Οι παιδικοί ήρωες [ Τσιμπίδης Γιάκος, tovima.gr, 13/06/1999 ]

[Bonadrug]

Οι παιδικοί ήρωες

Βιώματα. Αναμνήσεις. Αυτές είναι οι μαγικές λέξεις. Οι ήρωες της παιδικής ηλικίας δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να τονίζουν την ύπαρξή τους μέσα από εβδομαδιαία περιοδικά, παραμύθια, τηλεοπτικές εκπομπές ή κινηματογραφικές ταινίες. Αυτό όμως αρκούσε για να εντυπωθούν στο μυαλό μας για πάντα
 

Ο κ. Αστερίξ αποτελεί ακόμη μια περίπτωση ευρωπαϊκής ηρωικής απάντησης στην κυριαρχία της αμερικανικής κουλτούρας στη φαντασία των παιδιών. Τέκνο των (δημιουργών του έτερου παμμεγίστου Λούκι Λουκ) Gosciny και Uderzo, ο κοντοπίθαρος και ξανθομπάμπουρας Γαλάτης περνά την ώρα του: α) πίνοντας μαγικό φίλτρο, β) πλακώνοντας τους Ρωμαίους ­ σύμβολα εξουσίας ­ σε ανηλεείς μάπες (!) και γ) καταβροχθίζοντας χοληστερινούχα αγριογούρουνα (ποιος Αμερικανός θα το έκανε αυτό, ο Μπάτμαν και στην κατάποση φίνου γαλατικού οίνου (78 βαθμών).

Παραμένοντες στη γαλλόφωνη παιδική κουλτούρα, ας μνημονεύσουμε τον Αντουάν ντε Σεντ Εξυπερί και τον «Μικρό Πρίγκιπα»... γιατί, παραδεχτείτε το, δεν υπάρχει κανείς από εμάς ή από τα σημερινά παιδιά που να μην έχει έρθει σε επαφή με ένα από τα πιο τρυφερά παιδικά αναγνώσματα που μιλάει για την αγάπη και τη φιλία. Ισως ο «μικρός πρίγκιπας» μέσα στην εσωτερική του αναζήτηση να μην πετάει μακριά, να μην τρέχει γρήγορα, να μην κατατροπώνει ορδές κακών με ένα του βλέμμα, αλλά... τι σημασία έχει; Ο πρίγκιπας εισέβαλε στον κόσμο μας όταν ήμασταν παιδιά και το άνθος βλάστησε μέσα μας.

Η διαφορά μεταξύ του ευρωπαίου «πρίγκιπα» και ενός Σούπερμαν δεν θα μπορούσε παρά να είναι χαώδης. Και ο άνθρωπος από τον πλανήτη «Κρύπτον» έχει τη θέση του στο πάνθεον των ηρώων της παιδικής φαντασίας. Δηλαδή ποιος μικρός δεν θα ήθελε να είναι άτρωτος σε σφαίρες, να πετάει με την ταχύτητα του φωτός, να είναι δημοφιλής και να μπορεί να βλέπει με ακτίνες Χ;

Ματαιότης πάντως... Ούτε ο εκ Νορβηγίας ροδαλός, κοκκινομάγουλος και μπιρόβιος Αϊ-Βασίλης θα μπορούσε να χαρίσει δώρα ανάλογα. (Μην ακούσω ελληνόπουλο να λέει ότι ο κοκκινοφασκιωμένος και ταρανδοκινούμενος παππούλης έχει σχέση με τον εκ Καισαρείας Αγιο της Εκκλησίας μας...). Τι να ευχηθεί το παιδί λοιπόν, τι να αποζητήσει; Η πτητική ικανότητα αποκλείεται, το ξεκαθαρίσαμε.

Ισως ένα σκυλάκι τετραπέρατο και γλυκούλικο, σαν τη λεβέντισσα τη Λάσσυ, η οποία ευτύχησε να αναθρέψει γενιές και γενιές ελληνόπουλων, και να που τώρα οι άτιμοι οι παραγωγοί την έβγαλαν και σε ριμέικ! Από το 1943 στο «κουρμπέτι» αυτό το θηλυκό κόλεϊ, από τηλεοράσεως, ραδιοφώνου και κινηματογραφικής οθόνης, συνιστά τον ορισμό του ζώου - ήρωα. Ο «Μπάμπι» το ελαφάκι στερείται ειδικού βάρους και ακολουθεί παρασάγγες πίσω.

Οταν μιλάμε όμως για ζώα, ήρωες της παδικής φαντασίας, πού άραγε θα μπορούσαμε να κατατάξουμε τα θρυλικά μάπετς; Ο βατραχο-Κέρμιτ με τη ζουμπουρλή πριγκιπέσα του, τη γουρουνίτσα μις Πίγκυ, και όλη την παρέα, σε ποια κατηγορία κατατάσσονται; Οπως και αν έχει τα τέκνα της φαντασίας του μακαρίτη Τζιμ Χένσον στιγμάτισαν με το κέφι, με τις ατάκες και με την ανεμελιά τους τις δεκαετίες που πέρασαν.

Και άλλοι ήρωες, και άλλοι, παιδιά αστέρια όλοι τους. Ο σπανακωτός Ποπάι, του οποίου ως παιδί ποτέ δεν κατάλαβα ποιος είναι ο μεγαλύτερος άθλος... Το ότι έτρωγε το αντιπαθέστατό μου σπανάκι ή το ότι ανεχόταν αυτό το ξυλάγγουρο, την Ολιβ Οϊλ, μνημείο ασχήμιας και υγιεινής διατροφής;

Ο ντεκαντανσικός και αιώνιος μποέμ ροζ πάνθηρας (πού ακούστηκε!) ή ο λεπτολόγος (το πρώτο «ρεϊβόνι» θα έλεγαν οι σημερινοί πιτσιρικάδες) Τεν Τεν είναι ακόμη δύο χάρτινοι και τηλεοπτικοί αστέρες της παιδικής φαντασίας και κουλτούρας. Και αν τον εχθρό του Βέλγου Τεν Τεν τον έλεγαν «Ρασταπόπουλο» (τι μανία o Herge με την ελληνική πανουργία), το πρόβλημα του ροζ αιλουροειδούς δεν θα ήταν τίποτε άλλο από μια σπασμένη βρύση ή μια χαλασμένη λάμπα. Αλλο στυλ...

Ηρωες και αντιήρωες λοιπόν που σημάδεψαν και σημαδεύουν τα παιδικά όνειρα. Αλλοι για πάντα παρόντες (να 'στε καλά, κύριε Σούπερμαν και κύριε Μπάτμαν), άλλοι λησμονημένοι στη χάρτινη λήθη τους, σαν τον «δικό μας» «Μικρό Ηρωα», τον Γ. Θαλάσση, και την αντιστασιακή παρέα του, τον χοντροκέφαλο Σπίθα και τη (λέγε με Βάνα Μπάρμπα) μελαχρινή και ηρωίδα Μαρία ή ακόμη την αφελή Κοκκινοσκουφίτσα (καλά, μπερδέψατε εσείς ποτέ τη γιαγιά σας με σκύλο ή τον δαιμόνιο Κοντορεβυθούλη (άκου όνομα τώρα).

Ολοι αυτοί είναι το παρελθόν μας.

 

Καραγκιόζης

Οι ήρωες των παιδιών δεν είναι πάντα ούτε Αμερικανοί, ούτε οπλισμένοι με ατσαλένιες γροθιές ή εντυπωσιακές φορμίτσες...

Γιατί δηλαδή, ποιος από εμάς δεν γέλασε, δεν συγκινήθηκε και δεν στήθηκε μπροστά από ένα κατάλευκο φωτισμένο πανί κάποια στιγμή στη ζωή του, για να παρακολουθήσει τα καμώματα και τα παθήματα του κ. Καραγκιόζη Καραγκιοζόπουλου;

Ο Καραγκιόζης λένε πως απευθύνεται στο τρυφερό της παιδικής αλλά και της ενήλικης ψυχής. Οταν ακόμη το μικρόβιο του τηλεοπτικού χαζοκουτιού δεν έχει αλλοτριώσει τα πάντα, τα μικρά παιδάκια αγκαλιάζουν το θέατρο σκιών, πνίγονται σε χαχανητά καθώς βλέπουν τον σκοτεινό μακρυχέρη και καμπούρη (φυσικά και φαλακρό) πρωταγωνιστή να σκαρφίζεται τον γιατρό, τον μάγειρο, τον επαναστάτη, τον φοροφυγά, οποιονδήποτε τέλος πάντων ρόλο ταιριάζει στην πρόσφατη πορεία του λαού μας στον χρόνο. Αφού εδώ παρατηρήσουμε πως η καμπούρα του φίλτατου συζύγου της καρτερικής Αγλαΐας δεν έχει φτιαχτεί με καμία από τις σύγχρονες μεθόδους μπόντι μπίλτινγκ, και ότι ο συμπαθής καταφερτζής δεν καταφεύγει σε ρετούς για να βγάλει την εικόνα του στον φακό, όπως θα έκανε ­ για παράδειγμα μια Πάμελα Αντερσον ­, αξίζει να μνημονεύσουμε και το σινάφι - παρέα του κυρίου, ολόκληρο δηλαδή τον θίασο του ελληνικού θεάτρου σκιών, διαλεχτά παιδιά όλοι τους και εξίσου ηρωικές φυσιογνωμίες στον καιρό της πληροφορικής και του «Baywatch»...

Χατζηαβάτης, το κολλητάρι· σιορ Διονύσιος, ο «αντιπροσωπεύων τους επηρεασμένους υπό της Δύσεως μορφωμένους Επτανησίους» ­ όπως μας πληροφορεί (τρομάρα του, του «Νιόνιου») και η εγκυκλοπαίδεια. Επεται ο «Μπαρμπαριά και Τούνεζη, ανιψιέ» μπάρμπα Γιώργος με τη βαριά χερούκλα, ο Πασάς και ο Βεζίρης (λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή), ο Σταύρακας (κουτσαβάκαρος..), ο Ρίτσαρντ Γκιρ της ελληνικής πραγματικότητος κ. Μορφονιός, και βεβαίως, να μην αγνοήσουμε τη λαϊκή βούληση: τον Κοπρίτη, το Κολλητήρι και τον Σκορπιό. (Οχι σιγά μην έβγαζε ο Καραγκιόζης τα παιδιά του Λούλη και Σάκη... Φανταστείτε την Αγλαΐα: «Ελα παιδί μου, Σάκη, να πιεις το τσάι σου...». Δεν κολλάει!

Και... βεβαίως την ώρα που τα ελαφάκια, τα παπάκια και τα σκιουράκια του Ντίσνεϊ τρώγονταν μεταξύ τους, ο Καραγκιόζης ενσάρκωνε λαμπρούς ρόλους στα έργα «Η έξοδος του Μεσολογγίου», «Η σφαγή της Χίου», «Ο Κατσαντώνης» κ.ά. Αλλη κλάση λοιπόν ο Ελλην κ. Καραγκιοζόπουλος!
 

Μίκι Μάους

Αλλοτε είναι ο δαιμόνιος ντετέκτιβ, άλλοτε μετατρέπεται σε τολμηρό εξερευνητή, βοηθό της αστυνομίας και του πολίτη, συχνά ωστόσο γουστάρει να ασχολείται με τον κήπο του, να μαγειρεύει για την πιστή (μάτια δεν έχει για άλλο τρωκτικό) ποντικίνα του, τη Μίνι, ή προσπαθεί να κάνει άνθρωπο τον χαζό, ατσούμπαλο και πανηλίθιο (σκύλο - κολλητό) Γκούφη. Κυρίες και κύριοι, ο πόντικας Μίκι Μάους, γέννημα θρέμμα της φαντασίας του Γουόλτ Ντίσνεϊ, από το 1928 ως και σήμερα, κερδίζει δικαιωματικά την αγάπη μικρών και μεγάλων φίλων του, μέσα από τα κόμικς και τις ταινίες όπου και πρωταγωνιστεί.

Το συμπαθέστερο των τηλεοπτικών και καρτουνίστικων ποντικιών (χωρίς να οφείλει τη δημοτικότητά του στον βασανισμό δύσμοιρων γάτων όπως κάνει ο απίστευτα βλαμμένος Τζέρι στον Τομ), ο Μίκι αποτελεί την εγγυημένη εισαγωγή τού κάθε πιτσιρικά στον κόσμο της φαντασίας, της γρήγορης ανάγνωσης (εμ, τζάμπα διαβάζουν τα τετράχρονα κόμικς), των σπαζοκεφαλιών και του αθώου γέλιου.

Πραγματικός αστέρας της μεγάλης οθόνης (με 135 ταινίες στο ενεργητικό του), ο κ. Μάους κατάφερε επίσης στα 71 χρόνια της virtual ζωής του να αποτελέσει τη ναυαρχίδα του κολοσσού στον χώρο της διασκέδασης Disney, και ως Δούρειος Ιππος πρώτος να εισβάλει στην Ανατολική Ευρώπη αλλά και στις λοιπές χώρες του τέως παραπετάσματος, φέρνοντας ένα άρωμα συνάμα Ντίσνεϊλαντ και... καπιταλισμού. Μένοντας ωστόσο πιστοί στον χώρο της παιδικής διασκέδασης, δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι είτε πολεμώντας τον κακό μπουνταλά Βρούτο, είτε βοηθώντας τον καλό υπαστυνόμο - επιθεωρητή Ο' Χάρα, ο Μίκι αποτελεί ένα φωτεινό σημείο αναφοράς στο μυαλό και στη φαντασία του κάθε νυν (και τέως) πιτσιρικά. Πώς λέγαμε, δηλαδή, «πιάσε μια κολινός» και εννοούσαμε την κάθε οδοντόκρεμα της αγοράς; Οταν λοιπόν ο μπόμπιρας λέει στον μπαμπά του «θέλω Μίκι Μάους», μπορεί να εννοεί τα πάντα. Ο πατέρας το νόημα όμως το πιάνει. Και τα σκάει... Η μοναδική μου απορία είναι γιατί ο πόντικας δεν εμφανίζεται ποτέ μαζί με τη διασημότερη πάπια της ιστορίας...

 

Ντόναλντ Ντακ

Η απάντηση στον Μίκι Μάους είναι σαφέστατα ο γκαντέμης, άφραγκος, τεμπελχανάς και φυγόπονος παπιός από την ιστορική και διατηρητέα Λιμνούπολη, ο Ντόναλντ Ντακ. Η συμπάθειά μου κερδίζει θέση στην κορυφή της λίστας μας «αβλεπ(τ)ί» που λένε και οι μικροί του φίλοι, ήτοι με τρόπο αβίαστο και δικαιωματικό! Τώρα, τι να είναι αυτό που προσδίδει τέτοια γοητεία στον (κουάκς!) ναυτοπαπιό τής Ντίσνεϊ; (Πάλι αυτοί..) Να είναι η τσαχπίνικη φατσούλα του; Ο τρόπος που γλυκοκοιτάζει το δολάριο ή ένα πιάτο φαΐ; Ή μήπως τον συμπαθούμε επειδή τον παιδεύει ο αδίστακτος και πλουσιότερος παπιός του κόσμου, θείος Σκρουτζ, παρασύροντάς τον στις πιο εξωτικές περιπέτειες; Αφήνουμε στην άκρη ότι ο τυχερός ξάδελφος Γκαστόνε μονίμως εποφθαλμιά το κορίτσι του, τη γλυκιά Ντεζούλα. Ενα δράμα, αγαπητοί. Ακόμη και τα διαβολικά σκιουράκια Τσιπ και Ντέιλ θα έλεγε κανείς πως ήρθαν στον κόσμο για να εκνευρίσουν τον Ντόναλντ μας. Αλλά και πάλι, δεν είναι πολύ γοητευτικός όταν αρχίζει τις γκρίνιες, κουνώντας πέρα δώθε το ράμφος του, με τη φουντωτή ουρά του τεντωμένη κάγκελο και τα πορτοκαλί πόδια του να χοροπηδάνε πάνω κάτω; Οχι βέβαια ότι ο κύριος Ντόναλντ δεν είναι περπατημένος... Από τις 9 Ιουνίου 1934 στην πιάτσα, τηλεοπτικός και κινηματογραφικός αστήρ επίσης, οδήγησε με τη σειρά του πολλές γενιές παιδιών στα λημέρια της διασκέδασης και του γέλιου. Από τους πλέον δημοφιλείς ήρωες της Ντίσνεϊ, καθιέρωσε το λουκ ναυτικό κορμάκι με παπιγιόν, κάτι σαν τον ξενέρωτο του Πενταγώνου, τον Μπέικον, αλλά... στο απολαυστικότερο. Αφήστε που είναι και τεμπέλης και γκρινιάρης, ωστόσο δεν θα μπορούσε κανείς να τον κατηγορήσει για έλλειψη ανθρωπιάς (παπιοσύνης), μια και στέκεται πάντα με στοργή και τρυφερότητα δίπλα στα τρία σκαμπρόζικα ανιψάκια του. Να θειος, να μάλαμα λοιπόν...

ΓΙΑΚΟΣ ΤΣΙΜΠΙΔΗΣ

Το ΒΗΜΑ, 13/06/1999