Search the Community

Με αφορμή τον θάνατο του Edika, θυμόμαστε τις σουρεαλιστικά χιουμοριστικές ιστορίες του και τους λόγους που τον κατέστησαν έναν θρύλο των ευρωπαϊκών κόμικς ● Η έννοια της πολιτικής ορθότητας απουσιάζει παντελώς από τα κόμικς του. Αντιθέτως, πρόκειται για ιστορίες με αθυρόστομο χιούμορ, χωρίς ταμπού και προκαταλήψεις, χωρίς όρια για το πού θα σταματήσουν και μέχρι πού θα φτάσει η προκλητικότητά τους. EDIKA (17.12.1940 – 16.12.2025) Στη «Μύηση», μια από τις ιστορίες του Edika από τη δεκαετία του ’80, o Μπρόνσκι Πρόκο, ένας μικροαστός οικογενειάρχης και σταθερός πρωταγωνιστής του Γάλλου δημιουργού, παρακολουθεί τηλεόραση καθισμένος στην αναπαυτική του πολυθρόνα. Δίπλα του, ξαπλωμένη μπρούμυτα στο χαλί, βρίσκεται η Ζορζ, η μικρή του κόρη, με ριγέ φουστανάκι και φιόγκο στα μαλλιά. Τη γαλήνια οικογενειακή στιγμή συμπληρώνει ο γιος του Μπρόνσκι και της Όλγα, ο μικρός Παγκανίνι (χαϊδευτικά, Νίνι), σκαρφαλωμένος σε μια καρέκλα και κοιτώντας έξω από το παράθυρο. «Ε, μπαμπά, η γάτα μας είναι καβάλα στη γάτα του γείτονα. Παράξενο, ε;», ρωτάει ο Νίνι. «Μα όχι, δεν είναι παράξενο, είναι φυσιολογικό γιατί πιάσανε οι ζέστες» απαντά ο πατέρας. «Ναι, αλλά αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι πως η γάτα του γείτονα είναι αρσενικιά, όπως και η δικιά μας… Αυτό είναι σπάνιο», συνεχίζει ο Νίνι. «Μπα, αυτό θα μ’ έκανε να εκπλαγώ, η γάτα του γείτονα είναι σίγουρα θηλυκιά» επιμένει ο πατέρας με τη βεβαιότητά του να αρχίζει να κλονίζεται. «Αδύνατο, την ξέρω τη γάτα του γείτονα και σίγουρα αυτή είναι κάτω απ’ τη γάτα μας, είναι ξανθιά κι έρχεται κάθε μέρα στον κήπο μας για φαΐ» ρίχνει τη χαριστική βολή ο Νίνι. Για επτά σελίδες στη συνέχεια ο σοκαρισμένος Μπρόνσκι θα προσπαθήσει με κάθε μέσο να «συνετίσει» τον γάτο του, Κλαρκ Γκέιμπλ, να μην ξαναπάει με αρσενικούς γάτους. Ως ύστατο όπλο, φορά μια ολόσωμη αποκριάτικη στολή γάτου, φωνάζει την Όλγα, της ζητά να γδυθεί και να πέσει στα τέσσερα, ξεναγεί με αυστηρότητα τον Κλαρκ Γκέιμπλ στη γυναικεία ανατομία και για να κάνει το «μάθημα» ακόμα πιο αποδοτικό, μπαίνει μέσα της ώστε να καταλάβει ο γάτος τι πρέπει να κάνει από εδώ και πέρα. Πιστός στα γούστα του όμως, ο Κλαρκ Γκέιμπλ βλέποντας τον Μπρόνσκι από πίσω και γονατιστό, δεν χάνει την ευκαιρία να κάνει ότι και στον γάτο του γείτονα αφήνοντας το αφεντικό του άφωνο. Σε άλλη ιστορία της ίδιας περιόδου με τον σαρκαστικό τίτλο «Η Νέα Σοσιαλιστική Οικογένεια», η μικρή κόρη αποκαλύπτει στο μεσημεριανό τραπέζι ότι είναι έγκυος, επηρεασμένη από τις βιντεοταινίες με πορνό του πατέρα της. Στη «Μέθοδο Αδυνατίσματος», μια ευτραφής κυρία κάνει ποδήλατο γυμναστικής ενώ οι γυμναστές της της επιδεικνύουν φωτογραφίες με ερωτικές περιπτύξεις του άντρα της με την καμαριέρα, κάνοντάς την να μονολογήσει «Α την πουτάνα, και μου είχε ορκιστεί το παλιοθήλυκο ότι θα μ’ αγαπούσε πάντα». Στο «Ταξίδι στον Χρόνο (Σκέτη Ποίηση)», ένας καλοντυμένος μεσήλικας κύριος φλερτάρει μια ελαφρώς ντυμένη μαύρη γυναίκα που νταντεύει ένα λευκό μωρό: «Σας έχει πει κανείς ότι έχετε πολύ ωραία αυτιά;» τη ρωτάει. «Δεν είναι αυτιά, τα ρουθούνια μου είναι» του απαντά. Και κάπως έτσι εκτυλίσσονται όλες οι ιστορίες του Edika, κατά κόσμον Edouard Karali, που έφυγε από τη ζωή στις 16 Δεκεμβρίου, μία μέρα πριν κλείσει τα 85 του χρόνια. O Edika το 2009 Είναι φανερό από τις προηγούμενες περιγραφές – οι οποίες δεν αποτελούν, για προφανείς λόγους, και τις πλέον ακραίες – ότι η έννοια της πολιτικής ορθότητας απουσιάζει παντελώς από τα κόμικς του. Αντιθέτως, πρόκειται για ιστορίες με αθυρόστομο χιούμορ, χωρίς ταμπού και προκαταλήψεις, χωρίς όρια για το πού θα σταματήσουν και μέχρι πού θα φτάσει η προκλητικότητά τους. Τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, όταν ο Edika βρισκόταν στο ζενίθ της δημιουργικής του πορείας, κάτι τέτοιο δεν ήταν έκπληξη, ήταν ο κανόνας. Ένας κανόνας που θυσιάστηκε στον βωμό του καθωσπρεπισμού με τα υπέρ και τα κατά του. Ένα από τα «κατά» είναι πως δεν πρόκειται να ξαναϋπάρξουν τόσο ξεκαρδιστικά κόμικς. Πιθανώς ούτε ο ίδιος ο Edika δεν φανταζόταν πού θα έφτανε όταν ξεκίνησε να δημιουργεί κόμικς μετά τα 30 του. Είχε γεννηθεί στο Κάιρο της Αιγύπτου το 1940, ενώ στη συνέχεια έζησε στον Λίβανο και εργάστηκε ως σχεδιαστής σε διαφημιστικές εταιρείες, σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον που διαμόρφωσε την αισθητική του αλλά και τον δεδομένο σεβασμό του προς κάθε φυλή, εθνικότητα, φύλο, γλώσσα, εμφάνιση κ.λ.π., σε βαθμό που επί ίσοις όροις όλοι και όλες βρέθηκαν στο στόχαστρο των μετέπειτα κόμικς του. Με αυτά ξεκίνησε το 1978 όταν πια είχε εγκατασταθεί στο Παρίσι και άρχισε να συνεργάζεται με το περιοδικό Charlie Mensuel. Έναν χρόνο αργότερα, η γνωριμία του με τον μεγάλο Marcel Gotlib στο περιοδικό Fluide Glacial και η έναρξη της δημοσίευσης των ολιγοσέλιδων ιστοριών του στο εμβληματικό έντυπο απογείωσαν την καριέρα και τη δημιουργικότητά του. Επηρεασμένος από το underground κίνημα που παρέμενε ακόμα ζωντανό, από το πολυεπίπεδο χιούμορ του περιοδικού MAD και από τις βλάσφημες, αναρχικές προσεγγίσεις του περιοδικού Hara-Kiri, ο Edika δεν περιορίστηκε από σεναριακές συμβάσεις και αφηγηματικούς κανόνες, κι ακόμη περισσότερο δεν δίστασε να σχεδιάσει απαγορευμένες εικόνες. Τα κόμικς του είναι συχνά χαοτικά, καθώς από αλλού ξεκινούν κι αλλού καταλήγουν, αυτοϋπονομεύοντας την ίδια τους τη φύση. Ο στόχος του δεν είναι να φιλοτεχνήσει μια ολοκληρωμένη ιστορία αλλά το διαμετρικά αντίθετο: να διαλύσει κάθε αυταπάτη ότι η ιστορία πρέπει να έχει αρχή, μέση και τέλος, να σαμποτάρει κάθε αξία και κανόνα, να ανατρέψει το αναμενόμενο όσο περισσότερο γίνεται και όσο πιο πολλές φορές είναι εφικτό σε λίγες σελίδες, να πείσει ότι το ταξίδι έχει σημασία και όχι ο προορισμός, να σε κάνει να γελάς όχι γι’ αυτό που συνέβη αλλά γι’ αυτό που δεν φανταζόσουν ποτέ ότι μπορεί να συμβεί. Για την επίτευξη του στόχου του συχνά «έμπαινε» και ο ίδιος στις ιστορίες του γκρεμίζοντας τον τέταρτο τοίχο των κόμικς και πιάνοντας κουβέντα με τους αλλόκοτους πρωταγωνιστές του, υπενθυμίζοντας ότι στο ίδιο παράλογο κι απρόβλεπτο σύμπαν που ζουν αυτοί ζούμε κι εμείς. O Edika σπάει τον τέταρτο τοίχο και γίνεται χαρακτήρας των ιστοριών του. Οι χαρακτήρες των ιστοριών του είναι ο ορισμός της αντι-ηρωικής μορφής. Πρόσωπα παραμορφωμένα με πελώριες μύτες και τεράστιες κοιλιές. Γυναίκες με υπερμεγέθη στήθη και μικροσκοπικά μπικίνι που κάνουν στριπτίζ μπροστά στο μωρό τους. Σεξομανείς μύωπες που ερωτοτροπούν δημοσίως με πλαστικές κούκλες. Αναψοκοκκινισμένοι μπανιστιρτζήδες που μεταμορφώνονται σε αποκρουστικά τέρατα με κεραίες και ουρές. Μηχανόβιοι με στολή καλόγριας, ζαρτιέρες και αξύριστες γάμπες. Βαρήκοοι ναυαγοσώστες που αναζητούν συντροφιά στους συζύγους πνιγμένων γυναικών. Κι όλα αυτά σε μια περιρρέουσα πλημμύρα από σωματικά υγρά και άλλες εκκρίσεις, έναν κατακλυσμό από περιττώματα και εμετούς που ξεχειλίζουν από τουαλέτες και εκτοξεύονται από ανθρώπινες οπές. Σε ένα διαρκές αφηγηματικό χάος μιας συνεχούς αστάθειας και ρήξης με την κανονικότητα που απορρίπτει κάθε πρόταγμα, κάθε δίδαγμα και γίνεται αυθάδης και προκλητικός αυτοσκοπός μιας εξεζητημένης «κακογουστιάς». Η αλήθεια είναι ότι ο Edika επιχείρησε κάποιες φορές να ξεφύγει από αυτόν τον λαβύρινθο και να δοκιμάσει την τύχη του σε πιο «κανονικές» ιστορίες, κυρίως επιστημονικής φαντασίας. Σχεδιαστικά τα κατάφερε περίφημα, κάτι που αποδεικνύεται και από τα τερατώδη όντα, τα δικέφαλα πλάσματα και τα τριχωτά θηρία που συχνά εισβάλλουν στα καρέ του. Δεν μπόρεσε όμως ποτέ να προσαρμοστεί στις νόρμες των «κανονικών» αφηγήσεων, με αποτέλεσμα να αφοσιωθεί στα ανορθόδοξα κόμικς του στο Fluide Glacial αλλά και σε άλλα περιοδικά όπως το Pilote και το Psikopat, το οποίο εξέδιδε ο αδελφός του, Paul Karali. Στα γαλλικά κυκλοφόρησαν συνολικά 35 τόμοι με τις ιστορίες του, πολλές εκ των οποίων μεταφράστηκαν στα ελληνικά από τα περιοδικά «Βαβέλ», «Παρά Πέντε» και «Μικρό Παρά Πέντε» και δημοσιεύτηκαν στις συλλογές «Επικίνδυνα Τοπία», «Ουπς!», «Ντούμπι Ντου» και «Μαξ Ρηλάξ» από τις Εκδόσεις Ars Longa. Από αριστερά: «Βαβέλ» #197, Ιανουάριος 2001 | «Μικρό Παρά Πέντε» #10, Νοέμβριος 1986 | «Μικρό Παρά Πέντε» #26, Σεπτέμβριος 1988. Ήταν ίσως ο τελευταίος μιας γενιάς χιουμοριστών όπως ο Reiser (1941-1983), ο Francois Cavanna (1923-2014), ο Georges Wolinski (1934-2015) και ο Marcel Gotlib (1934-2016), που έζησαν το όνειρο του γαλλικού Μάη του ’68 και σαγηνεύτηκαν από την άνευ όρων και ορίων καλλιτεχνική ελευθερία. Τα «διδάγματά» τους κρατά ζωντανά πια ίσως μόνο ο Philippe Vuillemin (γενν. 1960), καθώς πολλά από όσα έκαναν και έδειχναν αυτοί οι δημιουργοί θεωρούνται πια απαράδεκτα, ανεπίτρεπτα, ακατάλληλα, προσβλητικά. Και μάλλον γι’ αυτό ήταν τόσο αστεία. Και το σχετικό link...

«Όταν ξεκινάμε μια ιστορία, απευθυνόμαστε στο παιδί που ήμασταν τότε. Αυτό μας καθοδηγεί. Έτσι όλα γίνονται πιο απλά και ενστικτώδη: προσπαθούμε να ξαναβρούμε το συναίσθημα που είχαμε παλιά», λέει ο κομίστας Ντιντιέ Κονράντ. Και ο Φαμπκαρό (ψευδώνυμο του συγγραφέα Φαμπρίς Καρό) προσθέτει: «Είμαστε στην υπηρεσία ενός κόσμου που μας ξεπερνά. Απλώς προσπαθούμε να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας, σεβόμενοι το σύμπαν του Ουντερζό και του Γκοσινί… Φέρνουμε και τη δική μας μικρή πινελιά, αλλά η αποστολή μας είναι να δημιουργήσουμε έναν πραγματικό Αστερίξ». «Ποια είναι η πινελιά;» ρωτάμε τον κ. Καρό με την επιφυλακτικότητα μιας αφοσιωμένης αναγνώστριας των σαράντα άλμπουμ του Αστερίξ και Οβελίξ, που εξακολουθούν να μας κάνουν να γελάμε πάλι και πάλι. «Σέβομαι πολύ τη δουλειά του Γκοσινί, οπότε νιώθω ότι δεν προσθέτω αρκετά – ίσως όχι όσο θα ήθελα. Αλλά πιστεύω ότι η προσωπική μου σφραγίδα βρίσκεται σε μικρά στοιχεία σουρεαλιστικού χιούμορ. Χρησιμοποιώ πολύ τον Οβελίξ· τον αγαπώ. Οι αναγνώστες μου λένε συχνά ότι φαίνεται πόσο πολύ τον αγαπώ, γιατί εμφανίζεται συχνά και γύρω του υπάρχει πάντα πολύ χιούμορ», απαντά. Ο σκιτσογράφος Ντιντιέ Κονράντ (αριστερά) και ο συγγραφέας Φαμπρίς Καρό μιλούν για τη διαχρονικότητα των χαρακτήρων, τις αξίες της φιλίας, την Ευρώπη. Σε αυτή τη συνέντευξη που παραχώρησαν στην «Κ» οι δύο δημιουργοί του νέου, 41ου άλμπουμ του αχτύπητου γαλατικού διδύμου με τίτλο «Ο Αστερίξ στη Λουζιτανία», συζητάμε διαδικτυακά για την έκδοση που ήδη κυκλοφόρησε στη Γαλλία από τις εκδόσεις Hachette Livres, αλλά αποτελεί είδηση για όλη την Ευρώπη. Ο Φαμπκαρό, που γράφει το σενάριο και στο νέο άλμπουμ, φέρνει πίσω έναν χαρακτήρα από τη Λουζιτανία που είχε εμφανιστεί για λίγο σε μια παλιότερη περιπέτεια του 1971. Ο Κονράντ είναι ο σκιτσογράφος, διάδοχος του Αλμπέρ Ουντερζό, και διασφαλίζει ότι το σύμπαν του Αστερίξ διατηρεί την αναγνωρίσιμη αισθητική του. Για τον Φαμπκαρό, πρόκειται για το δεύτερο άλμπουμ Αστερίξ, μετά τη «Λευκή Ίριδα» το 2023, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία, ενώ για τον Κονράντ είναι το έβδομο. Όλα άρχισαν το 1959, στο μπαλκόνι μιας πολυκατοικίας στο Μπομπινί, στο σπίτι του Αλμπέρ Ουντερζό. Έμεναν μόνο τρεις μήνες μέχρι την κυκλοφορία του πρώτου τεύχους του περιοδικού Pilote, του γαλλικού περιοδικού που έμελλε να γίνει ιστορικό. Οι δύο ιδρυτές του περιοδικού, οι δημιουργοί Ρενέ Γκοσινί και Αλμπέρ Ουντερζό, είχαν μεγάλο άγχος: έπρεπε να δημιουργήσουν μια σειρά κόμικς εμπνευσμένη από τη γαλλική κουλτούρα, εντελώς πρωτότυπη, συνδυάζοντας χιούμορ, περιπέτεια και πολιτιστικά στοιχεία, σε μια εποχή που τα έντυπα με σκίτσα θεωρούνταν κυρίως παιδική ψυχαγωγία. Για να βρουν τους ήρωές τους, εξέτασαν ολόκληρη την Ιστορία της Γαλλίας. Και ξαφνικά σταμάτησαν στην περίοδο των Γαλατών. Ο Αστερίξ έκανε την πρώτη του εμφάνιση στις 29 Οκτωβρίου 1959 στο περιοδικό Pilote. Οι «Περιπέτειες του Αστερίξ του Γαλάτη» έγιναν θρυλικές και η επιτυχία της σειράς συνεχίστηκε για περισσότερα από 60 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα, ο Αστερίξ και ο Οβελίξ, συχνά παρέα με τον τετράποδο Ιντεφίξ, έχουν επισκεφθεί περισσότερες από δεκαπέντε χώρες, ταξιδεύοντας με τα πόδια, με άμαξα, καμήλα, ιπτάμενο χαλί ή γαλέρα. Μέσα από τα ταξίδια, έμαθαν και νέες συνήθειες – όπως το πετάνκ στη Μασσαλία ή ο χορός με τους νομάδες στην Ισπανία. Και τώρα επισκέπτονται τη Λουζιτανία, μια ρωμαϊκή επαρχία που βρισκόταν κατά κύριο λόγο στη σημερινή Πορτογαλία. «Στη ουσία, όλα όσα συμβαίνουν στον Αστερίξ διαδραματίζονται στην αρχαιότητα, αλλά η εποχή είναι απλώς το πλαίσιο. Στην πραγματικότητα, είναι η αφορμή για να μιλήσουμε για τον σύγχρονο κόσμο μας. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο Αστερίξ προσαρμόζεται πάντα στην εποχή μας. Δεν γερνάει· ανανεώνεται», σχολιάζουν οι δύο δημιουργοί όταν αναφερόμαστε στην τεράστια προσμονή που γεννάει κάθε νέα ιστορία του Αστερίξ και του Οβελίξ. Με πάνω από 400 εκατομμύρια αντίτυπα πωληθέντα σε 130 γλώσσες και διαλέκτους, οι περιπέτειες του Αστερίξ, που γιόρτασε τα 65 χρόνια του το 2024, θεωρούνται, σύμφωνα με τον γαλλικό εκδοτικό οίκο, η μεγαλύτερη επιτυχία των κόμικς σε παγκόσμιο επίπεδο. Το τεύχος «Ο Αστερίξ στη Λουζιτανία» θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Μαμούθ Comix. «Είναι δύσκολο να το εξηγήσω», παρατηρεί ο σκιτσογράφος του άλμπουμ, «αλλά αν κοιτάξουμε τις πωλήσεις, βλέπουμε ότι οι Ευρωπαίοι βρίσκουν κοινά στοιχεία στην ανάγνωση του Αστερίξ. Στις ΗΠΑ όχι τόσο. Ίσως υπάρχει και ένας κοινός πολιτιστικός δεσμός, ίσως η κοινή αρχαία μεσογειακή ιστορία». «Ίσως όμως και να είναι σύμβολο αντίστασης, αλλά όχι κατάκτησης ή κυριαρχίας», προσθέτει ο σεναριογράφος. «Υπάρχει πάντα ένα υπόβαθρο φιλίας, συμφιλίωσης, αποδοχής μεταξύ των λαών. Υπάρχει ένα καθολικό στοιχείο, που μπορεί να θεωρηθεί αντίσταση σε οποιαδήποτε μορφή καταπίεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ή και στην Ευρώπη, που τώρα γίνεται και αυτή όλο και πιο αυταρχική». Πιστεύετε ότι κάθε γενιά γελάει με τα ίδια πράγματα, και αν όχι, γιατί ο Αστερίξ είναι διαχρονικός, ρωτάμε και τους δύο. «Όχι, δεν γελάει με τα ίδια πράγματα η κάθε γενιά. Αλλά το χιούμορ του Γκοσινί έχει ένα πλεονέκτημα: επειδή είναι καλοπροαίρετο, αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι ειρωνικό ή κακόβουλο· είναι χιούμορ που ενώνει, όχι που διχάζει. Αυτό δημιουργεί πιστούς αναγνώστες που θέλουν να επιστρέφουν ξανά και ξανά», καταλήγουν. Και το σχετικό link...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΛΟΥΚΥ ΛΟΥΚ Πιο κάτω παρουσιάζεται ένας περιεκτικός κατάλογος με όλες τις ιστορίες του Λούκυ Λουκ, οι οποίες δημοσιεύθηκαν κάπου στον κόσμο μέχρι σήμερα. Ο συνολικός αριθμός των ιστοριών ανέρχεται στις 230, εκ των οποίων μόνο οι 135 έχουν δημοσιευθεί στην Ελλάδα. Στον κατάλογο δεν περιλαμβάνονται ιστορίες του Λούκυ Κιντ, του Ράντανπλαν και του Ρόκυ Λουκ. Για κάθε ιστορία δίνονται πληροφορίες για την ελληνική της έκδοση, δηλ. από τις εκδοτικές του Στρατίκη/Ψαρόπουλου και της Μαμούθκομιξ (με μία μόνο εξαίρεση δύο μόνο εξαιρέσεις!). Οι εκδόσεις του Στρατίκη/Ψαρόπουλου, περιλαμβανομένης και της σειράς 16/22, σταμάτησαν πριν την έκδοση της ιστορίας 'Σάρα Μπερνάρ'. Όπου οι πληροφορίες δεν είναι διασταυρωμένες, θα συναντήσετε μερικά ερωτηματικά. Όποιος είναι σε θέση να παρέχει σχετικές πληροφορίες, μπορεί να βοηθήσει ώστε να ενημερώσουμε πλήρως τον κατάλογο. (κάποιες μικρολεπτομέρειες που λείπουν σχετικά με τις εκδόσεις του Στρατίκη/Ψαρόπουλου θα τις συμπληρώσω όταν ξεθάψω τα σχετικά τεύχη από το αρχείο της συλλογής.) Ο κατάλογος παρουσιάζει και την αρίθμηση των σελίδων του Morris στις πρώτες του ιστορίες, η οποία συνεχίζεται μέχρι και την ιστορία 'Ο Δικαστής' (σύνολο 566 σελίδες + 20). Ακολούθως, η κάθε ιστορία έχει τη δική της αρίθμηση ξεκινώντας από το 1. Εξαίρεση της αρχικής αρίθμησης, αποτελεί η πρώτη ιστορία 'Αριζόνα 1880', της οποίας η αρίθμηση των σελίδων της (1-20) δεν συνεχίζεται στη δεύτερη ιστορία. Σαρώσεις για τις γερμανικές ιστορίες (αύξων αριθμοί 121 μέχρι 193 στον κατάλογο πιο κάτω) μπορείτε να βρείτε εδώ (ευχαριστούμε constantinople!). Συνοπτικός κατάλογος των αδημοσίευτων ιστοριών του Λούκυ Λουκ στην Ελλάδα παρουσιάζεται εδώ, όπου μπορείτε να βρείτε και τις σχετικές σαρώσεις. Ο κατάλογος παρουσιάζεται στις πιο κάτω καταχωρήσεις χωρισμένος σε χρονολογικές περιόδους (το σύστημα δεν δεχόταν ολόκληρο τον κατάλογο σε μία μόνο καταχώρηση, φαντάζομαι λόγω μεγέθους).

Μια μισοτελειωμένη ιστορία του Αστερίξ, του αγαπημένου ηρώα κόμικ, ανακαλύφθηκε σ’ ένα σωρό από παλιά χειρόγραφα. Αυτή αναμένεται να είναι η βάση για το νέο κεφάλαιο των περιπετειών του Γαλάτη, 40 χρόνια μετά από το θάνατο του δημιουργού του. Φήμες κυκλοφορούσαν εδώ και πολλά χρόνια πως ο Ρενέ Γκοσινί είχε φτιάξει κάποια κομμάτια της ιστορίας «Ο Αστερίξ στο Τσίρκο» προτού αφήσει την τελευταία πνοή του το 1977 σε ηλικία 51 ετών από ανακοπή καρδιάς. Η κόρη του Αν αποκάλυψε πως μεταξύ των χειρογράφων του ανακάλυψε περίπου 20 σελίδες που θα αποτελούσαν τον «πυρήνα» του – τότε – 26ου βιβλίου του Αστερίξ. Ανέφερε πως θα είναι «μια θαυμάσια περιπέτεια» να μπορέσουν να το ολοκληρώσουν και να το εκδώσουν. Η Αν Γκοσινί, 53 χρόνων πλέον, πρόσθεσε ότι η προσπάθεια ανακατασκευής της ιστορίας του «Αστερίξ στο Τσίρκο» από τις σημειώσεις του πατέρα της θα είναι δύσκολο έργο. Όπως είπε στο γερμανικό περιοδικό «Der Spiegel»: «θα χρειαστεί ένας μεγάλος αριθμός ατόμων που θα πρέπει να κάτσει μαζί στο ίδιο τραπέζι και να βυθιστεί στην ιστορία και να προσπαθήσει ν’ ανακαλύψει τη “φωνή” του πατέρα μου. Μοιάζει σαν να είναι ένας πίνακας του Γκόγια με μια τρύπα στη μέση». Οι περιπέτειες του Αστερίξ, του γενναίου πολεμιστή του τελευταίου ελεύθερου χωριού στη Γαλατία από το ζυγό των Ρωμαίων εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 1959 στο κόμικ «Pilote», με τα σκίτσα ν’ ανήκουν στον παλιό φίλο και συνεργάτη του Γκοσινί Αλμπέρ Ουντερζό. Σε μια έρευνα μεταξύ των Γάλλων αναγνωστών τα βιβλία του Αστερίξ βρέθηκαν στην κορυφαία 25άδα τίτλων του περασμένου αιώνα. Τα λογοπαίγνια του Γκοσινί, το ιδιαίτερο χιούμορ και το γέλιο που προκαλούν χαρακτήρες όπως ο Οβελίξ κι ο Κακοφωνίξ, έκαναν το κόμικ παγκόσμια επιτυχία. Το 1967 το 10ο βιβλίο της σειράς πούλησε 1,2 εκατομμύρια αντίτυπα μονάχα στις δύο πρώτες μέρες από την κυκλοφορία του. Μετά από το θάνατο του Γκοσινί, ο Ουντερζό ανέλαβε και τους διαλόγους και συνέχισε να παράγει νέες ιστορίες. Από το 2013 τα βιβλία τα γράφουν ο Ζαν-Ιβ Φερί σε σχέδια του Ντιντιέ Κονράντ. Η τελευταία έκδοση – την Πέμπτη (21/10) – θα είναι η 39η του saga του Αστερίξ. Και το σχετικό link...

Άρθρο για τα 70 χρόνια από την πρώτη εμφάνιση του φτωχού και μόνου καουμπόυ. Από το τεύχος #76 Αφιέρωμα στο χαρακτήρα. Αφιέρωμα στο Morris Αφιέρωμα στον Goscinny Και μια εξαιρετική μελέτη σχετικά με όλες τις ιστορίες του Λούκυ Λουκ.

Με το έργο του ο Αλμπέρ Ουντερζό έκανε εκατομμύρια ανθρώπους να γελάσουν, να ενδιαφερθούν για την Ιστορία και τον παγκόσμιο πολιτισμό και πάνω απ’ όλα να ζηλέψουν τους ανυπότακτους και αδούλωτους Γαλάτες. Ο Αστερίξ είναι αναμφίβολα ο πιο δημοφιλής χαρακτήρας των ευρωπαϊκών κόμικς και ένας από τους πιο γνωστούς ήρωες της ένατης τέχνης παγκοσμίως. Η ιδέα για τον βραχύσωμο Γαλάτη ξεπήδησε από την οργιώδη φαντασία του Ρενέ Γκοσινί, αλλά για την εικόνα του ήταν αποκλειστικά υπεύθυνος ο Αλμπέρ Ουντερζό. Οι Γκοσινί και Ουντερζό το 1975 Η συνεργασία των δύο εμβληματικών δημιουργών ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και ένα από τα πρώτα αποτελέσματά της ήταν ο Ινδιάνος Ούμπα-Πα, ένας χαρακτήρας που μπορεί να μη γνώρισε την επιτυχία που είχαν όσοι ακολούθησαν αλλά έμαθε τους δυο καλλιτέχνες να δουλεύουν μαζί, να μοιράζονται ιδέες, να πειραματίζονται, να τολμούν. Το 1959 ανέλαβαν από κοινού τις τύχες του περιοδικού Pilote με κόμικς που δεν απευθύνονταν σε μικρούς αναγνώστες αλλά σε μεγαλύτερα παιδιά, εφήβους, ακόμα και ενηλίκους. Ο Γκοσινί ανέλαβε τη συνολική επιμέλεια και ο Ουντερζό την καλλιτεχνική διεύθυνση. Παρά τον φόρτο της έκδοσης ενός περιοδικού και του συντονισμού πλειάδας σπουδαίων δημιουργών, οι δυο φίλοι δεν σταμάτησαν να συνεργάζονται και σύντομα παρουσίασαν την πρώτη τους μεγάλη επιτυχία, μια χιουμοριστική σειρά με Γαλάτες πρωταγωνιστές στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Αστερίξ, ο Οβελίξ και όλοι οι παράξενοι, ανυπότακτοι και καλοφαγάδες Γαλάτες, που βάζουν πάνω απ’ όλα την ελευθερία τους κόντρα σε έναν πάνοπλο στρατό κατακτητών, κέρδισαν αμέσως τις εντυπώσεις του κοινού. Η πρώτη ιστορία με τίτλο «Αστερίξ ο Γαλάτης», που συγκεντρώθηκε σε ενιαίο άλμπουμ το 1961, άνοιξε τον δρόμο για μια ξέφρενη πορεία, τόσο δημιουργικά για τους δυο καλλιτέχνες όσο και εκδοτικά. Οι Γκοσινί και Ουντερζό εξηγούν πώς συνέλαβαν την ιδέα για τον Αστερίξ (1962) Οι Γκοσινί και Ουντερζό, μέχρι τον θάνατο του πρώτου το 1977 σε ηλικία 51 ετών, φιλοτέχνησαν 24 ιστορίες με πιο γνωστές τις: «Αστερίξ και Κλεοπάτρα» (1965), «Ο Αστερίξ Λεγεωνάριος» (1967), «Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς Αγώνες» (1968), «Η Κατοικία των Θεών» (1971), «Ο Μάντης» (1972) κ.ά., που όλες μεταφράστηκαν σε δεκάδες γλώσσες, πούλησαν εκατομμύρια αντίτυπα αλλά, παραδόξως, δεν σημείωσαν μεγάλη επιτυχία στις ΗΠΑ, ίσως λόγω της μεγάλης αμερικανικής παράδοσης στο υπερηρωικό είδος που δεν άφηνε χώρο σε εναλλακτικούς και χιουμοριστικούς ήρωες με πεδίο δράσης τους την Ευρώπη της αρχαιότητας. Από το 1977 και μετά ο Ουντερζό συνέχισε τις ιστορίες του Αστερίξ γράφοντας ο ίδιος τα σενάρια και φυσικά σχεδιάζοντάς τα («Η Μεγάλη Τάφρος», «Η Οδύσσεια του Αστερίξ», «Η Γαλέρα του Οβελίξ» κ.ά.) μέχρι το 2005, όταν και κυκλοφόρησε το «Και ο Ουρανός Έπεσε στο Κεφάλι τους» που ήταν και το τελευταίο άλμπουμ του Αστερίξ με τη συμμετοχή του. Η αλήθεια είναι ότι για τις περισσότερες από αυτές τις ιστορίες η κριτική δεν ήταν ένθερμη καθώς, αν και τα σχέδια παρέμειναν στα υψηλά πρότυπα του παρελθόντος, το χιούμορ ήταν εμφανώς διαφορετικό από αυτό του Γκοσινί και τα σενάρια είχαν όλο και περισσότερες αναφορές στη σύγχρονη ζωή, γεγονός που δεν ικανοποίησε μια μερίδα πιστών οπαδών του Αστερίξ. Αυτό από την άλλη δεν μείωσε σε τίποτα την εμπορική επιτυχία και τις ατέλειωτες επανεκδόσεις και μεταφράσεις. Η πρώτη περιπέτεια (1980) που δημιούργησε ο Ουντερζό μόνος του μετά το θάνατο του Γκοσινί Από το 2013 τις τύχες των Γαλατών ανέλαβαν δυο νέοι Γάλλοι δημιουργοί, οι Jean-Yves Ferri και Didier Conrad, που συνεχίζουν πάνω στα χνάρια των Γκοσινί και Ουντερζό με αρκετή επιτυχία μέχρι σήμερα. Ως προς καθαυτό το σχεδιαστικό μέρος και τη μοναδική δεξιοτεχνία του Ουντερζό, αξίζει να επισημανθεί η σπάνια ικανότητά του να αποδίδει με έναν εξόφθαλμα στερεοτυπικό τρόπο σχεδόν κάθε χαρακτήρα, κάθε κοινωνική ομάδα, κάθε εθνική προέλευση, χωρίς ποτέ να γίνεται προσβλητικός ή να μπορεί να χαρακτηριστεί ρατσιστής. Η πολιτική ορθότητα φυσικά δεν είχε απλωθεί τόσο έντονα, στην τέχνη γενικά και στην τέχνη των κόμικς ειδικότερα όταν ο Ουντερζό ξεκίνησε να σχεδιάζει, αλλά το χιούμορ του ήταν τόσο επιτυχές και οι προθέσεις του τόσο προδήλως αγαθές που θα ήταν υπερβολή να δεχτεί κριτική επειδή παρουσιάζει τον αφελή Οβελίξ ως ευτραφή, τον υπερήλικα Μαθουσαλίξ στα όρια της άνοιας, τους Αιγύπτιους κοντούς και σχεδόν ομοιόμορφους, τους Έλληνες με μεγάλες μύτες, τους Αφρικανούς με φουσκωτά χείλια. Αυτό όμως δεν γίνεται για να χλευαστούν οι άνθρωποι ή οι λαοί αλλά για να γίνουν ταχέως αναγνωρίσιμοι. Άλλωστε όλοι αντιμετωπίζονται από τα ευφυή πενάκια του Ουντερζό με την ίδια διάθεση για χιούμορ. Απόσπασμα από «Το δώρο του Καίσαρα» (1974). Όλες οι ιστορίες του Αστερίξ κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μαμούθ Κόμιξ. Όπως σημειώνει και η Μαριάννα Μίσιου στο εξαιρετικό βιβλίο της για τον Γκοσινί και τις θεωρητικές, ερμηνευτικές και διδακτικές διαστάσεις των κόμικς με τίτλο «Τα Κόμικς από το Περίπτερο στη Σχολική Τάξη – Ξεφυλλίζοντας τον Γκοσινί»: «Εκτός από τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά του κάθε λαού, οι ενδυματολογικές επιλογές και τα χρηστικά αντικείμενα συμβάλλουν στον σχηματισμό της εξωτερικής εμφάνισης του Άλλου που τον διαχωρίζει από το Εγώ. Τα κοινά και συνηθισμένα αντικείμενα του Άλλου είναι αξιοπερίεργα και αλλόκοτα για κάποιον που δεν ανήκει στην κουλτούρα του. Για τον λόγο αυτόν κάθε τέτοιο αντικείμενο επισημαίνει την ετερότητα παραπέμποντας στον χαρακτήρα και τη νοοτροπία του Άλλου. Για παράδειγμα στον Αστερίξ, η ενδυμασία που αποτελείται από προβιές ζώων φοριέται από λαούς που εμφανίζονται ως τραχείς, όπως οι Γότθοι και οι Νορμανδοί. Οι Γότθοι τυλίγονται με μια προβιά, τα πόδια τους είναι γυμνά και κρατούν πελέκια ή ρόπαλα, γεγονός που ενισχύει την εντύπωση της βαρβαρότητας. Οι Νορμανδοί φορούν και αυτοί γιλέκα από προβιά και πίνουν από ανθρώπινα κρανία. Αντίθετα οι Έλληνες φορούν χλαμύδα και κρατούν στις πλάτες τους αμφορείς, οι Γαλάτες ψηλές βράκες και ξίφη, ενώ οι ενδυμασίες των Βρετανών είναι από ύφασμα τουίντ ή καρό, από όπου αναδύεται μια σχετική κομψότητα και συχνά κρατούν ένα φλιτζάνι τσάι». Αυτή η πολυποικιλότητα των εμφανίσεων και των συμπεριφορών βρίσκει την αποθέωσή της όμως στους τρόπους που ο Ουντερζό αποδίδει τα πραγματολογικά στοιχεία, την αρχιτεκτονική, τη ρυμοτομία, ακόμα και τα φαγητά και τα οχήματα και περισσότερο τα στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε λαού. Όπως επισημαίνει η Μαριάννα Μίσιου: «Στα “αντικείμενα” του Άλλου ανήκουν και τα αξιοθέατα που ανακαλύπτουν στα ταξίδια τους οι Γαλάτες πρωταγωνιστές, τα οποία αποτελούν ισχυρά σύμβολα της συλλογικής ταυτότητας. Χάρη στη μεγάλη τους διάδοση, τα μνημεία της πολιτισμικής κληρονομιάς του κάθε λαού είναι παγκοσμίως γνωστά και αναγνωρίζονται εύκολα από τους αναγνώστες κάθε πολιτισμού. Παράλληλα το σύνολο αυτών των αναφορών μαρτυρεί την αναγνώριση της πολιτισμικής ταυτότητας του Άλλου. Για παράδειγμα, όταν ο Αστερίξ και οι φίλοι του φτάνουν στην Αθήνα απολαμβάνουν την Ακρόπολη, τις δωρικές στήλες του Παρθενώνα, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς […] Παρόμοια στη Βρετανία ο Οβελίξ φυλακίζεται στον Πύργο του Λονδίνου, ένα από τα πιο γνωστά ιστορικά κτίρια και ένα από τα σύμβολα του Λονδίνου που κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκε ως κάστρο και ως φυλακή για αριστοκράτες […] Στην Αίγυπτο οι πρωταγωνιστές συναντούν την αρχαία πόλη Λούξορ, τη Σφίγγα και τις πυραμίδες, ενώ στη Γενεύη διέρχονται από το κτίριο των Ηνωμένων Εθνών». Το στίγμα λοιπόν στις ιστορίες των Γκοσινί και Ουντερζό για περίπου δύο δεκαετίες και στο έργο του Ουντερζό μόνου του για τις επόμενες τρεις δεν δίνουν τα αρνητικά στερεότυπα, αλλά οι χιουμοριστικές αναπαραστάσεις του Άλλου όπως είναι καταγεγραμμένος, εσφαλμένα ίσως, στη συλλογική μνήμη και γνώση. Οι προθέσεις όμως είναι αγαθές και με γνώμονα το καλοπροαίρετο χιούμορ. Επιπλέον, η δημοκρατικότητα των χιουμοριστικών αναπαραστάσεων από τις οποίες δεν ξεφεύγει κανείς, κι ακόμα περισσότερο οι Γαλάτες πρόγονοι του Ουντερζό που αποδίδονται με το μέγιστο του χιούμορ, αίρει κάθε επιφύλαξη. Το έργο του Ουντερζό ήταν και θα είναι αξεπέραστο για πολλές γενιές αναγνωστών που γνώρισαν μέσω των σχεδίων του και των πανέξυπνων αναχρονισμών του δεκάδες πολιτισμούς και συμπεριφορές, μνημεία και συνήθειες λαών, ιστορικά και πολιτικά γεγονότα. Και πάντα με επίκεντρο την αδάμαστη ψυχή μιας ομάδας ανθρώπων που επιλέγουν να ζήσουν αδούλωτοι απέναντι σε μια πολεμική μηχανή. Ο Ουντερζό, όπως και ο Γκοσινί, ποτέ δεν εξιδανίκευσε τον Αστερίξ και τους συγχωριανούς του. Τους παρουσίασε οξύθυμους, γκαφατζήδες, ευκολόπιστους, δεισιδαίμονες αλλά την κρίσιμη στιγμή μονιασμένους και καθόλου διστακτικούς να πράξουν το αυτονόητο: να υπερασπιστούν τη γη τους κόντρα στον εισβολέα. Όχι μόνο με τα λόγια αλλά και εμπράκτως. Με δικαιολογημένη και επιβεβλημένη βία κόντρα στη βία του ισχυρού. Και το σχετικό link...

Είναι σαν να διαλέγεις ένα τραγούδι από το αγαπημένο σου συγκρότημα. Ή το ομορφότερο χαρακτηριστικό ενός προσώπου που δεν χορταίνεις να κοιτάς. Κι ας μιλάμε εδώ για σκίτσα και χρώματα, για τοπία και φιγούρες, σε ιστορίες μόλις 48 σελίδων: αν γέλασες μαζί τους ως παιδί κάποιο καλοκαιρινό απομεσήμερο, αν ως ενήλικας εντόπισες ιστορικές λεπτομέρειες που σου διέφευγαν, τότε όλες οι περιπέτειες του Αστερίξ μοιάζουν τέλειες σαν τη μύτη της Κλεοπάτρας ή τα μαλλιά της Φραμπάλας. Για τα σενάρια του δαιμόνιου Ρενέ Γκοσινί, που έφυγε από τη ζωή το 1977, έχουν ήδη γραφτεί πολλά. Για την εικονογράφηση που τα συνόδευε σε ένα σπάνιο συνδυασμό αφηγηματικού ρυθμού και σχεδιαστικής απλότητας, αρκεί μια ματιά σε τεύχη όπως «Ο Αστερίξ στην Κορσική», «Η κατοικία των θεών» ή «Οι δάφνες του Καίσαρα». Οι ανθρώπινες φιγούρες αποκαλύπτουν μόνες τους τον κωμικά εκφραστικό τους πλούτο: τόσοι ψαρωμένοι λεγεωνάριοι, ματαιωμένοι πειρατές, αγανακτισμένοι πωλητές αγριογούρουνων, αλλά και κρυόμπλαστροι Βρετανοί, καταφερτζήδες Έλληνες ή μιλιταριστές Γότθοι, δείχνουν καθαρά πόσο δύσκολη αλλά διασκεδαστική υπόθεση είναι το οπτικό χιούμορ. Την περασμένη Τρίτη ο Αλμπέρ Ουντερζό, σχεδιαστής όλων των παραπάνω, συνδημιουργός και τελικά μοναχικός ενορχηστρωτής των περιπετειών του Αστερίξ, πέθανε από καρδιακή προσβολή στο σπίτι του στο Νεϊγί σε ηλικία 93 ετών. «Ήταν πολύ κουρασμένος τις τελευταίες εβδομάδες» έλεγε η μελαγχολική κατακλείδα της ανακοίνωσης του θανάτου του, λες και όλα τα σχέδια μιας ζωής τον είχαν καταπονήσει ανεπανόρθωτα. Η αλήθεια είναι ότι τα πρώτα του χρόνια ως επαγγελματίας της Ένατης Τέχνης είχαν ξενύχτι: «Το να ζεις από τα κόμικς ήταν πολύ δύσκολο εκείνες τις μέρες, έπρεπε λοιπόν να σχεδιάζω έναν αστρονομικό αριθμό σελίδων για να βγει ο μήνας», θυμόταν κάποτε. Μιλούσε για την περίοδο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν είχε εγκαταλείψει τα όνειρα να γίνει κλόουν ή μηχανικός αεροσκαφών σαν τον μεγαλύτερο αδελφό του Μπρούνο και εργαζόταν ως εικονογράφος παιδικών ιστοριών στη Société Parisienne d’Édition, και έπειτα ως κομίστας σε μικρούς εκδοτικούς ή ως «ρεπόρτερ-σχεδιαστής» σε περιοδικά. Στα διαπλαστικά εκείνα χρόνια είχε δημιουργήσει μια παρωδία του Ταρζάν, αλλά και μια ιστορία με πρωταγωνιστές τον παντοδύναμο Άρις Μπακ και τον κοντοπίθαρο Καστανιάκ. Μέχρι που το 1951 στο βελγικό πρακτορείο ειδήσεων International Press γνωρίστηκε με τον Ρενέ Γκοσινί. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο ήρωας με τα ξανθά μουστάκια και ο εύσωμος φίλος του με τις κόκκινες κοτσίδες γεννήθηκαν στο διαμέρισμα του Ουντερζό, ένα βράδυ με πολλά τσιγάρα και ποτήρια παστίς. «Στα πρώτα μου σκίτσα εμφανίστηκε ένας χαρακτήρας ψηλός, ταιριαστός με τη διαδεδομένη εικόνα των Γαλατών. Τότε ο Ρενέ μου έβαλε την ιδέα ενός ήρωα μικρόσωμου, αδύναμου, όχι οπωσδήποτε ευφυούς και όμορφου, αλλά πάντως ξύπνιου και επιτήδειου, κόντρα στα πρότυπα που ήθελαν πρωταγωνιστές με τους οποίους να ταυτίζονται τα παιδιά», έγραφε ο Ουντερζό στα απομνημονεύματά του. Κάπως έτσι ο Αστερίξ ο Γαλάτης έκανε το ντεμπούτο του στο περιοδικό Pilote στις 29 Οκτωβρίου του 1959. Η πρώτη ομώνυμη ιστορία του κυκλοφόρησε αυτοτελώς το 1961 από την Dargaud, ενώ σειρά είχαν το «Χρυσό δρεπάνι» και ο «Αστερίξ στους Γότθους». Γκοσινί και Ουντερζό είχαν ήδη συνεργαστεί στις περιπέτειες του ερυθρόδερμου Ούμπα-Πα, όμως εδώ χτύπησαν μια φλέβα ευρωπαϊκή, παγκόσμια: τα καμώματα των πεισματάρηδων και καβγατζήδων Γαλατών, που υπερασπίζονται το μικρό χωριό τους από τους φουκαράδες λεγεωνάριους του Ιούλιου Καίσαρα, παρουσίαζαν μεταπολεμικά την εικόνα ενός κόσμου, όπου όσες μάχες και αν ξεσπούσαν, στο τέλος δεν υπήρχε ούτε ένας νεκρός. Οι μάχες. Οι περίφημες μάχες μεταξύ μαγικού ζωμού και ρωμαϊκού ιμπεριαλισμού, μια πανδαισία από χρώματα και μπούφλες που ο Ουντερζό εμπνεύστηκε έχοντας διαβάσει ως πιτσιρικάς πολύ Ποπάι. Το σχεδιαστικό του στυλ θα εντασσόταν κατόπιν στην «καθαρή γραμμή», τη «ligne claire» των γαλλοβελγικών κόμικς, όμως ο ίδιος θα δήλωνε ότι βασική του επιρροή ήταν ο Γουόλτ Ντίσνεϊ και ταινίες όπως το «Η Χιονάτη και οι επτά νάνοι». Ο Μίκι Μάους επίσης · το 1934 ήταν η χρονιά που κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του Journal de Mickey στη Γαλλία και που οι γονείς τού Ουντερζό, δύο Ιταλοί μετανάστες εγκατεστημένοι στα προάστια του Παρισιού, πήραν επιτέλους τη γαλλική υπηκοότητα. Η καταγωγή του μικρού Ουντερζό έκανε τους συμμαθητές του να τον φωνάζουν πειρακτικά «μακαρονά» και τον ίδιο να επιμένει ότι δεν τον λένε Αλμπέρτο αλλά Αλμπέρ. Όσο ο πατέρας του εργαζόταν ως ξυλουργός, η μητέρα του έδινε σε εκείνον και στα αδέλφια του λευκά χαρτιά και μολύβια για να περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους. Ο Αλμπέρ φαντάστηκε τις πρώτες του ιστορίες επηρεασμένος και πάλι από τον αδελφό του Μπρούνο, που προσπαθούσε να γλιτώσει από τους ναζί στην κατεχόμενη Γαλλία. Το πιο εντυπωσιακό από όλα; Είχε γεννηθεί με έξι δάχτυλα σε κάθε χέρι και αχρωματοψία. Το πρώτο διορθώθηκε με επέμβαση. Το δεύτερο με πολλές ετικέτες κολλημένες στους μαρκαδόρους του. Σε μια συνέντευξη του 2015 έλεγε ότι λίγο μετά την κυκλοφορία του πρώτου Αστερίξ είχε ρωτήσει ένα ψηλομύτικο στέλεχος της Dargaud γιατί δεν προωθεί αρκετά το καινούργιο κόμικ. «Όταν φτάσετε τις 30.000 αντίτυπα θα το σκεφθούμε», ήταν η απάντηση. Δεκαετίες αργότερα, τα συνολικά 38 τεύχη του Αστερίξ έχουν μεταφραστεί σε περίπου 110 γλώσσες και διαλέκτους έχοντας πουλήσει σχεδόν 370 εκατομμύρια αντίτυπα. Στην Ελλάδα ήρθαν στα τέλη του ’60 από τις εκδόσεις «Σπανός», «Ψαρόπουλος» και «Μαμούθ Comix», σε μεταφράσεις του Κώστα Ταχτσή, του Αργύρη Χιόνη, της Ειρήνης Μαραντέι. Η διεθνής εκδοτική τους ιστορία δεν ήταν μόνο ρόδινη: κάτοχος μιας έπαυλης και μια συλλογής από Φεράρι, χρισμένος Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής, ο Ουντερζό θα έφτανε στα δικαστήρια με την κόρη του Σιλβί το 2014 εξαιτίας της απόφασης να πουλήσει τα πνευματικά δικαιώματα του Αστερίξ στην Hachette. Από το 2011 την αφήγηση και τον σχεδιασμό του κόμικ έχουν αναλάβει οι Ζαν-Ιβ Φερί και Ντιντιέ Κονράντ. Τα τελευταία χρόνια ο Ουντερζό δεν ήταν απλώς «πολύ κουρασμένος» · ήταν ανήμπορος να σχεδιάσει έστω μια μικρή αφιέρωση. Τα γραπτά μένουν όμως, έτσι δεν λέμε; Τα σκίτσα και τα χρώματα ομοίως. Και στο τελευταίο καρέ θα στήνεται πάντα ένα γενναίο τσιμπούσι: οι Γαλάτες θα αγκαλιάζονται χωρίς να φοβούνται τίποτα και οι Ρωμαίοι θα μετράνε μπούφλες και αστράκια. Και το σχετικό link...

Ο Αλμπέρ Ουντερζό, ο οποίος έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών από καρδιακή προσβολή, υπήρξε ο τρίτος πιο πολυμεταφρασμένος δημιουργός κόμικς μετά τον Γκοσινί και τον Ερζέ. Θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους δημιουργούς των γαλλοβελγικών κόμικς, με μεγάλη επίδραση στις μεταγενέστερες γενιές. Παιδί Ιταλών μεταναστών, γεννήθηκε στις 25 Απριλίου του 1927 στο Φιμ της Μαρν. Ήδη από το νηπιαγωγείο γέμιζε τα τετράδιά του με σκίτσα. Το 1942 ο αδελφός του Μπρούνο έφυγε για τη Βρετάνη και του ζήτησε να τον συνοδεύσει στο Λε Βιγιάζ. Παρότι του άρεσε η περιοχή, ο πόλεμος τον ανάγκασε να επιστρέψει στο Παρίσι. Κατά την απελευθέρωση εργάστηκε ως σκιτσογράφος σε περιοδικά. Μετά την επιστροφή του από το στρατό το 1947, συνεργάστηκε ως γελοιογράφος με δύο πρακτορεία Τύπου. Παράλληλα άρχισε να εργάζεται σε μια εταιρεία παραγωγής κινουμένων σχεδίων με στόχο να γίνει όπως έλεγε «ο Γάλλος Ντίσνεϋ». Η πρώτη προσωπική δουλειά του Ουντερζό ήταν το «Flamberge, gentilhomme gasconne», μια κόμικ περιπέτεια που δημοσιεύτηκε μεταξύ 1945 και 1946. Ακολούθησαν τα επίσης «Clopinard» (1946) και «Belloy» (1948). Για το τελευταίο, από το 1950 κι έπειτα συνεργάστηκε με τον σεναριογράφο Ζαν-Μισέλ Σαρλιέ. Με τον Ρενέ Γκοσινί γνωρίστηκαν τον χειμώνα του 1951 στο Παρίσι και γρήγορα άρχισαν να δουλεύουν μαζί για ένα βελγικό έντυπο. Ο πρώτος σημαντικός κοινός τους τίτλος είναι το «Ιωάννης Πιστολέ» (1952), ένα κόμικ με πειρατές. Το 1958 δημιούργησαν το «Ούμπα-πα», τον πρόδρομο του Αστερίξ. Παρότι βραχύβια, αυτή η κωμική σειρά με πρωταγωνιστές έναν ρωμαλέο Ινδιάνο και τον Γάλλο φίλο του, θεωρείται πλέον ένα από τα αριστουργήματα του διδύμου Γκοσινί-Ουντερζό. Το 1956 ο Ουντερζό μαζί με τον Γκοσινί, τον Σαρλιέ και τον Ζαν Εμπράρντ, δημιούργησαν τις εταιρίες Edipresse (πρακτορείο Τύπου) και της Edifrance (διαφημιστικό πρακτορείο), οι οποίες τους έδωσαν την ευκαιρία για ελεύθερη δημιουργία και έκφραση. Το 1959 ο Γκοσινί ήταν μεταξύ των συνιδρυτών του περιοδικού νεανικού περιοδικού «Pilote» το οποίο είχε τεράστια επιτυχία, μόλις την πρώτη μέρα κυκλοφορίας της πούλησε 300.000 αντίτυπα. Ο αρχισυντάκτης Φρανσουά Κλωτώ προσπαθώντας να αντισταθεί στην κυριαρχία των βελγικών σειρών «Τεντέν» και «Σπιρού» θέλησε να προωθήσει μια συγκεκριμένη εικόνα της Γαλλίας. Για το λόγο αυτό ο Γκοσινί και ο Ουντερζό αναζήτησαν έμπνευση από τη γαλλική ιστορία. Κάπως έτσι αποφάσισαν να ασχοληθούν με τη ρωμαϊκή κατοχή της Γαλατίας. Αρχικά, ο Ουντερζό είχε στο μυαλό του έναν Αστερίξ ψηλό και μυώδη, αλλά τελικά επικράτησε η ιδέα του Γκοσινί. Στις 29 Οκτωβρίου 1959, στο πρώτο τεύχος του «Pilote», έκαναν την εμφάνισή τους οι δύο εναρκτήριες σελίδες της σειράς. Μέσα στις δεκαετίες που ακολούθησαν γνώρισε τεράστια παγκόσμια απήχηση. Το 1959 έκανε επίσης ντεμπούτο το «Τανγκύ και Λαβεντύρ» σε σενάριο του Σαρλιέ και σχέδια του Ουντερζό. Σε αντίθεση με το γνωστότερο καρτουνίστικο στυλ του, εδώ ο Ουντερζό σχεδιάζει μια ρεαλιστική περιπέτεια με ήρωες δύο πιλότους της Γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας. Παρά το σοβινιστικό πνεύμα που τη διακατέχει, τα σενάρια του Σαρλιέ και το σχέδιο του Ουντερζό κάνουν το Τανγκύ και Λαβερντύρ μια από τις κλασικές σειρές περιπέτειας των γαλλόφωνων κόμικς. Ο Ουντερζό με τον Γκοσινί συνέχισαν να εργάζονται μαζί ή ξεχωριστά μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 1977, όταν πάνω σε ένα τεστ κοπώσεως ο Ρενέ Γκοσινί άφησε την τελευταία του πνοή από καρδιακή ανακοπή σε ηλικία 51 χρόνων. Ο Ουντερζό από τότε ανέλαβε μόνος του τις περιπέτειες του Γάλλου ήρωα και δημιούργησε τις Éditions Albert René. Συνέχισε να δημιουργεί μέχρι το 2011 όταν αποσύρθηκε από τη σκιτσογραφία, αφήνοντας ως συνεχιστές του έργου του τον Ζαν-Υβ Φερί (κείμενα) και τον Ντιντιέ Κονράντ (σχέδιο). Η επιτυχία της σειράς 34 τόμων του «Αστερίξ και Οβελίξ» υπήρξε τόσο μεγάλη (325 εκατομμύρια αντίτυπα έχουν πουληθεί μέχρι σήμερα) ώστε οδήγησε στην προσαρμογή αρκετών βιβλίων σε 12 ταινίες: οκτώ κινουμένων σχεδίων και τέσσερις με ζωντανούς ηθοποιούς. Υπάρχει επίσης μια σειρά από παιχνίδια βασισμένα στους χαρακτήρες, και ένα θεματικό πάρκο κοντά στο Παρίσι, το Parc Αστερίξ, που είναι βασισμένο γύρω από τη σειρά. Και το σχετικό link...

Παθιασμένος με το σχέδιο και το σκίτσο από πολύ μικρή ηλικία ήταν ο Αλμπέρ Ουντερζό, ο έτερος μπαμπάς του Αστερίξ, που αποχαιρέτησε τη ζωή στα 93 του χρόνια τρέχοντας να συναντήσει τον φίλο και συνδημιουργό του διάσημου ήρωα και της παρέας του Ρενέ Γκοσινί. Αυτό που αγαπούσε περισσότερο απ’ όλα και τον έκανε να γελά ήταν, όπως συχνά ομολογούσε, να σχεδιάζει χαρακτήρες με μεγάλες μύτες. Από τους σημαντικότερους και πλέον αναγνωρισμένους και επιδραστικούς δημιουργούς κόμικ, μεγάλος θαυμαστής του Ντίσνεϊ, που ήθελε να του μοιάσει, ο Ουντερζό γεννήθηκε στο Φιμ του Νομού Μαρν, σε μια οικογένεια με ιταλική καταγωγή και τέσσερα παιδιά. Μάλιστα, ο μεγάλος του αδελφός ήταν εκείνος που τον ενθάρρυνε να πάει στο Παρίσι και να επιδιώξει να ασχοληθεί με τα κόμικ. Η συνάντηση με τον Γκοσινί Το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρίσκει τον Ουντερζό να εργάζεται σε μια εταιρεία παραγωγής κινουμένων σχεδίων, ενώ η κομβική συνάντηση με τον Γκοσινί συμβαίνει το 1959. Ήταν η χρονιά που το περιοδικό «Pilote» αναζητούσε να λανσάρει μια διαφορετική εικόνα της Γαλλίας ως απάντηση στη βελγική κυριαρχία των σειρών κόμικ Τεντέν και Σπιρού. Οι Γκοσινί και Ουντερζό εμπνέονται από τη γαλλική Ιστορία και την περίοδο της ρωμαϊκής κατοχής της Γαλατίας και γεννιέται η πρώτη ιστορία της σειράς που έμελλε να θριαμβεύσει στο πέρασμα των χρόνων. Όταν ρωτούσαν συχνά τον Ουντερζό για το πώς έφτασε η σειρά να γίνει τόσο λαοφιλής, απαντούσε πως κανένας από τους δύο, ούτε ο ίδιος ούτε ο Γκοσινί, είχε συνειδητοποιήσει την επιτυχία αυτού που έκαναν. Μέχρι που μια μέρα, όπως αφηγούνταν χαριτολογώντας, "εκεί που έκανα βόλτες, άκουσα έναν τύπο να φωνάζει στον σκύλο του 'Αστερίξ, έλα δω'”! Ήδη γνωστοί από τις αρχές του 1950, οι Γκοσινί και Ουντερζό συνεργάζονται για πρώτη φορά στη δημιουργία ενός χιουμοριστικού κόμικ με πειρατές και τον τίτλο «Ιωάννης Πιστολέ». Προς το τέλος της δεκαετίας δημιουργούν μια κωμική σειρά με τον τίτλο «Ούμπα-πα» και πρωταγωνιστές έναν ρωμαλέο Ινδιάνο και τον Γάλλο φίλο του, που από πολλούς θεωρείται πρόδρομος των περιπετειών του Αστερίξ. Το 1961 η πρώτη ιστορία του Αστερίξ συγκεντρώνεται σε ένα άλμπουμ, που κυκλοφορεί σε 6.000 αντίτυπα, αλλά πολύ γρήγορα η σειρά αρχίζει να γίνεται δημοφιλής και οι πωλήσεις να αυξάνονται. «Το χρυσό δρεπάνι» πούλησε 15.000 αντίτυπα, το «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι» 30.000 και το «Ο Αστερίξ στους Βρετανούς» έφτασε τα 600.000. Η σειρά έγινε τόσο αγαπητή, που το 1965 το περιοδικό «Pilote» υιοθέτησε τον υπότιτλο «Το περιοδικό του Αστερίξ και του Οβελίξ». «Γελούσαμε πολύ» Μπορεί ο Γκοσινί να ήταν ο σεναριογράφος της διάσημης σειράς και να όριζε την πλοκή, όμως η συμμετοχή του Ουντερζό στην επιτυχία της σειράς ήταν καθοριστική, καθώς το σχέδιό του έγινε σημείο αναφοράς. Ο ίδιος ο Ουντερζό δεν έκρυβε πως τα κείμενα και οι ιστορίες του Γκοσινί τον έκαναν να διασκεδάζει και να γελάει πολύ. «Γελούσαμε πολύ όταν δουλεύαμε» συνήθιζε να λέει, εξηγώντας μάλιστα πως αν δεν γελούσε στο άκουσμα μιας ιστορίας, ο Γκοσινί αγχωνόταν. Οι δυο τους συνεργάστηκαν για 26 ολόκληρα χρόνια, έως και το 1977, οπότε ο Γκοσινί πέθανε από ανακοπή κατά τη διάρκεια τεστ κοπώσεως. Ο Ουντερζό συνέχισε μόνος του τη σειρά γράφοντας και σχεδιάζοντας εννέα άλμπουμ που συνέχισαν να σημειώνουν μεγάλη επιτυχία. Το «Και ο ουρανός έπεσε στα κεφάλια τους» πούλησε στη Γαλλία περίπου 1.300.000 αντίτυπα, ενώ το «Ο Αστερίξ και η ΛαΤραβιάτα»ξεπέρασε τα 2.000.000. Ο Ουντερζό δεν παρέλειπε να δηλώνει το πόσο του έλειπε ο Γκοσινί και συνέχιζε να δουλεύει έχοντάς τον στη σκέψη του. Η ταύτιση με τη μαχητικότητα των ηρώων Όταν τον ρωτούσαν πού απέδιδε ο ίδιος την επιτυχία της σειράς, εξηγούσε πως ο Αστερίξ και η παρέα του αντιπροσωπεύουν την αντίσταση στον κατακτητή και οι αναγνώστες μπορούν να ταυτιστούν με τους ήρωες και τη μαχητικότητά τους. Ο ίδιος δεν δίστασε σχολιάζοντας, σατιρίζοντας αλλά και τιμώντας διάσημα σύγχρονα πρόσωπα, να τα εντάσσει στις ιστορίες του κόμικ, από τον Ζακ Σιράκ και τον Κερκ Ντάγκλας, έως τον Σον Κόνερι και τους Σταν Λόρελ και Όλιβερ Χάρντι. Έτσι οι Beatles εμφανίζονται ως βάρδοι στο άλμπουμ «Ο Αστερίξ στους Βρετανούς», ενώ ο φοροεισπράκτορας στο άλμπουμ «Ο Αστερίξ και η χύτρα» θυμίζει τον τότε Υπουργό Οικονομικών της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ Ντ' Εστέν. Γκοσινί και Ουντερζό ομολογούσαν πως μέσα από τον Αστερίξ και τις περιπετειώδεις ιστορίες του σατίριζαν κυρίως τους εαυτούς τους και τα γαλλικά κλισέ, αλλά και όσα οι άλλοι θεωρούσαν κλισέ για τους Γάλλους. Το 2011 ο Ουντερζό αποσύρθηκε οριστικά από τον χώρο των κόμικ και τη δημιουργία νέων άλμπουμ ανέλαβαν ο σεναριογράφος Ζαν-Ιβ Φερί και ο σκιτσογράφος Ντιντιέ Κονράντ. Και το σχετικό link...

Από το τεύχος #202

Αναπάντεχο ως επιλογή το θέμα του άρθρου, αλλά και απροσδόκητα ενδιαφέρον, αφού η ζωή του Phillippe Druillet είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα, από ό,τι θα περίμενε κάποιος. Διαβάστε και θα καταλάβετε. Από το τεύχος #41