Ο αειθαλής και ανεξάντλητος Δον Κιχώτης [Κουκουλάς Γιάννης, efsyn.gr, 14/03/2026]

[ramirez]

Περισσότερα από 400 χρόνια μετά τη συγγραφή του από τον Θερβάντες, ο Δον Κιχώτης παραμένει επίκαιρος και μεταφέρεται σε ακόμη μία πλούσια και ιδιαίτερα σχεδιασμένη κόμικς διασκευή.

 

 

 

 

Δεν θα πάψει ποτέ να θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και του Δυτικού Κανόνα. Και γι’ αυτό δεν θα πάψει επίσης ποτέ να προσαρμόζεται, να διασκευάζεται και να είναι ανοιχτό σε άλλες μορφές τέχνης. Ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες, βιβλίο γραμμένο σε δύο μέρη στις αρχές του 17ου αιώνα, είναι μια σάτιρα της ιπποτικής μυθιστορίας της εποχής. Πρωταγωνιστής είναι ένας ξεπεσμένος επαρχιώτης ευγενής που επηρεασμένος από τις ιστορίες με ιππότες που διαβάζει παθιασμένα, φορά μια παλιά πανοπλία, καβαλά το γέρικο άλογό του και «μεταμορφώνεται» σε ιππότη. Είναι όμως ο μόνος που πείθεται, αυθυποβάλλεται θαρρείς, από την εικόνα του εαυτού του ως ιππότη καθώς όλος ο υπόλοιπος κόσμος τον βλέπει ως έναν γραφικό γεράκο με άγνοια κινδύνου που μπλέκει σε επικίνδυνες καταστάσεις.

 

Τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας συχνά είναι συγκεχυμένα τόσο για τον Δον Κιχώτη όσο και για τους αναγνώστες του, ενώ η λεπτή γραμμή που χωρίζει τη ζωή από το μυθιστόρημα μετατοπίζεται συνεχώς. Μια τέτοια πρώτη ύλη προσφέρεται για διαρκείς επιστροφές, νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, τολμηρές αναπλαισιώσεις και χιουμοριστικές παρωδίες. Αλλά και για «νόμιμες» εικονοποιήσεις. Τέτοια είναι και η εκδοχή των δίδυμων αδελφών Paul και Gaetan Brizzi με τίτλο «Δον Κιχώτης ντε λα Μάντσα» (μετάφραση: Χαρά Σκιαδέλλη, εκδόσεις Οξύ, 198 σελίδες) που έρχεται λίγο μετά την εξίσου εντυπωσιακή προσαρμογή της «Κόλασης» του Δάντη σε κόμικς από τους δύο Γάλλους καλλιτέχνες.

 

 

 

 

Οι πολυβραβευμένοι αδελφοί Brizzi (γενν. 1951) έχουν κατά το παρελθόν εργαστεί για την Disney, έχουν υπογράψει πολλές ταινίες animation κι έχουν προσαρμόσει σε κόμικς έργα του Φερντινάν Σελίν, του Μπορίς Βιάν, του Ονορέ ντε Μπαλζάκ. Στον Δον Κιχώτη επιλέγουν μια έντονα εικαστική ασπρόμαυρη απόδοση με τα μολύβια και τις γραμμοσκιάσεις να κυριαρχούν και να διακόπτονται από λίγες εντυπωσιακές έγχρωμες σελίδες, όπως ίσως θα έβλεπε τα πράγματα μέσα στην έξαψη της παραζάλης του ο θολωμένος από τη φιλοδοξία του, φαντασμένος «ιππότης».

 

 

 

 

Σε αντίθεση με τον «Δον Κιχώτη» του Rob Davis (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Χαραμάδα) για παράδειγμα, που ήταν έγχρωμος στο σύνολό του και κάλυπτε πολύ μεγαλύτερο μέρος της πλοκής του πρωτοτύπου αλλά και με την ελεύθερη ματιά των δημιουργών της έκθεσης και έκδοσης «Lanza en Astillero» σε «κρυφές» πτυχές των περιπετειών του, οι αδελφοί Brizzi προχωρούν σε μια αυστηρή επιλογή αντιπροσωπευτικών επεισοδίων του έργου, τα εικονογραφούν θαυμάσια με έμφαση στις εκφράσεις των προσώπων και τα συνοδεύουν με λιτούς διαλόγους κατά τρόπο που το βιβλίο τους ρέει ομαλά, αλλά μετά την ολοκλήρωσή του σε προσκαλεί ξανά και ξανά για να εντοπίσεις λεπτομέρειες που πέρασαν απαρατήρητες στην πρώτη ανάγνωση. Το σημαντικότερο όμως, είναι η συμπάθεια με την οποία οι Brizzi αντιμετωπίζουν τον εμβληματικό, πια, χαρακτήρα. Δεν τον χλευάζουν ούτε τον γελοιοποιούν. Αντιθέτως, επιχειρούν να τον προσεγγίσουν με ενσυναίσθηση.

 

 

 

 

«Για να είμαστε απολύτως σαφείς, ο Δον Κιχώτης, κατά τη διάρκεια των ατυχών περιπετειών του, προκαλεί συμπάθεια επειδή τον κινητοποιεί η επιθυμία να πράξει το σωστό και επειδή η αναζήτησή του σχετίζεται περισσότερο με μια στάση αθωότητας, ίσως και αφέλειας απέναντι στην κοινωνία, παρά με μια παθολογική συμπεριφορά. Παρότι έχει όψη και χαρακτηριστικά σοφού, δεν ενεργεί καθόλου ως τέτοιος. Και γι’ αυτό προκαλεί επίσης συμπάθεια. Η αγάπη μας για τους ιδιόρρυθμους γέρους ικανοποιείται εδώ πλήρως», γράφουν στον πρόλογό τους. Κι έτσι, παρά τις συνεχείς γκάφες του και τις απρόβλεπτες συμπεριφορές του, παρά τους ανεμόμυλους που «μεταμορφώνει» με τη φαντασία του σε απειλητικούς γίγαντες, τη νεαρή αγρότισσα που βαφτίζει «ευγενή Δουλτσινέα» και το ψωριάρικο άλογο που το βλέπει ως υπερήφανο άτι, ο Δον Κιχώτης των Brizzi, με τη συνδρομή του πιστού Σάντσο Πάντσα, είναι μια γλυκιά ιστορία με συγκινητικό τέλος για έναν άνθρωπο που έζησε το όνειρό του χωρίς ποτέ να βλάψει κανέναν παρά μόνο τον εαυτό του.

 

 

 

 

Και το σχετικό link...