Η μάχη της τηλεόρασης [Αντωνόπουλος Γιάννης, efsyn.gr, 3/10/2026]

[ramirez]

Εξήντα χρόνια μετά την ίδρυση της ελληνικής δημόσιας τηλεόρασης, η «Πρώτη Μετάδοση» ανασυνθέτει μυθοπλαστικά τα παρασκήνια μιας ταραγμένης περιόδου.

 

 

 

 

Προτού η τηλεόραση γίνει το έπιπλο γύρω από το οποίο συγκεντρώθηκε για δεκαετίες η ελληνική οικογένεια, η έλευσή της υπήρξε ένα δύσκολο εγχείρημα με αβέβαιη κατάληξη. Η «Πρώτη Μετάδοση» του Σπύρου Δερβενιώτη μας μεταφέρει σε εκείνη τη στιγμή, όπου η εικόνα ετοιμαζόταν να εισβάλει για πρώτη φορά στα ελληνικά σπίτια και κανείς δεν μπορούσε ακόμη να προβλέψει πόσο βαθιά θα άλλαζε την ενημέρωση, την ψυχαγωγία, αλλά και την πολιτική κατάσταση εν γένει.

 

Είναι η τρίτη φορά, τα τελευταία χρόνια, που ο Σπύρος Δερβενιώτης κάνει βουτιά στο παρελθόν για να ανασυστήσει μια εποχή τόσο κοντινή μας χρονικά, αλλά και τόσο μακρινή στις νέες γενιές. Το έπραξε με τη βιογραφία του λαϊκού μουσικοσυνθέτη και πατέρα του, Θόδωρου Δερβενιώτη, «Πάρε τα χνάρια που άφησα» (Τόπος, 2024). Το έπραξε και με τη βιογραφία του Θανάση Βέγγου σε κόμικς, στο «ΘΒ – Η γαλέρα της ζωής μου» (Μικρός Ήρως, 2025), σε σχέδια του Θανάση Πέτρου.

 

Αυτή τη φορά, ανατρέχοντας σε βιβλία, απομνημονεύματα και μαρτυρίες, αλλά και πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με ανθρώπους που έζησαν τα γεγονότα, ερευνά σε βάθος αυτή τη σχετικά άγνωστη ιστορία και τη μετατρέπει σε κόμικς, τοποθετώντας τη γέννηση της ελληνικής δημόσιας τηλεόρασης στο εκρηκτικό πολιτικό σκηνικό της δεκαετίας του 1960. Αυτή η μυθιστορηματική εξιστόρηση – την οποία προλογίζει η Ελένη Κυπραίου, η πρώτη παρουσιάστρια της Ελληνικής Τηλεόρασης – λειτουργεί ως παράθυρο στην Ελλάδα των 60s. Και αυτό γιατί η προσπάθεια για τη δημιουργία ενός εθνικού τηλεοπτικού δικτύου εξελίσσεται μέσα σε μια εξαιρετικά ταραγμένη περίοδο: εκλογές «βίας και νοθείας» του 1961, δολοφονία Λαμπράκη, κατάρρευση της κυβέρνησης Καραμανλή (και αυτοεξορία του τελευταίου στο εξωτερικό για 11 ολόκληρα χρόνια), παλατιανές μηχανορραφίες, Αποστασία, Ανένδοτος, Ιουλιανά και, τελικά, η πορεία προς τη δικτατορία του 1967. Με αυτά και μ’ εκείνα, η πρώτη τηλεοπτική εκπομπή πραγματοποιήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1966, μόλις λίγους μήνες πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967.

 

 

 

 

Σελίδα τη σελίδα, σε αυτή την πρωτότυπη έκδοση του Μικρού Ήρωα, παρακολουθούμε τη δραματοποιημένη αφήγηση μιας χώρας που άλλαζε, βαδίζοντας σταθερά – αλλά όχι αναπότρεπτα – προς το σκοτάδι της επταετούς δικτατορίας. Η «Πρώτη Μετάδοση», ζωντανεύοντας μια ολόκληρη εποχή με τα εξαιρετικά χρώματα της Αγγελικής Σαλαμαλίκη, είναι ένα ιστορικοπολιτικό θρίλερ που εκτυλίσσεται στα παρασκήνια. Πρωταγωνιστές του, πραγματικά και αναγνωρίσιμα πρόσωπα των οποίων οι «δυναστείες» εξακολουθούν, διά των απογόνων τους, να παραμένουν στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής: ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο γιος του Ανδρέας, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Κωνσταντίνος Γκλύξμπουργκ και οι γονείς του Παύλος και Φρειδερίκη κ.ο.κ. Παράλληλα, η δράση μας ταξιδεύει από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης στην πρωθυπουργική κατοικία στο Καστρί και από τα ανάκτορα του Τατοΐου στα Χανιά. Όλα ερευνημένα και τεκμηριωμένα μέχρι την τελευταία τους λεπτομέρεια (από τις κάμερες και τις πρώτες τηλεοράσεις, μέχρι τη «δουλειά μυρμηγκιού» ώστε να αποδοθούν με ακρίβεια τα λιγότερο φωτογραφισμένα πρόσωπα της περιόδου ή π.χ. τα γραφεία της εφημερίδας «Ελευθερία»).

 

Εδώ έγκειται και η πρωτοτυπία του συγκεκριμένου έργου, καθώς έχουμε για πρώτη φορά ένα ελληνικό κόμικς που καταπιάνεται με τόση εμβρίθεια και μας ανασυστήνει μια περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, την οποία συνηθίζουμε να αντιμετωπίζουμε σαν παρένθεση, αποκαλώντας την είτε «μετεμφυλιακή» είτε «προδικτατορική» – επιβεβαιώνοντας έτσι ότι στη συλλογική μας μνήμη κατέχει μια θέση στη σκιά τόσο του Εμφυλίου όσο και της δικτατορίας.

 

 

 

 

Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται ο Αναστάσιος Πεπονής, τότε διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας, μαζί με την ομάδα ανθρώπων που προσπάθησε να κάνει πραγματικότητα την ελληνική δημόσια τηλεόραση. Ο Δερβενιώτης παρουσιάζει την προσπάθειά τους ως αγώνα απέναντι σε πολιτικά συμφέροντα, γραφειοκρατικές δυσκολίες, οικονομικούς περιορισμούς και ανταγωνισμούς γύρω από τον έλεγχο ενός νέου και δυνητικά πανίσχυρου μέσου. Ο ίδιος ο δημιουργός έχει εξηγήσει ότι εκείνο που τον τράβηξε στην ιστορία ήταν ακριβώς η αντίληψη της τηλεόρασης ως δημόσιου αγαθού και η μάχη ώστε το νέο μέσο να αποκτήσει δημόσιο χαρακτήρα. Μια μάχη της οποίας η κατάληξη μόνο βέβαιη δεν ήταν, καθώς το νέο εγχείρημα αφενός δεχόταν τα πυρά όλου του πολιτικού φάσματος, αφετέρου εξαρχής διεκδικήθηκε σθεναρά από τα ιδιωτικά συμφέροντα. Στην εξίσωση πρέπει να προστεθεί και η καχυποψία των πανίσχυρων, τότε, εφημερίδων, που φοβούνταν το σπάσιμο του μονοπωλίου της ενημέρωσης.

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η «Πρώτη Μετάδοση» κυκλοφορεί σε μια εποχή όπου η τηλεόραση έχει χάσει το μονοπώλιο της κινούμενης εικόνας από το διαδίκτυο, τις πλατφόρμες streaming και τα κοινωνικά δίκτυα. Μοιάζει λοιπόν παράξενο να επιστρέφουμε σε μια εποχή 60 και 65 χρόνια πίσω, κατά την οποία η άφιξη της τηλεόρασης ισοδυναμούσε με τεχνολογική και κοινωνική επανάσταση. Ακριβώς αυτό όμως θέλει να μας θυμίσει το κόμικς: ότι τα μέσα επικοινωνίας δεν εμφανίζονται ποτέ σε πολιτικό κενό. Ακόμα κι αν η σημερινή τεχνολογία απέχει έτη φωτός από τη δεκαετία του 1960, το ποιος δημιουργεί, ελέγχει και έχει πρόσβαση στα μέσα επικοινωνίας, είναι ερωτήματα που παραμένουν επίκαιρα, ενώ η απάντηση σε αυτά εξακολουθεί να είναι αμιγώς πολιτική.

 

 

 

 

Και το σχετικό link...