Λούκυ Λουκ: Μικρός οδηγός ανάγνωσης [?, Τα νέα του Βελγίου, 11/12/2013]

[Strativarious]

 

 

Αφού ξεπάστρεψε τα έθνη των Ινδιάνικων φυλών, το άρτι ανεξάρτητο κράτος των ΗΠΑ (1776), «αντιστάθμισε» την αιματηρή του γέννηση παραχωρώντας στους εναπομείναντες Ινδιάνους «απαραβίαστες» περιοχές στα δυτικά της επικράτειάς του. «Απαραβίαστες» ; – όχι για πολύ…

 

 

Αμερική, γύρω στα 1850: Τα εδάφη που περιλαμβάνονται μεταξύ του ποταμού Μιζούρι και των Βραχωδών Ορέων έχουν κακή φήμη: είναι άνυδρα, φτωχά σε ξυλεία και η γη τους είναι μη καλλιεργήσιμη. Ωστόσο δεν είναι ακατοίκητα: ανήκουν στους τελευταίους ελεύθερους Ινδιάνους των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίοι, ύστερα από δεκαετίες αδιάκοπου κι εγκληματικού εποικισμού των Λευκών, περιορίστηκαν σ’ αυτά εκεί τα μέρη που έμελλε να ονομαστούν Άγρια Δύση ή Φαρ Ουέστ, και που εκτείνονται πέρα από τον 100ό μεσημβρινό που χωρίζει νοητά τις ΗΠΑ στα δύο. Εκεί είναι που οι εναπομείναντες ιθαγενείς Ινδιάνοι κυνηγούν τα μεγάλα κοπάδια των βισόνων· από εκεί είναι που θα περάσουν και τα ξελιγωμένα καραβάνια των πρώτων σκαπανέων χρυσοθήρων έπειτα από το γενικό πρόσταγμα της εξόρμησης για χρυσό. Όπως και νά ’χει, αυτή που ονομάστηκε Μεγάλη Αμερικανική Έρημος, λόγω της εχθρότητας των εδαφών της προς κάθε εκμετάλλευση, παραμένει παρθένα και απαραβίαστη μέχρι το 1850. Αλλά δεν θα αντισταθεί για πολύ καιρό ακόμα στις βλέψεις του Λευκού Ανθρώπου…

 

Αμερική, 1862: Ψηφίζεται ο Νόμος για τα Αγροκτήματα (Homestead Act), που επιβεβαιώνει τη βούληση της Κυβέρνησης ν’ αναθερμάνει την επεκτατική προώθηση προς τη Δύση. Κάθε αμερικανός πολίτης θα μπορεί στο εξής ν’ αποκτήσει δωρεάν δικαίωμα ιδιοκτησίας 80 εκταρίων δημόσιας γης, υπό τον όρο ότι θα τα καλλιεργεί. Με τον Νόμο για τα Αγροκτήματα, τελευταία κι εξοντωτική πράξη του αμερικανικού εποικισμού, τα έρημα και αφιλόξενα εδάφη της Δύσης καθίστανται προοδευτικά καλλιεργήσιμα και παραγωγικά.

 

Φαρ Ουέστ, 1865: Οι απέραντες πεδιάδες της Άγριας Δύσης αρχίζουν να αξιοποιούνται απ’ τους μεγαλοκτηνοτρόφους, που επωφελούνται απ’ το λείο έδαφος για να βόσκουν τα τεράστια κοπάδια των μακρυκέρατων αγελάδων τους (long horns). Εκατομμύρια βοοειδή που οδηγούνται από καουμπόηδες κατακλύζουν την μέχρι πρότινος εδαφική επικράτεια των βισόνων και των Ινδιάνων, πλουτίζοντας αβέρτα τους επονομαζόμενους βαρόνους βοοειδών.

 

 

Ιλινόις, 1874: Ο αμερικανός κτηματίας J.F. Glidden αποκτά δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για ένα προϊόν που πολύ σύντομα θα επιβεβαίωνε δια της χρήσης του πως ό,τι εφαρμόζεται στα κοπάδια, μπορεί να εφαρμοστεί εξίσου καλά και στον άνθρωπο: ένα σταθερό, ανθεκτικό και οικονομικό συρματόπλεγμα, φτιαγμένο από δύο σύρματα που αλληλοπλέκονται, και φέρουν σε σειρά και κατά διαστήματα αγκαθωτές προεξοχές. Damn you Glidden…

 

Οι αγρολήπτες που προωθήθηκαν προς τη Δύση αρχίζουν να περιφράσσουν τα μικρά γεωτεμάχιά τους αποκόπτοντας τους χώρους βοσκής για τα βοοειδή. Ξεσπούν άγριες διαμάχες που θα μείνουν γνωστές στην ιστορία ως πόλεμοι του συρματοπλέγματος. Η αυτοκρατορία των βοοειδών καταρρέει καθώς χρόνια και χρόνια βασιζόταν στον άγραφο νόμο της ελεύθερης πρόσβασης, γνωστού ως open range: «μην εμποδίζεις το δρόμο του κτηνοτρόφου προς το λιβάδι και το νερό· μη φράζεις το δρόμο του με οικιστικά εμπόδια, αγρούς και κυρίως με περιφράξεις». Η σημασία του συρματοπλέγματος για την αμερικανική ιστορία είναι τέτοια ώστε έχει ειπωθεί ότι «δεν ήταν ούτε οι σιδηρόδρομοι, ούτε οι νόμοι για τη γη εκείνοι που επέτρεψαν την προώθηση του αγρολήπτη πέρα από τον Μιζούρι, αλλά σαφώς το συρματόπλεγμα». Η ήττα των βαρόνων των βοοειδών επέρχεται έπειτα από σκληρές μάχες, ενώ αποτυπώνεται στα πάμπολλα γουέστερν που αναπαράγουν κινηματογραφικά αυτούς τους πολέμους του συρματοπλέγματος (ενδεικτικά: το, παραγωγής 1955, The man without a star, με τον γνήσια σκληροτράχηλο Κερκ Ντάγκλας, το, παραγωγής 2003, Open Range, του Κέβιν Κόστνερ, και το πρόσφατο Lone Ranger, με τον Johnny Depp). Η εξαφάνιση του open range, μέσω της εμφάνισης και της κυριαρχίας του συρματοπλέγματος, επιφέρει την σταδιακή απόσυρση του γελαδάρη καουμπόη, ενώ μαζί με την εικόνα του μοναχικού και ζόρικου καβαλάρη, ξεθωριάζει και η επική διάσταση του Φαρ Ουέστ. Το συρματόπλεγμα στέλνει στην ανεργία τον φτωχό και μόνο καουμπόη…

 

 

Αν το συρματόπλεγμα προκαλεί την εξαφάνιση του αρχετυπικού για την Αμερική καουμπόη, στην περίπτωση του Ινδιάνου προκαλεί τον αφανισμό. Γιατί, ενώ οι Ινδιάνοι σπάνια επιθυμούν ή διαθέτουν τα μέσα για να περιφράξουν τα αγροτεμάχιά τους, οι λευκοί κτηματίες και κτηνοτρόφοι χρησιμοποιούν ευρέως το συρματόπλεγμα για να προστατέψουν το έδαφος που κατέχουν, και μάλιστα εισχωρούν αδίστακτα στο μη περιφραγμένο έδαφος των ινδιάνικων φυλών. Χαρακτηριστικά, το 1903, ένας κτηνοτρόφος ονόματι Ed Lemmon μισθώνει και περιφράσσει μια έκταση 350.000 εκταρίων στην προστατευόμενη περιοχή των ινδιάνων Σιού.

 

 

Το συρματόπλεγμα μετατρέπει τον γεωγραφικό και κοινωνικό χώρο των Ινδιάνων αφενός σε εχθρικό περιβάλλον, όπου ο νομαδισμός και το κυνήγι καθίστανται εντελώς αδύνατα, και αφετέρου σε ξένο τόπο, όπου ο παραδοσιακός τους φυλετικός τρόπος ζωής είναι αδιανόητος. Ο φυσικός και πολιτισμικός αφανισμός του Ινδιάνου έχει συντελεστεί…

 

Τα κόμικς του Λούκυ Λουκ, εικονογραφημένα απ’ τον Βέλγο σκιτσογράφο Morris, είναι σίγουρα από τα πλέον επιδραστικά αφηγήματα αναφοράς για την Αμερικανική Δύση της περιόδου του 19ου αιώνα. Αν και αποτελούν μια παρωδία του Φαρ-Ουέστ, καθώς όλες οι τυπικές μορφές της εποχής παρουσιάζονται στην πιο γκροτέσκα εκδοχή τους, συνιστούν μια πολύχρωμη σάγκα που αναπαριστά με χιούμορ την ιστορική περίοδο που διαδέχεται τον Αμερικανικό Εμφύλιο.

 

Δεν γνωρίζω αν υπήρξε στην πραγματικότητα Λούκυ, ένας πιστολέρο πιο γρήγορος κι από τη σκιά του, ή αν είναι ολότελα έργο φαντασίας του Morris. Σίγουρα όμως υπήρξε, κάπου στο Τέξας, περί το 1870, κάποιος Τζον Γουόρν Γκέιτς – πωλητής συρματοπλέγματος στο επάγγελμα. Αυτός ο Τζον διαφήμιζε την πραμάτεια του κάπως έτσι:

 

Είναι η καλύτερη περίφραξη του κόσμου. Ελαφριά σαν τον αέρα. Πιο δυνατή απ’ το ουίσκι. Λιγότερο ακριβή από τη σκόνη. Όλη από ατσάλι και με μήκος πολλών χιλιομέτρων. Δε γεννήθηκε το ζωντανό που μπορεί να την περάσει. Κύριοι, δεχτείτε την πρόκληση και φέρτε τα γελάδια σας!

 

Δε θ’ αργούσε ο καιρός που καουμπόηδες κι Ινδιάνοι θα εξαφανίζονταν από χιλιόμετρα… σύρματα στα λιβάδια…

 

 

ΠΗΓΗ