ΚΑΤΑΝΓΚΑ

[Θοδωρής Καραπάνος]

 

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

 

 

Όπως είχα αναφέρει εδώ και κάποιες μέρες το Κατάνγκα ήταν ένα κόμικ, το οποίο ήθελα να παρουσιάσω.  Αγοράστηκε την πρώτη κιόλας μέρα κυκλοφορίας του λόγω του πόσο ενδιαφέρουσα μου φαίνεται η θεματολογία του. Από πολύ μικρός, γύρω στα 8 μου, χάρη σε μία σειρά ιστορικών χαρτών που είχαν κυκλοφορήσει με την Καθημερινή τη δεκαετία του ‘90( γύρω στο ’96) και μου τους έδωσε η μάνα μου, είχα ανακαλύψει και μαγευτεί από την ιστορία της αποικιοκρατίας. Θεωρώ ότι είναι τρομερά ενδιαφέρουσα εποχή, κυρίως επειδή, όπως συνειδητοποίησα στα χρόνια που μεσολάβησαν, κατά την περίοδο αυτή τέθηκαν τα θεμέλια της σημερινής πραγματικότητας και πολλά πράγματα που ισχύουν σήμερα ή δημιουργούν ακόμη διακρατικές διενέξεις έχουν τις ρίζες τους τότε.

Μάλιστα, όταν λέω αποικιοκρατία, αναφέρομαι σε μία τεράστια περίοδο, από τα τέλη του 15ου αιώνα, οπότε και ο Κολόμβος, όπως μαθαίνουμε στο σχολείο κατέφθασε στις Μπαχάμες, στην Κούβα και στην Αϊτή, και λήγει σίγουρα στον 20ο αιώνα, το πότε ακριβώς δεν έχει μία απάντηση. Φερειπείν, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πορτογαλία παρέδωσαν τις αποικίες του στο Μακάο και στο Χονγκ- Κονγκ στα τέλη της δεκαετίας του ’90. Ωστόσο ήδη από τη δεκαετία του ’60 και του ’70 οι αποικιακές αυτοκρατορίες του παρελθόντος είχαν καταρρεύσει. Ασφαλώς, σε μία τόσο μεγάλη περίοδο, που αφορά το σύνολο στην πραγματικότητα των εδαφών του πλανήτη είναι ευνόητο ότι θα υπήρχαν πολλές διακυμάνσεις και υποπερίοδοι. Ας πούμε, στην Αφρική η αποικιοκρατικές δραστηριότητες των Ευρωπαίων στην ενδοχώρα, δεν άρχισαν παρά στα τέλη του 19ου αιώνα. Αντίστοιχα στην Ανατολική Ασία. Στην ενδοχώρα της Αυστραλίας οι Βρετανοί κατέφθασαν τον 18ο αιώνα. Μόνο στην Αμερική και σε παραλιακές περιοχές είχαν καταφθάσει πάσης φύσεως Ευρωπαίοι( Ισπανοί, Πορτογάλοι, Γάλλοι, Ολλανδοί, Βρετανοί) νωρίτερα.

Ας εστιάσουμε όμως στην Αφρική, όπου όπως προείπαμε η αποικιακή επέκταση στην ενδοχώρα άργησε να εμφανιστεί. Ενδεικτικά αναφέρω ότι το 1830 οι μόνη ευρωπαϊκή παρουσία στην ήπειρο παρουσιαζόταν στα παράλια της δυτικής Αφρικής, όπου οι Γάλλοι κατείχαν τη Σενεγάλη, το Γκαμπόν( Γαλλική Γουινέα) και οι Βρετανοί τη Σιέρρα Λεόνε, τη Γκάμπια, το Λάγκος( πόλη της Νιγηρίας σήμερα). Παράλληλα οι Πορτογάλοι δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν, σε αυτή την περίοδο, επαρκώς τις παλιές τους αποικίες στην Ανγκόλα και στην κοιλάδα του Ζαμβέζη στη Μοζαμβίκη. Εκτεταμένη ευρωπαϊκή παρουσία υπήρχε βέβαια, στο νότιο άκρο της Αφρικής, ήδη από το 1654 όταν οι Ολλανδοί άποικοι έφθασαν αρχικά. Βέβαια, η αποικία του ακρωτηρίου, όπως ονομαζόταν, πέρασε οριστικά υπό την κυριαρχία της Μεγάλης Βρετανίας με τη λήξη των Ναπολεοντίων πολέμων το 1815( μαζί με την Κεϋλάνη, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Στη βόρεια πλευρά της ηπείρου υπήρχε επίσης εκτεταμένη παρουσία Ευρωπαίων, καθώς οι Γάλλοι ξεκίνησαν το 1830 την κατάκτηση της Αλγερίας, η οποία, αν θυμάμαι καλά, ολοκληρώθηκε το 1847.

 

 

ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ( ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ)

 

Α. Η απαρχή της αποικιοκρατίας

 

Όπως είπαμε η  κατάσταση σε σχέση με το αποικιακό καθεστώς άρχισε να μεταβάλλεται άρδην μετά το 1879, όταν η επί αιώνες διακριτική παρουσία των Ευρωπαίων άλλαξε και μέσα σε τριάντα χρόνια η δεύτερη μεγαλύτερη ήπειρος στον πλανήτη μοιράστηκε μεταξύ επτά κρατών. Το εντυπωσιακό είναι, ότι προσωπικά τουλάχιστον, δεν έχω καταλήξει ακόμα στα αίτια που οδήγησαν στην τόσο γρήγορη υποταγή όλων αυτών των βασιλείων. Φαντάζομαι η καθυστέρηση στην εκβιομηχάνιση, ο πολιτικός κατακερματισμός, τα οποία η Ευρώπη είχε ως επί το πλείστον επιλύσει κυρίως μετά τους Ναπολεόντιους πολέμους, αλλά και πιο άμεσοι και πρακτικοί παράγοντες, όπως οι αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες και η δύσκολη γεωγραφία πολλών αφρικανικών βασιλείων τα κατέστησαν εύκολους στόχους για τους Ευρωπαίους. Να σημειωθεί εδώ δε, ότι οι ευρωπαϊκές χώρες που είχαν εκβιομηχανισθεί, δηλαδή η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Πρωσία( η οποία θα μπει στο αποικιοκρατικό παιχνίδι αργά, μετά την ενοποίηση της Γερμανίας το 1871), και αργότερα η Ιταλία είχαν ανάγκη από νέες αγορές για εξαγωγές των προϊόντων τους, όπως επίσης και για εισαγωγές πρώτων υλών, συνήθως σε πολύ προνομιακές τιμές, εφόσον η εργασία για την απόκτηση των πόρων αυτών δεν πληρωνόταν. Έτσι λοιπόν, με την ανάδυση δύο μεγάλων, βιομηχανικών κρατών στην αρχή της δεκαετίας του 1870 είναι προφανές ότι ο ανταγωνισμός στην Ευρώπη αυξήθηκε. Στις νέες συνθήκες πολλοί ήταν εκείνοι που είδαν μία χρυσή ευκαιρία. Σημειώστε, και θέλω να είμαι σαφής, ότι σε αυτά τα ζητήματα απαιτούνται πολλές ώρες μελέτης πρωτογενών πηγών για να είμαστε απόλυτα ακριβείς, πράγμα που δεν έχω κάνει κι επομένως είμαι πρόθυμος να δεχθώ οποιαδήποτε επίκριση για παράθεση ανακριβών δεδομένων, ωστόσο είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι ο Υπουργός Αποικιών Joseph Chamberlaine και πατέρας του μετέπειτα πρωθυπουργού Neville,  είχε υποστηρίξει σε λόγο του στο Βρετανικό Κοινοβούλιο το 1893, με τον οποίο θεμελίωνε το δόγμα του εμπορικού ιμπερεαλισμού. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι

Παράθεση

«For the same reasons I approve of the continued occupation of Egypt, and for the same reasons I have urged upon this government, and upon previous governments, the necessity for using every legitimate opportunity to extend our influence and control in that great African continent which is now being opened up to civilization and to commerce; and, lastly, it is for the same reasons that I hold that our navy should be strengthened [loud cheers] until its supremacy is so assured that we cannot be shaken in any of the possessions which we hold or may hold hereafter.»

Για να μην τα πολυλογώ, το θέμα είναι ότι οι Ευρωπαίοι συνειδητοποιούσαν τη δεκαετία του 1880 και του 1890 τα οφέλη που θα αποκόμιζαν από την κατάληψη της αφρικανικής ενδοχώρας.

Η Αφρική πριν την ευρωπαϊκή επέκταση( αριστερά) και πώς ήταν κατά το 1913 (δεξιά).

Β. Το Βέλγιο

 

Το Βέλγιο ήταν μία μικρή χώρα που είχε ανεξαρτητοποιηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο των Κάτω Χωρών το 1830 de facto, αλλά η ημερομηνία κλειδί ήταν 1839 όταν η ανεξαρτητοποίηση έγινε de jure, δηλαδή και με τη βούλα που θα λέγαμε στα ελληνικά, όταν οι Ολλανδοί αναγνώρισαν την ανεξαρτησία του, με τη Συνθήκη του Λονδίνου. Ήταν επομένως ένα μικρό, νεοσύστατο ευρωπαϊκό κράτος, το οποίο σε όλη του την ιστορία είχε υπάρξει επαρχία κάποιας αυτοκρατορίας, πρώτα των Ισπανών Αψβούργων κι έπειτα των Αυστριακών και σίγουρα δεν αναμενόταν ότι θα αποκτούσε τη δική του αυτοκρατορία. Η δημιουργία του βελγικού κράτους είχε ορισμένες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, κατοχυρώθηκε συνταγματικά, έπειτα από απαίτηση των Βρετανών η ουδετερότητα της χώρας και το Ηνωμένο Βασίλειο τέθηκε ως εγγυήτρια δύναμη.

Διπλωματικοί συσχετισμοί στην Ευρώπη (1878-1913), κυρίως εδώ μας αφορά η περίοδος 1883-1887

Γ. Η αποικιακή επέκταση στο Κονγκό

 

Η ουδετερότητα αυτή και η εξυπηρέτηση των βρετανικών συμφερόντων επέτρεψαν στον Λεοπόλδο Α’, βασιλέα του Βελγίου, να αναπτύξει βλέψεις για αποικιοκρατική επέκταση στα τέλη της δεκαετίας του 1870. Συγκεκριμένα, προσελήφθη ο εξερευνητής Στάνλεϋ, ο οποίος είχε ήδη καταξιωθεί με την ανεύρεση του εξαφανισμένου επί χρόνια εξερευνητή και ιεραποστόλου Λίβινγκστον. Έτσι, έχοντας ήδη εκφράσει, στο Γεωγραφικό Συνέδριο των Βρυξελλών το ζωηρό ενδιαφέρον του για το Κονγκό, ο βασιλιάς ανέθεσε το 1879 στον Στάνλεϋ μία αποστολή και ειδικότερα, την ίδρυση βελγικής αποικίας στην κεντρική Αφρική. Ο Στάνλεϋ επιδίωκε σε πρώτο βαθμό τη δημιουργία βελγικού σταθμού στα παράλια, απ’ όπου θα μπορούσε η βελγική παρουσία να επεκταθεί στην ενδοχώρα. Για τη δημιουργία της αποικίας θα συγκρουστεί με τους Γάλλους και συγκεκριμένα, με τον αξιωματικό του γαλλικού ναυτικού Σαβορνιάν ντε Μπραζά, ο οποίος είχε ξεκινήσει τα εξερευνητικά του ταξίδια ήδη από το 1874 και είχε ανακάλυψε την άγνωστη ως τότε κοιλάδα του ποταμού Κονγκό. Οι δύο άνδρες είχαν αντιπαλότητα για χρόνια. Μάλιστα η επέκταση αυτή της Γαλλίας, γιατί η Γαλλία πήρε τη μερίδα του λέοντος στην Αφρική, καθώς κατέληξε το 1913 να ελέγχει το ένα τρίτο της έκτασης της ηπείρου, κινητοποίησε τους Βρετανούς και τους Πορτογάλους, πράγμα που θορύβησε τον Μπίσμαρκ, τον Γερμανό καγκελάριο, ο οποίος επεδίωκε να δώσει στους Γάλλους ελευθερία κινήσεων στην Αφρική, προκειμένου να εκτονωθεί η μνησικακία τους για την φρικτή ήττα τους το 1871 από τους Γερμανούς. Θα επανέλθω σε πολύ πολύ λίγο στον Μπίσμαρκ, γιατί ο ρόλος του ήταν καθοριστικός.

Όσον αφορά τις εξερευνητικές διενέξεις, ο Στάνλεϋ, απ’ όσο κατάλαβα έκανε δύο ταξίδια, ένα που διήρκεσε από το 1874 έως τον Αύγουστο του 1877 κι ένα δεύτερο, από το 1879, μέχρι το 1884. Στο δεύτερο ήταν που κορυφώθηκε ο ανταγωνισμός με τους Γάλλους, καθώς, τότε ήταν που ο Λεοπόλδος χρηματοδότησε εξ ολοκλήρου το ταξίδι, με σκοπό ακριβώς να μην επιτρέψει σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη επέκταση στα πλούσια σε πρώτες ύλες εδάφη. Το πώς χρηματοδοτήθηκε αυτό το ταξίδι κι από ποιον ακριβώς, είναι κάτι στο οποίο θα εμβαθύνω αργότερα. Τέλος πάντων, όταν ο Στάνλεϊ κατέφθασε στο χωριό Μπουαμπούα Νγκάλι, βρήκε μπροστά του έναν Γάλλο λοχία που του έδειξε τη συνθήκη, με την οποία ο τοπικός φύλαρχος παραχωρούσε το Νότιο Κονγκό στη Γαλλία. Στους Βέλγους έμεινε το υπόλοιπο κομμάτι, μια περιοχή 2.335.000 τετ. χλμ. έναντι 2.556.000, που είχαν εξασφαλίσει οι Γάλλοι (η Ελλάδα έχει έκταση 132.562 τετ. χλμ.).

Στις 2 Ιουλίου 1880, ο Σαβορνιάν ντε Μπραζά ίδρυσε κοντά στο χωριό Ντάμο την πόλη Μπραζαβίλ που έγινε πρωτεύουσα του Γαλλικού Κονγκό. Τον Δεκέμβριο του 1881, ο Στάνλεϊ ίδρυσε βορειότερα την πόλη Λεοπόλντβιλ που έγινε η πρωτεύουσα του Βελγικού Κονγκό. Ένα μικρό κομμάτι, στην ακτή του Ατλαντικού, το πρόλαβαν οι Πορτογάλοι και δημιούργησαν το Πορτογαλικό Κονγκό, το οποίο σήμερα ανήκει στην Ανγκόλα και ονομάζεται Καμπίντα("Cambinda"). Ο ανταγωνισμός Βέλγων και Γάλλων. ( Από το History Rport οι τελευταίες δύο πράγραφοι)

 

Δ. Το συνέδριο του Βερολίνου

 

Οι αποικιακοί ανταγωνισμοί μεταξύ των ευρωπαϊκών δυνάμεων είχαν θεριέψει και εδώ είναι που ο Μπίσμαρκ θα μας απασχολήσει ξανά. Το 1884 οι εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών έφθασαν την κατάσταση στα όριά της και δημιούργησαν την ανάγκη για τη Διάσκεψη του Βερολίνου, η οποία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1884 και τερματίστηκε τον Φεβρουάριο του 1885. Εκεί λοιπόν πρωταγωνίστησαν ο βασιλιάς του Βελγίου, Λεοπόλδος Α', ο οποίος ήταν ο σκιώδης υποκινητής της διάσκεψης, ο Γερμανός Καγκελάριος Όττο Φον Μπίσμαρκ και ασφαλώς, καταλυτικός, στη συνέχεια, υπήρξε ο ρόλος της Διεθνούς Οργάνωσης για το Κονγκό, η οποία, αν και δεν αποτελούσε κράτος, έλαβε μέρος στο συνέδριο. Ο Μπίσμαρκ βλέποντας την αφρικανική ήπειρο να διαμελίζεται γνώριζε ότι κάτι τέτοιο θα προκαλούσε διενέξεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, διενέξεις που σε ένα λεπτό σύστημα συμμαχιών θα μπορούσε να προκαλέσουν γενικευμένη σύρραξη. Αξίζει να πούμε ότι ο "Σιδηρούς Καγκελάριος" δεν ενδιαφερόταν για αποικιακή εξάπλωση. Πράγματι, η Γερμανία θα αποκτήσει αποικίες μόνο κατά την τελευταία πενταετία του Μπίσμαρκ στην εξουσία( 1885-1890), κι αυτό συνέβη λόγω πιέσεων που δέχτηκε ο καγκελάριος, τόσο από την κοινή γνώμη της εποχής, όσο κι από την αναγκαιότητα που προέκυψε να ανακόψει τη βρετανική διείσδυση στην ήπειρο, και επίσης, ένας ακόμα παράγοντας ήταν η πίεση από μεγαλοβιομηχάνους, καθώς είχε προκύψει ανάγκη εξοπλισμού με πρώτες ύλες. Να σημειωθεί εδώ δε, ότι ο Μπίσμαρκ δεν ήταν κατά της αποικιοκρατίας, παρασυρόμενος από ιδεαλιστικά αισθήματα. Αντίθετα, γνώριζε ότι έπρεπε να ενισχυθεί η θέση της Γερμανίας οικονομικά, βιομηχανικά, ώστε να ξεπεράσει τη Βρετανία και επιπλέον να είναι πάγια η διπλωματική απομόνωση της Γαλλίας. Γι' αυτό και επιθυμούσε την αποικιακή εξάπλωση της τελευταίας, προκειμένου να εκτονωθούν τα έντονα αντιγερμανικά αισθήματα και παράλληλα να δημιουργηθεί ένα νέο πεδίο που απαιτούσε την προσοχή της Γαλλίας, με στόχο τα γερμανικά σύνορα να παραμείνουν ασφαλή.

Ο Λεοπόλδος πάλι, είχε άλλες στοχεύσεις. Όπως σας είπα, χρηματοδότησε τα ταξίδια του Στάνλεϋ, αλλά όχι απευθείας. Είχε δημιουργήσει τη Διεθνή Οργάνωση για το Κονγκό, μία εταιρεία- βιτρίνα, η οποία είχε δήθεν ως στόχο τον εκχριστιανισμό και τον "εκπολιστισμό" των βάρβαρων δουλεμπόρων φυλάρχων της Αφρικής. Ο Λεοπόλδος, ενδυόμενος το προσωπείο του φιλανθρώπου και ακροβατώντας εξαιρετικά μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων, Βρετανίας, Γαλλίας, Γερμανίας, κατόρθωσε να πείσει ότι το πιο ασφαλές για τα συμφέροντα όλων, θα ήταν να παραχωρήσουν το Βέλγιο στον ίδιο, έναν βασιλιά μιας μικρής, ασήμαντης και συνταγματικά ουδέτερης χώρας, προκειμένου να εκπληρώσει τη φιλανθρωπική του αποστολή. Έτσι, με την ολοκλήρωση της Διάσκεψης ο Λεοπόλδος προσωπικά, ΟΧΙ το Βέλγιο, απέκτησε το Κονγκό ως ιδιωτική αποικία, υπό τον όρο ότι το εμπόριο θα ήταν ελεύθερο, για τα 14 κράτη που παρευρέθηκαν στη Διάσκεψη, χωρίς δασμούς, προκειμένου να ικανοποιούνται και να επωφελούνται όλα τα ευρωπαϊκά κράτη.  Ήδη από την 1 Αυγούστου του 1885 ανακοινώθηκε ότι η βελγική αποικία του Κονγκό θα ονομάζεται "Ελεύθερο Κράτος του Κονγκό", πράγμα που δεν αναφερόταν πουθενά στο General Act, το προϊόν της διάσκεψης. Από το 1885 έως το 1908 το Κονγκό θα παραμείνει προσωπική ιδιοκτησία του Λεοπόλδου.

Τρεις σελίδες χρονολογίου με συμπυκνωμένα τα γεγονότα της Εποχής, από την έναρξη της Βελγικής κατοχής, μέχρι την ανεξαρτητοποίηση. (Αφορά τον κόσμο διεθνώς, επομένως υπάρχουν και στοιχεία που δεν μας αφορούν άμεσα)

Ε. (Ελάχιστα στοιχεία για την) Αποαποικιοποίηση

 

Το 1908, ο Λεοπόλδος χάρισε τη χώρα στο Βέλγιο. Για να πραγματοποιηθεί αυτό, δέχθηκε σφοδρές πιέσεις από τη διεθνή κοινή γνώμη, κυρίως από τον Αγγλοσαξωνικό κόσμο9 Μ. Βρετανία, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία), για τις φρικαλεότητες σε βάρος των γηγενών, τις βάναυσες συνθήκες εργασίας στις οποίες περιήλθαν οι ιθαγενείς και κυρίως στην πρακτική του ακρωτηριασμού που ακολουθούνταν πάγια (Προσοχή, σκληρή εικόνα)!!!!

Spoiler

(Από εδώ)

Είναι ενδιαφέρουσα η Ιστορία της εμπλοκής του Βελγίου στους Δύο Παγκοσμίους Πολέμους, ωστόσο, επειδή ήδη έχει τραβήξει πολύ αυτή η παρουσίαση, θα σας μεταφέρω κατευθείαν μετά, το 1960, το οποίο έχει ονομαστεί κι "Έτος της Αφρικής" λόγω των πολλών ανεξαρτητοποιήσεων από Ευρωπαίους αποικιοκράτες σημειώθηκαν εκείνη τη χρονιά. Το 1960, λοιπόν, το Κονγκό ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη δημοκρατία. Επιτρέψτε μου σε αυτό το σημείο να κάνω παράθεση γεγονότων από το εξαιρετικό άρθρο του History Report. Τα γεγονότα είναι πολύ περίπλοκα και κανονικά, εάν θέλουμε να εμβαθύνουμε πολύ σε αυτά, θα χρειαστεί μία ξεχωριστή παρουσίαση. Πάμε λοιπόν να δούμε τι αναφέρεται:" Ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Ο πρόεδρος Ιωσήφ Καζαβούμπου καθαίρεσε τον πρωθυπουργό Πατρίς Λουμούμπα που δολοφονήθηκετο 1961, ενώ η επαρχία της Κατάγκα αποσχίστηκε με αρχηγό τον Μωϋσή Τσομπέ. Στρατεύματα του ΟΗΕ μπήκαν στην Κατάγκα και την εξανάγκασαν, το 1963, να επανέλθει στους κόλπους του κράτους. Ο Τσομπέ, το 1964, έγινε πρωθυπουργός αλλά ανατράπηκε, όπως και ο πρόεδρος Καζαβούμπου, από τον στρατηγό Μομπούτου (Νοέμβριος του 1965). Έξι χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1971, το Βελγικό Κονγκό ονομαζόταν Δημοκρατία του Ζαΐρ και η πρωτεύουσα Λεοπόλντβιλ έπαιρνε το όνομα Κινσάσα." 

Αποαποκιοποίηση

 

ΣΤΑ ΤΟΥ ΚΟΜΙΚ

  

Περίληψη

 

Η πλοκή μας μεταφέρει στην Κεντρική Αφρική, αρχικά στην περίοδο λίγο πριν την έλευση των Ευρωπαίων. Βλέπουμε τις βιαιότητες και την απανθρωπιά των Αφρικανών φυλάρχων , εν συντομία βέβαια, καθώς έπειτα από λίγο έρχεται η κατάληψη από τους Ευρωπαίους. Μεταφερόμαστε λοιπόν στα μέσα της δεκαετίας του ’60, όπως καταλαβαίνετε κι από τον τίτλο στην αποστάτιδα επαρχία του Κονγκό,  την Κατάνγκα. Εκεί βλέπουμε τα παιχνίδια που παίζονται πίσω από κλειστές πόρτες. Τις συνωμοσίες μεταξύ ευρωπαϊκών εταιρειών, καταλοίπων της αποικιοκρατίας και κυβερνήσεων αχυρανθρώπων, διεφθαρμένων που είναι διατεθειμένοι να προβούν σε ακραίες πράξεις με στόχο τη συσσώρευση κέρδους και πολιτικής ισχύος. Μέσα σε αυτό το σκηνικό ξεδιπλώνονται οι φιλοδοξίες του Αρμάν Ορσίνι, ενός άνδρα που θα μπορούσε να έχει βρεθεί πολύ ψηλά, αν ορισμένα… ατυχή γεγονότα δεν έβαζαν φρένο στην επαγγελματική του ανέλιξη και δεν τον «καταδίκαζαν» στη θέση του ειδικού συμβούλου του Υπουργού Εσωτερικών, Γκοντφρουά Μουνόνγκο. Αυτοί συνομιλούν με τον Μπερνάρ Φορτύς, Γενικό Διευθυντή της Μεταλλευτικής Ένωσης της Άνω Κατάνγκα και καταστρώνουν τα παράνομα και παρασκηνιακά σχέδιά τους. Κάπου εκεί, λόγω της γενικής αναταραχής που επικρατεί, εξαιτίας των εχθροπραξιών μεταξύ Κατάνγκα και Κονγκό, ένας αμύθητος θησαυρός, διαμάντια τεράστιας αξίας, εξαφανίζονται. Ο Ορσίνι σχεδιάζει να τα βάλει στο χέρι και γι’ αυτό αναθέτει στον Φέλιξ, παλιό του συμπολεμιστή, τη δημιουργία μιας ομάδας επίλεκτων μισθοφόρων με σκοπό την αρπαγή τους. Στην ιστορία όμως μπλέκεται κι ένας δαιμόνιος γηγενής ο Σαρλί και η αδελφή του, Αλίσια, οι οποίοι επίσης αγωνίζονται για την επιβίωσή τους, μέσω των διαμαντιών. Από εκεί και πέρα ξεδιπλώνεται μία ιστορία με εμπλεκόμενους παραστρατιωτικούς, μοιραίες γυναίκες και πολλά, πολλά συμφέροντα.

 

 

Σενάριο

 

Είναι πολλά τα στοιχεία του σεναρίου που βρήκα εξαιρετικά και θα ήθελα να τα αναλύσω όλα σε υπερβολικό βαθμό!!! Ωστόσο επειδή αναγνωρίζω τον περιορισμό χώρου που υπάρχει θα αρκεστώ απλώς σε αυτά που πραγματικά με συγκλόνισαν.

1. Κατ’ αρχάς μου άρεσε πάρα πολύ το πώς σκιαγραφούσε ο Nury μία ολότελα σάπια κοινωνία, η οποία βρωμάει από παντού. Κι αυτό δεν φαινόταν αποκλειστικά στα μεγάλα ζητήματα, στο πώς λόγου χάρη ένα τσούρμο προνομιούχων, ανθρώπων σε θέσεις- κλειδιά όριζαν τη μοίρα εκατομμυρίων ανθρώπων, αθώων γυναικόπαιδων, νεαρών ανδρών που οδηγούνταν στην εξαχρείωση και την ανθρωποφαγία, ακόμα και δυτικών, οι οποίοι σφαγιάζονταν στα αιματηρά επεισόδια όταν η πολιτική τάξη είχε δώσει τη θέση της στο χάος. Αντίθετα, αυτό αναδεικνυόταν υπέροχα στα μικρά, στις διαπροσωπικές σχέσεις, στο με πόση ποταπότητα συμπεριφέρονταν- ή ορθότερα αντιλαμβάνονταν- οι Ευρωπαίοι συλλήβδην, ακόμα και οι μεσαίοι, οι καθημερινοί άνθρωποι, τους ιθαγενείς, λες και είναι κατώτερα όντα, κατώτερες υπάρξεις. Επίσης, μου έκανε τρομερή εντύπωση η- κάπως υπερβολική, πρέπει να το αναγνωρίσω αυτό, σκηνή στο σπίτι του Φορτύς και με πόσο ευτελή τρόπο αρέσκονται οι «κυρίες» της καλής κοινωνίας, όπως η σύζυγός του, να κακολογούν και να χυδαιολογούν. Γενικά παρουσιάζεται μία απόλυτα νοσηρή και αρρωστημένη εικόνα, στην οποία κάθε μέλος της κοινωνίας έχει μία τρομακτικά κυνική στάση, και κάνει ό,τι απαιτείται για την επιβίωσή του. Εκτίμησα δε, ότι σε κάποιο σημείο παρουσιάζει τη διαφθορά ακόμα και στις τάξεις του ΟΗΕ, ενώ ακόμα και στις προσπάθειές του, οι οποίες διαπνέονται από ειλικρίνεια και καλές προθέσεις επί της ουσίας καυτηριάζεται η ανικανότητα του οργανισμού, ο οποίος χαρακτηρίζεται «προβλέψιμος», κάτι που ευνοεί τους επιτήδειους, όπως ο Ορτύς. Θέλω να πω δηλαδή, ότι το σενάριο χαρακτηρίζεται από μία απόλυτα κυνική αντίληψη για τον κόσμο, η οποία θέλω να πιστεύω ότι δεν είναι ρεαλιστική, αλλά θα επανέλθω σε αυτό αργότερα.
2. Επιπλέον, κάτι ακόμα που βρήκα εξαιρετικό, ήταν το πώς δεν χρωματίζει ηθικά. Θα μου πείτε, τι ακριβώς εννοώ, εφόσον μιλάω για μία κυνική προσέγγιση του κόσμου. Ακριβώς λόγω του ότι όλοι παρουσιάζονται με αδυναμίες, καταλήγουν εντέλει όλοι να έχουν έναν ρόλο. Έναν ρόλο, του οποίου τις επιταγές πρέπει να ακολουθήσουν και κατά συνέπεια να φέρονται ανάλογα. Φερειπείν, η Αλίσια εκπορνεύεται, πράγμα που ορισμένους ενδέχεται να σοκάρει, αλλά είναι ο τρόπος της να επιβιώσει. Παράλληλα, μέχρι και οι μισθοφόροι, άνδρες απόλυτα παραδομένοι στις ορμές και τα ένστικτά τους, δίχως να έχουν τίποτε ηθικό, καμία αξία να προασπίσουν και να υπερασπιστούν, μέχρι κι αυτοί εξανθρωπίζονται και νιώθεις κάπου αγανάκτηση, μα και κάπου θλίψη για τις συμπεριφορές τους. Και δίχως να επιθυμώ επουδενί να αποκαλύψω στοιχεία για το τέλος, θα πω μόνο ότι λάτρεψα το φινάλε. Ήταν σίγουρα απρόβλεπτο, και- κυρίως- έδειχνε ότι εκεί που όλοι θυσιάζονται και πέφτουν σαν τις μύγες, εκείνος που επιβιώνει κι επικρατεί, δεν είναι ούτε ο εξυπνότερος, ούτε ο δυνατότερος, αλλά εκείνος που διαθέτει τις περισσότερες πληροφορίες, τον καλύτερο σχεδιασμό, δηλαδή  απόλυτη κατανόηση της θέσης του και να άψογη γνώση για το πού επιθυμεί να πάει, καθώς και ποια βήματα πρέπει να ακολουθήσει για να πετύχει  και, τέλος, τον πιο ξεδιάντροπο χαρακτήρα, δίχως ίχνος συνείδησης ή ηθικών αναστολών. Είναι δηλαδή όμορφο το πόσο γκρίζο αποτυπώνει το παιχνίδι της κατάκτησης, της ισχύος και του χρήματος.
3. Στο κομμάτι των χαρακτήρων, θα επιμείνω στο πόσο ενδιαφέροντες είναι όλοι τους και στο πόσο καλά συνδυάζει ο Nury γεγονότα της Εποχής και συνθέτει ένα μοναδικό μωσαϊκό ιστοριών, με διαφορετικές αφετηρίες, αλλά παρόμοια κατάληξη. Ειδικά στο κομμάτι των μισθοφόρων, που οπωσδήποτε ένα μισθοφορικό στράτευμα απαιτεί φαντασία για να δημιουργηθεί, γιατί καθένας έχει και backstory όλο και πιο περίπλοκο από τον άλλο. Επίσης, το πολύ καλό με τους χαρακτήρες αυτού του κόμικ είναι το γεγονός ότι κανένας δεν θυματοποιείται. Ακόμα και οι Αφρικανοί, οι γηγενείς δηλαδή, δεν φαίνεται να είναι ούτε αθώοι( η πολιτική τους ηγεσία τουλάχιστον), ούτε άμοιροι ευθυνών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ξεφεύγουμε από το άκρως ανιστόρητο, κατά την εκτίμησή μου, κατόπιν της σχετικής μελέτης που διενέργησα, στερεότυπο του «οι κακοί αποικιοκράτες και οι καλοί γηγενείς φύλαρχοι». Όχι, ίσα ίσα που το κόμικ πιστεύω ότι καυτηριάζει ακριβώς το πώς από μία παλαιολιθικού τύπου, μία εντελώς πρωτόγονη και μπρουτάλ εξουσία, έτσι όπως παρουσιάζεται στην αρχή, αυτή του φυλάρχου, έγινε η μετάβαση σε ένα αποικιοκρατικό καθεστώς ακραίας εκμετάλλευσης των γηγενών και στη συνέχεια, έπειτα από την καταστροφή των ευρωπαϊκών μητροπόλεων μετά τους δύο παγκοσμίους πολέμους και τις πιέσεις τόσο από τους Αμερικάνους, όσο και από τους Σοβιετικούς για αποαποικιοποίηση( η οποία ομολογουμένως επηρέασε πρωτίστως τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία) σε ένα καθεστώς βίας και αναρχίας με πολλούς πόλους εξουσίας, οι οποίοι διαγκωνίζονται λυσσαλέα μεταξύ τους. Γιατί όταν η πολιτική τάξη δεν υπήρξε ποτέ σε έναν τόπο, η οργανωμένη και δομημένη πολιτική τάξη, με ανθρώπους υπεύθυνους που αντιλαμβάνονται την εξουσία, όχι ως αποκλειστικό προνόμιο, το οποίο θα τους αποφέρει κέρδος, αλλά ως λειτούργημα προς την κοινωνία, κι αντίθετα τα πάντα ελέγχονται από άπληστους και αχρείους οπορτουνιστές, είτε δυτικούς επιχειρηματίες, είτε τοπικούς παράγοντες, τότε έχουμε παράδοση στο χάος και στην αναρχία, όπως και γίνεται στο κόμικ, αλλά και στην πραγματικότητα. Αλλά, για να επιστρέψω στους χαρακτήρες, θα πω ότι ενώ κανένας δεν αναδεικνύεται ως το απόλυτο θύμα, θεωρώ ότι καθένας έχει μία τραγική νότα, εκτός από έναν, δεν θα πω ποιον, θα σας αφήσω να το ανακαλύψετε μόνοι σας. Ωστόσο, ειλικρινά μου έκανε εντύπωση το πόσο καλογραμμένοι ήταν όλοι τους, το πόσο βαθιά ανθρώπινοι, ακόμα και οι μισθοφόροι, μπορούσαν σε ορισμένες στιγμές να γίνουν.
4. Παράλληλα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποτύπωση του ιδεαλισμού του Λουμούμπα, ενός κομμουνιστή ηγέτη, ενός απαναστάτη, που τρομάζει και απωθεί κάθε δυτικό, με τον οποίον θα μπορούσε δυνητικά να συνάψει συμμαχία, για την πολιτική και την κυριολεκτική του επιβίωση, δεν φαίνεται να συγκινεί απαραίτητα. Βασικά, συγκινεί. Τους πολίτες που με τον θάνατό του θρηνούν και ξεσπούν, ξεκινώντας αναταραχές, οι οποίες καταπνίγονται σε μερικές μέρες. Το ερώτημα που γεννάται,  είναι εάν επιτυγχάνεται μέσω του ιδεαλισμού κάτι άλλο, πιο απτό. Προσωπικά πιστεύω ότι ο ιδεαλισμός είναι όμορφος, δεν έχει χώρο όμως στον χώρο της πολιτικής, ιδίως σε τέτοιου είδους ιστορικές συγκυρίες, που οι καταστάσεις αγγίζουν ακραία όρια και μετατρέπονται σε διλήμματα ζωής ή θανάτου. Για να είμαι ειλικρινής βέβαια, θεωρώ ότι είναι καλό να γίνονται κάποιοι αγώνες κι ας είναι χαμένοι από χέρι, για να δίνουν το παράδειγμα και για να ευαισθητοποιούν εμάς, τους λιγότερο δυναμικούς, να λειτουργούν με άλλα λόγια ως φάροι ελπίδας και ηθικής ακεραιότητας σε έναν κόσμο που υποφέρει από την αβυσσαλέα έλλειψη αυτών των τόσο ουσιωδών αρετών. Επομένως το ότι οι δημιουργοί παρουσιάζουν όλα αυτά και δεν προβαίνουν σε σχολιασμό, αλλά σε απλή παράθεση,  επιτρέποντας στον καθένα από εμάς να σχηματίσει τα δικά του συμπεράσματα και τις δικές του απόψεις είναι κάτι που μου αρέσει. Το βλέπεις πιστεύω αρκετά συχνά τα τελευταία χρόνια σε κόμικς και είναι κάτι που μου αρέσει.
5. Στο κομμάτι της αφήγησης, μου άρεσε, τελικά, παρ’ όλο που στην αρχή με μπέρδεψε κάπως το ότι υπήρχαν αλληλουχίες καρέ δίχως ούτε μία λέξη, όμως στη συνέχεια κατάλαβα, ότι αυτό προσέδιδε μία κινηματογραφική διάσταση, και έναν ανάλογο ρυθμό, στο κόμικ. Ακόμα, μέρος της αφήγησης γίνεται μέσω επιστολών, είναι επίσης εξαιρετικά ενδιαφέρον, αν και πρέπει κανείς να αφιερώσει αρκετή προσοχή, ώστε να μην «χαθεί».

 

1. Τέλος θα ήθελα να επισημάνω κι ένα παράπονο που μου γεννήθηκε διαβάζοντας το κόμικ. Θυμάστε που σας έλεγα προηγουμένως ότι ελπίζω κι εύχομαι να μην είναι ρεαλιστικό; Το κυνικό ύφος του Nury, όσο κι αν μου αρέσει δεν παύει να είναι too much ώρες ώρες. Προσωπικά δηλαδή, θα ήθελα να έχει και λίγη καλοσύνη, λίγη περισσότερη ελπίδα. Δεν θέλω να πιστέψω ότι ο κόσμος είναι ένα τόσο άγριο μέρος, που ωραίες έννοιες, όπως η συμπόνοια, ο οίκτος, το έλεος, η κατανόηση έχουν παντελώς εκλείψει, καθώς θυσιάστηκαν στους βωμούς των πιο βρώμικων συμφερόντων…. Και πάλι όμως, είναι ένα εξαιρετικό κόμικ, από το οποίο δεν λείπουν ακόμα και ορισμένες... χιουμοριστικές σκηνές!

 

Σχέδιο

Το σχέδιο είναι εκθαμβωτικό. Και επιτρέψτε μου να πω ότι το ταλέντο του Valee φαίνεται από το γεγονός ότι είναι τρομερά λεπτομερές, αλλά πέρα από αυτό, προσαρμόζεται και σε διαφορετικές τοποθεσίες. Την τροπική ζούγκλα, την κοσμοπολίτικη έπαυλη, τον χαμό της μάχης, όλα καταφέρνει να τα σκιαγραφήσει εκπληκτικά. Αποτυπώνει υπέροχα και με τρομερή λεπτότητα κάθε φυτό, ενώ παράλληλα προσδίδει τρομερή εκφραστικότητα στους χαρακτήρες του. 

 

Κι εδώ έρχομαι στο δεύτερο σημείο του σχεδιασμού, ότι δηλαδή αναδεικνύει το πνεύμα της εποχής, μεταφέροντας τον αναγνώστη απευθείας στη δεκαετία του '60, πράγμα που είναι πολύ θετικό, γιατί φαίνεται η πιστότητα και το μεράκι που μπήκε ως πρώτη ύλη για την επίτευξή της, παρά το γεγονός ότι κάποια σημεία έχουν λίγο πιο καροτυνίστικο αέρα. Πάντως, έχετε υπόψιν ότι στο κόμικ περιλαμβάνονται αρκετές γυμνές, όσο και σεξουαλικές σκηνές. Ειδικά όσες αφορούν την Αλίσια, ο δημιουργός αποδεικνύει, ότι εκτός όλων των άλλων γνωρίζει και τρομερή ανατομία! Αλλά πέρα από την πλάκα, πρόκειτια για τρομερά εκφραστικό σχέδιο, το οποίο μάλιστα έχουμε συνηθίσει, λόγω των αρκετών δουλειών του Valee που εκδόθηκαν τελευταία χάρη στον Μικρό Ήρωα!

 

Έκδοση

Η έκδοση από τον Μικρό Ήρωα στα γνωστά εκδοτικά του standars, τα πολύ υψηλά. Πρόκειται για στιβαρή έκδοση 21.0 x 28.0, της οποίας οι σελίδες είναι βαριές, ικανές να απορροφήσουν τους εξίσου ποιοτικούς χρωματισμούς. Η χρωματική παλέτα είναι κατά κύριο λόγο σκοτεινή, κατά το συνηθισμένο πρότυπο διαφόρων BD της εκδοτικής με κάπως πιο... σκοτεινή θεματολογία, όπως το "Θηρίο"  για παράδειγμα. Πάντως εάν έχω ένα μικρό, απειροελάχιστο παράπονο για την έκδοση, θα ήθελα, εκτός από το σύντομο, μα εξαιρετικά κατατοπιστικό εισαγωγικό ιστορικό σημείωμα, να υπάρχουν και μερικοί χάρτες, προκειμένου να μπορούμε να κατατοπιστούμε καλύτερα, καθώς αναφέρονται διάφορες γεωγραφικές τοποθεσίες. 

 

  

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΚΑΙ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΕΙΝΕΤΑI

Κλείνοντας, θα επιθυμούσα να επισημάνω δύο πραγματάκια. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό κόμικ, όχι βέβαια από αυτά που διαβάζουμε στην παραλία. Θα πρέπει, εάν θέλετε να κατανοήσετε την πλοκή στην πληρότητά της να συνδυάσετε την ανάγνωση με μία ιστορική αναδρομή στο αποικιακό παρελθόν της Αφρικής. Προσωπικά λοιπόν θεωρώ, ότι ΔΕΝ πρέπει να ξεκινήσετε την ανάγνωση αυτού του κόμικ εάν θέλετε μεν να το απολαύσετε στο 100%, αλλά παράλληλα να χαλαρώσετε. Είναι εξαιρετικό, θα περάσετε υπέροχα, αλλά καλό είναι να μελετήσετε και να διαμορφώσετε σχετική άποψη πρώτα. Εγώ πάντως σας προτρέπω να το αγοράσετε και να το διαβάσετε, εμένα μου γέννησε πολλές σκέψεις και με παρακίνησε να αρχίσω να μελετάω και λίγο την αφρικανική αποικιακή Ιστορία, που τόσα χρόνια ομολογώ την είχα παραμελήσει κάπως....

 

Ιστοσελίδες που με βοήθησαν στην παρουσίαση:

1. http://historyreport.gr/index.php/Στα-νεότερα-χρόνια/Διεθνή-Θέματα/1105-Η-τραγική-μοίρα-του-Κονγκό
2. http://historyreport.gr/index.php/Σαν-Σήμερα/Ιούνιος/359--10-
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Congo_Free_State
4. https://en.wikipedia.org/wiki/Berlin_Conference

[Manitou]

Αν υπήρχε βραβείο για την καλύτερη παρουσίαση της χρονιάς (καθόλου κακή ιδέα αν μη επιτρέπετε) εδώ θα πήγαινε αβλεπει!!!!! @ Θοδωρής Καραπάνος  τι να πω δεν έχω λόγια!!!!

Edited August 8 by Manitou

[Dr Paingiver]

Πράγματι, η καλύτερη παρουσίαση εδώ και πολύ καιρό.

 

@ Θοδωρής Καραπάνος  Κράτησέ την και με λίγο ρετουσάρισμα θα έχεις έτοιμο το θέμα του διδακτορικού σου στην Πάντειο.  

 

[φλοκ]

Εξαιρετική παρουσίαση σε ένα εξαιρετικό album !!!!  

@ Θοδωρής Καραπάνος    σου αξίζει κάθε μπράβο !!!!!!

Την απόλαυσα και σ ευχαριστώ γι αυτό  !  

[Θοδωρής Καραπάνος]

On 8/8/2026 στο 2:50 ΜΜ, Manitou είπε:

Αν υπήρχε βραβείο για την καλύτερη παρουσίαση της χρονιάς (καθόλου κακή ιδέα αν μη επιτρέπετε) εδώ θα πήγαινε αβλεπει!!!!! @ Θοδωρής Καραπάνος  τι να πω δεν έχω λόγια!!!!

Χρήστο μου σε ευχαριστώ πολύ!!!!! Να πω βέβαια σε αυτό το σημείο ότι αυτή η παρουσίαση ΔΕΝ θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί δίχως την πολύτιμη βοήθεια και τα εξώφυλλα που σκαναρε ο Μάριος aka @ albert !!!

On 8/8/2026 στο 7:22 ΜΜ, Dr Paingiver είπε:

Πράγματι, η καλύτερη παρουσίαση εδώ και πολύ καιρό.

 

@ Θοδωρής Καραπάνος  Κράτησέ την και με λίγο ρετουσάρισμα θα έχεις έτοιμο το θέμα του διδακτορικού σου στην Πάντειο.  

 

Χα χα χα Παύλο τι να πω! Με κολακεύεις!!! Αλλά δεν ξέρω να σου πω την αλήθεια! Το διδακτορικό μου θα έχει θέμα το Μίκυ Μάους!

14 ώρες πριν, φλοκ είπε:

Εξαιρετική παρουσίαση σε ένα εξαιρετικό album !!!!  

@ Θοδωρής Καραπάνος    σου αξίζει κάθε μπράβο !!!!!!

Την απόλαυσα και σ ευχαριστώ γι αυτό  !  

Σε ευχαριστώ Δήμο μου!!!!!

Και κάτι τελευταίο παιδιά...! Μιας που είδα ότι το κόμικ αφορούσε σε τόσο μεγάλο βαθμό τα διαμάντια, έχω να μοιραστώ μαζί σας μία είδηση που μου προκάλεσε αίσθηση.... Από την Καθημερινή στις 24/03/2026

[Dr Paingiver]

4 hours ago, Θοδωρής Καραπάνος said:

Και κάτι τελευταίο παιδιά...! Μιας που είδα ότι το κόμικ αφορούσε σε τόσο μεγάλο βαθμό τα διαμάντια, έχω να μοιραστώ μαζί σας μία είδηση που μου προκάλεσε αίσθηση.... Από την Καθημερινή στις 24/03/2026

 Το ανέκδοτο της 10ετίας. ''Σε κρίση η βιομηχανία διαμαντιών''. 

 

Edited August 10 by Dr Paingiver

[Laz33]

Να πω την αλήθεια αγχώθηκα λίγο ότι πρέπει να ξέρω την ιστορία της αποικιοκρατίας για να κατανοήσω πλήρως το κόμικ.

Δεν μπορεί δηλαδή να διαβαστεί αν κάποιος δεν ξέρει τίποτα για την ιστορία του Κονγκό ή έστω ξέρει τα πολύ βασικά; 

 

[Θοδωρής Καραπάνος]

5 λεπτά πριν, Laz33 είπε:

Να πω την αλήθεια αγχώθηκα λίγο ότι πρέπει να ξέρω την ιστορία της αποικιοκρατίας για να κατανοήσω πλήρως το κόμικ.

Δεν μπορεί δηλαδή να διαβαστεί αν κάποιος δεν ξέρει τίποτα για την ιστορία του Κονγκό ή έστω ξέρει τα πολύ βασικά; 

 

Όχι καθόλου! Απλά εγώ πιστεύω ότι θα σε βοηθήσει να το εκτιμήσεις περισσότερο! Αλλά γενικά είναι ένα πάρα πολύ ωραίο κόμικ, το οποίο έχει χαρακτήρες, έχει ενδιαφέρουσα πλοκή και ωραίες ανατροπές ανά σημεία! Επίσης στην αρχή οι εκδόσεις Μικρού Ήρωα έχουν φροντίσει να υπάρχει ένα εισαγωγικό σημείωμα που είναι άκρως κατατοπιστικό! Επομένως το διαβάζεις μία χαρά και τίποτα απολύτως να μην ξέρεις!!!!

[Lelis]

Διαβάστηκε το συγκεκριμένο.

 

Μου άρεσε αρκετά. Είναι γεμάτη ιστορία, με πάρα πολύ ίντριγκα, σύνθετο σενάριο, plot twists και ωμό. Όλοι οι χαρακτήρες δυνατοί, ενώ η αφήγηση του είναι εξαιρετική. Εμφανίζονται πολλοί χαρακτήρες και ονόματα μέσα και σε συνδιασμό με το σύνθετο σενάριο, θέλει προσοχή στην ανάγνωση. Έχει καλή ροή, δεν είναι πολύ πικνογραμμενο και πιστεύω καλό θα ήταν να διαβαστεί όλο μαζί. Δεν χρειάζεται να ξέρεις κάτι για την ιστορία του Κονγκό, αλλά για να είναι ηλικρινης βοηθάει, καθώς έχει αρκετά ονόματα μέσα που μπορεί να μπερδευτεί κάποιος. Μετά την ανάγνωση έκανα και το ιστορικό search μου σε πρόσωπα και γεγονότα, οπότε όλα καλά 

 

Σχέδιο κλασσικό απο Vallee, με ωραία χρώματα και action σκηνές. Αν μου αρέσει κάτι στο σχέδιο του Vallee, είναι τα καρέ με βία, που πιστεύω το σχέδιο του πάει πολύ και δίνει τόσο όσο σε σπλατερ.

 

Έκδοση για να ειμαι ηλικρινης την βρήκα σαν ποιότητα λίγο πιο κάτω από το Habemus πχ. Το χαρτί είναι αντίστοιχο με αυτό που είδαμε σε Undertaker & Καραβάνες.

 

 

Για δουλειά του Vallee, αν και το σενάριο δεν είναι δικό του, θα το έβαζα λίγο πιο κάτω από Habemus και πάνω από Ταναναριβη.

Πολύ γεμάτη ιστορία, που για μένα για όποιον έχει budget , αγοράζει κατευθείαν.