Search the Community

Ο Νίκος Καμπουρόπουλος ασχολείται με τα κόμικς από μικρός. Ξεκίνησε με τα εικονογραφημένα εβδομαδιαία περιοδικά, όπως και όλα τα παιδιά που μεγάλωναν μέχρι και τη δεκαετία του ’90. «Η μνήμη μου έχει αρχίσει να περιορίζεται, αφού ο σκληρός δίσκος του εγκεφάλου μου έχει γεμίσει με πάρα πολλές πληροφορίες, αλλά οι πρώτες μου αναμνήσεις με κόμικς στα χέρια μου είναι τα Σπάιντερ-Μαν, Αγόρι, Βαβούρα, Λούκυ Λουκ, Τιραμόλα και λίγο από τους – τότε – τίτλους Disney, δηλαδή Μίκυ Μάους κλπ.» λέει. Μεγαλώνοντας και αφού σπούδασε στη Γαλλία η σχέση του με τα κόμικς έγινε πιο στενή, έτσι το 2005 αποφάσισε να μπει με οποιονδήποτε τρόπο στον κόσμο τους. «Η ενήλικη ζωή μου με βρήκε να σπουδάζω νομική σε γαλλικό πανεπιστήμιο» συνεχίζει. «Αλλά όπως τις περισσότερες φορές συμβαίνει, η ζωή μου επιφύλασσε άλλα πράγματα. Η βασική επαγγελματική μου ασχολία τα τελευταία πολλά χρόνια είναι στον χώρο των φαρμάκων. Αλλά λόγω της κατάστασης που επικρατεί τα τελευταία χρόνια εκεί, μπορώ να πω ότι δεν θα είναι έκπληξη αν τελικά κύρια ασχολία μου γίνουν οι εκδόσεις κόμικς. Η αρχή έγινε το 2005, όταν συνειδητοποίησα ότι μου αρέσουν πάρα πολύ τα webcomics και ότι έπρεπε να συμμετέχω με κάποιον τρόπο σε αυτά. Αργότερα, μπήκε στο πετσί μου η ανάγκη να ασχοληθώ και με την έντυπη μορφή τους, κάτι που με έφερε στην σημερινή φάση της ζωής μου, να είμαι δηλαδή κυρίως εκδότης έντυπων κόμικς. Αλλά η διάθεση να ασχοληθώ παραπάνω με τα webcomics παραμένει, οπότε σύντομα θα γίνει και αυτό. Η Webcomics ξεκίνησε ως μια διαδικτυακή πύλη για webcomics το 2005, με στόχο την ανεύρεση και αξιοποίηση καλλιτεχνών του χώρου. Αυτό λειτούργησε για λίγο, όμως σύντομα ασχολήθηκα με την έντυπη έκδοση κόμικς, οπότε πάγωσε το πρώτο εγχείρημα και η Webcomics μπήκε στον πάγο για μερικά χρόνια. Όταν απαγκιστρώθηκα από τον άλλο εκδοτικό οίκο, αποφάσισα να πραγματοποιήσω εκδόσεις που θα προσέφεραν κάτι νέο και διαφορετικό στον χώρο. Το 2013 έγινε η αρχή, με το υπέροχο Σαν Όνειρο, το οποίο θεωρώ ακόμα και σήμερα το πιο αντιπροσωπευτικό κόμικ των εκδόσεων. Εναλλακτικό, με όμορφο σχέδιο και ποικίλο περιεχόμενο (αποτελείται από οκτώ μικρές ιστορίες), αλλά προπάντων αισιόδοξο. Η ευκαιρία που μου δόθηκε αργότερα να εκδώσω το Κατανοώντας τα Κόμικς, του Scott McCloud δεν μπορούσε να περάσει έτσι, και κατέληξα να εκδίδω ένα από τα πιο σημαντικά κόμικς – που μιλάει για τα κόμικς – της γενιάς μας. Αυτές οι δυο εκδόσεις, με την παρουσία τους και το εκτόπισμά τους με έκαναν πιο αισιόδοξο για το μέλλον των κόμικς στην Ελλάδα, αφού μου έδωσαν και οικονομικά το έναυσμα για να συνεχίσω τους εκδοτικούς πειραματισμούς». «Νομίζω ότι τα κόμικς βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή της παρουσίας τους στον ελληνικό χώρο» λέει ο Νίκος σχολιάζοντας την παρούσα κατάσταση στην Ελλάδα. «Τα τελευταία χρόνια δεν είναι τόσο καλά από άποψη αριθμών για τις πωλήσεις σε σχέση με δυο-τρεις δεκαετίες πριν, αλλά ο αριθμός των αναγνωστών μάλλον αυξάνεται σιγά-σιγά, αφού η κουλτούρα της οποίας τα κόμικς αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι έχει αρχίσει να διεισδύει στα σπίτια με πολλούς τρόπους. Τα πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα είναι οι κινηματογραφικές ταινίες και οι τηλεοπτικές σειρές που βασίζονται σε κόμικς. Αν κάποιος θεατής αποφασίσει να ψάξει λίγο περισσότερο την ιστορία πίσω από κάποιο από τα παραπάνω, θα βρεθεί μέσα στον κόσμο των κόμικς. Αυτό λοιπόν έχει βοηθήσει τις πωλήσεις, και η ποιότητα και η ποικιλία στη θεματολογία των εκδόσεων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχουν συνεισφέρει σε μια άνοδο των πωλήσεων. Πάντα υπάρχει το πρόβλημα της οικονομικής κατάστασης στη χώρα μας, οπότε θεωρώ ότι πρέπει να το έχουμε στο μυαλό μας όταν μιλάμε για πωλήσεις ενός είδους που θεωρείται προϊόν πολυτελείας. Ο κόσμος αγκαλιάζει με πολλή αγάπη τον χώρο, και αυτό φαίνεται από τη συμμετοχή του σε κάθε εκδήλωση που έχει σχέση με τα κόμικς. Κάθε καινούρια έκδοση έχει τα ρίσκα της, αλλά αν κάνεις έναν καλό υπολογισμό της κατάστασης και προωθήσεις όσο μπορείς μια καινούρια έκδοση, μπορεί και να καταφέρεις να έχεις κάποιο κέρδος από αυτήν, ώστε να συνεχίσεις να εκδίδεις αυτό που πιστεύεις ότι θα πιάσει». «Τον ρωτάω πόσο διαφορετικό πράγμα είναι μια τυπωμένη έκδοση από μια διαδικτυακή, και μου εξηγεί ότι «είναι δυο τελείως διαφορετικά πράγματα, ειδικά σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία – ευτυχώς για τους εκδότες – παραμένει σε ρομαντικά επίπεδα. Οι περισσότεροι αναγνώστες προτιμούν να έχουν το κόμικ στη βιβλιοθήκη τους και όχι στον υπολογιστή τους. Εξάλλου, το βιβλίο δεν χρειάζεται μπαταρίες. Όσο για τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται, είναι αρκετά διαφορετικές. Στο ίντερνετ μπορείς να πειραματιστείς με εργαλεία όπως ο «άπειρος καμβάς», που σημαίνει ότι δεν έχεις τον περιορισμό της σελίδας, και να αφηγηθείς μια ιστορία με τελείως διαφορετικούς τρόπους σε σχέση με το κόμικ στην έντυπη μορφή. Οι πιο πρόσφατες κυκλοφορίες της Webcomics είναι ο Γλύπτης και το δεύτερο μέρος του OMG!, τα οποία ξεχώρισαν στο πρόσφατο AthensCon. «Ο Γλύπτης είναι ένα ενήλικο αστικό παραμύθι που μιλάει για τη ζωή, την αγάπη, τη δημιουργία και τον Θάνατο μέσα σε 496 σελίδες υπέροχων σχεδίων του Scott McCloud» λέει ο Νίκος. «Ο οποιοσδήποτε – και ειδικά οι καλλιτέχνες οποιασδήποτε τέχνης – μπορεί να ταυτιστεί με κάποιον από τους πρωταγωνιστές, αφού είναι η ιστορία ενός νεαρού γλύπτη που αποφασίζει να κάνει συμφωνία με τον Θάνατο για να μπορέσει να σμιλεύσει οτιδήποτε επιθυμεί με τα χέρια του. Όμως μέσα στις διακόσιες μέρες που του απομένουν, συμβαίνουν τόσα πολλά στη ζωή του που ο ίδιος δυσκολεύεται να τα διαχειριστεί. Το OMG, Zombie! είναι η ιστορία του Μισέλ, ενός ζόμπι που ήταν gay, θρήσκος και χορτοφάγος στην κανονική του ζωή, και τώρα πρέπει να επιβιώσει σε έναν μεταποκαλυπτικό κόσμο, ανάμεσα σε άλλα ζόμπι και τους ανθρώπους που έχουν απομείνει. Στο AthensCon θα κυκλοφορήσει το δεύτερο μέρος της επικής τριλογίας του Μισέλ. Ενώ στο πρώτο είχαμε μια πρώτη γνωριμία μαζί του, στο δεύτερο έχουμε την αρχή της εμπλοκής του με κάποιους ζωντανούς ανθρώπους, οι οποίοι πιστεύουν ότι είναι ο εκλεκτός μιας προφητείας που θα γλιτώσει τον κόσμο από τους νεκροζώντανους. Και του χρόνου θα κλείσει η ιστορία με το τρίτο μέρος». Ποιος είναι ο αγαπημένος σου σχεδιαστής; Ο αγαπημένος μου σχεδιαστής, λόγω της πρώτης μου αγάπης για τους υπερήρωες, είναι ο John Byrne, ο οποίος με επηρέασε αρκετά ώστε να σχεδιάζω μορφές που ακολουθούσαν πολύ τη βασική του γραμμή. Τα τελευταία χρόνια έχουν πέσει πάρα πολλά κόμικς στα χέρια μου, οπότε προτιμώ να μην βάζω το μυαλό μου σε αυτή τη διαδικασία, γιατί υπάρχουν καταπληκτικοί σχεδιαστές με πολλά διαφορετικά στυλ. Και τι θα πρότεινες σε κάποιον από τις πρόσφατες κυκλοφορίες; Η ποικιλία στη θεματολογία των κόμικς που εκδίδονται σήμερα (μεταφρασμένων ή ελληνικών), είναι αρκετά μεγάλη ώστε ο καθένας να μπορεί να βρει κάτι που να του αρέσει και να τον ικανοποιήσει τόσο που να συνεχίσει να ασχολείται με την ανάγνωση κόμικς. Θα πρότεινα να έχει κάποιος μια συνεχή επαφή με τις εκδόσεις και να ακολουθεί το ένστικτό του. Συνήθως είναι ο καλύτερος σύμβουλος. Και το σχετικό link...

Μετά τις εκλογές, μέσα στο κατακαλόκαιρο, τι καλύτερο από μία χαλαρή, γεμάτη συζητήσεις και δρώμενα, εκθέσεις και εκδηλώσεις, workshops και παρέα; Αυτά και πολλά παραπάνω έρχεται να προσφέρει το Smass Fest 2019, που για δεύτερη χρονιά συγκεντρώνει όλα τα nerd τέρατα της Αθήνας, για ένα απίθανο Παρασκευοσάββατο, που αλλού, στην Λέσχη Αναιρέσεις, στην Ιπποκράτους 175Β! Στις 12 και 13 Ιουλίου, οι πόρτες ανοίγουν στις 16:30 και κλείνουν αργά το βράδυ, και για ακόμη μια χρονιά εγγυάται έναν δροσερό τόπο συνάντησης, συζήτησης και διασκέδασης! To εξώφυλλο του fest το φιλοτέχνησε η Γεωργία Ζάχαρη! Στα πλαίσια του φεστιβάλ θα υπάρξουν και δύο εκθέσεις, επειδή η τέχνη δεν σημαίνει μόνο συζητήσεις και διασκέδαση, αλλά κυρίως καλλιτεχνική δημιουργία, με έργα δεκάδων καλλιτεχνών του χώρου των κόμικ, η έκθεση με τίτλο «Ενάντια στον Κοινωνικό Αποκλεισμό» μέσω της οποίας δίνετε το βήμα στους καλλιτέχνες να εκφράσουν λόγο για τον κίνδυνο κοινωνικών φαινομένων όπως ο σεξισμός και ο ρατσισμός, σε μια χρονιά που στιγματίστηκε απ’ τη δολοφονία του Ζακ. Επιπλέον θα υπάρξει μία fan art έκθεση που γιορτάζει τα 80 χρόνια Batman και αποτελείται αποκλειστικά από έργα που μας έστειλαν φίλοι του site μας. Το πρόγραμμα της εκδήλωσης έχει ως εξής: Παρασκευή 12 Ιουλίου 17:00 Workshop «Eισαγωγή στο DnD» -- Για όλους εκείνους που θέλουν να μάθουν ποιο είναι εκείνο το παιχνίδι που παίζουν στο Stranger Things, και γενικότερα για εκείνους που επιθυμούν να γνωρίσουν τα παιχνίδια των '80ς, μία απαραίτητη εισαγωγή και ένα πρώτο παιχνίδι του DnD θα έχετε την ευκαιρία να το βιώσετε εντός του φεστιβάλ! Αρχάριοι μεταξύ αρχάριων, όσοι θέλουν μπορούν βιώσουν μια ιστορία από τον κόσμο του DnD που σκοπό έχει να τους μάθει τα βασικά για το role playing, τα mechanics αλλά και τη μαγεία Και, ίσως το πιο βασικό, να καταλάβουν τα memes που ρίχνει το Smassing Culture κάθε τόσο και να διασκεδάσουν. Γιατί το καλύτερο μέρος του DnD είναι τελικά αυτό: δεν υπάρχουν λάθος τρόποι να παίξεις, αρκεί να διασκεδάζεις. Για να δηλώσετε συμμετοχή στείλτε στο mail smassculture@gmail.com . 20:00 Συζήτηση «Το καρέ που δεν ταίριαξε πουθενά, Ριζοσπαστικότητα στα κόμικ». Ομιλητές: Γιάννης Κουκουλάς, Ιστορικός Τέχνης και Συγγραφέας – Καρέ Καρέ, Στιβ Στιβακτής, καλλιτέχνης -- Η πρώτη εκδήλωση με θέμα τα κόμικς, όπου εκεί θα υπάρξει μία ανοιχτή συζήτηση με το κοινό. 22:00 Stand Up Comedy – Οpen Mic Παρουσιαστής: Δημήτρης Δούκογλου -- Μία καλοκαιρινή μπόρα γέλιου με τη μορφή παράστασης open mic. Θα εμφανιστούν επίσης: Γιώργος Αλεβίζος, Ευθύμιος Γκοριτσας, Άλκης Καζαμίας, Δημήτρης Λιάκος, Ειρήνη Ξυγκάκη, Σταύρος Οικονομίδης, Δημήτρης Παλλιγκίνης, Γιάννης Παυλόπουλος, Βασίλης Τσεμπερλίδης, Σπήλιος Φλώρος, Δημήτρης Χριστοδούλου και ο Στέλιος Ανατολίτης! Σάββατο 13 Ιουλίου 17:00 Worshop «Όταν ο Σούπερμαν μίλησε ελληνικά, Μεταφράζοντας κόμικ» Εισηγητής: Νίκος Kαμπουρόπουλος, μεταφραστής κόμικ και εκδόσεις Webcomic -- Ο ειδικός καλεσμένος που θα αναλάβει το εργαστήρι θα εξηγήσει τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθεί ο επίδοξος μεταφραστής για να φέρει εις πέρας το έργο του, θα διευκρινίσει πιθανές παγίδες που εμφανίζονται από τη μετάβαση της μίας γλώσσας στην άλλη και θα μας δώσει παραδείγματα από την δική του δουλειά στο χώρο των κόμικς. Στόχος είναι να δοθούν σε κάθε επισκέπτη μερικά (βασικά και μη) εφόδια, ώστε να μάθει και ο ίδιος να μεταφέρει στη γλώσσα μας τα λόγια στα λευκά μπαλονάκια, έξυπνα και δημιουργικά. Για να δηλώσετε συμμετοχή στείλτε στο mail smassculture@gmail.com . 18:00 Workshop «Φτιάξε τον δικό σου Υπερήρωα» Εισηγητής: Ευγενία Κουμάκη, κομίστρια -- Οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να βάλουν τις σκέψεις τους στο χαρτί και να δημιουργήσουν τον δικό τους υπερήρωα. Το εργαστήρι θα διαρκέσει περίπου τρεις ώρες, υπό την καθοδήγηση της Ευγενίας Κουμάκη. Σκοπός του είναι να μάθει πολύτιμες τεχνικές, όπως αξιοποίηση του χώρου στο χαρτί και της γραφικής σας ύλης, ώστε να δώσετε σάρκα και οστά στο δημιούργημά σας, από το μηδέν. Εκτός από το σχέδιο, θα χτίσετε συνολικά τον χαρακτήρα, πλάθοντας και ένα μικρό backstory που θα περιγράφει λεπτομέρειες όπως η ταυτότητά του και οι δυνάμεις του. Μπορείτε να πάρετε στοιχεία από τη ζωή σας ή τη φαντασία σας: όλα επιτρέπονται. Ειδικές γνώσεις δεν προαπαιτούνται, μόνο όρεξη και επιμονή! Για να δηλώσετε συμμετοχή στείλτε στο mail smassculture@gmail.com . 20:30 Εκδήλωση «Εμπρός Πίσω! Γιατί τόση Νοσταλγία πια;». Ομιλητές: Δημοσθένης Χριστόπουλος από το Nerd Things, Σταματίνης Νίκος από το Skra Punk, Πάνος Παπαγεωργίου από το Comicdom -- Λίγες μέρες μετά την 3η σεζόν του Stranger Things και σε μια περίοδο που η ποπ κουλτούρα έχει καταληφθεί από απανωτά κύματα νοσταλγίας για τις περασμένες δεκαετίες, χρειάζεται να σταματήσουμε και να σκεφτούμε. Τι μας τραβάει τόσο πολύ στα 80s; Γιατί τα 90s φαίνονται ξαφνικά σαν χρυσή δεκαετία; Αποστρέφουμε το βλέμμα μας από το παρόν και τις δικές του δυνάμεις και δυνατότητες; Πρόκειται για κάποια νέα τάση ή υπάρχει μια διαρκής αναζήτηση για κάποια υποτιθέμενη αγνή εποχή; 22.30 Πάρτυ! -- Μια Nerd γιορτή κλείνει όπως κάθε γιορτή που σέβεται τον εαυτό της: Με μαραθώνιο Star WaΜε Πάρτυ στην ταράτσα. Ένα event που υπόσχεται πολύ γέλιο και πολύ κουβέντα! 12 και 13 Ιουλίου όλοι εκεί!

Κάνοντας για το 2014 έναν εγχώριο εκδοτικό απολογισμό για τον χώρο των κόμικς, θυμόμαστε τις ελληνικές δημιουργίες. Η χρονιά που μας πέρασε άφησε δουλειές όμορφες, ενδιαφέρουσες και ολοκληρωμένες. Από αυτές επιλέξαμε τις αγαπημένες μας πέντε (κι ένα bonus track). Είναι ξεκάθαρο: το επίπεδο των δημιουργών στη χώρα μας έχει ανέβει. Το «Αϊβαλί» (εκδ. Κέδρος), το οδοιπορικό του Soloup στη μικρασιατική πόλη, ήταν μια μεγάλη έκπληξη, ιδίως αν αναλογιστούμε το μέχρι πρότινος γελοιογραφικό ύφος του δημιουργού. Ο Soloup αλλάζει το σχέδιο σε σχέση με ό,τι τον είχαμε συνηθίσει, ερευνά, διαβάζει, φωτογραφίζει, παντρεύει την παράδοση με τη σύγχρονη σκιτσογραφία, ακροβατεί ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν και, θέτοντας πρωταγωνιστές τρεις Ελληνες Αϊβαλιώτες συγγραφείς, τον Φώτη Κόντογλου, τον Ηλία Βενέζη, την Αγάπη Βενέζη–Μολυβιάτη κι έναν Τούρκο, τον Αχμέτ Γιορουλμάζ, και με φόντο ματωμένα κεφάλαια της ιστορίας, εστιάζει στο ανθρώπινο δράμα και συνθέτει ένα γκράφικ νόβελ (448 σελίδων!) που γοητεύει. Τα «Χαρακώματα – ιστορίες από την οδό Γάγγραινας» (εκδ. Jemma) των Τάσου Ζαφειριάδη και Πέτρου Χριστούλια έρχονται 100 χρόνια μετά την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι ένα κόμικς άλμπουμ που συλλέγει ολοσέλιδα στριπ με ιστορίες των Γάλλων στρατιωτών στο Δυτικό Μέτωπο. Εκεί, οι εγκλωβισμένοι στρατιώτες προσπαθούν να συμφιλιωθούν, όσο τους επιτρέπεται, με την εφιαλτική καθημερινότητα, έχοντας στο πλευρό τους έναν ισχυρό σύμμαχο: το χιούμορ. Καρτουνίστικο σχέδιο, διακωμώδηση της τραγικότητας, λεπτή ειρωνεία, αιφνιδιαστικές ατάκες και στο βάθος βομβαρδισμένα τοπία, αδέσποτες σφαίρες και λάσπες. Μικρά ανέκδοτα, βασισμένα σε ιστορικά ντοκουμέντα. Οι αναμετρήσεις με τους απέναντι, τους «Ξινολάχανους», διασκεδάζουν. Η «Παναγιά η Χελιδονού» (εκδ. Comicdom Press) είναι η διασκευή σε γκράφικ νόβελ του ομώνυμου διηγήματος της Γαλλίδας συγγραφέως Marguerite Yourcenar από τον Γιώργο Τσιαμάντα. Μέσα από τα όμορφα, γήινα και εναρμονισμένα με το ύφος της ιστορίας σχέδια του δημιουργού, ακολουθούμε τον καλόγερο Θεράπων που εγκαθίσταται κάπου μεταξύ Αχαρνών και Κηφισιάς και εξοργίζεται όταν βλέπει ότι οι κάτοικοι καλούν τους παλιούς θεούς. Καίει τις ελιές που ο κουφαλιασμένος κορμός τους κρύβει δαίμονες, γκρεμίζει αιωνόβια πλατάνια στη σκιά των οποίων στήνονται παγανιστικές γιορτές. Και αποφασισμένος να φυλακίσει μια για πάντα τις Νύμφες, χτίζει στην είσοδο της σπηλιάς τους μία εκκλησία. Η «Θαυμαστή καμήλα» (εκδ. Ικαρος) είναι ένα κόμικς παραμύθι του διάσημου Ευγένιου Τριβιζά όπως το σχεδίασε ο Νίκος Κούτσης, όπου η αιώνια παιδική αφέλεια του πρώτου ταίριαξε με το έντονο σχεδιαστικό ταμπεραμέντο του δεύτερου. Ο Νίκος Κούτσης αγαπάει και σχεδιάζει τους σούπερ ήρωες, όμως η προσγείωσή του στον παραμυθένιο κόσμο μοιάζει ομαλή και είναι ξεκάθαρο πως απόλαυσε τη συνεργασία. Μέσα από ζωντανά σχέδια, ζωηρούς χρωματισμούς και ανατολίτικες μυρωδιές, ακολουθούμε τη σύντομη και διδακτική ιστορία μιας όμορφης, ντελικάτης και ματαιόδοξης καμήλας που ήθελε να γίνει πιο όμορφη, με οποιοδήποτε κόστος. Τα «Κουραφέλκυθρα» του Αντώνη Βαβαγιάννη (εκδ. Jemma) με την πρώτη ματιά, τουλάχιστον στο σχεδιαστικό τους κομμάτι, δεν σου γεμίζουν το μάτι. Απλοϊκές γραμμές, ναΐφ χαρακτήρες, άγαρμπο στήσιμο που θυμίζουν ένα κακέκτυπο του Southpark. Και όμως, αυτό το βιβλίο συλλέγει κάποια από τα πιο έξυπνα στριπάκια που έχουμε διαβάσει εδώ και καιρό. Αποστομωτικά λογοπαίγνια, γελοιογραφίες, υπερβολές, ανέκδοτα και χοντράδες. Ο θείος Αιμίλιος όταν ανοίγει το στόμα του δεν λέει να το κλείσει, η μαθήτρια δημοτικού Ζοζεφίνα έχει εξωπραγματικές απορίες (ο Βαβαγιάννης στο επάγγελμα είναι δάσκαλος), ο πελάτης εστιατορίου βρίσκει συνεχώς κάτι στη σούπα του (ένας φόρος τιμής στον παλιό, καλό Αρκά). Ενα πανηγύρι παρωδίας τραγελαφικών καταστάσεων και τελικής ατάκας. Τέλος, και εμβόλιμα σε αυτή την πεντάδα των ελληνικών κόμικς, τη χρονιά που πέρασε, ήρθε μία σημαντική έκδοση που μας βοηθά να κατανοήσουμε τη μαγεία, αλλά και το θεωρητικό υπόβαθρο αυτής της αφηγηματικής τέχνης. Στα ελληνικά είδαμε το σημαντικό «Κατανοώντας τα κόμικς» του Scott McCloud (εκδ. Webcomics, μτφ. Νίκος Καμπουρόπουλος, πρώτη έκδοση 1993), ντοκιμαντέρ με τη μορφή κόμικς που προσδιορίζει, αναλύει και αποδομεί… τα κόμικς. Στημένο με ιδιοφυή και θαρραλέο τρόπο, είναι ένα ανάγνωσμα που αφήνει να φανούν νέα δεδομένα στον τρόπο που διαβάζουμε και αξιολογούμε μια κόμικς ιστορία, ένα εγχειρίδιο για νέους δημιουργούς, ένα εργαλείο για όσους διδάσκουν το κόμικς (αποτελεί βασική βιβλιογραφία στο σχετικό τμήμα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών) και μια υπενθύμιση πως οι δυνατότητες των κόμικς είναι απεριόριστες. Ιδού και το σχετικό λινκ.