Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα [Κουντούρη Ελίνα, lifo.gr, 22/01/2026]

[ramirez]

 

 

Σ’ αυτό το αφιέρωμα, που αποτελείται από το Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα στην Εθνική Λυρική Σκηνή, η LiFO παρουσιάζει δύο κόμικς του Δημήτρη Παπαϊωάννου, γραμμένα τη δεκαετία του 1980 – ιστορίες σε εικόνες για τη μοναξιά της επιδημίας του AIDS. Τα Κάλυμνος (1988)  και Οι κόκκινες κηλίδες στο δέρμα σου (1987)  δημοσιεύονται για πρώτη φορά μετά από σχεδόν σαράντα χρόνια. Αρχικά δημοσιευμένα στο «Πάρα Πέντε», αυτά τα έργα λειτουργούσαν ως φορείς αλληλεγγύης και μνήμης, αλλά και ως τρόπος να αντιμετωπιστεί η εύθραυστη φύση της ύπαρξης. Ο φόβος είναι παρών, αλλά μαζί του συνυπάρχουν η φιλία, το χιούμορ και η αίσθηση του ανήκειν. Την εποχή εκείνη, τα κόμικς αυτά είχαν το νόημα μιας πράξης προσωπικής και συλλογικής αποκάλυψης, εστιάζοντας στις ζωές, την αγωνία και τις εμπειρίες των ομοφυλόφιλων ανδρών.

 

Όταν πρωτοδημοσιεύτηκαν, ο Παπαϊωάννου και ο φίλος του, Αλέξης Μπιστίκας, μιλούσαν από το περιθώριο. Αντικατοπτρίζουν μια εποχή υπόγειας έκδοσης τη δεκαετία του 1980, με συνδέσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου – και κυρίως στη Νέα Υόρκη. Από την ξεκαρδιστική αφήγηση της Diane di Massa για τη «φονική λεσβία τρομοκράτη», τα κόμικς έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην κατανόηση διαφορετικών κοινοτήτων και στη δημιουργία ενός κοινού λεξιλογίου του συν-ανήκειν. Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου και οι συνομήλικοί του δεν ήταν οι μόνοι που απεικόνισαν αυτόν τον κόσμο. Το 1989, η Αμερικανίδα φωτογράφος και ακτιβίστρια Nan Goldin επιμελήθηκε την έκθεση «Witnesses: Against Our Vanishing» στο Artists Space της Νέας Υόρκης, αναδεικνύοντας τον καταστροφικό αντίκτυπο του AIDS στην καλλιτεχνική κοινότητα.

 

Όπως το δημόσιο ημερολόγιο της Goldin – ένα φωτογραφικό ταξίδι από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως το 2004, που κορυφώθηκε στο «The Ballad of Sexual Dependency», μια προβολή περίπου 700 έγχρωμων εικόνων – έτσι και η προσωπική αφήγηση του Παπαϊωάννου χαρτογραφεί μια εποχή, ταυτόχρονα τραυματική και αναζωογονητική. Οι εικόνες του συνυφαίνουν αναφορές από την αρχαία τραγωδία, πλούσιες αφηγηματικές παραδόσεις και βαθιά πνευματική αφοσίωση στην ιστορία της τέχνης, ενώ κρύβουν ιστορίες αποκλεισμού, ερωτισμού, σκληρότητας και διαμόρφωσης κοινωνικών και προσωπικών ταυτοτήτων. Με την επανέκδοση των κόμικς και την παρουσίαση του Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα, που παρουσιάζεται στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2026, ξεδιπλώνεται αθόρυβα ένα όραμα – ένα πολιτικό και ποιητικό έργο που διαμοιράζεται μέσα στον χρόνο. Από τις αυστηρές, συνδεδεμένες ασπρόμαυρες γραμμές των κόμικς έως τα ελεύθερα σώματα σε πτώση στη σκηνή, ο Παπαϊωάννου δημιουργεί ένα μέλλον γεννημένο από την αδικία, αλλά που τελικά ανήκει στην ανθρωπότητα.

 

Σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, τα κόμικς, τα σκίτσα, οι φωτογραφίες και η τεκμηρίωση της ζωής και των παραστάσεών του συνεχίζουν να λειτουργούν ως φορείς συλλογικής κατανόησης. Σε έναν κόσμο όπου το πνεύμα της αλληλεγγύης απειλείται, αυτά τα έργα – μαζί με τις φωτογραφίες που δημοσιεύονται σ’ αυτό το αφιέρωμα – αποτελούν ζωντανή υπενθύμιση της ανάγκης μας να αποδεχόμαστε και να αγκαλιάζουμε τον άλλον. Αποτελούν ένα ζωντανό αρχείο, προσωπικό και συλλογικό ταυτόχρονα, ειλικρινές και καθηλωτικό. Σε ευχαριστώ, Δημήτρη, που διασώζεις αυτό το αρχείο όλα αυτά τα χρόνια: μια συλλογή κρυφών ιστοριών, καλλιτεχνικής δημιουργίας και κοινής κληρονομιάς που συνεχίζει να μας συνδέει.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Και το σχετικό link...

 

Edited January 26 by ramirez