Search the Community

Είναι απαραίτητος ο ρεαλισμός στις αναπαραστάσεις των ανθρώπων στα κόμικς; Μήπως ένας κύκλος και λίγες γραμμές είναι ό,τι ακριβώς χρειάζεται για να δοθεί η ψευδαίσθηση της ανθρώπινης μορφής; Ορισμένα πλήρως σχηματοποιημένα stick figures αποδεικνύουν ότι η ακρίβεια και η λεπτομέρεια δεν αποτελούν προϋποθέσεις μιας επιτυχημένης αφήγησης. Πριν από λίγες εβδομάδες, σε άρθρο με τίτλο «Προσωπικές Υποθέσεις» (7/2/2026) αναφερθήκαμε στα ιδεοτυπικά σχεδιασμένα και υπεραπλοποιημένα πρόσωπα πολλών χαρακτήρων των κόμικς που μπορεί να στερούνται λεπτομέρειες, χωρίς αυτό να στερεί τίποτα από την αφηγηματικότητα και την αρμονική σχέση εικόνας και κειμένου. Σχολιάζαμε, επίσης, τον ανθρωπομορφισμό, την προσπάθεια δηλαδή πολλών καλλιτεχνών να αποδώσουν ανθρώπινες μορφές σε αντικείμενα, ζώα κ.ά., καθώς και τη διαχρονική και αυθόρμητη τάση (ή ανάγκη;) του ανθρώπου να αναγνωρίζει χαρακτηριστικά προσώπου όπως μάτια, στόμα και μύτη σε οποιοδήποτε κλειστό σχήμα που μέσα του βρίσκονται δύο τελίτσες κοντά η μία στην άλλη, μια κατακόρυφη γραμμούλα από κάτω κι άλλη μία οριζόντια ακόμα παρακάτω. Αυτή την έμφυτη συνήθεια περιγράφει ιδανικά ο Scott McCloud στο «Κατανοώντας τα Κόμικς», δεν προχωρεί όμως τον συλλογισμό του, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό, και στα σώματα των χαρακτήρων που σχεδιασμένα μόνο με τις απολύτως απαραίτητες λεπτομέρειες αποτελούν τις μορφές που αποκαλούνται «stick figures». Αυτές δεν χρειάζονται τίποτα περισσότερο από έναν κύκλο για κεφάλι, μια γραμμή ή, το πολύ, ένα παραλληλόγραμμο για σώμα και άλλες τέσσερις γραμμούλες για χέρια και πόδια. Κι έτσι σχηματίστηκε ένας άνθρωπος! Το αποδεικνύουν ο «Cynical Man» του Matt Feazell, οι χαρακτήρες του «XKCD» του Randall Munroe, οι «Σπιφ και Σπαφ» του Τάσου Ζαφειριάδη. Και, με λίγο περισσότερες λεπτομέρειες είναι η αλήθεια, όχι τόσες όμως που να μην επιτρέπουν την κατάταξή τους στα stick figures, η σειρά «Cyanide and Happiness» των Kris Wilson, Ron DenBleyker, Matt Melvin και Dave McElfatric καθώς και το «Phat Comicz» του Βαγγέλη Χατζηδάκη. «Σπιφ και Σπαφ» Σε μια εποχή όπου τα ψηφιακά μέσα, η τεχνητή νοημοσύνη, τα φίλτρα, τα προηγμένα προγράμματα σχεδίασης και τα τρισδιάστατα περιβάλλοντα επιτρέπουν τη μέγιστη δυνατή λεπτομέρεια και τη βελτιστοποίηση της αληθοφάνειας στην αναπαράσταση της ανθρώπινης μορφής χωρίς, πολλές φορές, ούτε καν την εμπλοκή του ανθρώπινου χεριού παρά μόνο με φωνητικές εντολές, τα stick figures ίσως είναι μια προσπάθεια διάσωσης της χειροποίητης δημιουργίας. Μια ανακουφιστική παραδοχή των ανθρώπινων ατελειών, μια συνθηκολόγηση και συμφιλίωση με το «ανθρώπινο λάθος» που πολύ σύντομα θα μας κάνει να είμαστε περήφανοι και να ξεχωρίζουμε από τις μηχανές. «XKCD» Τέτοιες εσκεμμένες ατέλειες ή, καλύτερα, απλοποιήσεις υπάρχουν πολλές στο «XKCD», μια σειρά που παρά τον σχεδιαστικό μινιμαλισμό της – δεν υπάρχουν ούτε καν χαρακτηριστικά στα πρόσωπα των ανθρώπων – καταπιάνεται με απόλυτη επιτυχία με τα μαθηματικά, τις φυσικές επιστήμες, την τεχνολογική εξέλιξη, τις μηχανές αλλά και τις κοινωνικές αμηχανίες. Το χιούμορ δεν είναι τόσο απλό όσο οι μορφές και γεννιέται από τα λογικά και μαθηματικά παράδοξα, τις επιστημονικές υπερβολές αλλά και αυταπάτες, την πνευματική απόσταση των ανθρώπων παρά την ασφυκτική εγγύτητά τους στο εργασιακό τους περιβάλλον. «Cynical Man» Στις περιπέτειες του «Cynical Man» τα σώματα είναι, ίσως, ακόμα πιο σχηματοποιημένα και απλά αλλά υπάρχουν πολύ έντονες εκφράσεις στα πρόσωπα των χαρακτήρων. Εδώ η υπεραπλούστευση των σωμάτων αντισταθμίζεται από την εκφραστικότητα των προσώπων που επιτυγχάνεται, ωστόσο, με εξαιρετικά τεχνάσματα και λιγοστές γραμμές κίνησης, μικρά σημαδάκια, σύντομες ονοματοποιίες κ.λ.π. «Cyanide and Happiness» Στο «Cyanide and Happiness», ίσως το πιο δημοφιλές και μακρόβιο από αυτά τα κόμικς καθώς ξεκίνησε το 2005, τα πρόσωπα έχουν μόνο τα στοιχειώδη χαρακτηριστικά αλλά τα σώματα είναι παραλληλόγραμμα ή οβάλ που ορισμένες φορές φέρουν ακόμα και ενδυμασίες. Και εδώ η εκφραστικότητα είναι ιδιαίτερα έντονη καθώς παρά τις έγχρωμες ιστορίες, πολλές φορές το χιούμορ είναι μαύρο και σαρκαστικό, ενώ υπάρχει διάχυτη ειρωνεία μαζί με άφθονη βία και αίμα, πυροβολισμούς, ακρωτηριασμούς και δολοφονίες. Τεχνοτροπικά, πιο κοντά στο «XKCD» και το «Cynical Man» βρίσκεται το «Σπιφ και Σπαφ» του Τάσου Ζαφειριάδη, με τους δύο πανομοιότυπους χαρακτήρες να μπερδεύονται ακόμα και μεταξύ τους για το ποιος είναι ποιος φιλοσοφώντας για τα υπαρξιακά τους προβλήματα, ενώ πλησιέστερα στο «Cyanide and Happiness» είναι το «Phat Comicz» με τα συνεχή λογοπαίγνια και τις μικρές αλλά καθοριστικές λεπτομέρειες στις κομμώσεις, τις ενδυμασίες, τα γένια κ.λ.π. που κάνουν τους σωματικά ολόιδιους χαρακτήρες να ξεχωρίζουν. Αποδεικνύοντας τελικά ότι σημασία δεν έχουν η σχεδιαστική ακρίβεια και η πιστότητα στην αναπαράσταση αλλά ο τρόπος που υπηρετείται το σενάριο και η αφηγηματικότητα. «Phat Comicz» Όλες οι προηγούμενες σειρές με τα stick figures για πρωταγωνιστές συντίθενται από σπουδαίες αφηγήσεις που σε κάνουν να ξεχνάς την απλότητα και τον μινιμαλισμό των μορφών ή, κάποιες φορές, να θαυμάζεις τους δημιουργούς που με τόση απλότητα στο σχέδιο καταφέρνουν να μεταδίδουν τόσο σύνθετα νοήματα. Και το σχετικό link...

Μια ακόμη συνέχεια από τα Phat Comicz του Βαγγέλη Χατζηδάκη με χιούμορ, λογοπαίγνια και αυτοσαρκασμό. «Το παρόν αριστούργημα είναι εκνευριστικά συλλεκτικό. Μόνο 150 αντίτυπα κυκλοφόρησαν, αποκλειστικά στο Comicdom Con του 2022. Μάλιστα, είναι αριθμημένα για να προσδώσουν ακόμα παραπάνω κύρος στην συλλεκτικότητα (και για να δικαιολογήσουμε την τιμή). Πουλήστε τα bitcoin σας, τα ομόλογα και γενικά ό,τι τέτοιο άχρηστο έχετε. Δώστε στο τευχάκι αυτό την φροντίδα που του αξίζει (βάλτε το σε κανένα σακουλάκι) και σε μερικά χρόνια η αξία του θα μπορεί να πληρώσει τις σπουδές των παιδιών σας ή ένα ονειρεμένο ταξίδι»*. Με αυτές τις διευκρινίσεις στην τελευταία του σελίδα κυκλοφόρησε το «Για σε, άρα Phat» (με τον Γιάσερ Αραφάτ στο εξώφυλλο) του Βαγγέλη Χατζηδάκη, ενός δημιουργού που χρόνια τώρα είναι συνεπής στο «καμένο» χιούμορ, τα μοναδικά λογοπαίγνια, τον σαρκασμό απέναντι σε κάθε στερεότυπο και, πάνω απ’ όλα, τον αυτοσαρκασμό. Γι’ αυτό και η παραπάνω φράση δεν θα μπορούσε να μην συμπληρώνεται από την ακόλουθη: *«Το παρόν αποτελεί πρόβλεψη και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί εγγύηση για οικονομική ευρωστία και αμύθητα πλούτη. Η προτροπή να πουλήσετε κρυπτονομίσματα και άλλα χρεόγραφα χρησιμοποιείται για κωμικούς λόγους και αν το κάνατε επειδή το διαβάσατε εδώ είστε ηλίθιοι. Πολύ πιθανόν να μπορέσετε να καλύψετε τα έξοδα που αναφέρονται, αρκεί το παιδί σας να θέλει να σπουδάσει ονυχοπλαστική σε συνοικιακό IEK και το ταξίδι των ονείρων σας να είναι μέχρι τα Οινόφυτα». Με τη σειρά Phat Comicz, ο Βαγγέλης Χατζηδάκης, stand up κωμικός εκτός από δημιουργός κόμικς, εφαρμόζει με απόλυτη επιτυχία μια όλο και πιο διαδεδομένη τεχνική τα τελευταία χρόνια. Φαινομενικά εύκολη αλλά στην πράξη εξαιρετικά απαιτητική: με ένα απλό σχέδιο (όλα τα πρόσωπα μοιάζουν ίδια και διαφοροποιούνται σε ανεπαίσθητες λεπτομέρειες), με λιτά, πλακάτα χρώματα, με λίγες γραμμές, αφηγείται σε σύντομα στριπάκια ξεκαρδιστικές ιστορίες. Αποδεικνύοντας ότι τα κόμικς είναι μια σύνθετη γλώσσα που δεν απαιτεί/προϋποθέτει ούτε ρεαλιστικό ή εντυπωσιακό σχέδιο ούτε μακροσκελή κείμενα και «μεγάλες αφηγήσεις». Ο συνδυασμός κειμένου και σχεδίου οφείλει να υπηρετεί την αφήγηση και αν το επιτυγχάνει, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θετικό. Αυτή η μέθοδος ακολουθείται σταθερά από τον Βαγγέλη Χατζηδάκη εδώ και πολλά χρόνια. Και τα έργα του εξακολουθούν να είναι διασκεδαστικά, ωθώντας τον αναγνώστη να επιστρέφει σ’ αυτά, να τα ξαναβλέπει και να απορεί πώς είναι δυνατόν με τόσο λιτά εκφραστικά μέσα να αποδίδονται τόσο εύστοχα κινήσεις, διαθέσεις, συναισθήματα και καταστάσεις. Και το σχετικό link...

Από τα πλέον καραφακτ έβερ! Αλιευθέν από το φβ του κόμικ.

Η σειρά Phat Comicz με το αστείρευτο χιούμορ της τον έκανε γνωστό στον κόσμο των κόμικς. Τα τελευταία χρόνια κάνει πολύ επιτυχημένες παραστάσεις ως stand up κωμικός. Και τώρα διοργανώνει το πρώτο μεγάλο Con των κόμικς στο Ηράκλειο της Κρήτης. Πώς τα καταφέρνει όλα αυτά ταυτόχρονα ο Βαγγέλης Χατζηδάκης; Ας ξεκινήσουμε από το πιο άμεσο. Σήμερα και αύριο θα πραγματοποιηθεί το πρώτο Con στο Ηράκλειο. Τι αναμένεται να παρουσιαστεί; Θα διαφοροποιείται σε κάτι από τα μεγάλα Con της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης; Το κύριο μέλημά μου γι' αυτή τη διοργάνωση είναι όσοι μας τιμήσουν με την παρουσία τους να φύγουν ευχαριστημένοι. Και δεν αναφέρομαι μόνο στους επισκέπτες, αλλά και στους εκθέτες και καλλιτέχνες που θα συμμετάσχουν. Αυτή η φετινή πρώτη διοργάνωση θα είναι στην ουσία μια γνωριμία του κοινού του Ηρακλείου με μια τέχνη και μια κουλτούρα που ναι μεν όλοι λίγο-πολύ γνωρίζουν, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν ξέρουν πόσο αναπτυγμένη είναι πλέον στον ελλαδικό χώρο. Πιστεύω πως η μεγάλη διαφορά του δικού μας Con σε σχέση με τα μεγάλα Αθήνας και Θεσσαλονίκης θα είναι ο χαρακτήρας του, καθώς θα είναι πιο «οικογενειακό» το κλίμα. Η σειρά Phat Comicz ξεκίνησε να δημοσιεύεται το 2016 στην ηλεκτρονική πλατφόρμα socomic.gr και έχει συγκεντρωθεί ως τώρα σε δύο τόμους από την Jemma Press και έναν από την Phat Entertainment Όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα της ελληνικής σκηνής των κόμικς, ξέρουν πως αυτό το Con ήταν μια παλιά, μεγάλη σου φιλοδοξία. Τώρα το υλοποίησες. Πώς αποφάσισες να εμπλακείς ως οργανωτής σε μια τέτοια διαδικασία; Τα άτομα της γενιάς μου εδώ στο Ηράκλειο μεγαλώσαμε βλέποντας τα διάφορα φεστιβάλ και διοργανώσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα και πάντα παραπονιόμασταν ότι «δεν γίνονται τέτοια πράγματα εδώ». Τώρα πλέον είμαστε στην ηλικία που, αφού δεν γίνονται, θα τα κάνουμε εμείς! Για να είμαι ειλικρινής, ποτέ δεν είχα στο μυαλό μου πως θα έκανα κάτι τέτοιο, τουλάχιστον όχι τόσο άμεσα. Αλλά από το 2016 που συμμετείχα στο πρώτο Con ως καλλιτέχνης, ήταν πάρα πολλοί αυτοί που με ρωτούσαν πότε θα αναλάβω να κάνω κάτι τέτοιο στην Κρήτη. Και το εντυπωσιακό ήταν πως αντί να με ρωτήσουν μια φορά και να ξεχαστεί, κάθε φορά με ρωτούσαν όλο και περισσότεροι. Έχοντας πλέον πάει σε 10 Con, πιστεύω πως έχω μια εικόνα του τι χρειάζεται για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο πρότζεκτ. Επίσης, πολύ σημαντικό ρόλο έπαιξε και η παρουσία της Διονυσίας Δεδούση στο Ηράκλειο, η οποία συμμετέχει σε πάρα πολλά φεστιβάλ εδώ και 10 χρόνια - η βοήθεια και οι γνώσεις της για μια τέτοια οργάνωση είναι υπερπολύτιμες. Πιστεύεις πως η Κρήτη μπορεί να «σηκώσει» ένα τέτοιο γεγονός; Θα ανταποκριθεί το κοινό; Και πόσο πιθανό είναι το παράδειγμα του Ηρακλείου να μιμηθούν και άλλες πόλεις; Η ελληνική πραγματικότητα επιτρέπει να διοργανώνονται μεγάλα φεστιβάλ σε πόλεις μακριά από το κέντρο; Η Κρήτη συγκεκριμένα μπορεί να σηκώσει οποιοδήποτε γεγονός και το λέω έχοντας πλήρη επίγνωση. Έχει αποδειχθεί πολλές φορές άλλωστε πως αν συστήσεις με σωστό τρόπο κάτι νέο, είμαστε πολύ δεκτικοί άνθρωποι. Δυστυχώς, και το λέω με μεγάλη μου λύπη, πολλοί Ελλαδίτες -και δικαιολογημένα ως έναν βαθμό- έχουν μια εσφαλμένη εικόνα για τους Κρητικούς. Και γι' αυτό φταίνε οι πολλές αρνητικές ειδήσεις που βγαίνουν από το νησί. Αλλά δεν είμαστε όλοι εδώ αγράμματοι με μαύρα πουκάμισα και διπλοκάμπινα αγροτικά που κουβαλάμε όπλα και σκοτώνουμε ζώα. Αυτές είναι οι εξαιρέσεις. Είμαι σίγουρος πως το κοινό θα ανταποκριθεί. Ευτυχώς είμαστε πλέον σε μια εποχή που η κουλτούρα των κόμικς έχει «απενοχοποιηθεί» σε βαθμό που είναι πλέον οριακά mainstream, θα έλεγε κανείς, ενώ πριν από λίγα χρόνια, ήταν μάλλον κοινή πεποίθηση ότι τα κόμικς απευθύνονταν σε ελάχιστους, όχι και τόσο νορμάλ τύπους. Έχουν, άλλωστε, ήδη γίνει παρεμφερή φεστιβάλ στη Δράμα και στη Λάρισα, ενώ μόλις τέλειωσε και το Chaniartoon Festival, που έγινε για τρίτη χρονιά εδώ δίπλα, στα Χανιά. Ελπίζω να έχουμε μεγάλη επιτυχία και να γίνουμε οδηγός και για άλλους να πάρουν το ρίσκο και να το επιχειρήσουν και σε άλλα μέρη. Από τις άλλες δύο βασικές σου ιδιότητες ποια προτιμάς; Να το θέσω αλλιώς: πώς συστήνεσαι, ως δημιουργός κόμικς ή ως stand up κωμικός; Εξαρτάται σε ποιον συστήνομαι! Σε κάθε περίπτωση, είμαι απλά ο Βαγγέλης. Αν και για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, λόγω και της πολύ ανοδικής τάσης του stand up comedy στην Ελλάδα αυτή την εποχή, προτιμώ να συστήνομαι ως κωμικός. Είναι πολύ πιο εύκολο, γιατί ο συνομιλητής καταλαβαίνει άμεσα τι εννοώ. Αν πω «δημιουργός κόμικς», θα πρέπει για τα επόμενα πέντε λεπτά να εξηγήσω ότι δεν ξέρω τον Σταν Λι προσωπικά, να ακούσω μια ιστορία του συνομιλητή μου ότι παλιά διάβαζε Ποπάυ και, τέλος, να του πω πως όχι, δεν μπορώ να τον ζωγραφίσω. Τι ξεκίνησε πρώτο, τα κόμικς ή οι παραστάσεις; Τα κόμικς, ξεκάθαρα. Απλά αυτά μου έδειξαν πως το χιούμορ μου ίσως να είναι πιο αποδεκτό από το κοινό και δεν απευθύνεται απλά σε δέκα φίλους όπως αρχικά νόμιζα. Συνέπεσε χρονικά και η άνοδος του stand up στην Ελλάδα και αποφάσισα πως οι συγκυρίες ήταν ιδανικές για να δοκιμάσω να εκτεθώ και ως άτομο πάνω στη σκηνή. Τα κόμικς σου είναι κατ’ αποκλειστικότητα χιουμοριστικά και σουρεαλιστικά. Γιατί επιμένεις σε αυτό το είδος; Έχεις ποτέ δοκιμάσει κάτι διαφορετικό ή θα ήθελες στο μέλλον να το δοκιμάσεις; Γι' αυτό λατρεύω τα κόμικς, γιατί μπορείς να δημιουργήσεις κόσμους και καταστάσεις που ποτέ δεν θα υπήρχαν υπό κανονικές συνθήκες. Αν ήθελα να παρουσιάσω κάτι πιο απλό και καθημερινό, κατά πάσα πιθανότητα θα είχα ασχοληθεί με τη σκηνοθεσία. Επίσης, πιστεύω πως ξέρω τις δυνατότητές μου και τα όριά μου. Αυτό ξέρω να κάνω, εκεί θα εστιάσω. Τα πιο προσγειωμένα και ρεαλιστικά τα αφήνω στους αντίστοιχους συναδέλφους, που είναι εξαιρετικοί στη δουλειά τους. Κατά καιρούς έχω κάνει κάποιες συνεργασίες με τη Διονυσία Δεδούση, αλλά όσο και αν προσπάθησα, τον σουρεαλισμό δεν τον απέφυγα. Πρώτα φεύγει η ψυχή και μετά το χούι. Βασίζεσαι κυρίως σε λογοπαίγνια, παραλλαγμένες φράσεις και παροιμίες, λεκτικές ακροβασίες κ.λ.π. Πιστεύεις πως ο λόγος είναι το βασικό συστατικό των κόμικς; Ξεκάθαρα ναι. Με κάθε σεβασμό σε συναδέλφους, όσο υπέροχα κι αν είναι τα σκίτσα, αν το σενάριο δεν έχει ενδιαφέρον και δεν κερδίσει τον αναγνώστη, είναι απλά ένα μάτσο όμορφες εικόνες χωρίς ουσιαστικό λόγο ύπαρξης. Τα κόμικς άλλωστε είναι εξιστόρηση, αυτό είναι όλο το νόημα. Ωραίες εικόνες βρίσκει κανείς και σε γκαλερί και μουσεία. Εσύ όπως και άλλοι επιτυχημένοι σύγχρονοι δημιουργοί δέχεστε συχνά την κριτική ότι βάζετε σε δεύτερη μοίρα τη σχεδιαστική διάσταση των ιστοριών σας. Είναι τόσο δυνατό το κείμενο που να αντισταθμίζει αυτή τη φαινομενική «αδυναμία» ή το σχέδιο που συνοδεύει τα κείμενά σας αρκεί για να υπηρετεί τα σενάρια; Ψέματα δεν θα πω, αυτό μπορώ, αυτό κάνω! Άλλωστε, ποτέ δεν θα πω σε κάποιον ότι είμαι «σκιτσογράφος». Αρχικά, εγώ απλά ήθελα να πω κάποια αστεία, να κάνω τον κόσμο να γελάσει. Απλά, αντί να γράψω «κάθονται δυο φίλοι και λέει ο ένας στον άλλον καλημέρα» προτίμησα να ζωγραφίσω δύο κύκλους και να λέει ο ένας «καλημέρα». Τόσο απλά. Είχα βέβαια και τη σιγουριά του «Cyanide and Happiness», από το οποίο εμπνεύστηκα για τα «Phat Comicz». Μια σειρά με οριακά υποφερτό σχέδιο, αλλά με τρομερούς διαλόγους και καταστάσεις που εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια είναι τεράστια επιτυχία παγκοσμίως. Και δεν δέχομαι τον όρο «αδυναμία». Αν ο αναγνώστης διαβάσει το κόμικς σου και δεν έχει καμία ερώτηση, τότε η δουλειά έχει γίνει ακριβώς όπως έπρεπε. Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την κωμωδία και να εκθέσεις έτσι τον εαυτό σου στο κοινό; Υπάρχει μια φήμη ότι οι δημιουργοί κόμικς είστε σχετικώς κλειστοί και εσωστρεφείς τύποι… Ακριβώς όπως το είπες, φήμη. Δεν ξέρω από πού πηγάζει αυτό, αλλά τα παραδείγματα που το αναιρούν είναι πολλά. Το «Comedics» και το «Πρωινό Εσπρεζάκι» τα γράφουν ο Διονύσης Ατζαράκης και ο Αριστοτέλης Ρήγας αντίστοιχα, δύο από τους πιο επιτυχημένους κωμικούς της Ελλάδας. Ο Αντώνης Βαβαγιάννης παίζει μουσική με τους Empty Frame. Ο Θανάσης Πετρόπουλος είναι ηθοποιός. Ο Γιάννης Ρουμπούλιας έκανε παραγωγή και πρωταγωνίστησε σε μια ταινία πολύ μεγάλη για τα ελληνικά δεδομένα. Και αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα που μου ήρθαν τώρα. Το στερεότυπο του μοναχικού, παράξενου τύπου που σχεδιάζει σε ένα υπόγειο υπό το φως μια λάμπας που τρεμοπαίζει δεν ισχύει πλέον, αν όντως ίσχυε ποτέ. Πώς συνδυάζεις τις δύο αυτές ιδιότητες; Τι κοινά σημεία παρατηρείς μεταξύ τους; Το μόνο που με νοιάζει είναι να κάνω τον κόσμο να γελάει και δεν με νοιάζει αν αυτό θα γίνει επειδή διάβασε ένα κόμικς μου, είδε μια παράσταση ή απλά κάτσαμε μαζί σε μια παρέα και είπα δυο αστεία. Το παράδοξο είναι ότι τα κόμικς μου με τα κείμενα που παίζω δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Άλλου είδους χιούμορ είναι το καθένα. Δεν μπορείς να «απαγγείλεις» κόμικς, δεν μπορείς να σκιτσάρεις stand up comedy, τουλάχιστον όχι χωρίς τις απαραίτητες αλλαγές. Επίσης, μου αρέσει αυτή η διαφορετικότητα των δύο ιδιοτήτων. Αφ' ενός δουλεύω το καθένα ξεχωριστά και με άλλη όρεξη, αφ' ετέρου το κοινό δεν ξέρει τι να περιμένει σε κάθε περίπτωση. Και η έκπληξη είναι η πεμπτουσία του γέλιου. Και το σχετικό link...

Τα κόμικς δεν είναι μόνο σχέδιο όπως δεν είναι και μόνο σενάριο. Πάνω απ’ όλα είναι ιστορίες, μικρές ή μεγάλες, που ο κάθε καλλιτέχνης «αφηγείται» με τα μέσα που διαθέτει. Ο Βαγγέλης Χατζηδάκης, συνεχίζοντας τη σειρά «Phat Comicz», αφηγείται τις δικές του μικρές ιστορίες, με απλά αλλά όχι απλοϊκά σχέδια και με έναν πανέξυπνο, ξεκαρδιστικό τρόπο. Το απλό, καθαρό χιούμορ είναι δυσεύρετο στις μέρες μας, χαμένο μέσα στην πολυπλοκότητα των θεμάτων και παγιδευμένο στην απόπειρα των σεναριογράφων να φορτώσουν τη δουλειά τους, κάποτε επιτυχώς αλλά συνήθως ανεπιτυχώς, με βαριά νοήματα που επισκιάζουν, «πλακώνουν» την άδολη «πλάκα». Συχνά, οι αναγνώστες, οι θεατές, οι δέκτες έχουν ανάγκη απλά να γελάσουν, να ξεκαρδιστούν, χωρίς να νιώθουν ενοχές για τη «ρηχότητα» του θέματος που προκαλεί το γέλιο, χωρίς να αναζητούν βαθυστόχαστες ιδέες, inside jokes και κρυφές πτυχές που αντιλαμβάνονται μόνον οι μυημένοι, οι εκπαιδευμένοι και οι «εκλεκτοί». Με τα έργα του Βαγγέλη Χατζηδάκη, που εκτός από δημιουργός κόμικς είναι και stand-up comedian, το γέλιο αυτό προκύπτει αβίαστα, χωρίς ποτέ να είναι ρηχό. Και είναι λυτρωτικό, απελευθερωτικό και παντελώς απενοχοποιημένο. Το «The Phatrix», που κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες, αποτελεί το τρίτο μέρος της σειράς «Phat Comicz» (πρώτη δημοσίευση στην ηλεκτρονική σελίδα socomic.gr ενώ οι δύο προηγούμενοι τόμοι, «Full Phat» και «Full Phat 3 Τυριά» είχαν κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Jemma Press). Και σε αυτήν τη συλλογή, ο Χατζηδάκης διατηρεί στο ακέραιο το στιλ που έχει υιοθετήσει και υπηρετήσει εδώ και περίπου τέσσερα χρόνια και συνθέτει μικρές, μονοσέλιδες ιστορίες ή ακόμη μικρότερες, χωρίς σταθερούς χαρακτήρες (πλην εξαιρέσεων, όπως ο Πράηβετ Τζίζας που δεν είναι άλλος από τον Χριστό φαντάρο, ντυμένο στα χακί ή ο Αστυνόμος Μπέκρας, το άκρως αντίθετο από αυτό που θα αποκαλούσαμε «δαιμόνιος ντετέκτιβ»), αλλά με κοινό σημείο την ανατροπή του τελευταίου καρέ, το απολαυστικό γκαγκ, το ευφυές λογοπαίγνιο που σε ωθεί να ξαναδιαβάσεις την ιστορία από την αρχή για να καταλάβεις αυτό που τώρα πια φαίνεται αυτονόητο αλλά δεν είχες πιάσει μέχρι να αποκαλυφθεί το αστείο. Το σχέδιό του είναι για ακόμη μία φορά τόσο φαινομενικά απλό που ξενίζει όσους έχουν συνηθίσει τις «βαριές», φωτορεαλιστικές εικόνες με τις αμέτρητες λεπτομέρειες, τις προσεγμένες σκιάσεις, τις σωστές αναλογίες και την επιστημονικά δοσμένη προοπτική. Ο Χατζηδάκης τα προσπερνάει όλα αυτά επιμένοντας να αποδίδει τα πρόσωπα ως μαύρους κύκλους με δύο τελίτσες για μάτια και μια γραμμούλα για στόμα, προσθέτοντας λίγα χρωματιστά μαλλιά όποτε χρειάζεται. Κι όμως, αυτή η οριακή αναπαράσταση της ανθρώπινης μορφής, που περισσότερο προσεγγίζει τον ιδεότυπο του ανθρώπου όπως τον περιέγραψε ο Scott McCloud στο «Understanding Comics» παρά παραπέμπει σε συγκεκριμένες κι αναγνωρίσιμες φιγούρες, υπηρετεί ιδανικά τα σενάρια και με τις λιγοστές παρεμβάσεις του δημιουργού (κινήσεις χεριών, γκριμάτσες προσώπων, απολαυστικές ονοματοποιίες κ.λ.π.) συμβάλλει σε ένα απολαυστικό αποτέλεσμα. Πρόσφατα, στο The Comicdom Con διεξήχθη μια συζήτηση με θέμα «Πώς να φτιάξεις κόμικς αν δεν μπορείς να σχεδιάσεις κόμικς». Προσκεκλημένοι ήταν ο Αντώνης Βαβαγιάννης, ο Τάσος Ζαφειριάδης και ο Τάσος Πετρόπουλος, τρεις από τους πιο επιτυχημένους Έλληνες δημιουργούς που δεν φημίζονται όμως για το σχέδιό τους αλλά για τα κόμικς τους, όπως τόσοι και τόσοι δημιουργοί σε ολόκληρο τον κόσμο, όπως η ομάδα του «Cyanide and Happiness», όπως o Johnny Ryan, όπως η Mary Fleener κ.ά. Τα κόμικς, άλλωστε, δεν είναι μόνο σχέδιο και δεν είναι μόνο σενάριο. Είναι πάνω απ’ όλα αφήγηση ιστοριών. Το σενάριο και το σχέδιο συνεργάζονται και το αποτέλεσμα δεν προκύπτει ως το απλό άθροισμά τους αλλά με έναν πολλαπλασιαστικό τρόπο. Υπ’ αυτό το πρίσμα, ο τίτλος της προαναφερθείσας εκδήλωσης ήταν τουλάχιστον ατυχής. Κανείς «μπορεί» ή «δεν μπορεί» να «σχεδιάσει κόμικς». Όλοι μπορούν, όμως, να αφηγηθούν ιστορίες, και αν το κάνουν με τρόπο που βρίσκει ανταπόκριση στο κοινό, προχωρούν χωρίς να χρειάζεται να τους βάζουμε την ταμπέλα του καλού ή του κακού σχεδιαστή. Οι δύο προηγούμενοι τόμοι του «Full Phat» από τις εκδόσεις Jemma Press Ο Βαγγέλης Χατζηδάκης ανήκει σε αυτήν την άτυπη ομάδα δημιουργών που συνθέτουν ιστορίες γνωρίζοντας ότι δεν θα γίνουν ποτέ Bilal ούτε Moebius. Δεν είναι αυτή η επιδίωξή τους. Αυτό που προσπαθούν είναι να σε κάνουν να γελάσεις με τα μέσα και τις ικανότητες που διαθέτουν και είναι πολύ ειλικρινείς ως προς τις προθέσεις τους, κάτι που επιβεβαιώνεται από τον αυτοσαρκασμό τους: «Εδώ και χρόνια οι ειδικοί προσπαθούν να απαντήσουν στο ερώτημα “είναι τα κόμικς τέχνη;” Αν όμως βασιζόντουσαν σε αυτό εδώ το βιβλίο, η απάντηση θα ήταν πολύ εύκολη! (Σπόιλερ: φυσικά και όχι!)» έγραφε ο πρώτος τόμος του «Phat Comicz» στο οπισθόφυλλό του. Και ο δεύτερος πρόσθετε: «Το Full Phat 3 είναι το δεύτερο μέρος της τριλογίας που αποτελείται από 5 βιβλία. Και αν αυτό δεν βγάζει κανένα νόημα, πού να διαβάσετε και τα κόμικς που έχει μέσα. Περιέχει 100% αγνά και άσπιλα Phat Comicz, γνωστά κυρίως σαν το καλύτερο κακό κόμικ στην Ελλάδα». Έχει περάσει, ευτυχώς, ανεπιστρεπτί η εποχή που καλός εικαστικός καλλιτέχνης ήταν αυτός που αποτύπωνε με φωτογραφικό τρόπο το μοντέλο του ή που ζωγράφιζε όμορφα (και βαρετά) τοπία και που καλός αφηγητής θεωρούνταν όποιος χρησιμοποιούσε τα περισσότερα επίθετα, τα πιο περίτεχνα καλολογικά στοιχεία και τις πιο παράξενες και εξεζητημένες λέξεις. Μια ιστορία, ανεξαρτήτως μεγέθους, διαβάζεται (και στα κόμικς, επίσης, βλέπεται) ως σύνολο. Αν το αποτέλεσμα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του αγοραστή είναι ικανοποιητικό. Στα «Phat Comicz» του Βαγγέλη Χατζηδάκη είναι προφανές ότι πρόθεση του δημιουργού είναι να προκαλέσει το αυθόρμητο και συνεχές γέλιο. Αν προσδοκία του αναγνώστη είναι να γελάσει με την ψυχή του παρατηρώντας με πόσο έξυπνο τρόπο μπορεί κάποιος να σχεδιάσει απλά, μινιμαλιστικά και αποτελεσματικά τα πιο πολύπλοκα πράγματα, τότε το «Phatrix» επιτελεί τον σκοπό του με ιδανικό τρόπο. Αν ο αναγνώστης αναζητά κάτι άλλο, δεν θα το βρει εδώ. Αν και εδώ που τα λέμε, το γέλιο μόνο καλό κάνει. Δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Και το σχετικό link...

Από το So Comic, το τελευταίο Phat Comicz #216, του Βαγγέλη Χατζηδάκη.