«Αιωνοβόρος»: Ξεκίνησε ως φανζίν, έγινε φιλοσοφικό graphic novel [Hulot M., lifo.gr, 20/08/2026]

[ramirez]

Στο πρώτο του εικονογραφημένο βιβλίο ο Χαρίτων Μπεκιάρης μετατρέπει την αλχημεία, τη φύση και τον συμβολισμό σε μια αφήγηση (σχεδόν) χωρίς λόγια.

 

 

 

 

Γλύπτης, εικονογράφος, storyboard και concept artist, ο Χαρίτων Μπεκιάρης κινείται εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες ανάμεσα στις εικαστικές τέχνες και την αφήγηση. Γεννημένος στην Αθήνα το 1980, σπούδασε Γλυπτική στην Αγγλία, στο Camberwell College of Arts και στο Canterbury Christ Church University, απ’ όπου αποφοίτησε με άριστα και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές. Έχει παρουσιάσει ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, έχει δημιουργήσει δημόσια γλυπτά στην Αττική και τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως concept και storyboard artist, έχοντας ως βασικό εκφραστικό του μέσο το σχέδιο. Ο «Αιωνοβόρος», το πρώτο του βιβλίο, συμπυκνώνει όλες αυτές τις διαφορετικές διαδρομές σε μια εικαστική αφήγηση που αντλεί από τη μυθολογία, την αλχημεία και τον φυσικό κόσμο για να μιλήσει για τη ζωή, τον θάνατο και τη μεταμόρφωση.

 

«Τελευταία μου αρέσει να συστήνομαι ως ένας εικαστικός ελβετικός σουγιάς», λέει χαριτολογώντας. «Κατ’ εκπαίδευση είμαι γλύπτης, έχω κάνει μνημεία στην Αττική, συμμετοχές σε εκθέσεις, μια ατομική έκθεση και ασχολούμαι με την εκπαίδευση τόσο της γλυπτικής όσο και σχεδίου, ενώ τουλάχιστον 10 χρόνια τώρα δουλεύω ως concept και storyboard artist. Το αγαπημένο μου μέσο είναι η κοινή γλώσσα των περισσότερων τεχνών, το σχέδιο. Πρακτικά, σχεδιάζω επαγγελματικά κοντά στα 30 χρόνια – αν υπολογίσω και τα μαθητικά μαζί.

 

 

Το εξώφυλλο του graphic novel «Αιωνοβόρος».

 

 

– Ο «Αιωνοβόρος» δεν μοιάζει με ένα κλασικό graphic novel αλλά με ένα εικονογραφημένο φιλοσοφικό ποίημα. Πώς γεννήθηκε αυτή η μορφή;

Όταν ξεκίνησα δεν είχα κάτι συγκεκριμένο στον νου πέρα από αυτό που ξέρω και μου αρέσει να κάνω, να διηγούμαι ιστορίες. Στην περίοδο της καραντίνας σκεφτόμουν έντονα το memento mori, τη λατινική φράση της υπενθύμισης της θνητότητάς μας, που κατά καιρούς έχει γεννήσει καταπληκτικά έργα τέχνης. Ένα βράδυ λοιπόν που πότιζα κάτι γλάστρες, παρατήρησα ένα σαλιγκάρι στον κισσό και παράλληλα με το memento mori γεννήθηκαν στο μυαλό μου οι πρώτες εικόνες, συγκεκριμένα τα τέσσερα πρώτα σχέδια στην παρούσα έκδοση. Από εκεί ξεκίνησε η αφήγηση μιας ιστορίας που προέκυπτε σιγά σιγά. Όταν άρχισε να παίρνει την τελική του μορφή, δεν είχα κάτι στο μυαλό μου, αν θα είναι graphic novel δηλαδή, μια συλλογή αφηγηματικών εικαστικών έργων ή ένα κλασικό κόμικ. Όσο για το «φιλοσοφικό ποίημα», δεν είχα τέτοια πρόθεση, αλλά ναι, το ασπάζομαι ως τέτοιο. Ουσιαστικά, διερευνά θέματα κοινά με τη φιλοσοφία και η απουσία διαλόγων ή οποιασδήποτε περιγραφής πέρα από την εικόνα δημιουργεί ένα αυτόνομο σύμπαν με τους δικούς του αφηγηματικούς κανόνες, όπως και η ποίηση.

 

 

 

 

– Ξεκίνησε ως φανζίν μέσα στην καραντίνα. Τι κράτησες από εκείνη την πρώτη εκδοχή και τι άλλαξε μέχρι τη σημερινή;

Η αρχική μου πρόθεση ήταν όντως να κάνω ένα μικρό δεκαεξασέλιδο φανζίν. Το να συμπυκνώσω όμως την ιστορία σε δώδεκα σχέδια μικρών διαστάσεων κατέστη πρακτικά αδύνατο, όλο και «έτρωγε», όλο και «μεγάλωνε». Τα αρχικά σχέδια της καραντίνας – ας τα λέμε έτσι – κρατήθηκαν όλα. Αυτά είναι τα σχέδια από την αρχή μέχρι τα πρώτα του αετού, καθώς και το κυκλικό τέλος – ότι το πρώτο σχέδιο είναι και η συνέχεια του τελευταίου δηλαδή. Όταν λοιπόν το έπιασα από την αρχή, τότε δημιουργήθηκε όλο το μεσαίο τμήμα, έγινε ομαλότερη η εξιστόρηση, ενώ προστέθηκαν και τα κείμενα.

 

 

 

 

– Γιατί επέλεξες να ξεκινήσεις από την Tabula Smaragdina; Τι σημαίνει για σένα η αλχημεία σήμερα;

Η Tabula Smaragdina, αν και προλογίζει το βιβλίο, ήταν η τελευταία προσθήκη που έκανα. Ήταν όμως μια συνειδητή επιλογή να αρχίσω με αυτή, ένα κείμενο που αφηρημένα προοικονομεί όλη την ιστορία, δίνοντας έναν ερμητικό και αλχημικό τόνο εξαρχής. Στον πυρήνα της αλχημείας υπάρχει η παραδοχή πως τα πάντα γύρω μας είναι κάποια μεταστοιχείωση ενέργειας – του ήλιου συγκεκριμένα. Υπάρχει λοιπόν η χημική ή υλική μεταστοιχείωση, όπως είναι η μετατροπή των κοινών μετάλλων σε χρυσό, που είναι η πιο δημοφιλής ανάγνωση της αλχημείας, αλλά υπάρχει και η νοητική μεταστοιχείωση, αυτή η οποία με απασχολεί στον «Αιωνοβόρο». Είναι η ανύψωση της ανθρώπινης συνείδησης από το υλικό και φθαρτό σε ένα ανώτερο επίπεδο. Καθόλου τυχαία βέβαια, αυτό ως έννοια συναντάται σχεδόν όλες τις θρησκείες, μυθολογίες και παραδόσεις: Νιρβάνα, Βράχμαν, θέωση, Τάο μεταξύ άλλων.

 

 

 

 

– Το βιβλίο περιστρέφεται γύρω από τον θάνατο και την αναγέννηση. Είναι κάτι που σε απασχολούσε εξαρχής ή προέκυψε στην πορεία της δημιουργίας του έργου;

Ωραία λέξη το «περιστρέφεται» εδώ. Αυτή ακριβώς η περιστροφή αντικατοπτρίζεται και στον διπλό ουροβόρο που διάλεξα να βάλω στο εξώφυλλο. Σαφώς, όπως είπα και νωρίτερα, όλο αυτό ξεκίνησε από έναν εικαστικό στοχασμό πάνω στο memento mori, αλλά ως θέμα είναι κάτι που με απασχολούσε και με απασχολεί συνεχώς.

 

 

 

 

– Στο έργο δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου διάλογοι. Πόσο δύσκολο είναι να αφηγηθείς μια ιστορία βασισμένη κυρίως στην εικόνα και στον ρυθμό;

Η διήγηση αποκλειστικά μέσα από εικόνες μού ήρθε απρόσμενα εύκολα, σχεδόν αυτόματα και φυσικά. Από την άλλη, ο ρυθμός ήταν πολύ δυσκολότερο εγχείρημα από ότι νόμιζα αρχικά. Εδώ πρέπει να ευχαριστήσω την πολύ αγαπημένη μου φίλη και συνεργάτιδα Γεωργία Κοτρέτσος για την επιμέλεια και την επιμονή της στην εξεύρεση αυτού του σωστού αφηγηματικού ρυθμού.

 

 

Ο Χαρίτων Μπεκιάρης

 

 

– Πώς δουλεύεις; Γράφεις πρώτα το κείμενο ή σχεδιάζεις πρώτα τις εικόνες;

Η αρχική ορμή μου είναι σχεδόν πάντα εικαστική, σκέφτομαι πιο καθαρά με εικόνες πάντα. Η εικόνα γεννιέται πρώτα, τουλάχιστον στο μυαλό μου, ενώ το κείμενο είναι συνήθως αφηρημένες έννοιες που αν και ξέρω απόλυτα τι θέλω να πω, αν δεν κάτσω να συγκεντρωθώ, δεν μπορώ να τις οργανώσω ή να τις καταλάβω καλά καλά ο ίδιος. Έτσι και ο «Αιωνοβόρος», γεννήθηκε πρώτα ως σχέδιο και σκόπευα να μην έχει καν κείμενο. Εν τέλει, δοκίμασα ακόμα ένα εκφραστικό μέσο. Από την άλλη, σε ένα άλλο παραμύθι που σχεδιάζω αυτόν τον καιρό, εικόνες και λέξεις δουλεύονται παράλληλα και μάλιστα το γράφω και έμμετρο, ο αθεόφοβος.

 

 

 

 

– Το σχέδιό σου έχει στοιχεία από χαρακτική, μεσαιωνικές ξυλογραφίες αλλά και σύγχρονο κόμικ. Ποιες είναι οι βασικές σου επιρροές;

Πάντα ήμουν περήφανος για τις επιρροές μου, ποτέ δεν προσπάθησα να τις κρύψω. Έτσι νιώθω ακόμα και για τα απευθείας δάνεια που καμιά φορά χρησιμοποιώ. Επίσης δεν διαχωρίζω είδη, αντλώ επιρροές τόσο από την αναγεννησιακή ζωγραφική όσο και από τα μάνγκα. Έχω αντλήσει πολλά σύμβολα από τα καταπληκτικά ζωγραφικά θέματα των μεσαιωνικών εικονογραφημένων χειρογράφων, ενώ εύκολα αναγνωρίζονται επιρροές από τον Ντορέ, τα καταπληκτικά σχέδια ζώων του Ντίρερ, τα χαρακτικά του Ρέμπραντ. Δεν μπορώ να παραλείψω βέβαια τη Nίκολα Χικς που θαυμάζω και ως γλύπτρια και ως σχεδιάστρια. Να μην ξεχάσω τα ασύλληπτα σχέδια του Ντρου Στρούζαν. Είναι βέβαια ο Σέρτζιο Τόπι που, τουλάχιστον στον «Αιωνοβόρο», με έχει εμπνεύσει όσο κανένας άλλος. Είναι επίσης οι Μπιλάλ, Moebius, Mινιόλα, Mίλερ, Κατσούγια Τεράντα και τόσοι άλλοι που σίγουρα ξεχνάω αυτήν τη στιγμή. Το ίδιο ισχύει και για τα κείμενα, θα βρεις ποικίλες αναφορές, από τον «Ερωτόκριτο» μέχρι τον Βέβηλο, τους Χαΐνηδες, τον Μποντλέρ και άλλους.

 

 

 

 

– Στον «Αιωνοβόρο» η φύση δεν λειτουργεί ως σκηνικό αλλά ως πρωταγωνιστής. Τι σε ελκύει σε αυτήν τη σχέση ανθρώπου και φυσικού κόσμου;

Χρησιμοποιώ τη φύση όντως ως πρωταγωνιστή, κάθε ζώο, κάθε μοτίβο είναι και ένα ξεχωριστό σύμβολο. Μεταμορφώσεις, γεννήσεις, θάνατος και αναγέννηση, μετασχηματισμός, όλα είναι στοιχεία που βοηθούν στη διήγηση της ιστορίας. Αυτό που βρίσκω συναρπαστικό είναι πως δεν χρειάζεται να πω τίποτα για να κάνει ο θεατής τη σύνδεση μεταξύ φύσης και ανθρώπου, η μεταφορά λειτουργεί αυτόματα. Όσο κι αν θεωρούμε εαυτούς αποκομμένους από τον φυσικό κόσμο, δεν μπορούμε παρά να προβάλλουμε την ανθρώπινη εμπειρία σε αυτόν.

 

 

 

 

– Γιατί επιλέγεις να αφηγηθείς αυτή την ιστορία μέσα από ζώα και όχι μέσα από ανθρώπινες μορφές;

Έχω παρατηρήσει κάτι που κάνω, ένα μοτίβο συμπεριφοράς μου. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να ζωγραφίζω, κάθε φορά που νιώθω πιεσμένος ή κάτι να μη μου πάει καλά, βρίσκω ηρεμία και χαλαρώνω σχεδιάζοντας ζώα. Έτσι και στην περίοδο της καραντίνας, όλο αυτό ξεκίνησε κάπως έτσι, σχεδόν αυτόματα, δεν ήταν συνειδητή επιλογή.

 

– Κάθε ζώο μοιάζει να κουβαλά μια διαφορετική κατάσταση ύπαρξης ή ένα διαφορετικό ένστικτο. Πώς αποφάσισες ποια ζώα θα εμφανιστούν και τι αντιπροσωπεύουν για σένα;

Ομολογουμένως χρησιμοποίησα τα είδη των ζώων κάπως περίεργα. Τα αρχικά (σαλιγκάρι, φίδι και ψάρι) αναφέρονται άλλωστε σε πιο βασικές και αρχέγονες μορφές της σταδιακής μεταστοιχείωσης. Έπειτα από αυτό το στάδιο ήθελα ένα πουλί και ένα αιλουροειδές: ο αετός και το τζάγκουαρ αποτελούν μια μικρή αναφορά στη μυθολογία και τον πολιτισμό των Αζτέκων που τόσο με γοητεύει. Χρησιμοποίησα επίσης ένα μικρό (ηλιακό) σκαθάρι, δάνειο από την Αίγυπτο, και τον ήλιο ως προσωποποίηση κάθε ενέργειας και του τελικού καταλύτη. Δεν θα ισχυριστώ πως ανακάλυψα τον τροχό ή κάτι τέτοιο εδώ. Χρησιμοποιώ αρκετά αρχετυπικά σύμβολα, σχετικά εύκολα αποκωδικοποιούνται, αν το θέλει κανείς, ακόμα και αν δεν έχει εντρυφήσει στον συμβολισμό. Αν γίνει μια αντιπαραβολή των σχεδίων με το κείμενο και μια αντιστοίχιση, ίσως αυτό γίνει ακόμα πιο εύκολο.

 

 

 

 

– Υπάρχει έντονα η ιδέα της ένωσης των αντιθέτων: αρσενικό και θηλυκό, φως και σκοτάδι, ζωή και θάνατος. Πες μου γι’ αυτό.

Λοιπόν, πέρα από τα σχέδια της ιστορίας, έχω διαλέξει τέσσερα σχέδια που έχω πάρει σχεδόν αυτούσια από την αλχημική και ερμητική φιλοσοφία – όλα συμβολίζουν τους δύο αυτούς αντίθετους πόλους. Πρώτο είναι ο διπλός ουροβόρος του εξωφύλλου και ακολουθούν μια προσωποποίηση του ήλιου (αρσενικό σύμβολο σταθερότητας) και μια προσωποποίηση της σελήνης (θηλυκό σύμβολο δημιουργίας και συνεχούς αναγέννησης). Το τέταρτο είναι εκείνο που απαντά καλύτερα απ’ όσο θα μπορούσα ποτέ εγώ με λόγια σε αυτή την ερώτηση και, σε αντίθεση με τα «λυσάρια» που βρίσκονται στο πίσω μέρος των βιβλίων, αυτό φιγουράρει πρώτο πρώτο και προοικονομεί εικαστικά, ακριβώς όπως και η Tabula Smaragdina. Είναι το κλασικό δέντρο με τα κλαδιά και τις ρίζες, εδώ λίγο πιο «εξελληνισμένο» σε θυμάρι. Συμβολίζει την ένωση των αντιθέτων, την παραδοχή ότι το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο, ότι η τελειότητα προκύπτει από την ένωση των αντίθετων.

 

 

 

 

– Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα φροντισμένο. Πόσο σημαντική είναι για σένα η υλικότητα ενός βιβλίου στην εποχή της ψηφιακής εικόνας;

Όντως, έχει πέσει πολλή αγάπη και φροντίδα στην έκδοση αυτή. Το πάχος του χαρτιού, η υφή του, το τύπωμα, η ραφή, όλα είναι μελετημένα να είναι σε αρμονία με το περιεχόμενο. Και σε αυτό πρέπει να ευχαριστήσω βέβαια τον Ανδρέα Γεωργιάδη για την επιμέλεια της έκδοσης, μιας που με βοήθησε να ταξιδέψω στα αχαρτογράφητα για εμένα νερά των εκδόσεων. Σαφώς η ψηφιακή εποχή έχει κάνει την πρόσβαση στα πάντα πολύ ευκολότερη και άμεση, και το βιβλίο δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Η ανάγνωση όμως ενός βιβλίου δεν είναι μόνο το οπτικό ερέθισμα, είναι και η μυρωδιά της εκτύπωσης, η υφή του χαρτιού, το μηχανικό γύρισμα των σελίδων, οι σημειώσεις που κάποιος μπορεί να γράψει πάνω, μια αφιέρωση, ένα σημάδι από καφέ που χύθηκε στις διακοπές, όλα αυτά που συνθέτουν ένα παλίμψηστο αισθήσεων και αναμνήσεων που χτίζει ο αναγνώστης και κάνουν τη σχέση του με το κάθε βιβλίο ξεχωριστή.

 

 

 

 

– Τι σου επέτρεψε ο «Αιωνοβόρος» να κάνεις που δεν θα μπορούσες σε μια ανάθεση;

Με τις αναθέσεις υπάρχει πάντα μια λεπτή διαχωριστική γραμμή, αυτή μεταξύ δημιουργικής ελευθερίας και κανόνων που πρέπει να σεβαστείς ως εικονογράφος. Πάντα πια ξεκινάω με την παραδοχή πως για να μου έχει ανατεθεί οτιδήποτε, κάτι θα έχει δει ο αναθέτης στη δουλειά μου που ταιριάζει στο όραμά του. Αυτό όμως έρχεται και με κάποιους περιορισμούς στο ύφος, στο θέμα κ.λ.π. Εδώ δεν υπήρξε κανένας τέτοιος περιορισμός, έκανα ακριβώς ό,τι ήθελα, αναλαμβάνοντας και την ευθύνη της δημιουργίας του (αυτο)εκδοτικού οίκου «αἴξ λίμπρις», διαμορφώνοντας ταυτόχρονα και το ύφος του. Μένει να δούμε πού θα οδηγήσει αυτό το εγχείρημα.

 

 

 

 

– Στο βιβλίο η φύση δεν παρουσιάζεται ούτε ειδυλλιακή ούτε σκληρή· απλώς ακολουθεί τους δικούς της νόμους. Είναι αυτός ένας τρόπος να μιλήσεις έμμεσα και για τον άνθρωπο;

Στον «Αιωνοβόρο» μιλάω ξεκάθαρα για τον άνθρωπο, άλλωστε είναι μια αλληγορία, ένα παραμύθι, μια μεταφορά για την ανθρώπινη νοητική μεταστοιχείωση και υπέρβαση, όπως είπα ήδη. Αλλά μιλάω ίσως για μια ιδανική μορφή του ανθρώπου, εναρμονισμένη με τη φύση. Και εδώ είναι που έρχεται μια πολύ άσχημη συνειδητοποίηση. Ενώ, όπως πολύ σωστά λες, η φύση δεν είναι ούτε ειδυλλιακή ούτε σκληρή, δεν μπορώ να ισχυριστώ πια το ίδιο για τον άνθρωπο. Ενώ υπάρχει ο λόγος, η νόηση ώστε να μπορούμε να συζητάμε για τέχνες και φιλοσοφία και έχουμε κάθε δυνατότητα να ζούμε αρμονικά, αντί γι’ αυτό επιλέγουμε σχεδόν συνειδητά να γίνουμε ο ιός του πλανήτη, διαταράσσοντας κάθε ισορροπία με τη φύση και με το ίδιο το είδος μας. Χρησιμοποιώντας τη διατύπωση της ερώτησης, ο «Αιωνοβόρος» μιλά για μια ειδυλλιακή μορφή του ανθρώπου, ενώ στην πραγματικότητα η μορφή του είναι σκληρή.

 

 

 

 

– Αν έπρεπε να διαλέξεις ένα μόνο ζώο που συνοψίζει τον «Αιωνοβόρο», ποιο θα ήταν και γιατί;

Εδώ μάλλον θα δώσω δύο μισές απαντήσεις. Θα διαλέξω τον αετό, και συγκεκριμένα το σχέδιο εκείνο στο οποίο ο αετός τρώει το ψάρι και το φίδι. Για μένα αντικατοπτρίζει ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που ήθελα να πω με τον «Αιωνοβόρο», αλλά εδώ έρχεται η «μισή απάντηση» που είπα πριν, γιατί δεν θα πω ποιο είναι αυτό. Δεν είναι πως είμαι κρυψίνους, είναι πεποίθησή μου όμως να μην προκαταλαμβάνω τον αναγνώστη αποσυμβολοποιώντας τα πάντα. Άλλωστε, ό,τι θέλω να πω το λέω με τα μέσα που επιλέγω κάθε φορά. Η δεύτερη μισή απάντηση αφορά το πλάσμα – δεν είναι εντελώς ζώο – που είναι το προτελευταίο του βιβλίου και προκύπτει από την ένωση ανθρώπου και ζώου. Με αυτό δε το σχέδιο επανέρχομαι σε ένα πολύ αγαπημένο και επαναλαμβανόμενο μοτίβο που κυριαρχεί σχεδόν σε όλη τη δουλειά μου, αυτό των κοινών πορτρέτων. Άνθρωπος και ζώο, έμψυχα τομάρια αδιαχώριστα από τον άνθρωπο που τα φέρει.

 

 

Για παραγγελίες του βιβλίου: aix-libris.com
instagram
haritonbek.com
haritonbek@gmail.com

 

 

 

 

Και το σχετικό link...