίρνοντας άσυλο για να μη συλληφθεί από τη βρετανική αστυνομία και να μην εκδοθεί στη Σουηδία από όπου θεωρείται βέβαιο ότι θα οδηγηθεί στις ΗΠΑ για να δικαστεί για δεκάδες «παράνομες» πράξεις. «Εγκλημά» του ήταν η λειτουργία του διαδικτυακού τόπου WikiLeaks που αποκάλυπτε και έφερνε στη δημοσιότητα μυστικά έγγραφα κυβερνήσεων, κρατικών και διακρατικών οργανισμών, θεσμικών και παραθεσμικών οργάνων κ.λπ. Παρομοίως, ο Εντουαρντ Σνόουντεν, ειδικός στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και πρώην πράκτορας της CIA, στον οποίο, καλλιτεχνική αδεία, βασίστηκε ο χαρακτήρας του Μπιγκντάτα, παραμένει αυτοεξόριστος στη Ρωσία εδώ και τρία χρόνια υπό καθεστώς ασύλου. Δικό του έγκλημα ήταν η αποκάλυψη απόρρητων εγγράφων που αποδεικνύουν πέρα από κάθε αμφιβολία τις σκοτεινές διασυνδέσεις μεταξύ αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, εταιρειών υπολογιστών και τηλεπικοινωνιακών ομίλων με στόχο τις παράνομες παρακολουθήσεις των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ο Αστερίξ θα συμβάλει σε μια αποκάλυψη-βόμβα στον «Πάπυρο του Καίσαρα» (εκδ. Μαμούθ Κόμιξ) Μέχρι τώρα, οι περιπτώσεις των διωκόμενων Τζούλιαν Ασάνζ και Εντουαρντ Σνόουντεν δεν είχαν το happy end του Αστερίξ και απ’ ό,τι φαίνεται δεν πρόκειται κάτι τέτοιο να συμβεί ούτε στο άμεσο μέλλον. Στην πίεση προς μια λύση που να δικαιώνει το έργο των δύο ηρωικών μορφών του κυβερνοχώρου και να αποτρέπει την επανάληψη των παράνομων πράξεων που αποκάλυψαν συμβάλλει η ιστορία «Ο Πάπυρος του Καίσαρα». Και ακόμα περισσότερο, με χιουμοριστικό και εύληπτο τρόπο περιγράφει και εξηγεί τι θα πει λογοκρισία και αναθεώρηση της Ιστορίας. Δύο έννοιες που ως μέθοδοι αποτελούν εργαλεία, διαχρονικά και παγκόσμια, κάθε εξουσίας. Πηγή
  21. Και το έθιμο συνεχίζεται και φέτος από το Έθνος με την έκδοση του νέου ημερολογίου Αστερίξ την Κυριακή 10/1/16 (Εάν οι mods κρινουν ότι το θέμα πρέπει να πάει αλλού ή να καταργηθεί και να γίνει κάπου απλή καταχώρηση ελεύθερα... )
  22. Παραπανω ψηφιζετε τους αγαπημενους σας δημιουργους που δραστηριοποιηθηκαν ή δραστηριοποιουνται στον χωρο των ευρωπαικων (γαλλοβελγικων,ιταλικων κ.α.) κομικς ή στον χωρο των λατινοαμερικανικων. Απο τους τεσσερις ομιλους Ε1-Ε4 περναν στην επομενη φαση οι 4 πρωτοι απο καθε ομιλο συν τον καλυτερο πεμπτο απο ολους τους ομιλους (4Χ4+1=17). Ψηφιζετε οσους θελετε. Σε περιπτωση που σε καποιον ομιλο κερδισει ο ΚΑΝΕΝΑΣ τοτε ο ομιλος αυτος χανει μια θεση που παει στους επιλαχοντες που θα προκυψουν στο τελος της ψηφοφοριας απο ολους τους ομιλους. Μην ξεχασετε να ασκησετε το εκλογικο σας καθηκον ( ) και στα : Αμερικανικα mainstream Ομιλοι Α1-Α4 Αμερικανικα mainstream Ομιλοι Α5-Α6 Disney D1-D2 και Manga M1-M2 Alternative και Underground U1-U2
  23. Αφιέρωμα στον René Goscinny+τα 5 καλύτερα τεύχη του Στις 5 Νοεμβρίου του 1977, πεθαίνει σε ηλικία 51 ετών, ο γνωστός συγγραφέας και σεναριογράφος Ρενέ Γκοσινί. Έχει γράψει σειρές παιδικών βιβλίων και έχει δημιουργήσει το διάσημο μικρό Νικόλα. Κυρίως έχει αναδειχθεί από το έργο του ως σεναριογράφος σε περιοδικά κόμικ. Είναι ο δημιουργός του Αστερίξ και του Ιζνογκούντ (με τους Αλμπερ Ουντερζό και τον Ζαν Ταμπαρί ως σχεδιαστές αντίστοιχα) ενώ έγραψε ιστορίες για τον Λούκυ Λουκ από το 1955 μέχρι το 1977, συνεργαζόμενος με τον Μορίς δημιουργό του δημοφιλή ήρωα. Επιπλέον έχει δημιουργήσει και άλλους, λιγότερο γνωστούς ήρωες κόμικ όπως ο ινδιάνος Ούμπα-Πα και ο Ιωάννης Πιστόλε. Στην Ελλάδα έγινε γνωστός μέσα από διάφορες εκδόσεις που είχαν τα δικαιώματα διαφορετικών χαρακτήρων αλλά από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 η Μαμουθκόμιξ ξεκίνησε να συγκεντρώνει όλους τους τίτλους, με αποτέλεσμα να αναγνωριστεί ως ο κατεξοχήν εκδοτικός οίκος για κόμικ. Λοιπόν, αρκετά με τα βιογραφικά. Γιατί συζητάμε για τον Γκοσινί; Γιατί αξίζει να τον θυμόμαστε; Πρώτα και κύρια επειδή, για πάρα πολλούς, ήταν η πρώτη μας επαφή με την τέχνη των κόμικ. Οι ήρωες, τα μέρη και οι ιστορίες του σημάδεψαν την παιδική ηλικία πολλών και αποτέλεσαν την πρώτη εξοικείωση με αυτό το μέσο έκφρασης. Πολύ περισσότερο όμως, μέσα από τις ιστορίες του Γκοσινί καταλάβαμε κάποιοι ότι η σχέση μας με τα κόμικ δεν έχει ηλικιακό όριο και θα μας ακολουθεί συνέχεια, θα ξαναδιαβάζουμε για πάντα την ίδια ιστορία σε παραλλαγές και πάντα θα ανακαλύπτουμε κάτι νέο. Έτσι, το χαλιφάτο της μαγικής Βαγδάτης, το Τέξας και η Άγρια Δύση και το γαλατικό χωριό που αντιστέκεται και πάντα θα αντιστέκεται στον κατακτητή έγιναν κάτι παραπάνω από σκηνικά για ιστορίες. Επιπλέον, έξω από τις εκτιμήσεις των αναγνωστών, το έργο του Γκοσινί είχε μια αδιαμφισβήτητη συμβολή στην ανάπτυξη των κόμικ και ειδικά αυτού που θα λέγαμε «ευρωπαϊκή σχολή». Υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που διαπερνούν όλο το έργο του Γκοσινί, όπως είναι η επιλογή σκηνικών παρμένων από το άμεσο ή μακρινό παρελθόν, η έμφαση στο χιουμοριστικό χαρακτήρα του κόμικ έναντι της δράσης, η (άλλοτε περισσότερο, άλλοτε λιγότερο) συγκαλυμμένη κριτική σε σύγχρονα κοινωνικά φαινόμενα μέσα από ιστορικές αναλογίες, ακόμα και η δημιουργία, κατά περιπτώσεις, αντι ηρώων όπως ο Ιζνογκούντ, σε μία περίοδο που κάτι τέτοιο δεν ήταν καθόλου συνηθισμένο. Ταυτόχρονα, όλα τα σενάρια του διατρέχονται από έντονο κοσμοπολιτισμό καθώς οι ήρωες ανοίγονται διαρκώς σε νέες χώρες με σεβασμό στους ιδιαίτερους πολιτισμούς και κουλτούρες και χωρίς διάθεση υποτίμησης, η οποία πάντα ενυπήρχε στον Ερζέ και τον ήρωα του Τεν Τεν που σφράγισε το ευρωπαϊκό κόμικ τα προηγούμενα χρόνια. Συνολικά, ο Γκοσινί δημιούργησε σε μία περίοδο που ανθούσε ξανά, μετά τη δεκαετία του ’30 το υπερ-ηρωικό κόμικ στην Αμερική και κατάφερε να διαμορφώσει ένα ξεχωριστό, ιδιαίτερο στυλ που καθόρισε την εξέλιξη αυτής της μορφής τέχνης στην Ευρώπη. Το στυλ αυτό διατήρησαν όσοι συνέχισαν να γράφουν ιστορίες μετά το θάνατο του για τους ήρωες που αυτός δημιούργησε αλλά και νέοι σχεδιαστές και σεναριογράφου που εισήγαγαν νέες ήρωες (για όσους μεγάλωσαν με Μαμουθκομιξ, η σύντομη σειρά Κόττον Κιντ είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα διατήρησης των χαρακτηριστικών του Γκοσινί από νέους δημιουργούς). Στη συνέχεια παραθέτουμε τα πέντε κορυφαία τεύχη από Ιζνογκούντ, Αστερίξ και Λούκυ Λουκ σε σενάριο Γκοσινί. Ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να τα διαλέξουμε και σίγουρα έχουν αδικηθεί πολλά. Είναι όμως ενδεικτικά του είδους των σεναρίων που έγραψε ο μεγάλος παραμυθάς και του ιδιαίτερου χιούμορ του. Ιζνογκούντ – Η μέρα των τρελών Χρειάζεται να σημειωθεί ότι ολόκληρη η σειρά ιστοριών του Ιζνογκούντ «αδικείται» καθώς ένα μεγάλο κομμάτι του χιούμορ της βασίζεται σε λογοπαίγνια και σε παραφθορές της γαλλικής γλώσσας που είναι δύσκολο έως αδύνατο να μεταφραστούν στα ελληνικά. Όποιος αναγνώστης κατέχει ιδιαίτερα καλά τα γαλλικά αξίζει να διαβάσει τις ιστορίες στο πρωτότυπο. Στις ιστορίες που έγραψε για τον γνωστό αντιπαθητικό βεζίρη που θέλει να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη, ο Γκοσινί κυρίως επέλεξε σύντομες ιστορίες έτσι ώστε σε κάθε τεύχος των πενήντα σελίδων, να χωράνε τέσσερις με πέντε ιστορίες. Το συγκεκριμένο τεύχος είναι ενδεικτικό του σουρεαλιστικού χιούμορ που ακολουθεί η σειρά αλλά και των παράλογων προσπαθειών του Ιζνογκούντ που είναι απόλυτα λογικό να αποτυγχάνουν. Στη σχετικά μεγαλύτερη κεντρική ιστορία, μαθαίνουμε ένα ακόμα εξωφρενικό έθιμο της Βαγδάτης, τη μέρα των τρελών όπου όλα λειτουργούν ανάποδα, οι κοινωνικοί ρόλοι αντιστρέφονται και οι αφέντες πρέπει να υπηρετούν τους σκλάβους. Καθώς ο Ιζνογκούντ προσπαθεί να κινήσει θεούς και δαίμονες για να ανατρέψει τον χαλίφη τη μέρα που έχει τη μικρότερη εξουσία από όλους θα έρθει αντιμέτωπος με τα πιο σουρεαλιστικά σκηνικά. Μαχαιροβγάλτες που φοβούνται να βγουν από το σπίτι τους, μαγικά τζίνι που διατάζουν όποιον τρίψει το λυχνάρι τους και ένας στρατός που διοικείται από τους απλούς φαντάρους, οι οποίοι γράφουν μανιωδώς τα απομνημονεύματα τους για τη μέρα που υπήρξαν στρατηγοί. Το χάος κυριαρχεί καθώς ο Ιζνογκουντ αποφασίζει να κατεβεί την κοινωνική κλίμακα για να ενισχύσει την εξουσία του αλλά η στιγμή που θα γίνει ο πιο εξαθλιωμένος δούλος του χαλιφάτου (άρα και ο ανώτερος άρχοντας τη μέρα των τρελών) το έθιμο φτάνει στο τέλος του και ο Ιζνογκούντ πουλιέται δούλος. Είναι ένα από τα καλύτερα δείγματα του κλίματος των ιστοριών του κακού βεζίρη όπου η απελπισία τον κυριεύει στο τέλος, όπως και τον αναγνώστη, καθώς ότι και να κάνει δεν βρίσκεται ποτέ μισό βήμα πιο κοντά στο να βλάψει τον καλό και αφελή χαλίφη Χαρούν ελ Πατσάχ. Λούκι Λουκ – Στη σκιά των ντέρικ Ο Λούκυ Λουκ βρίσκεται μακριά από το αγαπημένο του Τέξας και έρχεται αντιμέτωπος με την ουσία που θα παίξει τεράστιο ρόλο στην αμερικάνικη ιστορία, το πετρέλαιο. Διορίζεται έκτακτα σερίφης στην Τιτουσβιλ όπου ο πυρετός του μαύρου χρυσού έχει κυριέψει τους κατοίκους, έχει δημιουργήσει μια ταραχώδη κατάσταση και έχει δημιουργήσει ένα αποκρουστικό τοπίο όπου κυριαρχούν τα ξύλινα ντερικ, . Σε αυτές τις συνθήκες θα γνωρίσει τον συνταγματάρχη Ντρέικ (πραγματικό ιστορικό πρόσωπο, είναι ο πρώτος που κατόρθωσε να αντλήσει πετρέλαιο) και θα έρθει αντιμέτωπος με τον Μπάρυ Μπλαντ που αρνείται να σκάψει για να βρει πετρέλαιο αλλά εκφοβίζει τους άλλους κατοίκους για να παραδώσουν τις πετρελαιοπηγές του. Στην πορεία θα σώσει την πόλη από την πυρκαγιά που θα βάλουν οι μπράβοι του Μπλαντ, όμως δεν μπορεί να σώσει τους κατοίκους από τον εαυτό τους και τη μανία να βρουν πετρέλαιο. Κοιτάζοντας λίγο μελαγχολικά την Τιτουσβιλ καθώς φεύγει, επιστρέφει τρέχοντας στο καταπράσινο, για την ώρα Τέξας. Αστερίξ : Η κατοικία των Θεών Το πιο εντυπωσιακό επίτευγμα του Γκοσινί είναι η αξιοποίηση των ηρώων και των ιστοριών του για να ασκήσει κριτική σε σύγχρονα φαινόμενα. Η αξιοποίηση διαφόρων αναχρονισμών είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος για αυτό και το ανυπόταχτο γαλατικό χωρίο που τα βάζει με τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία αποτελεί το πιο πρόσφορο έδαφος. Έτσι, οι δύο ιστορίες Αστερίξ που ξεχωρίσαμε για αυτό το top-5 είναι ένας συνδυασμός των κλασικών γκαγκ βίας και γαλατικής μπούφλας με τις πιο σύνθετες απόπειρες των Ρωμαίων απέναντι στο γαλατικό χωριό. Στην ιστορία «η κατοικία των θεών» (που βγήκε σε ταινία πέρυσι) ο Καίσαρας αποφασίζει να χτίσει πολυκατοικίες στο δάσος γύρω από το γαλατικό χωριό και να το μετατρέψει σε προάστιο της Ρώμης, ελπίζοντας ότι θα ενσωματώσει τους Γαλάτες στο ρωμαϊκό τρόπο ζωής. Όταν ξεκινούν οι εργασίες, οι Γαλάτες αντιδρούν στην καταστροφή του δάσους και τα βάζουν με τους σκλάβους που κόβουν τα δέντρα. Χωρίς να αντιλαμβάνονται το συνολικό σχέδιο, αποφασίζουν εν τέλει να βοηθήσουν τους σκλάβους (αφού δεν φταίνε σε τίποτα, όπως παρατηρεί ο Πανοραμίξ) να ολοκληρώσουν τα κτήρια και να κατακτήσουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, οργανώνοντας με τη βοήθεια του μαγικού ζωμού την πρώτη επιτυχημένη εργατική εξέγερση στην ιστορία. Μετά την ολοκλήρωση του συγκροτήματος, η έλευση των πρώτων κατοίκων απειλεί να μετατρέψει τους ανυπόταχτους Γαλάτες σε γραφικό αξιοθέατο για τους ενοίκους, οι οποίοι επισκέπτονται τακτικά το χωριό. Η λύση θα έρθει από το βάρδο του χωριού, τον Κακοφωνίξ που θα εκδιώξει τους κατοίκους με τη μελωδική φωνή του, ανοίγοντας το δρόμο για την ισοπέδωση των πολυκατοικιών. Σε μια στιγμή έμπνευσης, ο Γκοσινί μετατρέπει τον πειθαρχημένο ρωμαϊκό στρατό σε ενοίκους και γράφει μερικούς από τους καλύτερους διαλόγους του για μια άτυπη συνέλευση ιδιοκτητών ενώ ο απελπισμένος εκατόνταρχους βλέπει τους λεγεωνάριους του να συζητάνε για τις ώρες κοινής ησυχίας και τη φροντίδα του γκαζόν. Από ότι φαίνεται, μόνο μερικές γνήσιες γαλατικές μπούφλες μπορούν να σπάσουν την αποχαύνωση των προαστίων… Λούκυ Λουκ – Η εξαγορά των Ντάλτον Δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτή τη λίστα μια ιστορία με τους πιο γνωστούς «κακούς» που δημιούργησε ο Γκοσινί. Ο Τζόε, ο Τζακ, ο Γουίλιαμ και ο Άβερελ έγραψαν ιστορία περισσότερο ως μια ομάδα γκαφατζήδων παρά ως πραγματικών, επικίνδυνων εχθρών του Λούκι Λουκ παρά τις διακηρυγμένες προθέσεις τους να τον «καθαρίσουν». Αν και κάθε μέλος της ομάδας είναι αρκετά μονοδιάστατο (ο Τζόε είναι οξύθυμος, ο Άβερελ τρώει πολύ και είναι αφελής και οι δύο μεσαίοι απλά θέλουν να υπάρχει ηρεμία στην οικογένεια) όλοι μαζί είναι μια από τις πιο επιτυχημένες ομάδες κακοποιών σε κόμικ. Η ιστορία αυτή ξεφεύγει από την πεπατημένη. Ένας γερουσιαστής συντάσσει ένα σχέδιο νόμου σύμφωνα με το οποίο κάποιοι παράνομοι θα αποφυλακίζονται υπό επιτήρηση και αν περάσουν ένα μήνα χωρίς να διαπράξουν κάποιο έγκλημα, θα κερδίσουν την ελευθερία τους. Προτού ψηφιστεί ο νόμος, καλείται να τον εξετάσει ο Λούκι Λουκ αποφυλακίζοντας πειραματικά τους πιο κακούς και αμετανόητους κακοποιούς της Δύσης, τους Ντάλτον. Οι ίδιοι αποδέχονται να συμμετάσχουν στο πείραμα και σχεδιάζουν να πειθαρχήσουν για ένα μήνα και να ζήσουν ως νομοταγείς πολίτες για να κερδίσουν την ελευθερία τους, χωρίς όμως να υπολογίζουν τις δυσκολίες της νέας τους ζωής. Πρέπει να υπομείνουν από το χλευασμό των κατοίκων που ξεπερνούν το φόβο τους για τους Ντάλτον μέχρι τον εξευτελισμό να πρέπει να δουλέψουν κανονικά. Θα φτάσουν στο σημείο να ανοίξουν τράπεζα, αφού με «τράπεζες ασχολούμαστε» όπως θα παραδεχθεί ο Τζοε. Φτάνουν μέχρι το σημείο να ανοίγουν το χρηματοκιβώτιο με το κλειδί και εγκαταλείπουν τον παραδοσιακό δυναμίτη προς μεγάλη απογοήτευση του Άβερελ. Το πείραμα θα αποτύχει παταγωδώς ενώ οι Ντάλτον θα εκτεθούν λόγω της βιασύνης τους να επιστρέψουν στην παρανομία. Ο Γκοσινί διατηρεί εδώ το βασικό μοτίβο : όλα αλλάζουν και διορθώνονται εκτός από τον γνήσιο, αποφασισμένο «κακό». Μέσα σε αυτό το κλισέ όμως θα δώσει μια εξαιρετική ιστορία, αποδεικνύοντας τη μεγάλη του δημιουργικότητα, εντός και εκτός πλαισίων. Αστερίξ : Οβελίξ και Σία Πρόκειται για την τελευταία ιστορία του Αστερίξ που έγραψε ο Γκοσινί πριν το θάνατο του και μάλλον είναι η καλύτερη. Το σενάριο είναι ιδιαίτερα πρωτότυπο. Ο Κάιους Τεχνοκράτιους, ειδικός σύμβουλος του Καίσαρα, αποφασίζει ότι δεν έχει κανένα νόημα η προσπάθεια στρατιωτικής κατίσχυσης επί του ανυπόταχτου χωριού. Αντ’ αυτού προτείνει τη σταδιακή διαφθορά τους μέσω της εισαγωγής του χρήματος στις ζωές των Γαλατών για να διασπάσουν τη συνοχή τους. Οι Ρωμαίοι αρχίζουν να αγοράζουν μανιωδώς μενίρ , το οποίο γίνεται το πρώτο αγαθό του χωριού που αποκτά εμπορευματική διάσταση, αν και κανείς δεν γνωρίζει σε τι χρησιμεύει όπως θα παραδεχθεί στην πορεία ο δρυΐδης Πανοραμίξ. Έτσι, ο Οβελίξ, από κατασκευαστής μενίρ που τα ανταλλάσει με αγριογούρουνα, γίνεται ο πρώτος καπιταλιστής του χωριού, προσλαμβάνει εργάτες και κάνει μαθήματα προσαρμογής στην αστική ζωή, τα οποία παραδίδει ο Τεχνοκράτιους. Η συνέχεια είναι καταιγιστική και ευφυέστατη με τους Γαλάτες να αλλάζουν τελείως τον τρόπο ζωής τους στην προσπάθεια να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση των Ρωμαίων για μενίρ. Τη λύση θα δώσει ο σοφός Πανοραμίξ με μία έκλαμψη μαρξιστικής διάνοιας : δίνει μαγικό ζωμό σε όλο το χωριό για να ενισχύσει την παραγωγή μενίρ και να προκαλέσει κρίση υπερσσυσώρευσης στη ρωμαϊκά αγορά. Την κρίση δεν κατορθώνει να αποτρέψει ούτε η πρώιμη εφεύρεση της διαφήμισης από τους Ρωμαίους ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται αγορές μενίρ ανταγωνιστικές με το γαλατικό. Η τελική λύση όμως θα έρθει από την επαναστατική βία των εξαγριωμένων Γαλατών που στείλουν τον Τεχνοκράτιους από εκεί που ήρθε. Πηγή Αφιέρωμα στον Gosciny
  24. Δεν προσθέτει κάτι πολύ φοβερό σε πληροφοριακό επίπεδο αλλά είναι ένα ωραιο κειμενο με αναμνήσεις. Μου άρεσε που επικεντρώνεται στα ταξίδια του Αστεριξ και του Οβελιξ. Τα ταξίδια του Αστερίξ Πόσο γρήγορα περνάει ο καιρός! Τη μια είμαστε μικρά παιδιά και μέχρι να χαρούμε τα παιδικά μας χρόνια, ξεκινά η ανάληψη ευθυνών και χάνεται όλη η αθωότητά τους. Τα παιχνίδια σταματάνε, τα κόμικς μαζεύονται και τη θέση τους παίρνουν τα βιβλία. Έτσι κάπως τυχαία, έπεσαν στα χέρια μου τα παλιά κόμικς του Αστερίξ, που μάζευα μικρός και για λίγο πάλι ένιωσα παιδί!! Γυρίζοντας τις σελίδες των διαφόρων τευχών, άρχισα να παρατηρώ τα πολλά ταξίδια που έκανε ο ήρωας μου και ζήλεψα, βλέποντας ότι έχει πάει σε μέρη που εγώ δεν έχω επισκεφτεί ακόμη. Άρχισα λοιπόν να τσεκάρω όλη τη συλλογή μου και να συγκεντρώνω τις χώρες, τις οποίες έχει επισκεφτεί ο παμπόνηρος Γαλάτης. Ούτε λίγο, ούτε πολύ έχει επισκεφτεί 13 χώρες. Βέβαια οι χώρες είναι σίγουρα παραπάνω, απλά σε κάποια από τα τεύχη δεν γίνεται κάποια αναφορά και ο προορισμός του είναι ασαφής. Από τις υπόλοιπες, τα περισσότερα ταξίδια τα έχει κάνει στην Ευρώπη, επισκεπτόμενος 9 χώρες. Λογικό αν λάβουμε υπόψιν τον τότε γνωστό κόσμο. Έτσι ταξίδεψε στην Αγγλία, για να βοηθήσει τον μακρινό ξάδερφό του, Ομορφοθώραξ, στο αγώνα του ενάντια στους Ρωμαίους και βρήκε την ευκαιρία μαζί με τον Οβελίξ, να παίξουν και ένα αγώνα ράγκμπι Στο δε τελευταίο κόμικ που κυκλοφόρησε, ταξίδεψε μέχρι και τη Σκωτία. Μμμμ, μήπως να το αγόραζα και αυτό το τεύχος ;; Στην Ιταλία και στη Γαλλία έκανε πολλά ταξίδια, σε διάφορες από τις περιπέτειες του. Στο » Ο Αστερίξ μονομάχος » πήγε στη Ρώμη και στο φημισμένο Circus Maximus, ενώ στα » Ο Γύρος της Γαλατίας » και «Η ασπίδα της Αρβέρνης» , ταξίδεψε ανά την Γαλλική επικράτεια. Σε μια από τις πρώτες περιπέτειες του, έφτασε ως τη Γερμανία, στην προσπάθειά του να σώσει το Δρουϊδη Πανοραμίξ, στο «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι. Πάλι ταξίδεψε εκτός Γαλλίας για να πάει στο Βέλγιο, όπου και συνάντησε 2 άλλους γνώριμους ήρωες ( Δίδυμοι αδερφοί Ντυπόν). Ταξιδιάρικη ψυχή ο Αστερίξ, δεν έχανε χρόνο και με την πρώτη ευκαιρία, έφευγε για νέες περιπέτειες. Ταξίδεψε επίσης στην Ελβετία και στην Ισπανία. Σε κάθε ένα από τα τεύχη, παρουσιάζονταν και χαρακτηριστικά γνωρίσματα της χώρας που επισκεπτόταν, δίνοντας έτσι μια ευκαιρία στον αναγνώστη να πάρει μια γεύση από τους εκάστοτε προορισμούς. Έτσι στην Ελβετία γνωρίζουμε το τραπεζικό σύστημα, το παραδοσιακό φοντύ και στη Ισπανία γίνεται σαφής αναφορά στο Δον Κιχώτη του Θερβάντες. Δεν θα μπορούσε φυσικά να λείπει και η Ελλάδα από τους προορισμούς του. Στο «Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς Αγώνες», ο Γαλάτης ήρωας μου, ταξίδεψε Αθήνα, έφαγε σουβλάκια, ήπιε κρασί, τραγούδησε και χόρεψε Ελληνικούς χορούς, πριν πάει στην αρχαία Ολυμπία, για να πάρει μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες. Εκεί μάλιστα βγήκε και Ολυμπιονίκης, καθώς ο Ρωμαίοι αθλητές βρέθηκαν ντοπαρισμένοι, κάνοντας χρήση του μαγικού ζωμού! Πάντα μέσα από το κόμικ οι συγγραφείς περνούσαν μηνύματα και το ευ αγωνίζεσθαι ήταν πάντα επίκαιρο. Φεύγοντας από την γηραιά ήπειρο, αλλά παραμένοντας στη Μεσόγειο, ταξίδεψε ως λεγεωνάριος στη Βόρειο Αφρική, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει τον προρισμό του. Ηταν η δεύτερη φορά που ταξίδευε στην περιοχή, αφού κάποια χρόνια νωρίτερα, στην Αιγυπτο, βοήθησε την Κλεοπάτρα να κερδίσει το στοίχημα, που είχε βάλει με τον Ιούλιο Καίσαρα και είχε την ευκαιρία στο ταξίδι του να θαυμάσει τον Αιγυπτιακό πολιτισμό, τη Σφίγγα και τις πυραμίδες. Συνέχεια είχε η μέση Ανατολή και τα Ιεροσόλυμα, που επισκέφτηκε ο Αστερίξ, σε ένα ταξίδι πραγματική Οδύσσεια ( Η οδύσσεια του Αστερίξ . Προκειμένου να βρει ένα από τα πολύτιμα συστατικά του μαγικού ζωμού, τα έβαλε με τον καλύτερο μυστικό πράκτορα των Ρωμαίων, μια σαφή παραπομπή στον Σον Κόνερι και τον χαρακτήρα που ενσάρκωσε ,τον James Bond. Βέβαια, ο τότε γνωστός κόσμος ήταν πολύ μικρός για τον θαρραλέο Γαλάτη, με αποτέλεσμα μετά την Ευρώπη και την Αφρική να φύγει για μέρη πιο εξωτικά. Στο «Ο Αστερίξ και η Χαλαλίμα», πετώντας πάνω σε μαγικό χαλί, φτάνει ως τη γη του Γάγγη, την μακρινή Ινδία, σε μια από τις πιο εξωτικές περιπέτειες του. Συνοδός του, ο βάρδος Κακοφωνίξ, που με τα ενοχλητικά του τραγούδια, προκάλεσε τον ερχομό των μουσώνων, φέρνοντας τη βροχή στο, χτυπημένο από την ξηρασία, βασίλειο του μαχαραγιά Ράτζα Τινάφτα. Όλοι όσοι θέλετε κάποια στιγμή να ταξιδέψετε στις Ηνωμένες πολιτείες, μάθετε ότι ο Αστερίξ πήγε και εκεί καιρό πριν ο Κολόμβος ανακαλύψει την Αμερική. Σε μια ευφάνταστη περιπέτεια συναντήθηκε με ινδιάνους, απήχθη από Βίκινγκς, μέχρι να επιστρέψει ξανά στο Γαλατικό χωριό. Όλα τα ταξίδια όμως έχουν ένα τέλος. Απαραίτητο τέλος, ώστε αργότερα, μια νέα αρχή να φέρει ένα καινούργιο ταξίδι. Έτσι και ο Γαλάτης ήρωας πάντα, μετά από κάθε ταξίδι, γυρνούσε στο χωριό του, εκεί στις όχθες της Αρμονικής και κάτω από τον ουρανό, που τόσο φοβάται μην πέσει στο κεφάλι του, στήνεται το παραδοσιακό τσιμπούσι. Μια γιορτή που δίνει ένα τέλος στην ιστορία του, μέχρι την επόμενη περιπέτεια, το νέο ταξίδι… πηγή
  25. Περιμένοντας τη "Δημοκρατία". Όταν η αρχαιότητα γίνεται κόμικς Οι περιπέτειες του El Jabato, του ήρωα που δημιούργησε το 1958 ο ισπανός Βίκτορ Μότα σε συνεργασία με τον σχεδιαστή Φρανθίσκο Νταρνίς, ήταν μια από τις δημοφιλέστερες σειρές ελληνορωμαϊκής περιπέτειας στην Ελλάδα. Η Δημοκρατία του Αλέκου Παπαδάτου, του Αβραάμ Κάουα και της Αννί ντι Ντονά μόλι κυκλοφόρησε. Ώσπου να βυθιστούμε στην εικονογραφημένη αφήγηση των απαρχών του δημοκρατικού πολιτεύματος, αξίζει τον κόπο μια μικρή επανάληψη στα κόμικς που φιλοξενούν στα καρέ τους εικόνες και κείμενα εμπνευσμένα από τον κόσμο της αρχαιότητας. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, 58. Το αγαπημένο βιβλίο της Ελίζαμπεθ Μάρστον Χολογέυ ήταν μια κριτική έκδοση των ποιημάτων της Σαπφώς του 1885, σε μετάφραση και επιμέλεια του Χένρυ Θόρντον Ουώρτον. Το είχε πάντα μαζί της ώς το τέλος της ζωής της και διάβαζε τους στίχους της αρχαίας ποιήτριας στα ελληνικά, που είχε διδαχθεί στο ιστορικό κολέγιο θηλέων Μάουντ Χόλυοουκ. Η συμβολή της στη διαμόρφωση της Γουώντερ Γούμαν, που δημιούργησε ο ιδιόρρυθμος σύζυγός της, Ουίλλιαμ Μούλτον Μάρστον, το 1941, δεν θα πρέπει να ήταν αμελητέα, όμως μάταια θα αναζητήσει κανείς κάποιον σοβαρό απόηχο της παιδείας της στις περιπέτειες της ηρωίδας, πέρα από μάλλον γραφικά επιφωνήματα του τύπου «Suffering Sappho!» Η σύντομη προσωπική ενασχόλησή της με τα κόμικς, όταν επιχείρησε να αναλάβει την επίβλεψη των περιπετειών της ηρωίδας μετά το θάνατο του συζύγου της το 1947, θα μπορούσε να θεωρηθεί η πιο μεγάλη χαμένη ευκαιρία για μια γόνιμη συνάντηση της Ένατης Τέχνης με την κλασική παιδεία. Πάνω από εβδομήντα χρόνια αργότερα, η προοπτική μιας τέτοιας συνάντησης φαντάζει πιο ουτοπική από ποτέ. Κανείς δεν φαίνεται να περιμένει πια κάτι τόσο εντυπωσιακό σαν τη δημιουργία μιας ηρωίδας του μεγέθους της Γουώντερ Γούμαν, με πρώτη ύλη μια στέρεη φιλολογική παιδεία παλαιάς κοπής. Δύσκολα φτιάχνονται τόσο μεγάλοι ήρωες και οι κλασικές σπουδές έχουν αλλάξει πολύ από εκείνη την εποχή. Και μέσα σ’ αυτές τις εφτά δεκαετίες, τα κόμικς εξερεύνησαν την αρχαιότητα με πολύ διαφορετικούς τρόπους, όχι απαραίτητα λιγότερο ενδιαφέροντες. THE RUINS OF ONE’ A THEM ANCIENT THEATERS… Οι κανόνες του παιχνιδιού συνοψίζονται εύστοχα σε ένα καρέ μιας περιπέτειας του Λοχία Φιούρυ, με τίτλο The Grandeur that was Greece –δανεισμένο από ένα ποίημα του Ε.Α. Πόε–, η οποία δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 1966. Στην ιστορία αυτή, σε κείμενα του Ρόυ Τόμας και σχέδιο του Ντικ Άγιερς, οι ριψοκίνδυνοι κομάντος έρχονται στην κατεχόμενη Ελλάδα για να δώσουν ένα χεράκι στους ντόπιους αντιστασιακούς. Φτάνοντας στο μέρος όπου θα συναντήσουν τους αντάρτες, ένας από τους άντρες της μονάδας αναφωνεί με έντονα αμερικάνικη προφορά: «Ε, λοχία... Τι σόι μέρος είν’ αυτό; Πού μας πάνε αυτοί οι τύποι; Αυτά τα ερείπια μοιάζουν μ’ εκείνα τα αρχαία θέατρα, για τα οποία διάβαζα στο γυμνάσιο!» Αν η Έβδομη Τέχνη, από τα πρώτα της κιόλας βήματα, αναζήτησε έμπνευση στην ιστορία του ελληνορωμαϊκού κόσμου, η Ένατη στάθηκε πολύ πιο επιφυλακτική. Για το σύντροφο του Λοχία Φιούρυ, ο οποίος ανήκει στη γενιά που μεγάλωσε στα χρόνια του μεσοπολέμου, τα αρχαία ερείπια δεν παραπέμπουν στην Καμπίρια, τους άθλους του Μασίστα ή τον Ραμόν Νοβάρο στο ρόλο του Μπεν Χουρ, αλλά σε διαβάσματα από τα μαθητικά του χρόνια· και μάλιστα, όχι τόσο στην αρχαία γραμματεία, αλλά στα σχολικά εγχειρίδια και στους πιο πρόσφατους συγγραφείς και ποιητές που, όπως ο Ε.Α. Πόε, έγραψαν για τη «δόξα» της Ελλάδας και το «μεγαλείο» της Ρώμης. Ίσως γι’ αυτό ακριβώς, ακόμα και σήμερα, οι δημιουργοί που καταπιάνονται με τα κόμικς ελληνορωμαϊκής θεματολογίας νιώθουν την ανάγκη να αναφερθούν στη διδακτική τους διάσταση, ακόμα και όταν θέλουν, απλά και μόνο, να υπογραμμίσουν την απουσία της. Η γενιά αυτή, η πρώτη γενιά που μεγάλωσε διαβάζοντας κόμικς, ήταν σχετικά εξοικειωμένη με την κλασική παιδεία, όμως φαίνεται πως προτίμησε να αναζητήσει αλλού τους ήρωες και τους μύθους της. Η περίπτωση του Τεντέν, ενός από τους πιο εμβληματικούς ήρωες του μεσοπολέμου, είναι χαρακτηριστική. Έπειτα από τα πρώτα του ταξίδια στη Χώρα των Σοβιέτ, στην Αμερική των γκάνγκστερ και των καουμπόυδων και στο Κονγκό της αποικιοκρατίας, ο ήρωας του Ερζέ ξεκινά για μια μεγάλη περιπέτεια που θα τον οδηγήσει από την Ευρώπη στην Άπω Ανατολή, στο δίπτυχο που απαρτίζεται από τα Πούρα του Φαραώ και τον Μπλε Λωτό: παρ’ όλο που το πρώτο μέρος περιλαμβάνει ένα πέρασμα από την Αίγυπτο –μια σεκάνς η οποία αποτελεί ίσως την αρχετυπική περιπέτεια αρχαιολογικής φαντασίας στα κόμικς–, ο Τεντέν αγνοεί τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Στην επόμενη περιπέτειά του, Το Σπασμένο Αυτί, που άρχισε να δημοσιεύεται τον Δεκέμβριο του 1935, θα σαλπάρει για τη Νότια Αμερική αναζητώντας ένα είδωλο της –φανταστικής– πρωτόγονης φυλής των Αρουμπάγια, που έχει κλαπεί από το «Εθνογραφικό Μουσείο». Πρόκειται για απλή σύμπτωση, όμως ο Ερζέ και ο ήρωάς του έχουν πολύ ευαίσθητες κεραίες: λίγους μήνες νωρίτερα, ο Κλωντ Λεβί-Στρως είχε σαλπάρει κι εκείνος για τη Βραζιλία. Για τη γενιά του Τεντέν, το χτες ήταν αλλού, όμως οι ήρωες της επόμενης γενιάς θα νιώσουν σαφώς πιο άνετα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Η Γουώντερ Γούμαν, η οποία υποτίθεται ότι είναι κόρη της Βασίλισσας των Αμαζόνων, αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση, αφού, για το δημιουργό της, η αναφορά στην ελληνική μυθολογία ήταν μόνο μια επίφαση λογιοσύνης για τη διάδοση, με δήθεν διδακτικό ύφος, των ιδιότυπων φεμινιστικών απόψεών του: στη δεκαετία του 1970, η Γκλόρια Στάινεμ αναγνώρισε την προσφορά της ηρωίδας, όχι στη διάδοση της αρχαιογνωσίας, αλλά στην ιστορία του φεμινιστικού κινήματος, με ένα αφιέρωμα στο πρώτο τεύχος του Ms. και την έκδοση μιας ανθολογίας από τις κλασικές της περιπέτειες. Λιγότερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιπέτειες δημοφιλών ηρώων, όπως ο Σούπερμαν ή οι Ντακ του Γουώλτ Ντίσνεϋ, σε αρχαιοπρεπές ντεκόρ, ή κάποιες διασκευές των ομηρικών επών χωρίς ιδιαίτερες αξιώσεις. Αξίζει, πάντως, τον κόπο να επισημάνουμε τη βίαιη και αισθησιακή αρχαιότητα που απεικονίζει, με σχεδιαστικό στυλ το οποίο χρωστάει πολλά στον Άλεξ Ρέυμοντ και τον Μπερν Χόγκαρθ, ο Αλ Γουίλλιαμσον στις ιστορίες που φιλοξένησε στις σελίδες του το βραχύβιο Valor της EC Comics το 1955, αλλά και τις δύο διασκευές του Μπεν Χουρ από τον Τζο Ορλάντο για τη σειρά των Classics Illustrated το 1958 και τον Ρας Μάνινγκ για τον πολυσυλλεκτικό τίτλο FourColorComics το 1959: αν όχι για άλλο λόγο, επειδή η ταινία του Γουίλλιαμ Γουάιλερ είναι ένα σημαντικό σημείο αναφοράς στα ευρωπαϊκά περιπετειώδη κόμικς με φόντο την αρχαιότητα. Η ΕΠΕΛΑΣΗ ΤΩΝ ΓΑΛΑΤΩΝ Στην Ευρώπη, τα πράγματα ήταν σαφώς καλύτερα. Το 1948, άρχισαν να δημοσιεύονται στο Tintin οι περιπέτειες του νεαρού Γαλάτη Αλίξ, σε κείμενα και σχέδια του Ζακ Μαρτέν. Η πορεία του έφηβου ήρωα είναι αντίστροφη από την πορεία του Τεντέν: η πρώτη του περιπέτεια είναι μια οδύσσεια που τον οδηγεί από τις εξωτικές ανατολικές παρυφές του αρχαίου κόσμου στη Ρώμη του Καίσαρα, λίγο μετά την κατάκτηση της Γαλατίας. Αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στη ρεαλιστική απεικόνιση του ρωμαϊκού κόσμου, ο Ζακ Μαρτέν καταφέρνει να κάνει την αρχαιότητα των σχολικών εγχειριδίων να φαντάζει τουλάχιστον εξ ίσου εξωτική και συναρπαστική με τον κόσμο του Τεντέν – και σαφώς πιο σκοτεινή. Η διδακτική διάσταση της σειράς αναδείχτηκε κυρίως σε παράλληλες εκδόσεις όπως τα Ταξίδια του Αλίξ στη δεκαετία του 1990, όμως ο επιφανειακός ακαδημαϊσμός της λεγόμενης καθαρής γραμμής είναι λιγότερο παρωχημένος απ’ όσο φαίνεται: το 2010, η σειρά τουριστικών οδηγών Lonely Planet επέλεξε τον Αλίξ ως ξεναγό των αναγνωστών στη Ρώμη. Το 1959, μια δεκαετία μετά το ντεμπούτο του Αλίξ, ο Ρενέ Γκοσινύ και ο Αλμπέρ Υντερζό κινήθηκαν σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση με τις περιπέτειες του Αστερίξ. Η ακρίβεια στην αναπαράσταση της ίδιας ιστορικής περιόδου είναι εντελώς προσχηματική, αφού η σειρά είναι προσανατολισμένη στην παρωδία και τη σάτιρα: οι ιστορίες του Αστερίξ υποτίθεται ότι διαδραματίζονται στην εποχή του Αλίξ, όμως ο κόσμος του είναι ο κόσμος των δημιουργών και των αναγνωστών του. Κορυφαία στιγμή σ’ αυτό το παιχνίδι δεξιοτεχνικών αναχρονισμών είναι ίσως η Ασπίδα της Αρβέρνης του 1967, μια περιπέτεια στην οποία οι ήρωες αναζητούν την ασπίδα του Βερκιγγετόριγα, η τύχη της οποίας αγνοείται μετά την ήττα του στην Αλεσία και την ολοκλήρωση της ρωμαϊκής κατάκτησης της Γαλατίας. Ένας αγώνας δρόμου ξεκινά για την ανεύρεση ενός κειμηλίου που έχει διαμετρικά αντίθετη σημασία για τους νικητές και για τους ηττημένους: για τους μεν, η ασπίδα συμβολίζει ένα θρίαμβο, για τους δε το πνεύμα της αντίστασης, ενώ τα πράγματα περιπλέκονται επειδή οι Γαλάτες δεν θέλουν ούτε καν να θυμηθούν πού βρίσκεται το μέρος όπου υπέστησαν την οριστική ήττα τους... Η πλοκή παραπέμπει πρωτίστως στην ιστοριογραφική και αρχαιολογική διαμάχη γύρω από τον εντοπισμό της Αλεσίας, η οποία ξεκίνησε από τα μέσα του 19ου αιώνα και τις έντονα ιδεολογικά φορτισμένες ανασκαφές υπό την αιγίδα του Ναπολεοντα Γ’, και συνεχίζει να αναζωπυρώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Δύσκολα, όμως, μπορεί κανείς να αντισταθεί στον πειρασμό να μην αναγνωρίσει μια χιουμοριστική αναφορά στο πρόσφατο παρελθόν και σε μια συμφιλιωτική ανάγνωση της ιστορίας του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, από τη στιγμή, μάλιστα, που αφετηρία της αφήγησης είναι η επίσκεψη του αρχηγού του γαλατικού χωριού στο Βισύ, μια πόλη που δεν φημίζεται μόνο για τα ιαματικά λουτρά της: οι Γαλάτες του Γκοσινύ προτιμούν να γιορτάζουν τη νίκη τους στη Γκεργκοβία παρά να θυμούνται την ήττα τους στην Αλεσία, όπως ακριβώς οι σύγχρονοί του προτιμούν να γιορτάζουν τη νίκη τους στην πρώτη παγκόσμια σύρραξη παρά να θυμούνται την ήττα τους στη δεύτερη. Οι δημιουργοί δεν φαίνεται πως είχαν την πρόθεση να κάνουν τίποτα περισσότερο από το να σπάσουν πλάκα, όμως το χιούμορ τους είναι πιο καίριο από όσο φαντάζονταν. Ένα χρόνο νωρίτερα, το 1966, ο αμερικανός ιστορικός Ρόμπερτ Πάξτον είχε εκδώσει στο Πρίνστον τη διδακτορική του διατριβή με θέμα το καθεστώς του Βισύ, η οποία πυροδότησε έντονο δημόσιο διάλογο στη Γαλλία και συνέβαλλε στην ανάπτυξη μιας πιο κριτικής προσέγγισης εκείνης της περιόδου. Η Ασπίδα της Αρβέρνης έχει ελάχιστα να διδάξει στους μαθητές οποιασδήποτε βαθμίδας για την αρχαιότητα, μπορεί, όμως, να αποτελέσει ένα εξαιρετικά χρήσιμο ερέθισμα για προβληματισμό πάνω στον τρόπο με τον οποίο γράφεται η ιστορία. ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΙΣΑΡΑ ΣΤΟΝ ΠΕΤΡΩΝΙΟ Τρεις δεκαετίες αργότερα, η αφήγηση της μάχης των Θερμοπυλών στους 300 του Φρανκ Μίλλερ, που κυκλοφόρησαν σε συνέχειες το 1998, θα μπορούσε, αν όχι να δικαιώσει τους χειρότερους φόβους όσων ανησυχούν για την κρίση της κλασικής παιδείας, τουλάχιστον να δώσει την εντύπωση μιας θεαματικής οπισθοδρόμησης. Αν μη τι άλλο, η προσέγγισή του αμερικανού δημιουργού απέχει παρασάγγας από την ευφυέστατη σάτιρα της Ασπίδας της Αρβέρνης, η οποία, σε τελική ανάλυση, αφορά την ανάμνηση μιας ηρωικής ήττας σαν τις Θερμοπύλες... Ευτυχώς, όμως, πρόκειται μάλλον για μεμονωμένο περιστατικό, αφού λίγο νωρίτερα είχαν κυκλοφορήσει στη Γαλλία δύο πολύ διαφορετικές δουλειές που ανανέωσαν ριζικά τα κόμικς ελληνορωμαϊκής θεματολογίας, με απρόσμενο κοινό παρονομαστή το Σατυρικόν του Πετρώνιου. Το 1997, λίγους μήνες πριν από την κυκλοφορία των 300, στον πρώτο τόμο του Μουρήνα, σε σχέδιο του Φιλίπ Ντελαμπύ, ο οποίος πέθανε πρόωρα το 2014, ο παραγωγικότατος Ζαν Ντυφώ άρχισε να αφηγείται μια περιπέτεια που διαδραματίζεται έναν αιώνα μετά την εποχή του Αλίξ, στα χρόνια του Νέρωνα, δίνοντας στο συγγραφέα του Σατυρικού το ρόλο ενός έμπιστου φίλου τού κεντρικού ήρωα. Οι οχτώ πρώτοι τόμοι καλύπτουν την άνοδο του Νέρωνα στην εξουσία και την καταστροφή της Ρώμης, ενώ, στις τελευταίες σελίδες του ένατου, που κυκλοφόρησε το 2013, οι ήρωες ξεκινούν για το συμπόσιο που παραθέτει κάποιος γνωστός του Πετρώνιου, ονόματι Τριμαλχίων... Την προηγούμενη χρονιά, το 1996, ο Μπλυτς άρχισε να δημοσιεύει στο (À Suivre), το Péplum, ένα αφήγημα εντελώς διαφορετικό από την προηγούμενη δουλειά του για το αμιγώς χιουμοριστικό Fluide Glacial. Ο τίτλος –που δηλώνει, στα γαλλικά, την κινηματογραφική υπερπαραγωγή ελληνορωμαϊκής περιπέτειας– είναι εν μέρει παραπλανητικός: με κύριο άξονα το Σατυρικόν, ο γάλλος δημιουργός παρασέρνει τον αναγνώστη σε μια ζοφερή οδύσσεια, ελάχιστα επική και όχι ιδιαίτερα αρχαιοπρεπή, με επεισόδια εμπνευσμένα από πολλές κι ετερόκλητες πηγές. Με τον Μουρήνα, το ιστορικό εικονογραφημένο αφήγημα με φόντο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο στο ύφος του Ζακ Μαρτέν γίνεται πιο βίαιο και πιο σκοτεινό. Με το Péplum, η αρχαιότητα των κόμικς μπολιάζεται με την ανάμνηση από αναγνώσματα και θεάματα που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της αρχαίας γραμματείας, για να γίνει όχημα για την έκφραση μιας καθαρά προσωπικής ευαισθησίας. ΠΑΛΙΟΙ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΙ ΗΡΩΕΣ Τα τελευταία χρόνια, έχουν κυκλοφορήσει αρκετά κόμικς που εμπνέονται με πολύ διαφορετικούς τρόπους από την ιστορία και τη λογοτεχνία της αρχαιότητας, από την Atalante του Κρις (2000-2015), μια σειρά ηρωικής φαντασίας που ξεκίνησε στο πλαίσιο της Αργοναυτικής Εκστρατείας, ή τη βίαιη GreekStreet (2009-2010) του Πήτερ Μίλιγκαν και του Νταβίντε Τζανφελίτσε, όπου μεταφέρεται το καστ της μυθολογίας στο σύγχρονο Λονδίνο, ώς την εικονογραφημένη εκδοχή του πλατωνικού Συμποσίου από τον Ζοάν Σφαρ (2002), τα μάνγκα ευρωπαϊκής κοπής SaveMePythie (2014) της Έλσα Μπραντς και την πολύ προσωπική αφήγηση της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη από τον Ζαν Αραμπάτ στο Ulysse. Les Chants du retour (2014). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δυο δουλειές που υπογράφουν δημιουργοί με γερές και σύγχρονες κλασικές σπουδές. Η Βαλερί Μανζέν, που έχει σπουδάσει παλαιογραφία στην EcoledesChartes, είχε στο ενεργητικό της, μεταξύ άλλων, τον κύκλο των Χρονικών της Γαλαξιακής Αρχαιότητας, μια σειρά αφηγηματικών αυτοσχεδιασμών πάνω σε μοτίβα δανεισμένα από την αρχαία ιστορία και γραμματεία, με φόντο ένα ντεκόρ διαστημικής όπερας. Χάρη στις σπουδές και τις προηγούμενες δουλειές της, ήταν το ιδανικό πρόσωπο για να γράψει τα σενάρια για νέες περιπέτειες με πρωταγωνιστή τον εμβληματικό ήρωα του Ζακ Μαρτέν στη σειρά Alix Senator (2012-2014), σε εικονογράφηση του Τιερύ Ντεμαρέ, ο οποίος έχει εργαστεί και ως σκηνογράφος στην Comédie-française. Αν τις περισσότερες φορές, οι ήρωες των κόμικς γεννιούνται ενήλικοι και, μόνο στην συνέχεια, ο δημιουργός τους ή κάποιος ομότεχνός του καταπιάνεται με την αφήγηση των νεανικών τους περιπετειών, αυτή τη φορά συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: ο έφηβος ήρωας είναι πλέον ένας ώριμος συγκλητικός στα χρόνια του Αυγούστου. Η σεναριογράφος είναι αρκετά εξοικειωμένη με τους αφηγηματικούς κώδικες του είδους και καταφέρνει να δώσει πιο σύγχρονο τόνο στις ώριμες περιπέτειές του, χωρίς εν τούτοις να τη μετατρέψει σε απομίμηση μιας πιο «ενήλικης» σειράς, όπως ο Μουρήνας. Και ταυτόχρονα, η παιδεία της τής επιτρέπει να εντάξει τον ώριμο Αλίξ σε ένα νέο ιστορικό πλαίσιο, αρκετά διαφορετικό από εκείνο της σειράς του Ζακ Μαρτέν. Από την πλευρά της, η Μπλαντίν Λε Καλέ, λέκτορας λατινικών στο πανεπιστήμιο Paris-Est Créteil και συγγραφέας γνωστή στο ελληνικό από το Σκηνικό Γάμου και τη Μπαλάντα της Λίλας Κ. (κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πόλις), άρχισε να αφηγείται, το 2013, σε συνεργασία με τη σχεδιάστρια Νάνσυ Πένια, μια εικονογραφημένη βιογραφία της Μήδειας, ο δεύτερος τόμος της οποίας κυκλοφόρησε τον περασμένο Ιανουάριο. Η διπλή της ιδιότητα της επιτρέπει μια πλήρη εποπτεία των αρχαίων πηγών και της υπαγορεύει μια ενδιαφέρουσα αφηγηματική προσέγγιση: η Μήδεια της είναι μια γερασμένη γυναίκα, πολλές φορές αιωνόβια, που αφηγείται την ιστορία της ζωής της, αλλά και τη γέννηση του ίδιου της του μύθου, με φόντο έναν αρχαϊκό κόσμο πριν από τον Τρωικό Πόλεμο και τα ομηρικά έπη. Χωρίς την παραμικρή διδακτική πρόθεση ή ακαδημαϊκή φιλοδοξία, η Μπλαντίν Λε Καλέ δεν διστάζει να αφήσει τη φαντασία της να συμπληρώσει τα διαβάσματά της, για να δώσει μια νέα και προσωπική εκδοχή του μύθου. Το κοινό σημείο ανάμεσα στον Alix Senator και τη Μήδεια είναι πως οι δημιουργοί τους ξεφυλλίζουν με την ίδια άνεση μια κριτική έκδοση κάποιου αρχαίου κειμένου και ένα εικονογραφημένο αφήγημα. Οι δύο αυτές δουλειές μάς θυμίζουν ότι οι εικονογραφημένες σελίδες ελληνορωμαϊκής έμπνευσης είναι κάτι περισσότερο από μια υποκατηγορία του ιστορικού κόμικς: από τις πιο σαχλές ώς τις πιο λόγιες, από τις πιο κεφάτες μέχρι τις πιο σκοτεινές, οι σελίδες αυτές βασίζονται σε αναγνώσματα και εικόνες που δημιουργοί και αναγνώστες –όπως άλλωστε η σύζυγος του δημιουργού της Γουώντερ Γούμαν– γνώρισαν στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο και όχι μόνο· οι σελίδες αυτές αναπαριστούν έναν κόσμο για τον οποίο δημιουργοί και αναγνώστες έχουν διαβάσει πολλά. Δεν είναι ανάγκη να θυμίσουμε τα αμέτρητα παραθέματα από την αρχαία και τη σύγχρονη γραμματεία, αλλά και από τον κινηματογράφο, στις περιπέτειες του Αστερίξ. Στο τέλος κάθε τόμου του Μουρήνα, όπου οι μορφές του Σενέκα, του Πετρώνιου και του Πέτρου κινούνται σε ένα ντεκόρ που θυμίζει τον Μπεν Χουρ και τον Μονομάχο, ο Ζαν Ντυφώ νιώθει την ανάγκη να παραθέσει τη βιβλιογραφία που χρησιμοποίησε για να αντλήσει πληροφορίες για το στήσιμο ενός πειστικού ιστορικού σκηνικού. Πιο διακριτικός, ο Μπλυτς δεν επισημαίνει ρητά τις πηγές του όταν εικονογραφεί μια σκηνή από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ ή όταν παραθέτει αυτούσια τα αποσπάσματα από το Σατυρικόν στα οποία στηρίζονται τα καρέ του, όμως ο σχετικά πληροφορημένος αναγνώστης δεν δυσκολεύεται να παρακολουθήσει το διάλογο του δημιουργού με τα κείμενα και τις εικόνες που μοντάρισε για να αφηγηθεί την οδύσσεια του ήρωά του. Η Μπλαντίν Λε Καλέ δεν παραλείπει να ευχαριστήσει, μεταξύ άλλων, τον Ευριπίδη, τον Οβίδιο και τον Σενέκα, ενώ, από την πλευρά της, η Νάνσυ Πένια δεν κρύβει το χρέος της στον Όουεν Τζόουνς και την Grammar of Ornament και παραδέχεται την επίδραση της Άρ Νουβώ ή και του Μπερν Χόγκαρθ στις σελίδες της. Κι ο Ζαν Αραμπάτ, που προσκαλεί τον Ζαν-Πιερ Βερνάν στο ρόλο ενός σοφού σχολιαστή στην εικονογραφημένη αφήγηση της επιστροφής του Οδυσσέα, κλείνει τον Ulysse του με τα λόγια του Όθωνα, του βιβλιοθηκάριου στο Βαθύ της σύγχρονης Ιθάκης: Ξέρετε ποιος είναι ο πραγματικός τόπος του Οδυσσέα; Πού είναι στ’ αλήθεια η θέση του; Σε μια βιβλιοθήκη! Στις καλύτερες στιγμές τους, αυτά τα κόμικς είναι –αναπόφευκτα κι απροσδόκητα– διακειμενικά παιχνίδια με αναμνήσεις από ένα τεράστιο σώμα κειμένων και εικόνων, που ξεπερνά κατά πολύ την αρχαία γραμματεία. Είναι, με άλλα λόγια, ίσως ό,τι πιο συναρπαστικό και πιο φιλόδοξο μπορεί να πετύχει μια τέχνη που στηρίζεται στο παιχνίδι με τις λέξεις και τα σχέδια. Πηγή
×
×
  • Create New...

Important Information

By using this site, you agree to our Terms of Use.