Η θλιμμένη φωνή της τζαζ [Κουκουλάς Γιάννης, efsyn.gr, 01/08/2026]

[ramirez]

Η ταραγμένη και σύντομη ζωή της θρυλικής Μπίλι Χόλιντεϊ σε μια υπέροχη νουάρ βιογραφία από τους Κάρλος Σαμπάγιο και Χοσέ Μουνιόθ.

 

 

 

 

Γεννήθηκε το 1915 στη Φιλαδέλφεια, μεγάλωσε στη Βαλτιμόρη, έζησε, αποθεώθηκε και πέθανε στη Νέα Υόρκη, ταλαιπωρημένη από τις εξαρτήσεις και σημαδεμένη από τη βία που γνώρισε από παιδί. Πρόλαβε όμως με την ιδιαίτερη φωνή της και τα μελαγχολικά τραγούδια της να ταυτίσει το όνομά της με την τζαζ μουσική. Η Μπίλι Χόλιντεϊ έζησε θαρρείς σε fast forward σωρεύοντας στο κορμί και στο μυαλό της πληγές και βάσανα που γίνονταν τραγούδια. Από τα παιδικά της χρόνια γνώρισε τη φτώχεια, έπεσε θύμα βιασμού και κακοποίησης, συνελήφθη για πορνεία και σε νεαρή ηλικία βυθίστηκε στις ουσίες, στο αλκοόλ, στους εθισμούς.

 

 

 

 

Τη σύντομη ζωή της σημαντικότερης, ίσως, γυναικείας φωνής της τζαζ μεταφέρουν σε μια σκληρή βιογραφία με έντονα στοιχεία μυθοπλασίας οι Αργεντινοί δημιουργοί Κάρλος Σαμπάγιο (σενάριο) και Χοσέ Μουνιόθ (σχέδια). Στο Billie Holiday (μετάφραση: Χαρά Σκιαδέλλη, εκδόσεις Οξύ, 80 σελίδες), που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά σε συνέχειες το 1990 στο ιστορικό γαλλικό περιοδικό κόμικς «À suivre» και στη συνέχεια στο περιοδικό «Βαβέλ», δεν ακολουθούν μια χρονολογική σειρά των γεγονότων ούτε περιγράφουν τη ζωή της Lady Day ως εξωτερικοί παρατηρητές και αφηγητές.

 

Αντιθέτως, στήνουν μια φανταστική ιστορία με πρωταγωνιστή έναν Νεοϋορκέζο δημοσιογράφο στον οποίο ανατίθεται να γράψει το αφιέρωμα της εφημερίδας του στην Μπίλι Χόλιντεϊ με αφορμή τα 30 χρόνια από τον θάνατό της. Μέσω των συγκεχυμένων πληροφοριών που αυτός συγκεντρώνει ξεκινώντας από το μηδέν και της προσωπικής του οπτικής η οποία χτίζεται σταδιακά, οι αναγνώστες προσεγγίζουν την προσωπικότητα και τη ζωή της τραγουδίστριας από αποσπασματικές σκηνές και στιγμιότυπα. Στην ιστορία, μάλιστα, κάνει μια σύντομη εμφάνιση και ο Άλακ Σίνερ, ο κυνικός και σκληροτράχηλος ντετέκτιβ με το σκοτεινό παρελθόν και το πρόσωπο γεμάτο ουλές που υπήρξε πρωταγωνιστής σε πληθώρα εξπρεσιονιστικών ιστοριών στην αφιλόξενη και βρόμικη Νέα Υόρκη των Σαμπάγιο – Μουνιόθ.

 

 

 

Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η αρχή του βιβλίου καθώς η νεκρή Μπίλι Χόλιντεϊ «μιλά» σε πρώτο πρόσωπο προς τους αναγνώστες της εκπροσωπώντας όσους και όσες υπέστησαν τα ίδια με αυτήν: «Η φωνή μου δεν χρειάζεται πια το σώμα μου. Κάποτε όμως ήμουν ζωντανή και η φωνή μου δεν αγκομαχούσε. Τραγουδούσα τραγούδια που μιλούσαν για μένα, για τον έρωτα, γι’ άλλες γυναίκες, για τα αδέρφια μου, για τους αγαπημένους φίλους. Μέχρι και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που περιμένουν κάτι από μένα. Από τη φωνή μου κλεισμένη σε δίσκους. Μια φωνή χωρίς σώμα να κατασκοπεύσουν, χωρίς ζωή να ανακαλύψουν. Θα τους δώσω λέξεις σε μουσική. Θα τους δώσω όλους τους τόνους και μάλιστα θα υπαινιχθώ πως η φωνή μου δεν είναι μόνο η φωνή της Μπίλι. Πως έρχεται από μια φωνή που ανήκει σε όλους. Κι ας λέγομαι μόνο εγώ Μπίλι Χόλιντεϊ, “Lady Day”».

 

 

 

 

Ανάμεσα στις ψηφίδες που συνθέτουν το μωσαϊκό της καριέρας της βρίσκονται οι ατυχείς σχέσεις της με τους άντρες που συχνά την εκμεταλλεύτηκαν για την περιουσία που κατάφερε να κερδίσει με τη φωνή της, η βάναυση μεταχείρισή της από τον σκανδαλοθηρικό Τύπο που δεν έπαψε να αναδεικνύει και να διογκώνει τις δυσάρεστες πτυχές της ζωής της, το αλκοόλ και η ηρωίνη που τη συνόδευσαν μέχρι την τελευταία πνοή της, ο μοναχικός θάνατός της υπό αστυνομική επιτήρηση στο δωμάτιο του νοσοκομείου. Από την άλλη όμως, οι δυο Αργεντινοί δημιουργοί παρουσιάζουν και τις μεγάλες στιγμές της, τις εμφανίσεις της στα κλαμπ της Νέας Υόρκης και στην τηλεόραση, την αγάπη του κόσμου γι’ αυτήν, το χαμόγελό της και τη γαρδένια στα μαλλιά της, την καθηλωτική φωνή της με το συναίσθημα να ξεχειλίζει από κάθε νότα και κάθε λέξη.

 

Κι όπως γράφει στον εκρηκτικό πρόλογό του ο δημοσιογράφος, μουσικός και κριτικός τζαζ, Φρανσίς Μαρμάντ, η Μπίλι Χόλιντεϊ είχε πολλές ζωές. «Ζωές ταυτόχρονες, διασταυρούμενες, μπερδεμένες σαν τις κλωστές ενός κουβαριού, με τόσες ασύλληπτες απολαύσεις για να τις μεταδίδει σε όλους, μ’ εκείνο το γέλιο που ξεσπούσε με φόντο τον θάνατο, με το παράφορο πάθος για τους άντρες που τελικά σε κάνει να χάνεσαι, και με την ενέργεια να τις ζήσει, όλες αυτές τις ζωές, χίλιες φορές περισσότερο την καθεμιά από τις προσδεμένες, σχολαστικές, κλυδωνιζόμενες ζωές μας. Και κυρίως με την ολέθρια ικανότητα να τις ζει όλες μαζί, να τις ζει στις συμπλέξεις, στις ρωγμές, στις αβίωτες πληγές τους. Πέθανε στα σαράντα τέσσερά της».

 

 

 

 

Και το σχετικό link...