Search the Community

Τα ελληνικά κόμικς, συγκριτικά με τις σχολές άλλων χωρών, άργησαν να αποκτήσουν αυτοσυνείδηση και αποδοχή – για πολλούς και σύνθετους λόγους. Η τακτική δημιουργία ελληνικών κόμικς ξεκινά κατά τη Μεταπολίτευση, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν προϋπήρξαν αυτής. Από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος τακτικός ήρωας στην ιστορία των ελληνικών κόμικς ήταν ο Πίπης Πάπιας, δημιούργημα του σκιτσογράφου Σταμάτη Πολενάκη, που δημοσιευόταν εβδομαδιαία από το 1945 έως το 1951, κλείνοντας φέτος τα 80 του χρόνια. Σλάπστικ, λογοπαίγνια και μονοκοντυλιές Αρχές του 1945, ο Σταμάτης Πολενάκης αναλαμβάνει για το περιοδικό «Ρομάντσο» να γεμίζει με 5-6 έγχρωμες γελοιογραφίες το οπισθόφυλλο κάθε φύλλου. Την άνοιξη της ίδιας χρονιάς, μέσα από τα σκίτσα των οπισθόφυλλων ξεφυτρώνουν κι οι «Περιπέτειες του Πίπη Πάπια», ένα στριπ των 3 καρέ με ήρωα έναν περίεργο ανθρωπάκο: κατσαρομάλλη με μαύρο σακάκι, γουρλωτά μάτια, σωματότυπο σχήματος αχλαδιού και μύτη σχήματος μελιτζάνας. Ένας αφελής και γκαφατζής Αθηναίος που έμπλεκε σε παρεξηγήσεις, έτρωγε ξύλο και προσπαθούσε με την κουτοπονηριά του να επιβιώσει στην πρωτεύουσα των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων. Σε κάθε στριπ το χιούμορ βασιζόταν σε γκαγκς, λογοπαίγνια ή βουβή δράση, υποστηριζόμενο από το λιτό σχέδιο του Πολενάκη που έμοιαζε να στήνει το κάθε καρέ με μια μονοκοντυλιά. Ο Πίπης Πάπιας, ένας από τους πρώτους ήρωες των ελληνικών κόμικς, κλείνει τα 80 χρόνια από την πρώτη του εμφάνιση στα περιοδικά. Από τον Νοέμβριο του ’46 το οπισθόφυλλο του «Ρομάντσου» φεύγει από τη δικαιοδοσία του Πολενάκη και ο Πίπης μετακομίζει στις εσωτερικές σελίδες, χωρίς χρώμα. Οι περιπέτειές του θα συνεχιστούν εκεί με μια νέα, ασπρόμαυρη και πιο ταιριαστή αισθητική, κάνοντάς τον να μοιάζει περισσότερο με τα πιθανά του πρότυπα: τους κωμικούς του βωβού κινηματογράφου. Μέχρι το τέλος του το 1951, ο φουκαράς Πίπης θα παντρευτεί, θα αποκτήσει γιο, θα βρεθεί άπειρες φορές δαρμένος από αστυνομικούς, ελεγκτές εισιτηρίων, παπάδες και τη συμβία του, Πόπη Πάπια, θα αλλάξει δεκάδες επαγγέλματα και ακόμα θα ταξιδέψει (κατά λάθος) στην Ασία και θα ναυαγήσει στον Ινδικό Ωκεανό! Δεν είναι γνωστό ούτε πόση απήχηση είχε το στριπ ούτε οι λόγοι για τους οποίους σταμάτησε. Ίσως οι σχέσεις του Πολενάκη με το περιοδικό να ψυχράνθηκαν (η συνεργασία τους διακόπτεται μετά το τέλος της σειράς), ίσως απλά ο δημιουργός να βαρέθηκε πια τον ήρωά του. Το σίγουρο είναι πως τη θέση του στο περιοδικό πήρε ένα νέο αλλά ολόιδιου χιούμορ και δομής κόμικ στριπ, το «Βίος και Πολιτεία του Μπάμπη Τετρακόσα» του γελοιογράφου Βασίλη Χριστοδούλου. Αναγνώριση και «διάσωση» Παραδόξως, η πορεία του Πίπη δεν σταμάτησε τότε: αναγνωρίστηκε και σώθηκε από τη λήθη χάρη στους συντελεστές του «Κολούμπρα», του 1ου ελληνικού περιοδικού αμιγώς για κόμικς, που εξέδωσαν ένα άλμπουμ με επιλεγμένα στριπ του στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Ο Νίκος Πλατής, συγγραφέας, μελετητής των κόμικς και επιμελητής του άλμπουμ, γράφει για το «Καρέ Καρέ»: «Ήταν στο εβδομήντα τόσο προς ’80. Τότε που σκάρωνα την “Ιστορία των Ελληνικών Κόμικς”. Τον “Πίπη” τον ξετρύπωσα όλως τυχαίως, ενώ έψαχνα κάτι άλλο, στη Βιβλιοθήκη της Παλαιάς Βουλής. Κάποιος δίπλα μου ξεφύλλιζε έναν κιτρινισμένο τόμο με τεύχη του αλλοτινού περιοδικού “Ρομάντσο”. Ο εν λόγω σηκώθηκε κι έφυγε προς στιγμήν (για κατούρημα μάλλον) αφήνοντας ανοιχτό τον τόμο σε κοινή θέα. Στο κάτω μέρος της αριστερής σελίδας φως φανάρι ένα στριπάκι με τίτλο ΠΙΠΗΣ ΠΑΠΙΑΣ. Εξώφυλλο του άλμπουμ ιστοριών του Πίπη Πάπια που κυκλοφόρησε στα τέλη της δεκαετίας του ’70 το περιοδικό «Κολούμπρα» σε επιμέλεια Νίκου Πλατή. Δεν μου ήταν καθόλου δύσκολο να ανακαλύψω τον Σταμάτη Πολενάκη, ήταν μακρογείτονάς μου. Εγώ έμενα τότε στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, αυτός είχε ένα υπογάκι πολυκατοικίας, στην Παράσχου νομίζω, όπου αποθήκευε τις μπομπίνες με τα διαφημιστικά του φιλμάκια. Τον πέτυχα ένα καλοκαιρινό απόγευμα, με ένα φτερό στο χέρι. Ξεσκόνιζε. Του συστήθηκα, του εξήγησα τι ακριβώς θέλω. Έδειξε κάπως έκπληκτος. “Ναι, παλικάρι μου, έχω το αρχείο του ΠΙΠΗ, κάπου εδώ το φυλάω”. Ψάχνει σε κάτι κουτιά από παπούτσια που ήταν στοιβαγμένα στα ράφια ντέξιον, τραβάει ένα, το ξεσκονίζει και μου το δίνει. “Κύριε Πλατή”, μου λέει, “εδώ μέσα είναι όλες οι ιστορίες του ΠΙΠΗ ΠΑΠΙΑ. Ελπίζω να μου το επιστρέψετε. Το κουτί! Τα αποκόμματα τι να τα κάνω;”. Τρελός από χαρά πήγα κατευθείαν στην “Κολούμπρα”, στο σπίτι του εκδότη. “Ρε συ Βασίλη, δες εδώ πράμα που σαλεύει, σωστός θησαυρός”. Τρελός κι απότρελος ο Βασίλης ο Τουφεξής συμφώνησε ευθύς αμέσως πως είναι… εθνικό θέμα η έκδοση ενός κόμικ μπουκ με τις ιστορίες του ΠΙΠΗ ΠΑΠΙΑ. Μετά από πολύ κόπο, μοντάζ, χάχανα, τσιγάρα και καφέδες, μιλιμετρέ και ρετούς με άμπντεκ, ο ΠΙΠΗΣ πήρε την άγουσα για το τυπογραφείο. Ούτως πως, βγήκε ένα πανέμορφο βιβλιαράκι, κομψό, στιλάτο, πολύ ιδιαίτερο. Είμαστε πολύ υπερήφανοι γι’ αυτό. Παρ’ όλα αυτά πήγε άπατο». Διόλου τυχαία, ένας από τους πρώτους Έλληνες ήρωες κόμικς διασώθηκε από τη γενιά που αναγνώρισε και αναγέννησε την 9η Τέχνη στη χώρα. Το άλμπουμ είναι, φυσικά, εξαντλημένο και μόνο με ψάξιμο σε παλαιοπωλεία και διαδικτυακά παζάρια μπορεί να βρεθεί. Κι όσο για τον Πίπη, όσο γερασμένος κι αν φαίνεται μετά από 80 χρόνια, διατηρεί ακόμα την ασπρόμαυρη κομψότητά του και το απλοϊκό του χιούμορ που προσπαθούσε να κάνει μια τραυματισμένη χώρα να γελάσει – και που ακόμα μπορεί να σχηματίσει ένα απρόσμενο μειδίαμα στον αναγνώστη του 2025. Και το σχετικό link...

Ο Νίκος Πλατής αποτελεί μια μοναδική περίπτωση ανθρώπου των κόμικς. Εκδότης, συγγραφέας (Black Out / Μαύρο Λεξικό, Μπαχαρικό Λεξικό, Αθωνικό Λεξικό, Κάμα Τσούχτρα κ.ά.), ιστοριοδίφης, λάτρης του απρόβλεπτου και του χιούμορ. Όταν ένας τέτοιος ανήσυχος δημιουργός αποφασίζει να συγκεντρώσει τις δουλειές του αλλά και να μιλήσει για τα έργα άλλων καλλιτεχνών, είναι είδηση. Ο ίδιος περιγράφει τη δική του ιστορία ως εξής: «Γεννήθηκα έτσι, το έχω στο ντι εν έι μου. Είμαι άνθρωπος της εικόνας. Και του κωμικού. Από παιδί ακόμα. Όταν έπιανα στα χέρια μου το καινούργιο ΡΟΜΑΝΤΣΟ, αναζητούσα με ανείπωτη λαχτάρα μέσα στις σελίδες του τις διάσπαρτες γελοιογραφίες του Χριστοδούλου, του Πολενάκη, του Αρχέλαου και του Παύλου Παυλίδη. Και μετά διάβαζα περιχαρής τα ευθυμογραφήματα του Νίκου Τσιφόρου και του Πολύβιου Βασιλειάδη. […] Ταξίδεψα στην Ιταλία (εποχής MALE και LINUS), γράφτηκα στην BEAUX ARTS κι έμεινα (σε δική «μου» σοφίτα) στο Παρίσι, όταν μεσουρανούσαν το L’ ECHO DES SAVANES, το HARAKIRI, το METAL HURLANT (όπου και ο Moebius) και το CHARLIE HEBDO (στο ξεκίνημά του). Πήρα άπειρες εικόνες, απίστευτες δόσεις, κάηκε ο εγκέφαλός μου εκεί, έγινε παρανάλωμα των αλλεπάλληλων οβερντόουζ. […] Αρθρογραφούσα στην ΚΟΛΟΥΜΠΡΑ (οπότε και γνωρίστηκα σε μια συνέντευξη με τον Πολενάκη και… δοθείσης της ευκαιρίας σκάρωσα το αλμπουμάκι με τον ΠΙΠΗ ΠΑΠΙΑ), είχα και την τύχη να ζήσω (εκ των έσωθεν) αυτή την άνοιξη των κόμικς στα περιοδικά του Γιώργου Μπαζίνα (μικρό και μεγάλο ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ, ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ, ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ). Μέχρι και εκδότης (μικροεκδότης, για την ακρίβεια) έγινα για χάρη της εικονολατρίας μου. Αρχικά συνεκδότης με τον Λεωνίδα Χρηστάκη, με τον ΜΙΚΡΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΗ. Επειτα με την ΠΡΑΣΙΝΗ ΓΑΤΑ. Κατόπιν με το trade mark προσωπείο της MARIA PENTAGIOTISSA PRESS (όπου τα 2 πανέμορφα αλμπουμάκια με τους FREAΚ BROTHERS και το ονειρικό εκείνο FILIPPINO FOOD). […] Α! Παρέλειψα δε να σας πω πως προς στιγμήν έγινα και κάτι σαν ημιεκατομμυριούχος χάρη στα κόμικς. Έπιασα στα χέρια μου ένα μυθικό (για τα μεγέθη μου) ποσόν. Και μάλιστα για ένα βιβλίο που δεν κυκλοφόρησε ποτέ (το λογόκρινε ένας ζηλωτής, καθηγητής Θεολογίας). Αλήθεια σας λέω. Περισσότερα εν καιρώ…». Αυτά τα «περισσότερα» θα βρίσκονται από σήμερα on-line στην ιστοσελίδα του Νίκου Πλατή: https://sites.google.com/view/platis-comics/home. Ευχόμαστε καλή αρχή και πολλές επισκέψεις! Και το σχετικό link...

Εν έτει 2022, δύο γενιές καλλιτεχνών συνάσπισαν τις δυνάμεις τους και δημιούργησαν ένα πρωτότυπο κόμικ. Ο λόγος για το "ΕΝΑ ΤΣΙΓΑΡΟ ΔΡΟΜΟ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ!", μία δημιουργία του ολόφρεσκου (όπως εύστοχα αναφέρει η Jemma στην παρουσίαση του κόμικ στην ιστοσελίδα της) Γιάννη Στύλου, ο οποίος επιμελήθηκε το σχέδιο και του βετεράνου συγγραφέα Νίκου Πλατή, ο οποίος έγραψε τα κείμενα. Το συγκεκριμένο κόμικ έχει μία όμορφη πρωτοτυπία, που σίγουρα το ξεχωρίζει από την συντριπτική πλειοψηφία των υπολοίπων. Αυτή έγκειται στο γεγονός ότι πρώτα δημιουργήθηκαν οι εικόνες (και μάλιστα αρκετά χρόνια πριν) και στην συνέχεια ο κ. Πλατής τις έφερε ξανά στην επιφάνεια και προσάρμοσε επάνω τους μία ιστορία, εμπνευσμένη από την κάθε μία από αυτές. Πανέξυπνη ιδέα και κίνηση, αν θέλετε την ταπεινή μου γνώμη. Εδώ μην περιμένετε να βρείτε την κλασική διάταξη που χαρακτηρίζει ένα σύγχρονο εικονογραφημένο έντυπο, καθώς δεν υπάρχουν τα κλασικά "μπαλονάκια" με διαλόγους. Σπάνια συναντάμε ελάχιστες λεζάντες επεξήγησης. Όλο το "ζουμί" του κειμένου συνοψίζεται στις δεξιές σελίδες, με τις εικόνες να λαμβάνουν θέση στις αριστερές. Το κείμενο του κ. Πλατή είναι καλοδουλεμένο και την χρήση της Ελληνικής γλώσσας άνετα θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε υποδειγματική. Οι μικρές ιστορίες που παρατίθενται εννοείται ότι δεν έχουν σχέση μεταξύ τους, αλλά συνδέονται μόνο με την εκάστοτε εικόνα τους. Γι' αυτό τον λόγο υπάρχουν σκαμπανεβάσματα στην ποιότητά τους, κάτι που θα έπρεπε να περιμένουμε. Όσον αφορά το κωμικό στοιχείο, δεν μας δείχνει πολλά σημεία ζωής. Αντί αυτού, έχουμε μία καυστική γλώσσα, που παίζει στα όρια της ειρωνείας και θα μπορούσαμε να πούμε ότι σχολιάζει τα κακώς κείμενα της εποχής μας. Συμπερασματικά να πούμε ότι είναι μία περίεργη (με την έννοια της πρωτοτυπίας) δουλειά, που μπορεί να ξενίσει κάποιους, αλλά πιστεύω ότι θα αποκτήσει το κοινό της. Προτείνεται στους ανοιχτόμυαλούς και σε αυτούς που αναζητούν να διαβάσουν κάτι πιο... εναλλακτικό κι έξω από τα κλασικά μοτίβα. Το σχέδιο του Στύλου είναι κάπως αφηρημένο, αλλά εύστοχο. Έχει τον δικό του χαρακτήρα και ξέρει να "μιλάει", ακόμα και χωρίς λόγια. Δεν είναι το κλασικό "κομιξικό" σχέδιο, αλλά κάτι πιο μοντέρνο. Φανερώνει, λοιπόν, ότι το κόμικ δεν είναι η ακριβής απασχόληση του δημιουργού, ο οποίος καλλιτεχνεί εικονογραφημένα παιδικά παραμύθια, καθώς επίσης είναι υπεύθυνος για το σχεδιασμό mobile apps. Ο χρωματισμός μού άρεσε, αλλά το μαύρο και το μουντό επικρατούσαν στην πλειοψηφία των σχεδίων. Νομίζω, λοιπόν, ότι λίγο περισσότερο χρώμα και φως, θα ήταν καλύτερα. Η έκδοση της JEMMA έχει στενόμακρο φορμάτ, γεγονός που δικαιολογείται, αν αναλογιστούμε την φιλοσοφία που διέπει το κόμικ (αν μπορούσαμε να το πούμε έτσι). Τόσο οι σελίδες στο εσωτερικό, όσο και τα εξώφυλλα, ακόμα και η στιβαρή κόλληση στην ράχη, αποδεικνύουν, για πολλοστή φορά, τα υψηλά επίπεδα που έχει θέσει (χρόνια τώρα) η εκδοτική για τα προϊόντα της. Το συνοδευτικό υλικό, μας τα χαλάει λίγο, καθώς το μόνο που υπάρχει είναι δύο εξαιρετικά σύντομες βιογραφίες των συντελεστών, τις οποίες μπορούμε να τις βρούμε στα "αυτάκια" του εντύπου. Να αναφέρουμε ότι το συγκεκριμένο κόμικ μπορείτε να το προμηθευτείτε κι από την Λέσχη Φίλων Κόμικς.

Έκδοση της Ars Longa του 1987 που συνοδευόταν από μια κασέτα με τίτλο "Ραδιοφωνικοί Θρύλοι". Περιλαμβάνει κείμενα των Πλατή και Μαλανδράκη για : 1) το περιοδικό Μάσκα: Το γλυκό δάγκωμα της αράχνης 2) το περιοδικό Ταμ Ταμ: 20 έτη πριν την αθρόα εισβολή τηλεφωνικών συσκευών 3) το περιοδικό Γκαούρ Ταρζάν: Το σατανικό ξέσπαμα του Νίκου Β. Ρούτσου 4) το περιοδικό Υπεράνθρωπος : Ο Πρώτος Έλληνας που είδε τη Νέα Υόρκη από ψηλά 5) τον ραδιοφωνικό ντετέκτιβ Τζων Γκρηκ 6) την Κατερίνα, το κορίτσι φάντασμα (Από το Μικρό Ήρωα)

Από το τεύχος #144

Μετά την επανέκδοση της Ελληνικής Μυθολογίας του Τσιφόρου και την διάθεση της μέσω του Βήματος, ο δημοσιογραφικός οργανισμός Λαμπράκη - μέσω της εφημερίδας - προχώρησε και στην επανέκδοση του ΣΤΗΒ: ΤΟ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΚΑΘΑΡΜΑ το οποίο είχε κυκλοφορήσει αρχικά από τις εκδόσεις DIRECTION το 1996. Η έκδοση είναι φωτογραφική αναπαραγωγή της αρχικής έκδοσης. Δεν περιλαμβάνει πάντως τον πρόλογο του Νίκου Πλατή (τον οποίο μπορείτε να διαβάσετε στην παρουσίαση της πρώτης έκδοσης). Στην θέση του έχει έναν πρόλογο του Λάμπρου Γατή, ανιψιό του Τσιφόρου και Παραγωγό-κάτοχο δικαιωμάτων και των δύο εκδόσεων.