Το Πολυτεχνείο εκπέμπει ακόμα… [Ιωαννίδης Μάριος, haniotika-nea.gr, 16/11/2025]

[nikolas12]

 

Η επέτειος του Πολυτεχνείου στις 17 Νοέµβρη αποτελεί κάθε χρόνο, ηµέρα µνήµης για τους νεκρούς του και υπενθύµισης για µικρούς και µεγάλους. Το κόµικς «Πολυτεχνείο» µε υπότιτλο «Ένα παραµύθι που δεν λέει παραµύθια» των Γιώργου Κτενά σε σενάριο,  John Antono σε εικονογράφηση και Crispy Shift στο χρώµα από τις εκδόσεις «Red Noir» είναι κατάλληλο για µικρούς και µεγάλους. Ένας παππούς διηγείται στο εγγόνι του τι συνέβη εκείνη τη νύχτα- αλλά και τι οδήγησε στην ιστορική εξέγερση του Πολυτεχνείου.

 

Το πιο µικρό θύµα του Πολυτεχνείου: ο πεντάχρονος ∆ηµήτρης Θεόδωρας

 

 

Ένας παππούς µε τον µικρό του εγγονό κάνουν βόλτα στη γειτονιά τους, στην περιοχή του Ζωγράφου, όταν συναντούν ένα µνηµείο αφιερωµένο στον 5χρονο ∆ηµήτρη Θεόδωρα, ο οποίος αποτέλεσε το νεότερο από τα θύµατα της 17ης Νοεµβρίου. Αυτό θα σταθεί η αφορµή να εξιστορήσει ο παππούς τα γεγονότα που συνέβησαν εκείνο το βράδυ αλλά και που οδήγησαν στο πραξικόπηµα και την εγκαθίδρυση της Χούντας.

 

∆ιασχίζοντας την Αθήνα, το εγγονάκι αναρωτιέται τι σηµαίνουν αυτές οι άγνωστες λέξεις: εξέγερση, δικτατορία, Χούντα και αναγνωρίζει τον παραλογισµό, όταν συνειδητοποιεί τον άδικο θάνατο του λίγο µικρότερού του, ∆ηµήτρη Θεόδωρα.  Ο παππούς µε ειλικρίνεια και ιστορική ακρίβεια διηγείται στον µικρό τα γεγονότα. Του µιλάει για τον εµφύλιο και τις εκλογές του 1961 που αβίαστα οδήγησαν στο πραξικόπηµα του 1967. Καθώς διασχίζουν το κέντρο της Αθήνας, περνούν από τη Βουλή και ο παππούς εξηγεί τον ρόλο του παλατιού και του στρατού.

 

Ο µικρός εγγονός θέλει να µάθει όλο και περισσότερα. Ο παππούς µιλάει για τη λογοκρισία, τις απαγορεύσεις, τις φυλακίσεις και τα βασανιστήρια,  για τους φοιτητές, το ραδιόφωνο και την αυτοοργάνωση που οδήγησε στην αντίσταση, στην αφύπνιση των πολιτών µέσα από το ραδιόφωνο.

 

«Πες µου τι έγινε εκείνη τη νύχτα παππού».

 

[…] «Έµειναν για τρεις µέρες κλεισµένοι µέσα στο Πολυτεχνείο, µε παλµό και αγωνιστικό πνεύµα, µια εξέγερση οργανωµένη αυθόρµητα, από τα κάτω».

 

«Πόσο κάτω παππού;»

 

«Εντελώς κάτω, αγάπη µου! Από εκεί που γειώνεται, συνδέεται η ατόφια εξέγερση για να γίνει ποτάµι που τους πνίγει όλους στο πέρασµά του».

 

«Το πιο δυνατό πόδι της αξιοπρέπειας είναι η αλήθεια»

 

 

Ο παππούς δεν λειαίνει, δεν διηγείται παραµύθια στον µικρό εγγονό, µιλάει µε γεγονότα για την κορύφωση του Πολυτεχνείου, για τα τανκς, για τους τραυµατίες, τις δολοφονίες, τους νεκρούς. Το κόµικς δεν ξεχωρίζει απλώς γιατί διηγείται µε τρόπο απλό για ένα παιδί και τεκµηριωµένα τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, κάνοντάς το ένα χρήσιµο εργαλείο για παιδαγωγούς και γονείς που οφείλουν να µιλήσουν µε αλήθεια για την 17η Νοεµβρίου 1973 αλλά και την ιστορική αλήθεια. Την ίδια στιγµή, µεταφέρει στο σήµερα- στην εποχή του µικρού εγγονού- οµοιότητες που καθιστούν την εποχή µας αντιδηµοκρατική. Εκφάνσεις φασισµού ξεπροβάλουν σε αυτή τη βόλτα, όταν παππούς και εγγονός διασχίζουν το σηµείο στο οποίο δολοφονήθηκε ο Ζακ. Στο κόµικς γίνεται αναφορά και στο βιβλίο του Περικλή Κοροβέση «Ανθρωποφύλακες».  Στο τέλος του κόµικς βρίσκεται παράρτηµα στο οποίο παρουσιάζεται ένα δισέλιδο χρονολόγιο της δικτατορίας, ενώ ακολουθούν τα ονόµατα και οι προσωπογραφίες των ταυτοποιηµένων νεκρών του Πολυτεχνείου, µαζί µε έναν χάρτη που απεικονίζει την τοποθεσία της δολοφονίας τους.

 

Σκίτσο ρεαλιστικό, παραµυθένιο και συµβολικό

 

 

Το σκίτσο του John Antono και το χρώµα της Crispy Shift παίζουν σε τρία επίπεδα. Αρχικά, µε σκίτσα πιο παιδικά χρωµατιστά αναπαριστούν τον παππού µε τον εγγονό να περπατούν στην πόλη µέχρι να φτάσουν στο Πολυτεχνείο. Με σκίτσα που θυµίζουν στιγµιότυπα των γεγονότων και ασπρόµαυρα, γκρίζα σχέδια αναπαριστούν το παρελθόν. Τέλος, µε τρόπο ευφάνταστο εντάσσουν σκίτσα πιο συµβολικά και µεταφορικά τα οποία προσθέτουν στο κείµενο και στην αφήγηση του παππού επιπλέον συναίσθηµα και ένταση. Σε ένα σκίτσο ο παππούς µε τον εγγονό, µιλώντας για τον στρατό, περπατούν πάνω σε ένα τεράστιο κράνος στρατιώτη.

 

Το Πολυτεχνείο εκπέµπει ακόµη ένα πολύ ισχυρό µήνυµα µέσα από το στόµα του µικρού παιδιού που κατανοεί την ιστορική αλήθεια, αφουγράζεται την αδικία και καταδικάζει τον φασισµό και την επιβολή εξουσίας: «Να µην ξανασκοτώσουν παιδί, παππού».

 

Πηγή