Η ΑΙ στην τέχνη [Ιωαννίδης Μάριος, haniotika-nea.gr, 03/01/2026]

[nikolas12]

 

Η τέχνη είναι άµεσα συνδεδεµένη µε την τεχνολογία. ∆εν υπάρχει καµία µορφή τέχνης που να µην έχει αυτή τη στιγµή κάποια µορφή τεχνολογίας ενσωµατωµένη σε αυτήν. Είτε αυτό είναι µια φωτογραφική µηχανή, κάποια εργαλεία χειρός, κάποια υλικά ζωγραφικής. Τα κόµικς είναι φυσικά κι αυτά άµεσα συνδεδεµένα µε την τεχνολογία, µε την αρχή να γίνεται µε την εφεύρεση της τυπογραφίας από τον Gutenberg.

Με την τεχνολογική αυτή εφεύρεση αναπτύχθηκε το βιβλίο και κατ’ επέκταση και τα κόµικς, και µπόρεσαν να τυπωθούν µαζικά και να φτάσουν στα χέρια όλου του κόσµου. Τη συνέχεια αυτής της τεχνολογίας έχουµε και σήµερα µε τις ψηφιακές και offset εκτυπώσεις.

 

 

Όχι αν, αλλά πώς

Η τεχνητή νοηµοσύνη υπάρχει και κάθε µέρα εξελίσσεται και περισσότερο. Είναι το επόµενο τεχνολογικό βήµα που κάνει αυτή τη στιγµή η ανθρωπότητα. ∆εν συζητάµε αν υπάρχει και αν θα επηρεάσει την τέχνη. Θα την επηρεάσει. Αλλά η συζήτηση είναι στο πώς θα την επηρεάσει και µε ποιους όρους. Αναφερόµαστε κυρίως στο κοµµάτι της Generative AI, που είναι και το πιο προβληµατικό, το οποίο αφορά συστήµατα τα οποία παράγουν εικόνα (ή σε άλλες περιπτώσεις κείµενο, µουσική κ.λπ.) από το µηδέν. Μπορεί να σχεδιάσει έτσι τα καρέ, τους χαρακτήρες, τα backgrounds ή και ολόκληρα κόµικς, κάτι που έχει ήδη γίνει. Τα συστήµατα αυτά εκπαιδεύονται από έναν τεράστιο όγκο δεδοµένων, για τα οποία δεν έχουν πάρει ποτέ άδεια. Εδώ το µηχάνηµα έχει ουσιαστικά αντικαταστήσει τον καλλιτέχνη.

 

Το κόµικς “Zarya of the dawn”

 

Κάποια βήµατα έχουν ήδη γίνει. Το κόµικς “Zarya of the Dawn”, κυκλοφόρησε πριν τρία χρόνια και δηµιουργήθηκε εξ ολοκλήρου από το Midjourney. Η δηµιουργός του έκανε αίτηση για κατοχύρωση του copyright στην Αµερική, χωρίς όµως να αναφέρει ότι οι εικόνες έχουν φτιαχτεί από ΑΙ. Κι ενώ αρχικά πήρε το copyright, µερικούς µήνες µετά, όταν ανακαλύφθηκε ο τρόπος δηµιουργίας, το copyright ακυρώθηκε µε την αιτιολογία ότι µπορεί να δίνεται µόνο σε έργα που έχουν δηµιουργηθεί από ανθρώπους. Έτσι οι εικόνες δεν πήραν copyright και το µόνο που πήρε η δηµιουργός ήταν copyright για τον τρόπο που έχει βάλει τις εικόνες και το κείµενο στο βιβλίο, κάτι που ήταν δική της, ανθρώπινη, δηµιουργία. Σε άλλα παραδείγµατα από τον χώρο των κόµικς είναι κατά καιρούς κάποια εξώφυλλα από γνωστά κόµικς τα οποία έχουν δηµιουργηθεί µε ΑΙ, αλλά τελικά όταν αποκαλύπτεται η εταιρεία αναγκάζεται να τα αποσύρει, κάτω από τη γενική κατακραυγή των καλλιτεχνών αλλά και των αναγνωστών.

 

Άνθρωπος εναντίον µηχανής

 

Ένας καλλιτέχνης για να δηµιουργήσει ένα κόµικ πρέπει να γνωρίζει µεταξύ άλλων σχεδιασµό, ανατοµία, προοπτική αλλά και πώς να αφηγηθεί µια ιστορία. Η ΑΙ µπορεί να τα κάνει όλα αυτά. Κι εδώ έρχεται ο µεγάλος κίνδυνος της skill atrophy (ατροφία ικανοτήτων). Ο νέος καλλιτέχνης για να φτάσει να κάνει ένα καλό κόµικ, έχει περάσει πολλές ώρες φτιάχνοντας άσχηµα κόµικς. Έχει πειραµατιστεί µε το προσωπικό του στυλ, µε το χρώµα και τις γραµµές του. Έχει φτιάξει µικρά φανζίν για φεστιβάλ κόµικς, έχει διαβάσει τους καλλιτέχνες που θαυµάζει και έχει επηρεαστεί από αυτούς.

 

Το ρίσκο της µη-µάθησης

Αν κάποιος παρακάµψει όλη αυτήν τη διαδικασία, το αποτέλεσµα είναι να βγει µια γενιά από δηµιουργούς οι οποίοι δεν έχουν καµία στέρεα εσωτερική δοµή. Και εδώ έρχεται ο κίνδυνος του Skill Atrophy. Το οποίο θα είναι ακόµα πιο βαθύ καθώς, αν δεν έχει κάποιος αντιµετωπίσει ένα σχεδιαστικό πρόβληµα, ένα πρόβληµα ανατοµίας, προοπτικής ή οτιδήποτε άλλο, τότε δεν το αναγνωρίζει καν σαν πρόβληµα. Μπορεί έτσι κόµικς χαµηλής αισθητικής που σήµερα απορρίπτουµε, σε µερικά χρόνια να θεωρούνται ο µέσος όρος και η νέα γενιά καλλιτεχνών να µην µπορεί να αντιληφθεί το τι πραγµατικά βλέπει. Κάτι που δυστυχώς βλέπουµε ήδη να συµβαίνει σε πολλά κοµµάτια της τέχνης που γίνονται µε ΑΙ (από απλές αφίσες εκδηλώσεων µέχρι ολόκληρες ταινίες animation που έχουν φτιαχτεί µε ΑΙ). Σίγουρα η ΑΙ µπορεί να δηµιουργήσει έργα τέχνης. Μπορεί να µιµηθεί το χέρι κάποιου σπουδαίου σκιτσογράφου ή πολλών ταυτόχρονα. Αλλά δεν µπορεί να ξέρει γιατί το έφτιαξε. ∆εν µπορεί να έχει την προσωπική του γραµµή, ούτε να ενσωµατώσει το προσωπικό βίωµα στην εικόνα. Θα είναι κάτι που στην καλύτερη θα µοιάζει µε ένα κόµικ, αλλά στη βαθιά ανάλυσή του θα έχει µόνο τα δοµικά του στοιχεία. ∆εν µπορεί να έχει την προσωπική επαφή καλλιτέχνη-αναγνώστη µέσα από τα φεστιβάλ, που βλέπουµε να γίνονται ουρές για µια υπογραφή. Βέβαια ακόµα βρισκόµαστε στην αρχή. Και το τελικό ερώτηµα µάλλον είναι ποιος ελέγχει, ποιος ωφελείται και ποιος αµείβεται.

 

Πηγή