Τα Στρουμφ στην εποχή του Instagram [Καϊμάκης Κωνσταντίνος, documentonews.gr, 3/08/2025]

[ramirez]

Από την κοινωνία της συλλογικότητας στον αστερισμό της ατομικής ευθύνης.

 

 

Η influencer Στρουμφίτα, στην οποία έχει δανείσει τη φωνή της

η Ριάνα, είναι η κεντρική πρωταγωνίστρια στη νέα ταινία.

 

 

Εκτός από τη γνωστή φράξια του Αστερίξ και των Γαλατών συγχωριανών του που δεν αναγνωρίζουν κανέναν Ιούλιο Καίσαρα, υπάρχει ακόμη ένα ανυπότακτο χωριό που αμφισβητεί τους νόμους και την εξουσία των υπόλοιπων κλειστών κοινοτήτων. Ο λόγος για τα Στρουμφάκια. Οι γνωστές μπλε φιγούρες του καρτουνίστα Πεγιό (ψευδώνυμο του Βέλγου με βρετανική καταγωγή Πιερ Καλιφόρντ) έκαναν την πρώτη εμφάνισή τους στις 23 Οκτωβρίου 1958 στο γαλλοβελγικό κόμικς περιοδικό «Spirou». Τότε χρησιμοποιήθηκαν ως υποστηρικτικοί χαρακτήρες της ιστορίας «Το φλάουτο με τις έξι τρύπες» του δημοφιλούς ηρωικού μεσαιωνικού διδύμου Γιόχαν και Πιρλουί, που επίσης αποτελούσε έμπνευση του Πεγιό.

 

Σε εκείνη την ιστορική εμφάνισή τους τα μυστηριώδη μπλε πλάσματα αγνώστου ταυτότητας κατοικούσαν σε έναν άγονο, καλυμμένο με βράχο μέρος που ονομαζόταν Καταραμένη Γη. Εκείνα τα «Schtroumpfs» είχαν μεγάλη ανταπόκριση, με συνέπεια να αντιληφθεί γρήγορα ο δημιουργός τους την αξία τους και να τα οδηγήσει στην αυτονομία. Σύντομα άρχισαν να αποκτούν μεγάλη φήμη και περισσότερες σελίδες στο περιοδικό. Έκτοτε ζουν σε μια αθέατη από τον υπόλοιπο κόσμο γωνιά του δάσους και είναι μόνιμος στόχος του κακού Δρακουμέλ, ο οποίος θέλει να τα χρησιμοποιήσει για την κατασκευή ενός ειδικού ξορκιού που θα του επιτρέψει να αποκτήσει αμύθητες ποσότητες χρυσού αλλά και την υπέρτατη δύναμη. Φυσικά σχεδόν σε όλες τις απέλπιδες προσπάθειες του μοχθηρού μάγου κάτι στραβώνει στο τέλος.

 

 

Η μεταπολεμική ευμάρεια

 

Ουσιαστικά ο Πεγιό κατασκεύασε τους λιλιπούτειους ήρωές του που φοράνε όλοι λευκά καπέλα (μόνο του σοφού Μπαμπαστρούμφ, του αρχηγού του χωριού που γνωρίζει να κάνει μαγικά ξόρκια, είναι κόκκινο) προκειμένου να εικονοποιήσει το κλίμα ευμάρειας της μεταπολεμικής περιόδου αλλά και να σατιρίσει το πνεύμα αναζήτησης του εύκολου και άκοπου πλουτισμού. Παράλληλα, τα χαρωπά Στρουμφάκια με τη μονίμως θετική διάθεση – εξαίρεση δύο-τρεις χαρακτήρες που κουβαλούν σταθερά την γκρίνια και τη μιζέρια πάνω τους – προωθούν την ενότητα, την αλληλεγγύη και το μοίρασμα.

 

Το περίφημο μανιταροχωριό τους έχει λάβει αρκετές και μάλιστα εκ διαμέτρου αντίθετες ερμηνείες (ακόμη και ως μια παρωδία του κομμουνισμού έχει αναφερθεί), ενώ στην αμείλικτη συμπεριφορά του Δρακουμέλ (η λέξη gargamelle, όπως ονομάζεται στη βελγική εκδοχή, σημαίνει «λαιμός» στη γαλλική αργκό) εντοπίζονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός αδίστακτου και διψασμένου για πλούτο και εξουσία καπιταλιστή που δεν αγαπά ούτε καν το κατοικίδιό του, τη γάτα Ψιψινέλ, η οποία είναι σαφώς πιο έξυπνη από εκείνον. To αυθεντικό όνομα της γάτας (Azrael) δόθηκε από τον θρυλικό Ιβάν Ντελπόρτ, κομίστα και διευθυντή έκδοσης του περιοδικού «Spirou» από το 1955 έως το 1968, ως «αναφορά στον άγγελο του θανάτου». Αυτό δηλαδή που είναι ουσιαστικά η επίδοξη δολοφόνος γάτα των Στρουμφ. Επίσης, άρεσε στον Ντελπόρτ η ομοιοκαταληξία με το Gargamel, το όνομα του αφεντικού της. Η πρώτη εμφάνιση των Δρακουμέλ και Ψιψινέλ γίνεται τον Δεκέμβριο του 1959 στην ιστορία «Le voleur de Schtroumpfs» και έκτοτε δεν παύουν να αποτελούν τους παραδοσιακούς ορκισμένους εχθρούς των μικρών μπλε πλασμάτων.

 

Τα Στρουμφάκια μοιάζουν με νάνoυς που συνεργάζονται για να διατηρήσουν το μανιταροχωριό τους σε ομαλή λειτουργία και να μείνουν μακριά από τα νύχια του κακού μάγου και της γάτας του. Ο Πεγιό σε μια συνέντευξή του στη γαλλική τηλεόραση είχε πει ότι εμπνεύστηκε το όνομά τους από μια αλατιέρα (!) ενώ το μπλε χρώμα το επέλεξε μεταξύ τεσσάρων. Όμως το κόκκινο παραήταν έντονο, το πράσινο μπερδευόταν με τα χρώματα του δάσους, ενώ το ροζ ήταν αρκετά ανθρώπινο και τα στρουμφάκια φυσικά δεν είναι άνθρωποι. Μάλιστα, τα νέα μέλη του χωριού τα φέρνει ο πελαργός σε κάθε πανσέληνο. Τα «Στρουμφάκια» μετατράπηκαν σε φαινόμενο της ποπ κουλτούρας όταν κατέκτησαν την αμερικανική αγορά χάρη στις σαββατιάτικες πρωινές προβολές του NBC από το 1981 έως το 1990. Η ιδιαίτερη στρουμφογλώσσα τους είναι άκρως δημοφιλής στα παιδιά, που την ξέρουν απέξω και ανακατωτά. Τα Στρουμφάκια έχουν ακόμη και τη δική τους Παγκόσμια Ημέρα, που είναι η 25η Ιουνίου, η μέρα δηλαδή που ήρθε στον κόσμο ο Πεγιό το 1928.

 

 

Τα Στρουμφ στο σινεμά

 

Το στρουμφοκαλοκαίρι της ξενοιασιάς είναι το φετινό, καθώς η νέα ταινία «Στρουμφάκια» σε σκηνοθεσία Κρις Μίλερ («Σρεκ») βγαίνει σε λίγες μέρες στις ελληνικές αίθουσες, ενώ στις ΗΠΑ έχει κάνει ήδη την πρεμιέρα της. Αδιαμφισβήτητη σταρ του φιλμ είναι η δημοφιλής Ριάνα, που χαρίζει φωνή στη Στρουμφίτα, η οποία είναι η αληθινή πρωταγωνίστρια. Πρόκειται για την τέταρτη μεγάλου μήκους ταινία του franchise, με τη σεναριογράφο Παμ Μπρέιντι («South Park») να φτιάχνει μια περιπέτεια που συνδυάζει χιούμορ και τραγούδι. Εκτός της Ριάνα, τις φωνές τους δανείζουν οι Τζέιμς Κόρντεν, Σάντρα Ο, Τζίμι Κίμελ, Κερτ Ράσελ και Τζον Γκούντμαν.

 

 

 

 

Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία των Στρουμφ ήρθε το 2011 με τον σκηνοθέτη Ράτζα Γκόσνελ να συνδέει το κινούμενο σχέδιο με τo live action σε ένα αρκετά ακριβό πρότζεκτ, αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων, που γνώρισε επιτυχία αφού οι παγκόσμιες εισπράξεις ξεπέρασαν τα 565 εκατομμύρια δολάρια. Σε εκείνα τα «Στρουμφάκια» ο Χανκ Αζάρια καταφέρνει να δώσει μια τρομερή καρτουνίστικη ερμηνεία κι είναι σκέτη απόλαυση στον ρόλο του Δρακουμέλ, ο οποίος καταφέρνει να εντοπίσει το μυστικό χωριό των Στρουμφ. Η κωμωδία απογειώνεται όμως από τη στιγμή που τα μπλε πλασματάκια στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τον σατανικό μάγο παρακούν την εντολή του Mπαμπαστρούμφ να μην πλησιάσουν την «απαγορευμένη» σπηλιά και βρίσκονται κατά λάθος εντός της ύστερα από μια γκάφα – ποιου άλλου; – του Σκουντούφλη. Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα η κωμωδία απογειώνεται, καθώς οι έκπληκτοι ήρωες βρίσκονται από το μεσαιωνικό δάσος τους στο σύγχρονο Σέντραλ Παρκ και δείχνουν ανήμποροι να αντεπεξέλθουν στους ρυθμούς μιας πολύβουης και χαοτικής Νέας Υόρκης.

 

Τα αθώα Στρουμφάκια ενηλικιώνονται απότομα, καθώς έρχονται σε επαφή με ένα σύμπαν που ελάχιστη σχέση έχει με τον μαγικό τους μικρόκοσμο, ενώ αντίθετα ο διώκτης τους Δρακουμέλ μοιάζει να βρίσκεται στο στοιχείο του και τα βγάζει με άνεση πέρα απέναντι σε κάθε αναποδιά. Δίπλα στον Αζάρια εμφανίστηκαν οι Νιλ Πάτρικ Χάρις, η Τζέιμα Μέις και η Σοφία Βεργκάρα, που εκπροσωπεί θαυμάσια την παραδομένη στον άκρατο καταναλωτισμό Νέα Υόρκη, όπου όλα κινούνται γύρω από τον βωμό του χρήματος και της αιώνιας νιότης. Τις φωνές τους στα Στρουμφάκια δάνεισαν μεταξύ άλλων οι Τζόναθαν Γουίντερς, Αλαν Κάμινγκ, ο αδικοχαμένος Αντον Γέλτσιν και η Κέιτ Πέρι, η οποία δημιούργησε μια καπάτσα και αισθησιακή Στρουμφίτα που εκστομίζει την πιο φημισμένη και προχώ ατάκα της ατάκας («I kissed a Smurf and Ι liked it»)!

 

 

 

 

Η επιτυχία του φιλμ άναψε εύκολα το πράσινο φως για τη συνέχεια, που ήρθε δύο χρόνια αργότερα. Τα «Στρουμφάκια 2» σε σκηνοθεσία και πάλι του Ράτζα Γκόσνελ, παρότι ακολούθησαν σχεδόν ευλαβικά τη συνταγή της πρώτης ταινίας, έπασχαν σοβαρά σε βασικούς τομείς. Το χιούμορ απουσίαζε αισθητά, η ιστορία έμοιαζε να σαν φτιάχτηκε στο πόδι (μοναδική πρωτότυπη ιδέα – λέμε τώρα – η απαγωγή της Στρουμφίτας) και όλα έμοιαζαν με ξαναζεσταμένο φαγητό. Επίσης, οι γέφυρες με το νοσταλγικό στοιχείο του κόμικς γκρεμίστηκαν με άκομψο τρόπο και η ζαχαρωμένη πλοκή ήταν φορτωμένη με έξτρα και βαριά σαντιγί. Συνέπεια όλων των παραπάνω ήταν μια αφόρητα διδακτική ταινία πάνω στη μάχη του Καλού με το Κακό με φόντο το Παρίσι.

 

Το 2017 γυρίστηκε η επόμενη περιπέτεια των Στρουμφ με τίτλο «Το χαμένο χωριό», όπου συνεχίστηκε το μοτίβο της σύζευξης ανθρώπων – Στρουμφ αλλά με σεναριακή τροπή που δήλωνε την επιστροφή στις βασικές αρχές του πατροπαράδοτου κινούμενου σχεδίου. Εδώ η παρουσία ενός διαφορετικού Στρουμφ κάνει τη Στρουμφίτα και τους φίλους της να προβληματιστούν γύρω από το νόημα της ύπαρξής τους και να αναζητήσουν την περιπέτεια σε άλλους κόσμους. Αν και το φιλμ είχε περισσότερο σεναριακό ψαχνό, δεν γνώρισε μεγάλη επιτυχία, με συνέπεια να μπει προσωρινά φρένο στις επόμενες παραγωγές.

 

 

Ο ατομικισμός στο προσκήνιο

 

Αυτό μέχρι φέτος, που κρίθηκε ότι η στιγμή είναι κατάλληλη για να ξανανοίξει η πόρτα του γαλάζιου χωριού και να δοθεί το έναυσμα για να περάσουν τα Στρουμφάκια στη νέα εποχή. Το αν θα τα καταφέρουν θα φανεί στο χειροκρότημα που θα αποσπάσουν η influencer Στρουμφίτα και τα Dj sets των νέων φίλων της, σε μια ιστορία με προφανή συμβολισμό για το τέλος της πατριαρχίας, το νέο (διπλό) πρόσωπο του Κακού και τη γυναικεία ενδυνάμωση. Το μέλλον είναι εδώ και μάλιστα είναι γυναικείο, σύμφωνα με τους νέους κανόνες που επικρατούν πλέον στο στρουμφοχωριό. Όμως το μεγάλο διακύβευμα βρίσκεται αλλού, σύμφωνα με τον «Guardian», που αναρωτιέται αν το Χόλιγουντ έχει διαστρεβλώσει τις κομμουνιστικές ρίζες των Στρουμφ.

 

Το νέο φιλμ πριμοδοτεί τον ναρκισσισμό μιας ατομικιστικής κοινωνίας – ο χωρίς όνομα Στρουμφ βιώνει υπαρξιακή αγωνία επειδή, σε αντίθεση με τους άλλους κατοίκους του χωριού, δεν έχει καμία δεξιότητα και η Στρουμφίτα τον πιέζει να συνειδητοποιήσει την εσωτερική του μοναδικότητα («μην αφήσεις ποτέ κανέναν να πει ότι δεν γεννήθηκες σπουδαίος») – αλλοιώνοντας πλήρως το πνεύμα του Πεγιό, που έφτιαξε τα μπλε πλάσματά του με την αρχή του «μην υψώνεις πότε την προσωπικότητά σου πάνω από το κοινωνικό σύνολο».

 

Ενισχύοντας την παραπάνω θέση ο Γάλλος κοινωνιολόγος, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Sciences Po του Παρισιού και ειδικός στρουμφολόγος Αντουάν Μπουενό επισημαίνει ότι σε ποσοστό 90% οι κάτοικοι του στρουμφοχωριού είναι ίδιοι, και ελάχιστοι αναγνωρίζονται με το όνομά τους βάσει μιας δεξιότητας που είναι χρήσιμη για την κοινότητα. Κι ενώ στην τελευταία ταινία η απελευθέρωση του αληθινού εσωτερικού εαυτού παρουσιάζεται ως το κλειδί για την υπέρβαση ενός προβλήματος, στα κόμικς του Πεγιό σύμφωνα με τον Μπουενό, που θεωρούσε τον κομίστα απολιτίκ μεν αλλά αριστερό εκ πεποιθήσεως, αυτό αποτελεί τη ρίζα όλου του Κακού, αφού κάθε φορά που ένα Στρουμφάκι προσπαθεί να είναι άτομο προκαλεί καταστροφή.

 

 

 

 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κόμικς του 1965 «Le Schtroumpfissime (Βασιλιάς Στρουμφ)», όπου ο Μπαμπαστρούμφ λείπει σε ταξίδι και οι κάτοικοι του χωριού ψηφίζουν για έναν προσωρινό ηγέτη. Ένα ανώνυμο Στρουμφ συνειδητοποιεί ότι μπορεί να παίξει το σύστημα δίνοντας ψεύτικες υποσχέσεις στους πιθανούς ψηφοφόρους του και κερδίζει. Αλλά μόλις εκλέγεται κυβερνά αυταρχικά και υποχρεώνει τα άλλα Στρουμφ να του φτιάξουν ένα παλάτι. Όλα τα κακά προέρχονται από την ατομικότητα, η οποία συνδέεται επίσης με την ιδιωτική περιουσία, αναφέρει ο Μπουενό υπενθυμίζοντάς μας το αρχικό πνεύμα των μπλε ηρώων καθώς και την αγαπημένη ρήση του Πεγιό, που θεωρούσε πως «ο αληθινός ηρωισμός εντοπίζεται στη συλλογική δράση». Ο Μπουενό πίστευε ακράδαντα ότι το ουτοπικό χωριό των Στρουμφ ήταν ο ορισμός του εργατικού σοσιαλισμού.

 

 

INFO
To φιλμ «Στρουμφάκια: Η ταινία» βγαίνει στις αίθουσες στις 21 Αυγούστου σε διανομή Feelgood.

 

 

 

 

Και το σχετικό link...