Search the Community

Η ιστορία των κόμικς στην Ελλάδα από το 1950 έως το 1980. Με τον όρο κόμικς, εννοούμε σειρά σχεδίων, συνήθως οργανωμένων σε πλαίσια (καρέ), τα οποία περιλαμβάνουν κείμενα σε μορφή διαλόγου ή λεζάντας. Η λέξη κόμικς προέρχεται από το αμερικάνικο comic (strip και strips), που χρονολογείται από το 1911. Οι πρόδρομοι των κόμικς στην Ελλάδα ως το 1950 Ο Αθανάσιος Ιατρίδης και ο Στέφανος Ξένος, που θεωρείται και «πατέρας» του ιστορικού μυθιστορήματος στη χώρα μας παρουσίασαν γύρω στο 1860 εικόνες πολιτικής σάτιρας και σκίτσα. «Πατέρας» της ελληνικής γελοιογραφίας και κορυφαίος γελοιογράφος του 19ου αιώνα ήταν ο Θέμος Άννινος (1845-1916). Ο Θέμος Άννινος Το 1904 εμφανίστηκε το πρώτο ελληνικό κόμικ με καρέ, το «Διπλωματία εν τη λωποδυτική» του Σταμάτη Σταματίου (1881-1946), γνωστότερου ως Σταμ-Σταμ. Αυτό, δημοσιεύθηκε στο ετήσιο «Εθνικόν Ημερολόγιον» του Κωνσταντίνου Σκόκου. Σταδιακά, εφημερίδες και περιοδικά εντάσσουν τα σκίτσα στην ύλη τους. Από το 1927 ως το 1929, στο περιοδικό «Παιδική Ζωή» δημοσιευόταν η «Ιστορία κωμική του Φούρκα και του Φασαρή», το πρώτο ελληνικό στριπ κόμικ. Ο σπουδαίος Φωκίων (Φώκος) Δημητριάδης (1894-1977), κορυφαίος σκιτσογράφος και πολιτικός, κυρίως, γελοιογράφος δημοσίευσε από το 1927 στην κυριακάτικη έκδοση του «Ελεύθερου Βήματος» ολοσέλιδες «αφηγήσεις», που θεωρούνται επίσης κόμικς. Ο Σταμάτης Σταματίου Τον Ιανουάριο του 1939 κυκλοφόρησε «Το Περιοδικό μας», το παλαιότερο καταγεγραμμένο ελληνικό περιοδικό που περιείχε κόμικς. Υπεύθυνος γι' αυτά ήταν ο Νίκος Καστανάκης. «Το Περιοδικό μας» κυκλοφόρησε 25 τεύχη λόγω της έναρξης του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Γύρω στο 1948 κυκλοφόρησε το αυτόνομο έντυπο κόμικ, «Ο Μπιμπίκος εφευρέτης», που δημοσιευόταν στην τελευταία σελίδα του «Ελληνόπουλου», ενός σημαντικού περιοδικού της εποχής. Το «Ταμ-Ταμ» και τα «Κλασικά Εικονογραφημένα" Το 1950 κυκλοφόρησε το πρώτο ελληνικό περιοδικό που περιείχε αποκλειστικά κόμικς. Ήταν το «Ταμ-Ταμ». Ένας από τους βασικούς συντελεστές του ήταν ο Βύρων Απτόσογλου (1923-1990), σχεδιαστής και εικονογράφος, ο οποίος τα επόμενα χρόνια συνέδεσε το όνομά του με την εικονογράφηση πολλών ελληνικών περιοδικών κόμικς. Το «Ταμ-Ταμ» δημοσίευε περιπετειώδεις ιστορίες εμπνευσμένες από ήρωες αμερικανικών περιοδικών. Αν και κυκλοφόρησαν μόλις 18 τεύχη του «Ταμ-Ταμ», η κυκλοφορία του ήταν αξιόλογη, φτάνοντας και τις 7.500. Σταθμός για τα ελληνικά κόμικς ήταν τα «Κλασικά Εικονογραφημένα», που ξεκίνησαν να εκδίδονται τον Μάρτιο του 1951 από τις Εκδόσεις Ατλαντίς των αδελφών Πεχλιβανίδη (Μιχάλη, Γιώργου και Κώστα). Επρόκειτο για διασκευή έργων της κλασικής λογοτεχνίας. Ήταν ιδέα του Αμερικανού Albert Lewis Canter (1897-1973). Κυκλοφορούσαν στις ΗΠΑ από το 1941, ως «Classic Comics», ενώ από το 1947 ο τίτλος τους έγινε «Classics Illustrated». Οι αδελφοί Πεχλιβανίδη, με εμπειρία στον χώρο των εκτυπώσεων γνώρισαν τον Canter σε ένα ταξίδι τους στην Αμερική και θεώρησαν ως μεγάλη ευκαιρία τη μεταφορά της ιδέας του στην Ελλάδα. Στα «Κλασικά Εικονογραφημένα» συναντάμε για πρώτη φορά τα «μπαλονάκια διαλόγου» και τα «συννεφάκια σκέψης», καθαρά αμερικανικής προέλευσης και τα δύο. Το πρώτο τεύχος ήταν η διασκευή των «Άθλιων» του Ουγκό, το οποίο πούλησε συνολικά, με τις επανεκδόσεις, γύρω στο 1.000.000 αντίτυπα! Η υποδοχή των «Κλασικών Εικονογραφημένων» από το κοινό ήταν ενθουσιώδης. Κυκλοφόρησαν συνολικά 153 τεύχη, τα οποία στη συνέχεια επανεκδίδονταν. Η κυκλοφορία των τευχών ήταν εξωπραγματική για τα σημερινά δεδομένα: 200.000-300.000 το καθένα! Το τεύχος 43 ήταν ξεχωριστό για το περιοδικό. Για πρώτη φορά δημοσιεύτηκε ιστορία «ελληνικού περιεχομένου». Ήταν το «Περσέας και Ανδρομάχη», σε κείμενα του Βασίλη Ρώτα και εικονογράφηση του σπουδαίου Κώστα Γραμματόπουλου. Ακολούθησαν και άλλα ανάλογα τεύχη με θέματα εμπνευσμένα από την ελληνική μυθολογία, το Βυζάντιο, την Ελληνική Επανάσταση κ.ά. Πέρα όμως από τη μεγάλη απήχηση που είχαν στο αναγνωστικό κοινό τα «Κλασικά Εικονογραφημένα» προκάλεσαν και «φωνές» αντίδρασης από τον πνευματικό κόσμο, ιδιαίτερα για την εκλαΐκευση κορυφαίων έργων της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αλλά και για τη μεταφορά της αμερικανικής κουλτούρας στην Ελλάδα. Ας μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε λίγα χρόνια μετά το τέλος και του εμφυλίου και η «αμερικανοποίηση» της ελληνικής ζωής είναι κάτι που τρομάζει πολλούς και δαιμονοποιείται. Ωστόσο, τα «Κλασικά Εικονογραφημένα» είχαν τεράστια προσφορά, ιδιαίτερα στην ελληνική νεολαία, η οποία ήρθε σε επαφή με κορυφαία έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, έστω και σε μια εκλαϊκευμένη απόδοση, κάτι που θα ήταν αδύνατο κάτω από άλλες συνθήκες, ενώ παράλληλα οι Έλληνες γνώριζαν πολύ καλά τα κόμικς, τα οποία, παρά το ότι λοιδορήθηκαν από πολλούς, καθιερώθηκαν και σήμερα είναι γνωστά και ως «ένατη τέχνη». Στέλιος Ανεμοδουράς: ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με τον «Περιοδικό Τύπο» στην Ελλάδα Ίσως η μεγαλύτερη μορφή των περιοδικών στην Ελλάδα ήταν ο αείμνηστος Στέλιος (Στυλιανός) Ανεμοδουράς (1917-2000). Άλλωστε και η εταιρεία που ίδρυσε και εξέδιδε δεκάδες τίτλους περιοδικών κόμικς και άλλων (σταυρόλεξων κ.λ.π.) ονομαζόταν… «Περιοδικός Τύπος» (αρχική ονομασία «Γενικαί Εκδοτικαί Επιχειρήσεις»). Όταν έφυγε από τη ζωή ο Στέλιος Ανεμοδουράς, η εταιρεία απασχολούσε γύρω στα 140 άτομα ως μόνιμο προσωπικό, ενώ δεκάδες ήταν οι λεγόμενοι «εξωτερικοί συνεργάτες» της εταιρείας και πολλές οι άλλες εταιρείες (τυπογραφεία κ.λ.π.) που συνεργάζονταν με τον «Περιοδικό Τύπο». Ο Στέλιος Ανεμοδουράς Ο Στέλιος Ανεμοδουράς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1917. Μεγάλωσε στον Πειραιά. Τελείωσε το γυμνάσιο στην Καλλιθέα και εκεί δημιούργησε το πρώτο έντυπο του, την «Αργώ», που είχε λογοτεχνικό περιεχόμενο. Την 1η Οκτωβρίου 1935, η ιστορία που έγραψε ο 18χρονος τότε Ανεμοδουράς, υπήρχε στο πρώτο τεύχος του θρυλικού αστυνομικού περιοδικού «Μάσκα». Εκδότης του, ο Μιχάλης Σαλίβερος, γνωστός και από τους «Καζαμίες» που εξέδιδε κάθε χρόνο και διευθυντής ο σπουδαίος Απόστολος Μαγγανάρης, μέγας δάσκαλος, κατά τον Ανεμοδουρά. Στη διάρκεια της Κατοχής, ο Ανεμοδουράς βρέθηκε στη Σίφνο, έχοντας τελειώσει πλέον τη Νομική Σχολή. Εκεί, παράλληλα με τη μελέτη σπουδαίων λογοτεχνικών έργων, τύπωνε και προκηρύξεις ενάντια στους κατακτητές. Έχοντας εργαστεί σε διάφορες εφημερίδες, αποφασίζει το 1951 να μπει στον χώρο των εκδόσεων. Μαζί με τον Γ. Γεωργιάδη εκδίδουν τον «Υπεράνθρωπο». Επρόκειτο για δημιούργημα του ευφάνταστου Ανεμοδουρά, που πλαισιωνόταν από τα σκίτσα του απόφοιτου της ΑΣΚΤ Βύρωνα Απτόσογλου, που υπέγραφε συνήθως ως Byron. Ο «Υπεράνθρωπος» ταξίδεψε στο Διάστημα με ειδικό αεροσκάφος! Με συμμάχους του τα όπλα που κατασκεύαζε ο δαιμόνιος εφευρέτης Ελ Γκρέκο κατατρόπωνε όλα τα διαστημικά πλάσματα που επιβουλεύονταν τη Γη. Ο «Υπεράνθρωπος» κυκλοφόρησε για 96 τεύχη. Το 1952 όμως, ο Στέλιος Ανεμοδουράς (κείμενα) και ο Βύρων Απτόσογλου (εικονογράφηση) δημιούργησαν τον «Μικρό Ήρωα», ένα περιοδικό που έμεινε στην ιστορία. Λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωση από τον κατοχικό ζυγό, ξύπνησε ο πατριωτισμός εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων και χάρη στην πένα του Ανεμοδουρά, που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Θάνος Αστρίτης και τα σκίτσα του Απτόσογλου έδωσαν τη δυνατότητα στο περιοδικό να γίνει θρύλος. Ο Γιώργος Θαλάσσης, το θρυλικό «παιδί- φάντασμα», η Κατερίνα και ο πάντα πεινασμένος Σπίθας έγιναν ήρωες πρώτης τάξης σε παιδιά, εφήβους και μεγαλύτερους. Οι Γερμανοί τα έβρισκαν σκούρα με τους ήρωες του Ανεμοδουρά, που, παρά τις αντιξοότητες, θριάμβευαν στο τέλος. Οι κυκλοφορίες του «Μικρού Ήρωα» ήταν τεράστιες. Μάλιστα, το 1966 έφτασε να πουλά 100.000 τεύχη! Τον επόμενο χρόνο, η δικτατορία των συνταγματαρχών θεώρησε ότι το περιοδικό έβλαπτε τη διαπαιδαγώγηση των Ελλήνων και βέβαια, καθώς δεν εξυπηρετούσε τα συμφέροντά της, σταμάτησε την κυκλοφορία του στο νούμερο 798. Το 1995, το περιοδικό «Αντί» ανέλαβε την έκδοση δύο έξτρα τευχών του «Μικρού Ήρωα». Έτσι, τυπώθηκαν το νούμερο 799, με τίτλο «Θανάσιμη Υποψία», την ιστορία του οποίου έγραψαν 4 συγγραφείς διαδοχικά: Σωτήρης Δημητρίου, Ξενοφών Μπρουντζάκης, Αλέξης Πανσέληνος και Ηλίας Λάγιος. Ακολούθησε το 800ο και τελευταίο τεύχος του «Μικρού Ήρωα» με τίτλο «Ένα φάντασμα από το παρελθόν». Την ιστορία έγραψε ο ίδιος o Σ. Ανεμοδουράς. Πηδάλιο Πρεςς: Ιωάννης Δραγούνης Ένας άλλος εκδότης που συνέδεσε το όνομά του με τα κόμικς στην Ελλάδα ήταν ο Ιωάννης Δραγούνης. Η εταιρεία του, «Πηδάλιο Πρεςς» ξεκίνησε τις εκδόσεις της επί χούντας, με το περιοδικό «Καρδιοχτύπι». Το περιεχόμενο του περιοδικού θεωρήθηκε πολύ τολμηρό από τη δικτατορία και οι περιορισμοί ήταν συνεχείς. Υπήρχαν αγωγές από θρησκευτικές οργανώσεις, ακόμα και κατασχέσεις στα περίπτερα! Έτσι, ο Γιάννης Δραγούνης αποφάσισε να κλείσει το «Καρδιοχτύπι» και να ασχοληθεί με την έκδοση κόμικς. Τα καουμπόικα «Τεξ Τον» και «Κιτ Κάρσον» ήταν τα πρώτα που εξέδωσε και είχαν τεράστια επιτυχία. Τα περιοδικά που δεν πουλιούνταν, επέστρεφαν στην αγορά ως τόμοι (π.χ. τρία περιοδικά, στην τιμή των δύο). Έτσι κανένα περιοδικό δεν έμεινε απούλητο. Το περιοδικό όμως που έγινε η ναυαρχίδα της «Πηδάλιο Πρεςς» ήταν ο θρυλικός «Ποπάυ», που συναγωνιζόταν σε πωλήσεις τον «Μίκυ Μάους», που εξέδιδε ο Ευάγγελος Τερζόπουλος. Ακολουθούσαν στη λίστα με τα πιο πετυχημένα περιοδικά της «Πηδάλιο Πρεςς», ο «Μπαγκς Μπάνυ», ο «Ταρζάν», τα πολεμικά («Έφοδος», Κράνος») κ.ά. Και σ’ αυτά τα περιοδικά, οι τόμοι ήταν ο λόγος για τον οποίο δεν έμεινε τίποτα απούλητο. Ο Γιάννης Δραγούνης κυκλοφόρησε επίσης το σταυρολεξικό περιοδικό «ΚΟΥΙΖ», που συμπληρώνει, με άλλη ιδιοκτησία, 50 χρόνια στην αγορά και την αθλητική εφημερίδα «Φλόγα των Σπορ» (στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1980), η οποία όμως έκλεισε σχετικά σύντομα. Όσο για τον «Μίκυ Μάους», ο Γιώργος Δραγούνης, ένας από τους δύο γιους του Ι. Δραγούνη αποκάλυψε ότι η αρχική πρόταση για την έκδοσή του είχε γίνει στον πατέρα του. Αυτός όμως αρνήθηκε. Ο αντιπρόσωπος της King Feature Syndicate στην Ελλάδα, Αγγελόπουλος, πρότεινε τότε στον Ευάγγελο Τερζόπουλο, εκδότη του πετυχημένου περιοδικού «Γυναίκα», να εκδώσει αυτός τον «Μίκυ Μάους». Διστακτικός αρχικά Τερζόπουλος, δέχτηκε τελικά. Το αποτέλεσμα; Θρίαμβος του «Μίκυ Μάους» που ήταν πιο κερδοφόρος για τον Ε. Τερζόπουλο, από την… υπερκερδοφόρα «Γυναίκα». Βλέποντας την επιτυχία του «Μίκυ Μάους», ο Δραγούνης ζήτησε από τον Αγγελόπουλο τα δικαιώματά του «Ποπάυ», κάτι που έγινε. Ο «Μίκυ Μάους» ήταν πρώτος σε κυκλοφορία και τον ακολουθούσε με διαφορά 10.000-15.000 φύλλων ο «Ποπάυ». Ο Μίκυ Μάους, δημιουργία του Γουόλτ Ντίσνεϊ (1928) εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ως περιοδικό, τον Σεπτέμβριο του 1967. Κόστιζε 10 δραχμές. Πολύ σύντομα, ο Μίκυ και οι υπόλοιποι ήρωες του Ντίσνεϊ αγαπήθηκαν από τα Ελληνόπουλα και έγιναν μανία, ενώ αποτέλεσαν και προϊόντα ολόκληρης βιομηχανίας! Μπλεκ: ο «ξανθός γίγαντας» των 130.000 τευχών! Στις 3 Οκτωβρίου 1954 κυκλοφόρησε στην Ιταλία το δημιούργημα των σπουδαίων σχεδιαστών Sartoris, Sinchetto και Guzzon με τίτλο «Il Grande Blek». Στο περιοδικό περιγράφονταν οι περιπέτειες ενός ξανθού γίγαντα, του Μπλεκ, ο οποίος αγωνιζόταν για την ελευθερία της Αμερικής τον 18ο αιώνα. Σύντροφοί του, ο Ρόντι και ο Καθηγητής Μυστήριος. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 1969 από τον Στέλιο Ανεμοδουρά. Τα εξώφυλλα των, αρχικών τουλάχιστον, τευχών του Μπλεκ είχε φιλοτεχνήσει ο Βύρων Απτόσογλου. Πολύ σύντομα έγινε αγαπημένος ήρωας των αγοριών προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας και έφτασε στο σημείο να πουλάει 130.000 τεύχη την εβδομάδα! Από τον Δεκέμβριο του 1970, ως το Φεβρουάριο του 1977 κυκλοφόρησαν 175 τεύχη του «Μεγάλου Μπλεκ» που, εκτός από αδημοσίευτες ιστορίες του Μπλεκ, είχε και περιπέτειες ενός άλλου «χάρτινου ήρωα» του Ζαγκόρ. Τα τεύχη του «Μεγάλου Μπλεκ» είναι δυσεύρετα σήμερα. Το 1970 κυκλοφόρησαν επίσης δύο τόμοι (168 σελίδες ο καθένας) του «Μπλεκ των Διακοπών». Το 1975, ο… αρχικός Μπλεκ ολοκληρώνει τον κύκλο του. Την θέση του παίρνει ο «Νέος Δυναμικός Μπλεκ», από το 1976, με νέο, μεγάλο σχήμα για τις ιστορίες άλλων ηρώων, όπως ο Κάπτεν Μαρκ. Η δεύτερη αυτή περίοδος ολοκληρώθηκε το 1979, μετά την κυκλοφορία 120 τευχών. Τη δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων του 1979 άρχισε η τρίτη περίοδος του «Μπλεκ», με τον αρχικό του τίτλο, που διήρκησε ως το 1994. Τα... καουμπόικα: ο Τζιμ Άνταμς και ο Τεξ ή Ροκ Τα περιοδικά κόμικς που κυκλοφόρησαν από το 1950 ως περίπου τα τέλη της δεκαετίας του 1970 ήταν εκατοντάδες. Εξέχουσα θέση σ' αυτά κατέχουν τα "καουμπόικα", με κυρίαρχο τον θρυλικό Τζιμ Άνταμς, τον "Μικρό Σερίφη". Φυσικά και αυτός ήταν Έλληνας. Λεγόταν Δημήτρης Αδαμόπουλος και καταγόταν από τη Σπάρτη. Βρέθηκε στην Αμερική σε ηλικία 18 ετών, μετά τον θάνατο του πατέρα του, που ήταν σερίφης. Και ο Τζιμ Άνταμς έγινε επίσης σερίφης. Μαζί του, στις περιπέτειές του, η αγαπημένη του Ντιάνα, ο Μεξικανός γκαφατζής Πεπίτο και ο μικρός Ινδιάνος Τσιπιρίπο. Τα κείμενα του "Μικρού Σερίφη", έγραφε (στα περισσότερα τεύχη τουλάχιστον), ο Πότης Στρατίκης, με το ψευδώνυμο Κώστας Φωτεινός. Την εικονογράφηση του περιοδικού είχε αναλάβει ο Θέμος Ανδρεόπουλος, ενώ την επιμέλεια της έκδοσης είχε ο Κώστας Ραμπατζής. Η κυκλοφορία του περιοδικού ήταν εξαιρετική: 35.000 τεύχη την εβδομάδα. Παράλληλα με τον "Μικρό Σερίφη" κυκλοφορεί ένα ακόμα περιοδικό με πρωταγωνιστή τον Τζιμ Άνταμς: ο "Μικρός Καουμπόυ". Οι έξι τελευταίες σελίδες του "Μικρού Καουμπόυ" φιλοξενούν τις εικονογραφημένες περιπέτειες του μικρού ινδιάνου Χαγιαβάθα. Το 1975 οι συντελεστές των περιοδικών χωρίζουν. Έτσι, ο "Μικρός Σερίφης" εκδίδεται από τους αδελφούς Στρατίκη και έχει πλέον σκίτσα του Μάκη Γιακουμάτου, ενώ οι Ανδρεόπουλος – Ραμπατζής εκδίδουν, από τις εκδόσεις "Μονόκερος" τον "Μικρό Καουμπόυ". Ο "Μικρός Σερίφης" κυκλοφόρησε αδιάλειπτα για 33 χρόνια (1963-1996)! Ξεχωριστή περίπτωση στα καουμπόικα περιοδικά, κατέχει ο Τεξ Γουίλερ, δημιούργημα του Ιταλού Gian Luigi Bonelli το 1948! Αρχικά, ο τίτλος προτάθηκε, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 στον Στέλιο Ανεμοδουρά, που όμως θεώρησε ότι δεν θα έχει επιτυχία. Ο ιδιοκτήτης όμως των εκδόσεων "Νέος Παρνασσός" Κ. Δρόσος εμπιστεύτηκε τον Τεξ, τον λευκό αρχηγό των ινδιάνων Ναβάχο, άλλαξε όμως το όνομά του... σε Ροκ. Το πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1969 σε ένα τόμο 146 (!) σελίδων και, απαγορευτική τιμή (10 δραχμές). Σύντομα, ο Δρόσος μειώνει τις σελίδες και την τιμή σε 6 δραχμές. Ο... Ροκ όμως, με τους εκπληκτικούς διαλόγους και τη σπουδαία εικονογράφηση αντέχει μόνο για 36 τεύχη. Το τεύχος Νο 37 με τίτλο "Ο ανελέητος" που προαναγγέλθηκε στο τ. 36, δεν κυκλοφόρησε ποτέ... Ο Τεξ Γουίλερ, επανήλθε τη δεκαετία του 1980 από τις εκδόσεις Παπαχρυσάνθου, για λίγα όμως τεύχη. Νέα εμφάνιση του Τεξ, έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 από τον Στέλιο Ανεμοδουρά. Τίτλος του περιοδικού; "ΡΟΝΤΕΟ". Αυτή ήταν και η πιο εκτεταμένη χρονικά έκδοση των περιπετειών του Τεξ Γουίλερ, καθώς κυκλοφόρησαν περισσότερα από 110 τεύχη. Το 2007 κυκλοφόρησε ένας συλλεκτικός τόμος 240 σελίδων, από την Jemma Press, με τίτλο "ΤΕΞ, Ο Μοναχικός Καβαλάρης", με αδημοσίευτη στη χώρα μας ιστορία του Τεξ. Το 1986, ο Ντούσιο Τεσάρι σκηνοθέτησε την ταινία "Τεξ, ο αετός της δύσης", με τον Μοντγκόμερι Γουντ (Τζουλιάνο Τζέμα), στον ρόλο του Τεξ. Άλλοι... "χάρτινοι" ήρωες Από τα εκατοντάδες κόμικς που κυκλοφόρησαν όλα αυτά τα χρόνια αναφέρουμε, ενδεικτικά: "Όμπραξ", "Zagor" ("Ζαγκόρ), τα αθλητικά "Γκολ" και "Φίλαθλος" (καμία σχέση με την αθλητική εφημερίδα που κυκλοφόρησε τη δεκαετία του 1980), ο θρυλικός "Λούκι Λουκ", που δεν χρειάζεται περαιτέρω συστάσεις, το... χαρούμενο παιδικό περιοδικό "Τιραμόλα", με πρωταγωνιστή τον... άνθρωπο λάστιχο, ο γνωστός "Τεν Τεν", ο "Ταρζάν", σε διάφορες εκδοχές, τα πολεμικά "Μάχη", "Τανκς" και "Δράσις", το "Μπίγκο", ο "Ρακάρ", ο "Σεραφίνο", ο... γιος του Ταρζάν "Ακίμ", ο μασκοφόρος "Φάντομ", από τον Ηλία Καμπανά, ο "Κοκομπίλ", ο "Mister No", ο "Πεπίτο" κ.ά. Το "Δυναμικό Αγόρι" και τα περιοδικά της "σκληρής γενιάς" Το 1975, ο Νίκος Δεληγιώργης κυκλοφορεί το περιοδικό "Δυναμικό Αγόρι", με... χάρτινους ήρωες από την Αγγλία και την Ισπανία. Το 1977 αφαίρεσε τη λέξη "Δυναμικό", αλλά, ως τις αρχές της δεκαετίας του '90 που τερμάτισε... την καριέρα του, κυκλοφόρησε άλλα 700 τεύχη! Βασικοί του ήρωες; Ο Ελ Ζαμπάτο, ο Δικαστής Ντρεντ και ο Ρου Ρόβερς. Αντίπαλός του; Το περιοδικό "Τρουένο", των "Ελληνικών Περιοδικών Εκδόσεων" που κυκλοφόρησε για 200 τεύχη. Το 1978, ο εκδοτικός οίκος του Ηλία Καμπανά φέρνει στην Ελλάδα τα "περιοδικά της σκληρής γενιάς". Το σύμπαν της Marvel Comics, δημιουργίες, κυρίως του Stan Lee: "Captain America", "Iron Man", "Hulk", "Black Panther" κ.ά. Τα περιοδικά κυκλοφορούν απρογραμμάτιστα και "αντέχουν" για δύο χρόνια μόνο. 15 χρόνια αργότερα επανακυκλοφορούν, με σαφώς καλύτερη τύχη από άλλους εκδότες. Τα ερωτικά κόμικς Το 1962 κυκλοφόρησε στην Ιταλία το περιοδικό "Diabolik". Ήταν το πρώτο ερωτικό κόμικ. Το ακολούθησε το "Kriminal". Για πρώτη φορά, το γυμνό εμφανιζόταν σε περιοδικά κόμικς. Την ίδια χρονιά, το 1977 το "Ζάκουλα" είναι το πρώτο ερωτικό περιοδικό κόμικ που κυκλοφορεί στην Ελλάδα. Ακολουθούν το "Terror" και το "Orribile" και άλλοι 25 τίτλοι σε τρία χρόνια! Το είδος... κάηκε μ' αυτό τον τρόπο στη χώρα μας. Πάντως, οι νέοι της εποχής εκείνης, θα θυμούνται τη σαφή αναφορά σε αυτά τα περιοδικά: "... Απαγορεύεται κάτω των 17". Τα κοριτσίστικα περιοδικά Το 1972, ο Νίκος Δεληγιώργης κυκλοφόρησε το περιοδικό "Μανίνα", που απευθυνόταν σε κορίτσια. Το όνομα αυτό, Μανίνα, το είχε η κόρη ενός από τους εκδότες, αλλά και η εγγονή της θρυλικής "Θείας Λένας", της Αντιγόνης Μεταξά. Στη "Μανίνα" αρθρογραφούσαν η Λιάνα Κανέλλη, ο Νίκος Μουρατίδης και ο Ιάσονας Τριανταφυλλίδης. Η "Μανίνα" έφτασε σε κυκλοφορία τα 140.000-150.000 τεύχη! Στις 21 Δεκεμβρίου 1972 ο Ι. Δραγούνης κυκλοφορεί το κοριτσίστικο περιοδικό "Βίκυ", με πενιχρά αποτελέσματα, καθώς εκδόθηκαν ελάχιστα τεύχη. Αντίθετα, στις 26 Ιουνίου 1973, ο Στέλιος Ανεμοδουράς κυκλοφόρησε το περιοδικό "Κατερίνα", που πήρε το όνομά του από την Κατερίνα, σύζυγο του γιου του Γιώργου. Η "Κατερίνα" σπάει όλα τα ρεκόρ κυκλοφορίας. Το 1979 κυκλοφόρησε και η "Σούπερ Κατερίνα". Το πρώτο τεύχος της, με τον Τζον Τραβόλτα, πούλησε 70.000 αντίτυπα. Ο Ηλίας Καμπανάς προσπάθησε να συναγωνιστεί την "Κατερίνα", με το "Χαρούμενο Κορίτσι", δεν τα κατάφερε όμως, καθώς το περιοδικό κυκλοφόρησε από το 1973 ως το 1975. Άλλοι εκδότες, που κυκλοφόρησαν τα περιοδικά "Νόβη" και "Μαριλένα" απέτυχαν επίσης, όπως και ο Η. Καμπανάς, εκ νέου, με τα περιοδικά "Ελεάννα" και "Μπάρμπαρα". Το 1977, η Λίνα Δεληγιώργη κυκλοφόρησε την "Πάττυ", μηνιαίο περιοδικό που ξεπέρασε τα 200 τεύχη και ο Θεοφάνης Πάγκαλος, στις 23/6/1978 το περιοδικό "Φλερτ", που έφτασε, τουλάχιστον, τα 243 τεύχη. Όλα τα στοιχεία αφορούν τα περιοδικά ως την εποχή που κυκλοφορούσαν "κανονικά" σε έντυπη μορφή και αναφέρονται στην περίοδο ως τα τέλη της δεκαετίας του 1970. Και το σχετικό link...

Ο αληθινός "Ποπάυ" ήταν ένας καβγατζής συμπολίτης του δημιουργού του χάρτινου ήρωα – Η ιστορία πίσω από το... σπανάκι και τα απαγορευμένα επεισόδια της δημοφιλούς σειράς κινουμένων σχεδιών. Εκθέματα από αφιερωματική έκθεση στον Ποπάυ από το Μουσείο Τηλεόρασης και Ραδιοφώνου στη Νέα Υόρκη Υπήρξε από τους πρώτους αντισυμβατικούς υπερήρωες στην ιστορία των κόμικς που κατάφερε να προκαλέσει ντελίριο ενθουσιασμού στους τότε πιτσιρικάδες. Ο Ποπάυ, ένας καλόκαρδος σκληροτράχηλος ναύτης που του άρεσε να καπνίζει πίπα και να τρώει σπανάκι (το οποίο τού χάριζε υπερφυσικές δυνάμεις), αγκαλιάστηκε θερμά από τους αναγνώστες από το πρώτο κιόλας καρέ παρά το γεγονός ότι δεν είχε τη συνηθισμένη όψη του υπερήρωα: Είναι μονόφθαλμος, χωρίς δόντια και κοντός με κακόηχη φωνή και υπερτροφικά του χέρια (που κάτω από τους αγκώνες τα κοσμούσαν δυο τατουάζ με άγκυρες), αμόρφωτος και παραπονιάρης. Και όμως αυτή είναι η πιο σημαντική του νίκη παρά οι μονομαχίες με τον Βρούτο, δεδομένου ότι από το 1929 οπότε πρωτοεκδόθηκαν οι περιπέτειές του, μέχρι σήμερα προβάλλει ένα νέο πρότυπο ήρωα και τον ενστερνισμό της διαφορετικότητας. Ας πιάσουμε όμως την ιστορία του από την αρχή: Ο Ποπάυ «γεννήθηκε» από το πενάκι του Αμερικανού Έλζι Κράισλερ Σίγκαρ. Από το 1919 σχεδίαζε καθημερινά σκιτσάκια τα οποία δημοσιεύονταν αποκλειστικά σε εφημερίδες. Κάθε μέρα εμφανιζόταν μια σειρά με 4-5 εικόνες και η ιστορία πάντα συνεχιζόταν την επόμενη μέρα. Ο Ποπάυ έκανε το ντεμπούτο του στις 17 Ιανουαρίου του 1929 σε μία σειρά κόμικς της νεοϋορκέζικης εφημερίδας Evening Journal. Η σειρά αυτή μετρούσε ήδη δέκα χρόνια ζωής με πρωταγωνιστές την – μετέπειτα αρραβωνιαστικιά του – Όλιβ Όιλ, τον αδελφό της Κάστορ και τον αγαπημένο της Χαμ Γκρέιβι. Ο Ποπάυ εμφανίστηκε σ' έναν δευτερεύοντα ρόλο και αμέσως κέρδισε την αγάπη των αναγνωστών. Σταδιακά ο Σίγκαλ άρχισε να του δίνει όλο και μεγαλύτερους ρόλους μέχρι που έγινε ο κεντρικός ήρωας, κέρδισε την Όλιβ, και τελικά η σειρά πήρε το όνομά του. Μετά το θάνατο του δημιουργού του το 1938, διάφοροι άλλοι καλλιτέχνες ανέλαβαν το σχεδιασμό του, προσθέτοντας τη δική τους πινελιά. Ο σκιτσογράφος Hy Eisman δουλεύει πάνω στα σχέδια της σειράς κινουμένων σχεδίων του Ποπάυ Στον κινηματογράφο ο Ποπάυ πρωτοεμφανίστηκε το 1933, στην ταινία κινουμένων σχεδίων «Οι περιπέτειες του Ποπάυ του ναυτικού». Η καριέρα του στη μεγάλη οθόνη έμελλε να είναι ακόμη πιο ένδοξη απ' ότι στις εφημερίδες. Μάλιστα το 1938 ανακηρύχθηκε ως ο πιο δημοφιλής χαρακτήρας κινουμένων σχεδίων στις ΗΠΑ, ξεπερνώντας ακόμη και τον Μίκι Μάους. Ο Β' Παγκόσμιος και τα "απαγορευμένα" επεισόδια Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ο Ποπάυ γνώρισε ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία, καθώς τα καρτούν του εμψύχωναν και ανέβαζαν το ηθικό των Αμερικανών στρατιωτών. Αρκετά από αυτά περιείχαν προσβλητικά και ρατσιστικά σχόλια για τους Ιάπωνες, οι οποίοι στα καρτούν αποκαλούνταν "Jap-pansies" και απεικονίζονταν με τεράστια δόντια και πολύ χοντρά γυαλιά. Ένα από τα πιο γνωστά «απαγορευμένα» επεισόδια της εποχής εκείνης ήταν αυτό με τίτλο «Seein’ Red, White ‘n Blue». Είναι το μοναδικό επεισόδιο στο οποίο ο Ποπάυ και ο Βρούτος ενώνουν τις δυνάμεις τους και μοιράζονται μία κονσέρβα σπανάκι για να δείρουν ένα… συμφωνημένο εχθρό, δηλαδή τους Ιάπωνες στρατιώτες. Επίσης, σήμερα κάποιοι τηλεοπτικοί σταθμοί λογοκρίνουν τα μέρη εκείνων των επεισοδίων όπου οι Αφρο-αμερικάνοι παρουσιάζονται με εμφανώς ρατσιστικό τρόπο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου άλλαξε επίσης και η γκαρνταρόμπα του Ποπάυ. Ο Ποπάυ άρχισε να εμφανίζεται με μια άσπρη στολή ναύτη, αντί για το κλασικό καπέλο καπετάνιου και μαύρο πουκάμισο με τα σηκωμένα μανίκια. Η ναυτική στολή συνόδευσε τον Ποπάυ καθ' όλη τη διάρκεια της σειράς από εκεί και πέρα, μέχρι και μετά το τέλος του πολέμου. Ο Ποπάυ στην Ελλάδα Τον Ποπάυ πρωτοέφερε στην Ελλάδα το 1956 ο εκδότης του περιοδικού κόμικς «Γέλιο και Χαρά». Γύρω στα μέσα του 1973 ο Ιωάννης Δραγούνης (Πηδάλιο Πρεσς) πήρε την άδεια και δημοσίευσε εκ νέου τις περιπέτειές του σ’ ένα περιοδικό, το οποίο λατρεύτηκε αμέσως από τα παιδιά και έγινε το αντίπαλο δέος του Μίκυ. Ήταν τόσο δημοφιλές που μέχρι και οι πωλήσεις του σπανακιού, του λαχανικού που τροφοδοτούσε τη δύναμή του αυξήθηκαν. Τα περισσότερα από τα εξώφυλλά του στην Ελλάδα, όπως κι αυτό το επετειακό για την 28η Οκτωβρίου, τα φιλοτέχνησε ο σκιτσογράφος και καλλιτέχνης, Άκης Αβαγιανός. 5 πράγματα που πρέπει να ξέρεις 1. Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΠΑΫ Ο Ποπάυ όσο περιέργο και αν φαίνεται βασίζεται σε έναν πραγματικό άνθρωπο εν ονόματι Φρανκ Φίγκελ. Το ίδιο βέβαια και η Όλιβ Όιλ, που βασίστηκε στη γειτόνισσα του Σίγκαρ Ντόρα Πάσκελ, και ο Πόλντο που βασίστηκε στον Γουίλιαμ Σούκερ. Ο πολωνικής καταγωγής Φίγκελ γεννήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 1868 στο Τσέστερ του Ιλινόις, μια πόλη 5.000 κατοίκων. Έμενε σε ένα σπιτάκι με τη μάνα του κοντά στο δημοτικό κοιμητήριο και ήταν ο νταής της πόλης, ένας σκληροτράχηλος τύπος που δεν χαριζόταν σε κανέναν. Μια γειτόνισσα τον περιγράφει ως εξής: «Ψηλό, δυνατό, πάντα έτοιμο για καβγά και πάντα νικητή». Τα καμώματά του ήταν θρυλικά στο Τσέστερ και όλοι διηγούνταν την ιστορία όπου του την είχαν πέσει πέντε αλήτες να τον δείρουν, πήραν όμως ένα καλό μάθημα που θα το θυμόταν για όλη τους τη ζωή! Ο Φρανκ ή «Rocky» όπως τον ήξεραν όλοι, εργαζόταν σε ένα μπαρ της πόλης. Όταν σχόλαγε και έχοντας καταναλώσει μερικά ποτηράκια έβγαζε μια καρέκλα δίπλα στην εξώπορτα του μαγαζιού, και με την πίπα πάντοτε κρεμασμένη στο στόμα έπαιρνε έναν υπνάκο. Γινόταν όπως ήταν φυσικό αντικείμενο πειράγματος από τα παιδιά της γειτονιάς, τα οποία κοντοζύγωναν, ούρλιαζαν στο αυτί του και μετά τρέπονταν σε φυγή. Ο Φρανκ ξυπνούσε αλαφιασμένος και πάντα με τις γροθιές του υψωμένες, πανέτοιμος για άλλον έναν καβγά. Μόνο που δεν υπήρχε αντίπαλος, καθώς τα πιτσιρίκια είχαν ήδη φτάσει στην άλλη γωνιά. Κυκλοφορούσαν μάλιστα και πολλές λαϊκές διηγήσεις για την υπεράνθρωπη δύναμή του, την οποία δοκίμαζε βέβαια σε όσους τολμούσαν να τον αντιμετωπίσουν. Στο φύλλο της τοπικής εφημερίδας («Chester Herald Tribune») με ημερομηνία 28 Μαρτίου 1947 υπάρχει δημοσιευμένος ένας επικήδειος για τον Φίγκελ, από τον οποίο μαθαίνουμε ότι πέθανε ήρεμα στο σπίτι του στις 24 του μήνα στα 79 του χρόνια. Γλυπτό του Ποπάυ στο καζίνο "Encore Boston Harbor" στο Έβερετ της Μασαχουσέτης 2. ΓΙΑΤΙ ΣΠΑΝΑΚΙ; Στις ιστορίες των κόμικς ο Ποπάυ δεν είχε το σπανάκι να τον δυναμώνει, ούτε είχε την υπεράνθρωπη δύναμη με την οποία τον έχουμε συνηθίσει όλοι. Όταν βρισκόταν σε δύσκολες καταστάσεις έτριβε συνεχώς το κεφάλι μιας κότας και έτσι έπαιρνε την τύχη της και γινόταν λίγο πιο δυνατός. Το σπανάκι εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1932. Ο δημιουργός διάλεξε το σπανάκι εξ αιτίας της υψηλής περιεκτικότητάς του σε σίδηρο. Η λατρεία του Ποπάυ για το σπανάκι συνέβαλε στην αύξηση της κατανάλωσης του λαχανικού κατά 33%. Δύο αγάλματα του Ποπάυ έχουν στηθεί σε δύο πόλεις, στο Ιλινόις απ’ όπου κατάγεται ο Σιγκάρ και στο Αρκάνσας, το οποίο αυτοαποκαλείται ως «Παγκόσμια Πρωτεύουσα Σπανακιού». Η μάρκα «Popeye Spinach» εξακολουθεί να είναι η δεύτερη με μεγαλύτερες πωλήσεις στη χώρα. 3. ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ Το 1937, στην πόλη Crystal City στο Τέξας, έγιναν τα αποκαλυπτήρια ενός αγάλματος του Ποπάι, το πρώτο άγαλμα προς τιμήν ενός χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων στην ιστορία. Γιγαντιαίο γκραφίτι του Ποπάυ διαφημίζει... σπανάκι στην πόλη Σαλίνας της Καλιφόρνια 4. ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΠΟΠΑΫ Τον Δεκέμβρη του 1980 γίνεται η πρεμιέρα της ταινίας Popeye. Πρόκειται για μια μουσική κωμωδία, πάντα βασισμένη στη σειρά του Elzie Segar, με πρωταγωνιστή τον Ρόμπιν Ουίλιαμς (Ποπάυ) και τη Shelley Duvall (Όλιβ). Η ταινία γυρίστηκε στη Μάλτα και για τις ανάγκες του φίλμ χρειάστηκε να δημιουργηθεί ένα παραθαλάσσιο χωριό. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1979 με συνεργείο 165 ανθρώπων. Χρειάστηκαν εκατοντάδες κορμοί και σανίδες που εισήχθησαν από την Ολλανδία, ενώ τα ξύλινα βότσαλα που χρησιμοποιήθηκαν για τις σκεπές εισήχθησαν από τον Καναδά. Επιπλέον 8 τόνοι καρφιών και 2 χιλιάδες γαλόνια μπογιάς χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του ξύλινου χωριού. Σήμερα, παρά το γεγονός ότι η ταινία είχε ανάμεικτες κριτικές, το Popeye Village παραμένει ένα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο. Είναι ανοιχτό για το κοινό επτά ημέρες την εβδομάδα. Υπάρχουν παραστάσεις, μουσεία θεματικά, σπίτια παιχνιδιού όπου τα παιδιά μπορούν να αναρριχηθούν και να εξερευνήσουν το χωριό. Ernie Schuchert, left, nephew to J. William Schuchert, the inspiration for Wimpy, a character from the Popeye comic strip, and Laurie Randall, right, co-owner of Spinach Can Collectibles and the Popeye Museum, pose inside the museum in downtown Chester, Ill., Wednesday, Jan. 14, 2004. Saturday, Jan. 17, is the 75th anniversary of Popeye the Sailor Man's comic-strip debut. 5. ΟΙ ΝΕΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΟΠΑΫ * Το ουσιαστικό "wimp" (δειλός, άτολμος, λαπάς) προέρχεται από το επίθετο του J. Wellington Wimpy (στα ελληνικά "Πόλντο"), του απαθούς, υπέρβαρου φίλου του Ποπάυ που λατρεύει τα χάμπουργκερ. "Wimpy ’s" ονομάζεται και μία εξαιρετικά δημοφιλής αλυσίδα φαστφουντάδικων στην Αγγλία. * Το ουσιαστικό "jeep" προέρχεται από το όνομα του κατοικίδιου (κάτι σαν σκύλος) του Ποπάυ, τον Eugene the Jeep, ο οποίος πρωτοεμφανίστηκε το 1936. Τέσσερα χρόνια αργότερα εμφανίστηκε το πρώτο στρατιωτικό τζιπ. Οι Αμερικάνοι αρχικά το έλεγαν "GP" (προφέρεται "τζι-πι") από τα αρχικά των λέξεων "General Purpose" (= Γενικής Χρήσης), αλλά γρήγορα καθιερώθηκε ως "jeep", ίσως εξαιτίας του σκύλου (;) του Ποπάυ. Οι Αμερικάνοι στρατιώτες κατά τον Β΄ ΠΠ ήταν εξοικειωμένοι με τη σειρά λόγω των συχνών προβολών του κόμικς στα στρατόπεδα προς εξύψωση του ηθικού τους. * Το ουσιαστικό της αργκώ "goon" (= εγκληματίας, τραμπούκος) προϋπήρχε του Ποπάυ, αλλά εξαιτίας της "Οικογένειας Γκουν" (κάτι περίεργα στην όψη πλάσματα) στο κόμικς απόκτησε και την έννοια του "παράξενου" ή/και του "χαζούλη". * Το ουσιαστικό "dufus" (εναλλακτική ορθογραφία: "doofus") προέρχεται από το όνομα του ανιψιού του Ποπάυ, τον Dufus (στα ελληνικά: "Ρεβυθούλης"), ο οποίος πρωτοεμφανίστηκε κατά τη δεκαετία του ’60, και στην καθομιλούμενη σημαίνει "ανόητος, βλάκας, ηλίθιος". Και το σχετικό link...