Jump to content

Search the Community

Showing results for tags 'Neil Gaiman'.



More search options

  • Search By Tags

    Type tags separated by commas.
  • Search By Author

Content Type


Forums

  • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΝΕΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΝΕΑ
  • ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ
    • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
    • ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ
  • ΧΑΛΑΡΩΜΑ
    • ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
    • ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ
    • ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μπλα μπλα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Διάφορα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Ντόναλντ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μίκυ Μάους
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Κόμιξ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Super Μίκυ
  • VINTAGE's Συζήτηση
  • VIDEO GAMES's Γεν. Συζήτηση για Video Games

Blogs

There are no results to display.

There are no results to display.


Find results in...

Find results that contain...


Date Created

  • Start

    End


Last Updated

  • Start

    End


Filter by number of...

Joined

  • Start

    End


Group


MSN


Website URL


Yahoo


Skype


City


Profession


Interests

Found 20 results

  1. The Graveyard Book To "The Graveyard Book" είναι ένα βιβλίο φαντασίας που έγραψε ο Βρετανός συγγραφέας Neil Gaiman το 2008. Κεντρικός χαρακτήρας είναι ο Nobody Owens (Bod για συντομία), του οποίου η οικογένεια δολοφονείται στο σπίτι τους από έναν μυστηριώδη άντρα, αλλά εκείνος τη γλυτώνει και βρίσκει καταφύγιο στο διπλανό νεκροταφείο. Οι ένοικοι του νεκροταφείου, δηλαδή τα φαντάσματα των ενοίκων των ταφών αλλά και ο βρυκόλακας Silas, αποφασίζουν να υιοθετήσουν το νεαρό αγόρι, στο οποίο δίνουν την ελευθερία του νεκροταφείου. Έτσι, φροντίζουν για τη διατροφή του αλλά και την εκπαίδευσή του, ενώ προσπαθούν με κάθε τρόπο να τον κρατήσουν εντός των ορίων του νεκροταφείου, γιατί έξω δεν είναι ασφαλής καθώς ο δολοφόνος της οικογένειάς του συνεχίζει να τον αναζητάει. Σε κάθε ένα από τα 8 κεφάλαια, ο Bod όλο και μεγαλώνει, και μαζί μεγαλώνει και η ανάγκη του να μάθει την αλήθεια γύρω από την καταγωγή του, τον δολοφόνο της οικογένειάς του, αλλά και να γνωρίσει αληθινά άτομα σαν αυτόν. O Bod ως μωρό στο 1ο κεφάλαιο και ως έφηβος στο 6ο. Τον Ιούλιο του 2014 κυκλοφορεί από την Harper το 1ο μέρος του graphic novel που βασίζεται στο βιβλίο του Gaiman, ενώ τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς ακολουθεί και ο 2ος και τελευταίος τόμος. Η έκδοση είναι softcover, με το πρώτο βιβλίο να αποτελείται από 196 σελίδες και το δεύτερο από 176. Τη μεταφορά των κειμένων ανέλαβε ο P. Craig Russell, ενώ κάθε ένα από τα 8 κεφάλαια είναι σχεδιασμένο από διαφορετικό καλλιτέχνη. Συγκεκριμένα: Τόμος 1 Κεφάλαιο 1: How Nobody came to the Graveyard - Kevin Nowlan Κεφάλαιο 2: The New Friend - P. Craig Russell Κεφάλαιο 3: The Hounds of God - Tony Harris & Scott Hampton Κεφάλαιο 4: The Witch's Headstone - Galen Showman Κεφάλαιο 5: Danse Macabre - Jill Thompson Επίλογος: Stephen B. Scott Τόμος 2 Κεφάλαιο 6: Nobody Owen's School Days - David Lafuente Κεφάλαιο 7: Every Man Jack - Scott Hampton Κεφάλαιο 8: Leavings and Partings - P. Craig Russell & Kevin Nowlan & Galen Showman Η πρώτη σελίδα από το 2ο κεφάλαιο σε σχέδιο Russell Προσωπικά το βρήκα αρκετά ενδιαφέρον, και λόγω υπόθεσης και λόγω σχεδίου. Όλα τα σχεδιαστικά στυλ ήταν πολύ όμορφα και ταίριαζαν αρκετά το ένα με το άλλο. Η έκδοση είναι υπέροχη, ενώ η τιμή του είναι εξαιρετικά συμφέρουσα σε σχέση με την ποιότητα και τον όγκο του κόμικ. Αναγκαστικά θα το συγκρίνω με το Coraline μιας και πάλι εμπλέκονται οι δύο δημιουργοί, αλλά δυσκολεύομαι να αποφασίσω ποιο ήταν καλύτερο. Γενικά νομίζω ότι θα αρέσει σε αρκετό κόσμο, είτε είναι λάτρεις του συγγραφέα είτε όχι.
  2. Graphic novel του P. Craig Russell, βασισμένο στην ομώνυμη νουβέλα του Neil Gaiman. Κυκλοφόρησε σε hardcover το 2008 από την HarperCollins, η οποία έχει και τα δικαιώματα για την αμερικανική έκδοση του βιβλίου του Gaiman, ενώ το 2009 βγήκε και σε paperback. Η δημιουργική ομάδα συμπληρώνεται από τον συχνό κολορίστα του Russell, Lovern Kindzierski, και τον γνωστό letterer Todd Klein. Ως προς το είδος, θεωρείται dark fantasy παραμύθι, έχοντας μάλιστα παραλληλιστεί με την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων. Το 2009, το βιβλίο μεταφέρθηκε και στη μεγάλη οθόνη. Η μικρή Coraline έχει μόλις μετακομίσει στο καινούργιο της σπίτι με τους γονείς της. Οι νέοι γείτονες, που μένουν σε άλλα πατώματα του παλιού αρχοντικού, είναι παράξενοι και οι γονείς της δεν ασχολούνται ιδιαίτερα μαζί της. Έτσι, μέχρι να ξεκινήσει το σχολείο, η μόνη ευχαρίστηση της Coraline είναι η εξερεύνηση του μεγάλου σπιτιού και του κήπου του. Σε μια από αυτές τις εξερευνήσεις της, θα ανακαλύψει μια πόρτα η οποία έχει χτιστεί με τούβλα και δεν οδηγεί πουθενά. Ή έτσι φαίνεται… Με το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν ήρθα σε επαφή για πρώτη φορά με τον Russell. Κι αν τότε απλώς ενθουσιάστηκα με το artwork του, πλέον μπορώ άνετα να τον κατατάξω στους αγαπημένους μου Αμερικανούς δημιουργούς και όχι μόνο. Ντελικάτο, ακριβές και καθαρό, το σχέδιο του Russell ταιριάζει απόλυτα στην ατμόσφαιρα του κόμικ και βέβαια συμπληρώνεται ιδανικά από τα χρώματα του Kindzierski. Όσον αφορά την ιστορία, δεν ήξερα τι να περιμένω και την ξεκίνησα πιο πολύ διερευνητικά. Κόλλησα όμως αμέσως, λόγω της καλής ροής, των ωραίων διαλόγων και πάνω απ' όλα της ίδιας της πλοκής. Πολύ επιτυχημένη θεωρώ και την ύπαρξη τριτοπρόσωπης αφήγησης που λογικά είναι πιστή στο πρωτότυπο, αν όχι αυτούσια. Με λίγα λόγια, ένα παραμύθι για μικρούς και μεγάλους, που μπορεί να σας κρατήσει πολύ καλή παρέα. Βαθμολογία: 8,5/10
  3. Μια αυτοβιογραφική εξομολόγηση/συνέντευξη του πολύ σημαντικού συγγραφέα Neil Gaiman. Δεν μιλάει μόνο για τα κόμικς, αλλά είναι πολύ ενδιαφέρουσα, πιστεύω.
  4. Η στήλη δεν κράτησε για πολύ και αυτή είναι η τελευταία της εμφάνιση. Τα θέματα μοιράστηκαν σε άλλες σελίδες και σε στήλες. Παρουσίαση του κόμικ Sandman, και των βιβλίων multimedia Kastar (συνοδεύονται από ένα CD), δημιούργημα του αρθρογράφου από άλλο εκδοτικό οίκο. Περισσότερα για το κόμικ εδώ.
  5. Το «Sandman» του Joseph Gordon-Levitt προχωράει σταθερά, με τη βοήθεια και του Neil Gaiman Ο Joseph Gordon-Levitt συνεχίζει να εργάζεται εντατικά πάνω σε ένα πολύ φιλόδοξο project, την κινηματογραφική μεταφορά του αριστουργηματικού «Sandman» του σπουδαίου Neil Gaiman, και φαίνεται πως οι εργασίες βαίνουν καλώς. Ερωτώμενος σε ένα Q&A στο Reddit για την πορεία του project, είπε: Παράλληλα, ο David Goyer, μιλώντας στο Deadline, είπε για το project:Δουλεύουμε πολύ πάνω στο σενάριο μαζί με τον David Goyer και τον Jack Thorne. Κάνουμε τις συναντήσεις μας στα γραφεία της DC που είναι ένα φανταστικό μέρος να δουλεύεις. Επίσης, την προηγούμενη εβδομάδα είχαμε μια εγκάρδια συζήτηση με τον David και τον κύριο Gaiman. Ο Neil ήταν πολύ μεγαλόκαρδος μαζί μου, και αυτόν θέλω να ικανοποιήσω περισσότερο απ όλους. Ας ελπίσουμε ότι το αποτέλεσμα θα δικαιώσει τους fans του original, το οποίο έχει χαρακτηριστεί πολλάκις ως «unfilmable».Διστάζω να πω με σιγουριά το πότε θα ξεκινήσουμε γυρίσματα. Το σημαντικό με τη δική μας εκδοχή (σσ: Έχουν γίνει και στο παρελθόν πολλές προσπάθειες να μεταφερθεί το Sandman στη μεγάλη οθόνη) είναι ότι έχουμε την ενεργή αρωγή του Neil Gaiman. Το τελευταίο draft του σεναρίου άρεσε πολύ στους ιθύνοντες της Warner, οπότε προχωράμε κανονικά. πηγη
  6. Στα χνάρια των παραμυθιών και των μαγικών αφηγήσεων του Terry Pratchett και του Neil Gaiman και με εικόνες που παραπέμπουν στους αλλόκοτους, παραμορφωμένους κόσμους του Dave McKean, το The Cloud είναι μια περιπλάνηση ενός ιπτάμενου λύκου και του αγοριού-συντρόφου του προς αναζήτηση μιας ευχής. Σχεδιασμένο από τον Vincenzo Balzano και γραμμένο από έναν Έλληνα σεναριογράφο, τον Κώστα Ζαχόπουλο. Οι μεταμυθοπλασίες και οι διακειμενικές αφηγήσεις αποτελούν πλέον τον κανόνα στη σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή. Στα κόμικς, βοηθούσης και της διαεικονικής προσέγγισης μιας νέας ιστορίας, το αποτέλεσμα της αναζήτησης αναφορών, παραπομπών και πηγών μπορεί να είναι εντυπωσιακό. Όπως συμβαίνει με το The Cloud των Κώστα Ζαχόπουλου και Vincenzo Balzano που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Archaia στις ΗΠΑ πριν από λίγες εβδομάδες και έχει ήδη αποσπάσει πολλές θετικές κριτικές. Η ιστορία είναι φαινομενικά απλή: με τις μνήμες του Μεγάλου Πριν, τότε που η ζωή είχε φως και ήλιο, να ατονούν με το πέρασμα του χρόνου, ένα αγόρι και ο φτερωτός λύκος του ταξιδεύουν σε έναν αφιλόξενο κόσμο μετά από κάποια αποκαλυπτική καταστροφή για να ανακαλύψουν μια χαμένη ευχή. Αφηγητής της ιστορίας είναι ο λύκος, ενώ το ταξίδι στους ουρανούς είναι γεμάτο ανατροπές, απρόσμενες συναντήσεις, παράξενα πλάσματα, αινιγματικούς συμμάχους και τρομακτικούς εχθρούς. Είναι παράλληλα ένα ταξίδι αυτογνωσίας και μια αποστολή αφοσίωσης σε έναν σκοπό και ανακάλυψης των δυνατοτήτων και των αντοχών απέναντι στις αντιξοότητες. Ιπτάμενες φάλαινες, γιγάντιοι ελέφαντες, πειρατές των αιθέρων, ένας τρελός βασιλιάς, φιλικά δελφίνια διασταυρώνονται με το περιπλανώμενο ζευγάρι σε έναν κόσμο που καλύπτεται από σύννεφα και μόνο μια ευχή μπορεί να τα διαλύσει. Όλα είναι θέμα επιλογών και προτεραιοτήτων. Ακόμα και η απόφαση για έναν ελεύθερο θάνατο αντί για μια σκλαβωμένη ζωή. Εκτός όμως από τις εντυπωσιακές εικόνες και τη σαγηνευτική αφήγηση που διαβάζεται σαν παραμύθι για μεγάλα παιδιά, είναι ευφυέστατες οι διαρκείς παραπομπές σε άλλα έργα από την ιστορία της τέχνης που διατηρούν αμείωτο το ενδιαφέρον και παρακινούν τον αναγνώστη να ερευνήσει τη σύνδεση των εικόνων με άλλες, την πηγή της έμπνευσής τους κ.λ.π. Το κάστρο απ’ όπου ξεκινά η περιπέτεια με το σκοτεινό φεγγάρι και τον κρυμμένο ήλιο φέρνει στον νου τους αντίστοιχους ουτοπικούς αρχιτεκτονικούς «πειραματισμούς» του Dave McKean, η επίθεση που δέχεται το αγόρι από μια φιλική κλέφτρα αποτελεί φόρο τιμής στο θρυλικό Amazing Fantasy #1 με τον Spider-Man στο εξώφυλλο, πελώριες πέτρινες κεφαλές όπως αυτές των Νήσων του Πάσχα συζητούν με τους πρωταγωνιστές, δυο χέρια πλησιάζουν λυτρωτικά το ένα στο άλλο όπως αυτά του Θεού και του Αδάμ στο έργο του Μικελάντζελο κ.ά. Αυτή η καταιγιστική εναλλαγή αναφορών, εικόνων, χρωμάτων, σχημάτων, περίεργων πλασμάτων και παράξενων ανθρώπων σε συνδυασμό με το σφιχτό και σαφές σενάριο καθιστούν το The Cloud μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και γοητευτική φανταστική περιπέτεια που αντλεί στοιχεία από τις παραδόσεις του είδους με τρόπο ευφυή και τα ενσωματώνει με σεβασμό σε μια νέα πρωτότυπη αφήγηση. Στις αρετές του συγκαταλέγεται και το γεγονός ότι μπορεί να διαβαστεί από αναγνώστες κάθε ηλικίας, καθώς τα θέματα που πραγματεύεται και θίγει είναι κατανοητά σε όλους, έστω και με διαφορετικό τρόπο. Και επιπλέον, η σχεδιαστική δεξιοτεχνία του Balzano είναι αρκετή για να σε καθηλώσει και να σε «υποχρεώσει» απλώς να κοιτάς και να ξανακοιτάς τις υπέροχες εικόνες του. Με επιπρόσθετο δεδομένο ότι ο σεναριογράφος είναι Έλληνας, ελπίζουμε βάσιμα ότι το The Cloud θα βρει τον εκδοτικό δρόμο του και προς την ελληνική αγορά. Και το σχετικό link...
  7. Όσοι έχουν δει την ταινία «Θέλμα και Λουίζ» θα θυμούνται τη λυτρωτική σκηνή του επιλόγου. Οι δυο γυναίκες οδηγούνται στην αυτοκαταστροφή μέσα από κάτι λάθη των διακοπών τους, που στο τέλος γίνονται μια κόλαση. Εκεί λοιπόν που τους κυνηγά η αστυνομία και πατούν τελικές στην άσφαλτο, φτάνουν σε έναν γκρεμό και πατούν φρένο. Κοιτάζονται στα μάτια, κάνουν κάποιες εξομολογήσεις και γκαζώνουν. Η στιγμή λοιπόν που ακινητοποιούν το αυτοκίνητο, και είναι έτοιμες για το σάλτο, είναι η καλύτερη περιγραφή του όγδοου τόμου. Το έπος οδηγείται στον επίλογο. Θα δοθεί όμως χρόνος για μια ανάσα, ήρεμη ή μάλλον όσο γίνεται ήρεμη. Και μετά θα βουτήξουμε στο κενό. Καλώς ήρθατε στο Τέλος του Κόσμου. Μια καταιγίδα μεταξύ των παράλληλων συμπάντων σπάει για λίγο τα όρια ανάμεσά τους και άνθρωποι ή διάφορα άλλα πλάσματα βρίσκονται στο μεσοδιάστημα. Βρίσκουν προστασία σε ένα Πανδοχείο που ονομάζεται Το Τέλος Του Κόσμου. Όχι χρονικά, αλλά χωρικά. Το όριο του ενός είναι και η αρχή του άλλου. Ανάμεσά τους δεν υπάρχει τρόμος, φόβος ή καν κάποιο εξιτάρισμα, αλλά το θεωρούνε από τα πρώτα λεπτά ότι είναι κάτι φυσικό. Κένταυροι και ξωτικά, υπάλληλοι γραφείου και νεκροθάφτες φτιάχνουν ένα μωσαϊκό. Ο πανδοχέας τους σερβίρει, δίνονται κάποιες εξηγήσεις και πολύ γρήγορα οι θαμώνες γνωρίζονται και, τι κάνουν για να περάσει η ώρα; Λένε ιστορίες του τόπου τους. Η σάλα γίνεται μια μεγάλη παρέα και ο καθένας έχει μια ιστορία να πει, και να κερδίσει το ενδιαφέρον των άλλων. Σχεδόν σε όλες, χωρίς να είναι εν γνώσει τους, συμμετέχει και πρωταγωνιστεί κάποιο μέλος της οικογένειας του Μορφέα. Επόμενο είναι να βρεθούν σε ένα τέτοιο παραμυθένιο μέρος, αφού τους άγγιξαν τέτοια θεϊκά πλάσματα. Και ξεκινούν οι ιστορίες. Μια καλοκαιρινή χιονοθύελλα (δεν είναι νοηματικό λάθος, μην ξεχνάτε διαβάζετε Sandman) οδηγεί ένα ζευγάρι εργαζόμενων σε αυτό το Πανδοχείο. Εκεί ακούν για έναν διαβάτη που ξύπνησε σε μια πόλη που κοιμόταν. Ο Λαβκραφτιανός του φόβος εκδηλώνεται με τη σκέψη τι θα του συμβεί αν η Πόλη ξυπνήσει. Κάποιο ξωτικό τους διηγείται την περιπέτειά του όταν στάλθηκε ως πρόξενος στην πόλη Aurelian, και πως η διχασμένη προσωπικότητά του τον έβαλε σε μπελάδες για να τον σώσει ο ίδιος ο Μορφέας. Θα ακουστεί η περιπέτεια στις θάλασσες ενός αγοροκόριτσου που μαθαίνει τα μυστικά των τεράτων των Ωκεανών, και γιατί είναι συνετό να μην τα μεταφέρει στις ηπειρωτικές χώρες. Θα δούμε τις περιπέτειες ενός 20άρη πρόεδρου της Αμερικής σε μια παράλληλη διάσταση και τον άνισο πόλεμό του με το Κεφάλαιο. Θα ακούσουμε τις περιπέτειες ενός νεκροθάφτη που τελείωσε το αντίστοιχο πανεπιστήμιο. Και τέλος μέσα σε αυτήν τη θύελλα, οι θαμώνες θα δουν στον ουρανό μακάβριες, μελαγχολικές στιγμές από το μέλλον της ιστορίας μας. Τα τεύχη αυτά ήταν τα πρώτα μηνιαία Sandman που διάβασα, και κυκλοφορούσαν στα κομικσομάγαζα του 1993-1994. Η πορεία του έφηβου προέδρου της Αμερικής ήταν η πρώτη μου επαφή. Λίγο άγαρμπα να ξεκινήσεις τη σειρά την εποχή που έκλεινε ο τίτλος. Ήξερα όμως ότι είχα μπροστά μου κάτι το διαφορετικό. Πραγματικά άξιζε το προμοτάρισμα ως ένα πιο λογοτεχνικό ανάγνωσμα κόμικς της Αμερικάνικης βιομηχανίας της Ένατης Τέχνης, δεύτερο ίσως μετά το Swamp Thing του Alan Moore, και αυτό το λέω χωρίς να συμφωνώ 100%. Κάθε τεύχος σκιτσαρίστηκε το μισό από το Mr. Sandman σκιτσογράφο Brian Talbot, και κάποιο άλλο όνομα, αρκετά γνωστό στο χώρο του μη εμπορικού κόμικ. Michael Allred, Gary Amaro, Shea Anton Pensa, Alec Stevens, John Watkiss, και Michael Zulli, με τον τελευταίο να μου γίνεται έμμονη ιδέα η άρτια δουλειά του. Ένας σκιτσογράφος που έχει φτάσει επίπεδα εκφραστικότητας όσο λίγοι. Θα με χαροποιούσε να τον δω σε κάποιο ComicDom. Οι ιστορίες αν και αυτόνομες, είναι πολύ πιο καλά δεμένες από τους προηγούμενους τόμους με βιενέτες. Υπάρχει ένας πολύ πιο υπαρκτός δεσμός μεταξύ τους, που δεν θα έλεγα ότι υπήρχε στο Dream Country ή στο Fables and Reflections. Θα ήθελα πάρα πολύ να βρεθώ σε μια τέτοια συντροφιά, να ακούσω και άλλες ιστορίες και να διηγηθώ και κάποιες δικές μου. Ακολουθεί ο επόμενος ένατος τόμος. Η βουτιά στο γκρεμό που σας υποσχέθηκα. Ευχαριστώ που με διαβάσατε. Καληνύχτα σας και όνειρα γλυκά. Παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης εδώ. Παρουσίαση του πρώτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δεύτερου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τρίτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τέταρτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του πέμπτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έκτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έβδομου τόμου εδώ. Παρουσίαση του όγδοου τόμου εδώ. Παρουσίαση του ένατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δέκατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τόμου Death: The High Cost Of Living εδώ. Σχόλια στο wikipedia για το κόμικ εδώ. Βιογραφικό του συγγραφέα εδώ. Η ελληνική έκδοση του Eternals, του ίδιου συγγραφέα, εδώ.
  8. Και φτάνουμε αισίως στον έβδομο τόμο. Εδώ ο συγγραφέας βάζει την πέμπτη ταχύτητα και χτυπάει τελικές. Όχι, μην περιμένετε επικές μάχες και καταιγιστική δράση. Είστε σε λάθος κόμικ. Οι σχέσεις της Οικογένειας περνούν δοκιμασίες και τα μέλη τους απαιτούν την ύπαρξη των άλλων στη ζωή τους. Δίνονται εξηγήσεις μεταξύ τους και διαλευκάνσεις στις αποφάσεις τους. Η Delirium επιθυμεί να δει ξανά τον αδερφό της Destruction. Θεωρεί ότι ο χαμένος αδερφός πρέπει να ενωθεί και πάλι με την οικογένειά του μετά από 300 χρόνια απουσίας. Κανείς από την Οικογένεια δε θέλει να τη βοηθήσει. Εκτός από τον Dream, που, αν και αδιαφορεί, δέχεται αφού δεν έχει κάτι καλύτερο να κάνει. Βιώνει και μια ερωτική απογοήτευση που ίσως αυτή η αναζήτηση να τον βοηθήσει να χαλαρώσει. Προσπαθώντας να έρθουν σε επαφή με πρόσωπα που γνώριζαν τον Destruction κάνουν ένα οδοιπορικό και συναντούν ανθρώπους που λίγο αργότερα πεθαίνουν ή έχουν πεθάνει μερικές μέρες πριν. Κάτι που εν μέρει τους ανησυχεί, αλλά δεν καταφέρνει να κρατήσει το ενδιαφέρον του Dream. Προσπαθεί να αποχωρήσει από την αναζήτηση, αλλά η παράνοια και το παράπονο της Delirium καθώς και η λογική της Death (σιγά μην έλειπε από την ιστορία) τον οδηγούν και πάλι στο να βρει τον αδερφό του Destruction. Η καταλυτική βοήθεια για το κρησφύγετό του δίνεται από την τραγική φιγούρα του γιου του Ορφέα. Το κομμένο του ζωντανό κεφάλι φροντίζεται σε ένα ελληνικό νησί από μια οικογένεια εδώ και χρόνια. Μια ζωή χωρίς οίκτο, που προκαλεί οίκτο στον αναγνώστη. Μπορεί η ανάγνωση αυτών των προτάσεων να σας φαίνεται αστεία, αλλά οι σκηνές που εξιστορούν τη ζωή του είναι από τις πιο ποιητικές και καταθλιπτικές σελίδες της ιστορίας. Το τέλος αυτής της αναζήτησης στηρίχτηκε στη βοήθεια του Ορφέα, ο οποίος ζήτησε ένα αντάλλαγμα. Όσο ανθρώπινο αν και ήταν αυτό που ζήτησε άλλο τόσο θα καταδικάσει τον πατέρα του στα μελλοντικά τεύχη. Ένα τίμημα που χτίζει την τρίτη και τελευταία πράξη της σειράς. Το σενάριο είναι δύσκολο. Πολύ εύκολα ο αναγνώστης μπορεί να το παρατήσει. Δεν είναι από τους πιο αδιάφορους τόμους αλλά μια δοκιμασία. Όπως σας είπα σε προηγούμενο κείμενο θεωρώ τα πρώτα μισά τεύχη τα καλύτερα της σειράς. Κάπου εδώ ο συγγραφέας γράφει για τον εαυτό του. Δεν προσπαθεί να δώσει όμορφες ιστορίες στους αναγνώστες αλλά μάλλον χτίζει κάτι γι’ αυτόν. Προς υπεράσπισή του να σημειώσω ότι υπάρχουν πολλές αναφορές σε προηγούμενα γεγονότα και πάντρεμά τους με στιγμές σε αυτήν την ιστορία, καθώς και αρκετά στοιχεία που θα χρησιμοποιηθούν σε επόμενα τεύχη. Οι ίδιοι οι διάλογοι και οι εξηγήσεις που δίνονται μεταξύ των μελών της Οικογένειας είναι τόσο καταλυτικές για τις σχέσεις τους και την εξέλιξη της ιστορίας. Το σκίτσο πάλι είναι εκνευριστικά απλό. Η Jill Thompson χρησιμοποιεί πολύ λεπτές αραιές γραμμές, λίγες, χωρίς σκιάσεις ή σκοτεινές αποχρώσεις, που σε συνδυασμό με τα φτωχά χλωμά χρώματα το κάνει πιο φτηνό. Κάποιοι πειραματισμοί λαμβάνουν χώρα σε μια σκηνή σε κάποιον κλαμπ με ημίγυμνες κοπέλες, που θα δούμε κατά κόρον στο μελλοντικό Sin City. Τουλάχιστον κατάφερε να σκιτσάρει 9 συνεχόμενα τεύχη χωρίς διακοπή. Αρκετά ενδιαφέρον το βιογραφικό της, με πιο σημαντικές δουλειές της οι παράλληλες ιστορίες του σύμπαντος του Sandman με πιο χαριτωμένα σκίτσα και σενάρια, καθώς και το βραβευμένο Scary Godmother. Λόγω της ποικιλίας των πρωταγωνιστών, ο letterer προσπαθεί να χρησιμοποιήσει γραμματοσειρές που ξεχωρίζουν η μια από την άλλη. Μεγάλη γκάμα από αυτές αφού συμμετέχουν όλα τα αδέρφια της Οικογένειας. Τα εξώφυλλα είναι δουλεμένα αρκετά διαφορετικά από τα προηγούμενα, τόσο που ξενίζουν. Σκεφτείτε ότι οι εκδότες έκαναν παρατήρηση στον Dave McKean λέγοντάς του ότι είναι τόσο περίεργα που δεν θα μπορούν οι αγοραστές να τα ξεχωρίσουν από τα άλλα περιοδικά στα ράφια. «Θα ψάξουν και θα τα βρουν» ήταν η απάντηση. Τολμώ να τον χαρακτηρίσω έναν περίεργο τόμο. Από την μια είναι τόσο εύκολο να απογοητεύσει, από την άλλη οι διάλογοι προδίδουν μια τόσο δυσλειτουργική οικογένεια που απολαμβάνεις να την εξερευνείς. Η αδιαφορία του Μορφέα όμως για τα γεγονότα που λαμβάνουν γύρω του μπορεί εύκολα να μεταλλαχθεί σε αδιαφορία του αναγνώστη. Οι πωλήσεις βέβαια δεν έπαθαν κάτι, αντιθέτως ήταν πολύ σταθερές, όπως όλο το κόμικ. Ευχαριστώ που με διαβάσατε. Καληνύχτα σας και όνειρα γλυκά. Παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης εδώ. Παρουσίαση του πρώτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δεύτερου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τρίτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τέταρτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του πέμπτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έκτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έβδομου τόμου εδώ. Παρουσίαση του όγδοου τόμου εδώ. Παρουσίαση του ένατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δέκατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τόμου Death: The High Cost Of Living εδώ. Σχόλια στο wikipedia για το κόμικ εδώ. Βιογραφικό του συγγραφέα εδώ. Η ελληνική έκδοση του Eternals, του ίδιου συγγραφέα, εδώ.
  9. O David Bowie ως Λούσιφερ, Τζόκερ και Λούθερ Eνα υβρίδιο του David Bowie με τον Andy Warhol από τον Enki Bilal Συντάκτης: Γιάννης Κουκουλάς Εκτός από συνθέτης, τραγουδιστής, στιχουργός, περφόρμερ, ηθοποιός και τόσα άλλα υπήρξε και μια προσωπικότητα που ποτέ δεν περνούσε απαρατήρητη. Οι μεταμορφώσεις του ήταν ατέλειωτες. Γι’ αυτό και οι καλλιτέχνες των κόμικς συχνά-πυκνά ενέτασσαν τη μορφή του στις ιστορίες τους. Και πρόσθεσαν μερικές ακόμα περσόνες στη μοναδική και εκρηκτική φιγούρα του David Bowie. •«Εσείς είστε η τελειότητα;». •«Εγώ είμαι η τελειότητα. Μπορεί να μη συμφωνείτε, κύριε Χάτσφελντ. Ομως κατασκευάστηκα όπως με ονειρεύτηκα. Οταν “ζούσα” δεν με είχε ευνοήσει η φύση, βλέπετε… Σήμερα με αυτό το παρουσιαστικό, πιστέψτε με, κάνω θραύση στις γυναίκες και στους άντρες…». Ετσι εξελίσσεται ένας διάλογος ανάμεσα στον Νάικ Χάτσφελντ, εκ των πρωταγωνιστών της τετραλογίας του «Υπνου του Τέρατος» του Enki Bilal, και μια φιγούρα που ισχυρίζεται πως «είναι η τελειότητα». Ο εγκέφαλος της «τελειότητας», ο καλλιτέχνης Οπτους Γουόρχοουλ, βρίσκεται διατηρημένος σε γυάλα αλλά το σώμα και το πρόσωπο της «τελειότητας» έχουν τη μορφή και το παρουσιαστικό του David Bowie. Αριστερά: O Bowie - Lucifer των Neil Gaiman – Sam Kieth. Δεξιά: O Bowie - Lucifer από τους Mike Carrey - Peter Gross Που το 1971 τραγουδούσε στο «Life on Mars», μια λυρική κραυγή ενάντια στον καταναλωτισμό και την ποπ κουλτούρα, πως: «…είναι πάνω στο βασανισμένο πρόσωπο της Αμερικής ότι ο Μίκυ Μάους μεγάλωσε και έγινε αγελάδα». Και που το 1986 τραγούδησε το συγκλονιστικό «When the Wind Blows» για τη μεταφορά σε animation του σπαρακτικού ομότιτλου κόμικς του Βρετανού Raymond Briggs, ενώ λίγα χρόνια νωρίτερα είχε παίξει στο εισαγωγικό μέρος του συγκινητικού animation «The Snowman» του ίδιου δημιουργού. Δεν είναι, όμως, μόνο αυτές οι σχέσεις του David Bowie με τα κόμικς. Η πολυσχιδής προσωπικότητά του, το άφθαστο ταλέντο του και οι διαρκείς επί σκηνής μεταμορφώσεις του έχουν εμπνεύσει κατ' επανάληψη σεναριογράφους και σχεδιαστές κόμικς που δανειζόμενοι τη μορφή του σε διάφορες φάσεις της καλλιτεχνικής διαδρομής του τον έχουν μετατρέψει, άθελά του, σε χαρακτήρα της ένατης τέχνης. O Bowie με την περσόνα του Thin White Duke από τη δεκαετία του 1970 O σεναριογράφος Grant Morrison, μεγάλος θαυμαστής του David Bowie, έδωσε τον τίτλο The Thin White Duke of Death σε ένα από τα τεύχη της σειράς Batman R.I.P., φυσικά αναφερόμενος στην περσόνα που είχε υιοθετήσει ο David Bowie το 1976, με αφορμή το άλμπουμ του Station to Station. Τότε ο Βρετανός χαμαιλέοντας είχε επιλέξει, κρατώντας αποστάσεις από τις πιο glam εμφανίσεις του παρελθόντος, να παρουσιάζεται ως The Thin White Duke, με αριστοκρατική αλλά λιτή ενδυμασία και χωρίς εξάρσεις και έντονα συναισθήματα κατά τις δημόσιες εμφανίσεις του, μια εικόνα που παρέπεμπε και στον χαρακτήρα του εξωγήινου που υποδύθηκε την ίδια χρονιά στο The Man who Fell to Earth του Νίκολας Ρεγκ. Ηταν την ίδια περίοδο που ο Bowie προέβη στις ατυχείς δηλώσεις περί Χίτλερ και φασισμού, τις οποίες, ευτυχώς, πολύ γρήγορα ανακάλεσε ισχυριζόμενος ότι άλλες παρερμηνεύτηκαν και άλλες έγιναν υπό την επήρεια ψυχοτρόπων ουσιών που είχαν αλλοιώσει την πνευματική του κατάσταση και σε καμιά περίπτωση δεν τον εξέφραζαν. Στα αξιοπερίεργα είναι πως ο The Thin White Duke of Death του Morrison δεν είναι ο υπερήρωας Batman αλλά ο απόλυτος εχθρός του, o Joker… Αριστερά: Ο Joker ως Thin White Duke of Death από τους Grant Morrison και Tony Daniel. Δεξιά: Ο Bowie - Noh-Varr των K. Gillen και J. McKelvie Για τον ρόλο του Joker τον είχε προτείνει και ο Neil Gaiman για το κινηματογραφικό «Dark Knight Returns» του Frank Miller και η αλήθεια είναι ότι θα ταίριαζε στο παρανοϊκό χαμόγελο του απόλυτου εγκληματία αλλά τελικά κάτι τέτοιο δεν συνέβη ποτέ. Ο ίδιος ο Gaiman χρησιμοποίησε, όμως, την εικόνα του νεαρού Bowie όταν εμπνεύστηκε τον χαρακτήρα του Lucifer στη σειρά «Sandman» και τον πρώτο Bowie-Lucifer σχεδίασε ο Sam Keith. Στις μεταγενέστερες εκδοχές του Lucifer οι Mike Carrey και Peter Gross απέδωσαν τον χαρακτήρα ακόμα πιο κοντά στη μορφή του David Bowie, μεγαλύτερου όμως σε ηλικία. Οι Matt Fraction και Gabriel Ba έδωσαν «πρωταγωνιστικό ρόλο» στον Mick Jagger και έχρισαν τον David Bowie ως αντίπαλό του με το όνομα Luther Desmond Diamond στη σειρά «Casanova» ενώ, τέλος, οι Kierron Gillen και Jamie McKelvie προσάρμοσαν έναν παλαιότερο χαρακτήρα της Marvel, έναν εξωγήινο χίπστερ με το όνομα Noh-Varr, στη μορφή του Bowie των seventies. Η μουσική και τα τραγούδια του David Bowie, που πέθανε πριν από λίγες ημέρες, είναι βέβαιο ότι δεν πρόκειται να ξεχαστούν σύντομα. Ούτε φυσικά και η εκκεντρική, ιδιόρρυθμη μορφή του. Σε αυτό θα παίξουν κάποιο ρόλο και τα κόμικς που αποδίδοντάς του τα εύσημα και αποτίνοντάς του φόρο τιμής, φιλοτέχνησαν ακόμα ένα από τα ατέλειωτα πρόσωπα και προσωπεία του. Πηγή Η είδηση του θανάτου του μεγάλου καλλιτέχνη στο greekcomics.gr
  10. «Κάποιες φορές βλέπεις στον ύπνο σου πως πέφτεις. Τρία πράγματα μπορούν να συμβούν τότε. Το πρώτο είναι να πέσεις – και η πτώση είναι επώδυνη. Το δεύτερο είναι να ξυπνήσεις – και να συνειδητοποιήσεις τότε πως ονειρευόσουν…» «Και το τρίτο;» «Το τρίτο είναι να πετάξεις. Γιατί πέφτοντας μαθαίνεις να πετάς». Εισαγωγή Πάμε πίσω στα Nineties. Η εποχή των Nirvana και του grunge. Των ρέιβ πάρτυ. Της Generation X. Της πτώσης του Τείχους. Της ιδιωτικής τηλεόρασης και των εισαγόμενων show. Των Simpsons και του Beavis & Butthead. Του Jurassic Park. Του ξέφρενου καταναλωτισμού και της μεγάλης ευφορικής ψευδαίσθησης. Η εποχή που οι Τρύπες έλεγαν σ’ ένα στιχάκι, κάπου: «η ζωή είναι μεγάλη, μη την κάνεις καρναβάλι». Ήταν επίσης η εποχή που ο κόσμος των κόμικς γνώρισε ένα από τα σημαντικότερα έργα στην ιστορία του – ιστορία ενός αιώνα, που τώρα πλέον έβλεπε τους καρπούς της να ενηλικιώνονται. Ήταν μια σειρά που χάραξε ανεξίτηλο το όνομά της στα χρονικά της Ενάτης Τέχνης, ανοίγοντας δρόμους και ορίζοντες για πλήθος δημιουργών και έργων που θα ακολουθούσαν. Ένα έργο που ανέπνεε τον απατηλό-ονειρικό αέρα των 90’s, μα παράλληλα ζούσε πέρα από αυτά – πέρα από τις δεκαετίες, πέρα από τον χρόνο τον ίδιο. Ο λόγος για το “Sandman” του Neil Gaiman. Ξεκινώντας στα τέλη της δεκαετίας του 80 και εκτείνοντας την εκδοτική του διαδρομή μέχρι το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 90, το “Sandman” άφησε το δικό του αποτύπωμα στην παράξενη εκείνη εποχή του. Μην σας δίνεται όμως η εντύπωση πως πρόκειται απλά για ένα σπουδαίο έργο κόμικς – γιατί τότε μάλλον δεν γίνεται κατανοητό το νόημα αυτής της εισαγωγής. Το “Sandman” συνιστά αναμφίβολα μια εξαιρετική σειρά κόμικς – μα όχι μόνο. Η σημασία του απλώνεται πέρα από το μέσο – όπως κάποια είδη μουσικής ταυτίζονται με μια ολόκληρη εποχή, έτσι και η σειρά του Neil Gaiman έφτασε να χαράξει τους καιρούς της. Πρόκειται για ένα από τα κορυφαία πολιτισμικά παράγωγα μιας ολόκληρης δεκαετίας. Βρίσκεται εκεί ψηλά με τα κορυφαία καλλιτεχνικά έργα των καιρών του. Και αν η εισαγωγή δεν σας έπεισε, ακολουθούν 30 και ένας λόγοι για τους οποίους οφείλετε να διαβάσετε το συγκεκριμένο έργο – ή να το ξαναδιαβάσετε, σε περίπτωση που έχουν περάσει πολλά χρόνια και το έχετε ξεχάσει. Και τότε τα λόγια αυτά θα ξεδιαλύνουν από πάνω τους τις νεφέλες του ονείρου και για λίγο έστω θα αποκαλυφτούν στην κανονική τους διάσταση – μέχρι το όνειρο να σας ταξιδέψει πάλι σε μυστήριες διαδρομές. Τριάντα και ένας λόγοι για να διαβάσετε το “Sandman”… Το αφιέρωμά μας τώρα ξεκινά. Παρακαλώ περάστε στον κόσμο του Ονείρου. 1 # Δεν έμοιαζε με κανένα άλλο mainstream comic των καιρών του Ο κόσμος των αμερικανικών κόμικς είχε ταυτιστεί επί δεκαετίες στις συνειδήσεις του κόσμου με υπερήρωες, σατιρικά στριπ, ιστορίες φαντασίας, περιπέτειες με ζωάκια και γυναίκες με επικίνδυνες καμπύλες. Ήταν ένας κόσμος που ασφαλώς μας είχε δώσει πολλά και σπουδαία έργα στη διάρκεια της αιωνόβιας ιστορίας του – μα κάποια στιγμή έδειχνε να περιορίζεται εντός συγκεκριμένων θεματικών στεγανών. Υπήρχε βέβαια και το αμερικανικό Underground, το οποίο ήδη από τα χρόνια της δεκαετίας του 60 είχε αποκαλύψει μια εναλλακτική διάσταση στα κόμικς και στη δυνατότητά τους να μιλήσουν για ζητήματα της καθημερινότητας και της σύγχρονης κουλτούρας, ξεφεύγοντας από τα στερεότυπα και ανοίγοντας νέους δρόμους έκφρασης. Μα όπως λέει το όνομά του, το “underground” παρέμενε ένα είδος ξέμακρο από τη μαζική αποδοχή – τις περισσότερες φορές σκόπιμα, όντας ενάντιο στην αισθητική της. Στο μεταξύ ο κόσμος των ευρωπαϊκών (κυρίως γαλλόφωνων) κόμικς ακολουθούσε τη δική του πορεία, παραχωρώντας εξαιρετικά ενδιαφέροντα έργα, ικανά να αγγίξουν ένα περισσότερο φιλομαθές και εκλεπτυσμένο κοινό. Μα η καρδιά της βιομηχανίας των κόμικς χτυπούσε στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού – και προς το παρόν η πλευρά αυτή πετούσε στον αέρα παρέα με τους – κουρασμένους πλέον – υπερήρωές της. Μέχρι που φτάσαμε στα 80’s. Και τα αμερικανικά κόμικς έδειχναν πως ήθελαν πια να ενηλικιωθούν. Το πρώτο βήμα ήταν να απομακρυνθεί ο κατάπτυστος κώδικας που ίσχυε ως τότε (ξεκινώντας από τη δεκαετία του 50), ο οποίος απαγόρευε τη χρήση συγκεκριμένων θεμάτων που κρίνονταν «ακατάλληλα». Πλέον τα πάντα επιτρέπονταν. Το δεύτερο βήμα ήταν να καταπιαστούν με θέματα που έσπαγαν τα στερεότυπα του είδους. Και αυτό ακριβώς έγινε. Ήταν κάπως σαν τη μουσική μεταμόρφωση του Indie της δεκαετίας του 80 στο Grunge των 90’ς. Εκεί που το εναλλακτικό underground έγινε κοινής αποδοχής. Το “Sandman” υπήρξε η πρώτη μεγάλης έκτασης δημοφιλής σειρά κόμικς που ξέφευγε πλήρως από κάθε κλισέ και στεγανό. Πρωταγωνιστές δεν είναι υπερήρωες με μάσκες. Δεν θα βρείτε μονομαχίες καλού ενάντια στο κακό, στερεότυπες ατάκες, τυπικές εικονογραφήσεις και προκατασκευασμένα σενάρια. Επρόκειτο για κάτι εντελώς καινούργιο. 2 # O Neil Gaiman είχε δάσκαλο τον κορυφαίο όλων Δείξε μου τον δάσκαλό σου, να σου πω μέχρι που μπορείς να φτάσεις. Πρόκειται για μια αλήθεια που ισχύει για κάθε τομέα της επιστήμης και της τέχνης – και φυσικά η περίπτωση των κόμικς δεν θα μπορούσε να διαφέρει. Ως τα μισά της δεκαετίας του 80, ο Neil Gaiman ήταν ένας μάλλον άγνωστος συγγραφέας με δημοσιογραφικό παρελθόν, ο οποίος έγραφε εδώ κι εκεί σενάρια για κόμικς της DC, καταμεσής σκόρπιων διηγημάτων. Τότε ήταν που ήρθε σε επαφή με τις ιστορίες του Alan Moore. Η αρχή είχε γίνει. Κάθε καλλιτεχνικό είδος έχει τους πρωτοπόρους του – αναμφίβολα για τον κόσμο της 9ης Τέχνης, ο Moore ήταν τέτοιος. Εκείνος ήταν που έδωσε την αρχική ώθηση στο είδος, μεταμορφώνοντας τους ισχύοντες κανόνες του και θέτοντας καινούργιους. Ήταν τα δικά του έργα, στη διάρκεια της δεκαετίας του 80, εκείνα που αναδιαμόρφωσαν τον χάρτη των κόμικς, αποκαλύπτοντας πτυχές που κανείς ως τότε δεν είχε φανταστεί. Ήταν ο Moore εκείνος που τα έβγαλε από την μακρόχρονή τους εφηβεία και αποκάλυψε πως τα κόμικς μπορούν να σταθούν επάξια δίπλα σε μεγάλα έργα λογοτεχνίας και τέχνης. Μα για να γίνει αυτό πρέπει κάποιος να υπερβεί τα φράγματα που ορθώνονταν ως τότε – να βαδίσει σε άγνωστους, ανεξερεύνητους δρόμους και σαν άλλος μάγος, να πλάσει νέες πραγματικότητες με το μαγικό ραβδί του. Ο Gaiman θαύμαζε το έργο του Moore και είχε γνωριστεί προσωπικά μαζί του. Η επίδραση του “Swamp Thing” (της θρυλικής σειράς του Moore που μεταμόρφωσε τον χάρτη της DC) ήταν μάλιστα τόσο μεγάλη που ο Gaiman συμπεριέλαβε ορισμένους από τους χαρακτήρες του στο “Sandman” – το Matthew το κοράκι και τον ντετέκτιβ John Constantine, για παράδειγμα. Η επιρροή του Alan Moore φαίνεται εξάλλου και στον τρόπο γραφής του Gaiman. Ένας τρόπος αμιγώς λογοτεχνικός, βαθιά περιγραφικός, ως ποιητικός σε σημεία, δίνοντας μεγάλη έμφαση στην αλληλεπίδραση της εικόνας με τα πλαίσια του κειμένου και στη μεταξύ τους αλληλουχία. Τα κόμικς απείχαν πολύ πια από τις ιστορίες του παρελθόντος… Neil Gaiman - Alan Moore 3 # Ξεπέρασε τα σχεδιαστικά στεγανά του παρελθόντος, εκτοξεύοντας τα κόμικς σε νέες εικαστικές κατευθύνσεις Θα μπορούσαμε εναλλακτικά να βαπτίσουμε το τρίτο αυτό επιχείρημα με το ονοματεπώνυμο: Dave McKean. Το ίδιο θα έκανε. Ο McKean υπήρξε ο σημαντικότερος συνεργάτης του Gaiman, από το πρώτο κιόλας τεύχος του Sandman, ως το τελευταίο. Ήταν υπεύθυνος για την εικαστική επιμέλεια και τον σχεδιασμό των εξωφύλλων της σειράς. Και τι εξώφυλλα ήταν αυτά! Ποτέ ξανά ο κόσμος των κόμικς δεν είχε δει αντίστοιχα! Ως τότε τα εξώφυλλα ακολουθούσαν την αμιγώς σκιτσογραφική λογική του εσωτερικού σχεδιασμού – κάποιο σκίτσο, συνοδευόμενο από τον τίτλο της σειράς, τον αριθμό του τεύχους, τα γνωστά. Μα το “Sandman” ξέφυγε εντελώς από τη λογική αυτή. Τα παραδοσιακά εικαστικά παραχώρησαν τη θέση τους στα εικαστικά της νέας εποχής. Κολλάζ, συνθέσεις με φωτογραφίες, γραφιστική αισθητική, επιρροές από τέχνη του μοντερνισμού, ψηφιακές συνθέσεις – δημιουργία απόλυτα ελεύθερη, πέρα από κάθε όριο εκτός εκείνου της φαντασίας του καλλιτέχνη. Ήταν τα έργα του Dave McKean. Ήταν τα εξώφυλλα και ο σφαιρικός εικαστικός σχεδιασμός του “Sandman”, βαθιά ατμοσφαιρικά και επιβλητικά μέσα στην διαφορετικότητά τους. Αληθινά έργα τέχνης, αποκαλύπτοντας πως τα κόμικς μπορούν να κατορθώσουν πολύ περισσότερα, αν επιθυμήσουν να βγουν από το προστατευτικό, στερεότυπό τους πλαίσιο – αν συνειδητοποιήσουν τις ανεξάντλητες εικαστικές δυνατότητες που έχουν. Σαν άλλοι θαλασσοπόροι, οι δημιουργοί και οι προπάτορες του Sandman εξερευνούσαν νέες θάλασσες, ανακάλυπταν καινούργιες χώρες. 4 # Υπήρξε η πρώτη αμιγώς εναλλακτική σειρά κόμικς που σημείωσε τόση μαζική επιτυχία Τα εναλλακτικά κόμικς είχαν ιστορία δεκαετιών πίσω τους – μια ιστορία, που όπως αναφέραμε, εκτεινόταν σε ένα επίπεδο περισσότερο Underground. Στα 80’ς συγγραφείς όπως ο Moore, ο Art Spiegelman (του “Maus”) και ο Frank Miller συνέβαλαν στην κριτική και ποιοτική εκτόξευση των κόμικς – τα οποία πλέον αντιμετωπίζονταν σαν ισότιμα έργα τέχνης με τα ξαδέρφιά τους, του κινηματογράφου, της μουσικής και της λογοτεχνίας. Το “Sandman” ακολούθησε τα χνάρια των προκατόχων του και πήγε ακόμα παραπέρα – τα mainstream στοιχεία είναι πια τόσο λίγα, που χρειάζεται μικροσκόπιο για να τα εντοπίσει κάποιος. Τα περισσότερα απαριθμούνται ουσιαστικά στα πρώτα τεύχη της σειράς, όταν ο Gaiman αναζητούσε ακόμα το ύφος και το στυλ που θα ακολουθήσει. Δεν είναι τυχαίο που τα πρώτα τεύχη του “Sandman” είναι ίσως και τα πιο αδύναμα. Συναντάει εκεί κανείς αρκετά ίχνη από την παραδοσιακή, ως στερεότυπη, αισθητική της παλιάς DC – μα σύντομα ο Gaiman έμελλε να την τοποθετήσει εντελώς στην άκρη. Ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα πως «τότε ακόμα δεν είχα βρει τη φωνή μου». Χρειάστηκε λίγους μήνες μέχρι ο “Sandman” (και ο δημιουργός του) να «βρουν τη φωνή τους» - να μιλήσουν με τον τρόπο που επιθυμούσαν, πέρα από κάθε εμπορικό περιορισμό. Μα όταν πια συνέβη αυτό (το οποίο θα μπορούσαμε να οριοθετήσουμε στο τεύχος 8 της σειράς, που τιτλοφορείται “The Sound of Her Wings”), τίποτα δεν θα ήταν πια ίδιο. Τα θεματικά στερεότυπα εγκαταλείφτηκαν πλήρως και τη θέση τους πήραν θέματα που δεν είχε δει ξανά ο κόσμος των κόμικς. Και το σημαντικότερο όλων είναι πως όσο η σειρά εγκατέλειπε τα στεγανά των παραδοσιακών κόμικς, τόσο μεγαλύτερη επιτυχία σημείωνε. Φτάνοντας στον δεύτερο πια χρόνο της, έχοντας μπει πλέον στη δεκαετία του 90, το “Sandman” στις ΗΠΑ είχε πια μετατραπεί σε μαζικό φαινόμενο. Η απήχησή του ξεπερνούσε το όριο των πωλήσεων -ο κόσμος μιλούσε γι’ αυτό, συζητούσε για τους χαρακτήρες του, ταυτιζόταν με τη γλώσσα του- μια γλώσσα μοντέρνα, εναλλακτική, βαθιά μυθιστορηματική. Οι φιγούρες του Μορφέα και της Θανάτου είχαν κυριεύσει τις συνειδήσεις του κοινού και τα εξώφυλλα του Dave McKean αποκάλυπταν μια νέα τέχνη σε μαζικά επίπεδα. 5 # Κεντρικός ήρωας είναι ο Μορφέας Ο άρχοντας των Ονείρων. Ο κλειδοκράτορας της πύλης της φαντασίας και του μύθου. Του υπερρεαλιστικού και του συμβολικού. Του ορίου ανάμεσα στο εφικτό και το ανέφικτο – υπάρχει άραγε τέτοιο όριο; Αυτός είναι ο Μορφέας. Ντυμένος στα μαύρα, ικανός να μεταμορφώνεται ανάλογα με το βλέμμα εκείνου που τον βλέπει και την εποχή στην οποία εμφανίζεται. Βυθισμένος βαθιά στις σκέψεις και στους προβληματισμούς του, ακολουθώντας πάντα το καθήκον του, ο Μορφέας δεν έχει καμία απολύτως σχέση με οποιοδήποτε άλλο χαρακτήρα σε οποιοδήποτε άλλο έργο. Είναι αέναος – υπήρχε πριν απ’ τους θεούς. Μα ταυτόχρονα είναι βαθιά ανθρώπινος, εύθραυστος μέσα στην λεπτότητά του. Μελαγχολεί, θλίβεται, ξεσπάει, ερωτεύεται. Βασανίζεται από συγκρούσεις ανάμεσα στο καθήκον του και στα συναισθήματά του. Θα τον δεις να ταΐζει περιστέρια σε μια πλατεία, ντυμένος σ’ ένα τζάκετ, μελαγχολικός, αποζητώντας κάποιο σκοπό σε μια πραγματικότητα που ορισμένες φορές στερείται νοήματος. Είναι παντοδύναμος και ταυτόχρονα βαθιά περιορισμένος από δυνάμεις που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχό του. Θυμίζει ήρωα αρχαίας τραγωδίας, ακολουθώντας δρόμους επώδυνους και αναπόφευκτους ταυτόχρονα. Μια πορεία που δείχνει να έχει χαραχτεί από πριν, μα την οποία απαιτεί σθένος για να ακολουθήσεις. Και συ, ο αναγνώστης, ταυτίζεσαι σε πολλά μαζί του. Νιώθεις σχεδόν πως είναι ένας παλιός, πολύ παλιός γνωστός σου σε συντροφεύει εξάλλου στις νυχτερινές περιπλανήσεις σου. Εσύ δεν το γνωρίζεις. Μα κάθε φορά που ονειρεύεσαι, βρίσκεται εκεί, βλέποντας κι αυτός τα όνειρά σου, νιώθοντας τους φόβους σου, τρέφοντας τις ελπίδες σου. Αυτός είναι ο Μορφέας. Είναι η προσωποποίηση των Ονείρων – όμορφων ή άσχημων, ελπιδοφόρων ή απατηλών. Και είναι μόνος, σαν εσένα. Και στην άβυσσο των ματιών του βλέπεις τα άστρα να σπιθίζουν. Και στο σπάνιο του χαμόγελο βλασταίνουν νέοι κόσμοι. 6 # Πρωταγωνιστές είναι το Όνειρο, η Μοίρα, ο Θάνατος, η Επιθυμία, η Καταστροφή, η Απελπισία, το Ντελίριο Δεν πρόκειται για μεταφορά ή σχήμα λόγου. Κυριολεκτικά, πρωταγωνιστές στο “Sandman” είναι οι συγκεκριμένες φυσικές δυνάμεις, προσωποποιημένες, λαμβάνοντας μορφή ανθρώπινη (τις περισσότερες φορές), ώστε να μπορούν να γίνουν κατανοητές από τους ανθρώπους που έρχονται σε επαφή μαζί τους. Όπως οι αρχαίοι θεοί συχνά προσωποποιούσαν δυνάμεις της φύσης, έτσι και οι «Αέναοι» (The Endless) στο “Sandman” αναπαριστούν δυνάμεις ριζωμένες στην κοσμική πραγματικότητα – μα και στην δική σου, την καθημερινή, ανθρώπινη πραγματικότητα. Γιατί εμπεριέχεις ένα κομμάτι του κόσμου και ο κόσμος εμπεριέχεται σε σένα. Η μεγάλη σύλληψη του Neil Gaiman ήταν πως μετέτρεψε τις αέναες αυτές δυνάμεις σε πρόσωπα που νιώθεις πως έχουν σάρκα και οστά – και έχτισε μια μυθιστορηματική οικογένεια, στα πλαίσια των παλαιών μύθων. Αυτή ακριβώς η Οικογένεια των Αέναων βρίσκεται στο επίκεντρο της σειράς. Τα αδέρφια του Μορφέα, τα οποία τρέφουν ποικίλα συναισθήματα το ένα για το άλλο και στη μεταξύ τους δυναμική ξεδιπλώνεται – σαν αρχαία τραγωδία – η ιστορία του έργου. Ας τους πάρουμε έναν έναν: Destiny: Ο μεγαλύτερος αδερφός, ο πρωτογέννητος. Εκείνος που κραδαίνει το βιβλίο της μοίρας. Κρυμμένος μέσα στην κουκούλα του, μιλώντας αινιγματικά, γνωρίζει μα δεν αποκαλύπτει. Κάποιοι λένε πως είναι τυφλός – άλλοι πως βλέπει τα πάντα. Death: H Θάνατος, προσωποποιημένη, έχοντας λάβει τη μορφή ενός νεαρού, μαυροντυμένου κοριτσιού. Παρουσιάζεται μπροστά σου όταν έρχεται η ώρα να φύγεις απ’ τον κόσμο. Λένε πως μια φορά στα 100 χρόνια γίνεται θνητή η ίδια – σκοπός της να δει τα πράγματα υπό την οπτική ενός θνητού. Να καταλάβει πως είναι να σε παίρνει ο θάνατος. Dream: Ο Μορφέας, ο κεντρικός χαρακτήρας του έργου. Προσωποποίηση του Ονείρου. Μέσα από το δικό του βλέμμα ξεδιπλώνεται το νήμα της ιστορίας. Destruction: Ο χαμένος αδερφός, εκείνος που εγκατέλειψε το καθήκον και τ’ αδέρφια του. Προσωποποίηση των δυνάμεων της καταστροφικότητας – απαραίτητης ωστόσο για να υπάρξει δημιουργία. Χαμογελαστός, βροντόφωνος, υποστηρικτής της αδιάκοπης κίνησης των πάντων. Τα πάντα ρει. Desire: Η ερμαφρόδιτη ενσάρκωση της Επιθυμίας. Άντρας και γυναίκα ταυτόχρονα. Συχνά σε σύγκρουση με το Μορφέα, το αστραφτερό της χαμόγελο και τα μαγευτικά της μάτια ενίοτε κρύβουν καταχθόνιους σκοπούς. Despair: Η δίδυμη της Επιθυμίας – και το ακριβώς αντίθετο στην όψη. Μικρή, χοντρή και άσχημη, η Απελπισία εμφανίζεται στις σκοτεινότερες στιγμές σου. Και αν κάποιες φορές υποφέρει η ίδια απ’ το βαρύ καθήκον της, φροντίζει να μην το φανερώνει. Delirium: Η μικρότερη της οικογένειας, ένα κοριτσάκι ηλικίας εκατοντάδων χιλιάδων χρόνων. Κάποτε ονομαζόταν Delight και ενσάρκωνε την αδιάκοπη Απόλαυση. Κάτι συνέβη όμως και από Delight έγινε Delirium. Μια σπίθα χάους με πολύχρωμα μαλλιά, ακατάστατο λόγο και τον αυθορμητισμό ενός παιδιού. Μα όταν αποφασίζει να μιλήσει σοβαρά, λέει βαθιές αλήθειες. 7 # Πρόκειται για μια σύγχρονη Μυθοπλασία, στα πρότυπα της αρχαίας μυθολογικής και ποιητικής σκέψης Οι μύθοι διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στο “Sandman”. Θα μπορούσαμε να πούμε πως συνιστούν το επίκεντρο του έργου. Ο Gaiman αντλεί στοιχεία από τις μυθολογίες των λαών και δημιουργεί ένα θεματικό πλαίσιο που φαντάζει βγαλμένο από τη φιλοσοφική σκέψη της αρχαιότητας. Η ελληνική ποιητική δημιουργία βρίσκεται από πολλές απόψεις στον πυρήνα του έργου. Η αίσθηση του ήρωα που αντιπαλεύει με δυνάμεις μεγαλύτερες απ’ τον ίδιο, η ιδέα της παντοδύναμης μοίρας στην οποία υπόκεινται και οι θεοί οι ίδιοι, το πλέξιμο πολλών μικρών, φαινομενικά ασύμβατων μεταξύ τους γεγονότων σε ένα κεντρικό ιστορικό νήμα, οι πολλαπλοί δρόμοι που απλώνονται μπροστά σου – μα αν κοιτάξεις πίσω σου, θα δεις έναν δρόμο και μοναδικό… όλα αυτά θυμίζουν το πλαίσιο στο οποίο εκτυλίσσονταν οι αρχαίες τραγωδίες. Στις σελίδες του “Sandman” βλέπουμε να παρελαύνουν οι Μούσες, οι Μοίρες, οι Ευμενίδες/Ερινύες, οι θεοί του Κάτω Κόσμου, θεότητες της σκανδιναβικής μυθολογίας, θεοί της Αιγύπτου, μυθολογικές παραδόσεις των Εβραίων, της ανατολικής Ευρώπης, φτάνοντας ως τη μακρινή Ανατολή. Στα μυθολογικά αυτά πλαίσια έχει συμπεριλάβει ο Gaiman την οικογένεια των Αέναων – το Μορφέα και τ’ αδέρφια του. Το αποτέλεσμα όχι μόνο δεν είναι κιτς (όπως καταλήγουν διάφορες μετατροπές σε κόμικς των μυθολογικών ηρώων), μα αντίθετα γίνεται απολύτως πειστικό, μένοντας απόλυτα πιστό στο πνεύμα της αρχέγονης μυθολογικής σκέψης. Χαρακτηριστική είναι η εξιστόρηση του μύθου του Ορφέα – γιού του Μορφέα. Πρόκειται για τον γνωστό μύθο που εξιστορεί την πορεία του Ορφέα στον Άδη και την απόπειρά του να επιστρέψει με την νεκρή γυναίκα του, Ευρυδίκη. Παρουσιασμένη σε αλληλουχία με την ιστορία των Αενάων, η μυθιστορία του Ορφέα είναι δοσμένη με δύναμη και ευαισθησία, τιμώντας απόλυτα το πνεύμα του αρχαίου μύθου, μα αποτελώντας ταυτόχρονα μια μοντέρνα, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αφήγηση. Και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά της σειράς. Ο Gaiman τιμάει τους αρχαίους μύθους με το έργο του. Εμπλουτίζει το πνεύμα τους – όχι το αντίθετο. Και ο δικός του μύθος φαντάζει ταυτόχρονα σύγχρονος και παλαιός – παλαιός όσο οι μυθολογικές παραδόσεις και η συλλογική τους μνήμη. 8 # Χαρακτηρίστηκε ως «Σειρά Κόμικς για Διανοούμενους» Το έργο περιλαμβάνει πολλαπλές στρώσεις νοημάτων. Υπάρχουν μεμονωμένα χωρία τα οποία επικαλύπτουν πλήθη αποχρώσεων. Ξεφεύγουμε εντελώς από στερεότυπα θέματα όπως «το καλό εναντίον του κακού», «η χαρά ενάντια στη λύπη», το «δίκαιο ενάντια στο άδικο». Δεν θα βρείτε στο “Sandman” βολικούς δυϊσμούς και θα διαπιστώσετε, διαβάζοντάς το, πως η αλήθεια δεν βρίσκεται στη μία ή στην άλλη όψη του νομίσματος… μα στο νόμισμα το ίδιο. Και κάποιες φορές ακόμα παραπέρα. Πρόκειται για ένα έργο που απαιτεί μια κάποια ωριμότητα πνεύματος, προκειμένου να εκτιμηθεί στην ολότητά του. Παράλληλα ιδέες όπως η σύγκρουση ανάμεσα στην ελεύθερη επιλογή και το καθήκον, το χαρακτήρα και την επιθυμία, την αιώνια στασιμότητα και την αιώνια μεταβολή… όλες τις συναντούμε, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στις άφθονες σελίδες του έργου. Διαβάζοντας το “Sandman” γίνεται απόλυτα κατανοητό πως δεν έχουμε να κάνουμε με μια κοινή σειρά κόμικς – μα με ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο και μια σύγχρονη μυθοπλασία. 9 # Στο “Sandman” οι χαρακτήρες βρίσκονται στο επίκεντρο, όχι η δράση Και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους θα ήταν αδύνατο να γίνει κινηματογραφική μεταφορά του έργου – ο ίδιος ο Gaiman είχε δηλώσει πως προτιμά να μην υπάρξει καμία μεταφορά ποτέ, παρά μια κακή μεταφορά. Δεν είναι μόνο η πελώρια έκταση του έργου και το πολύπλοκο πλέγμα των ιστοριών του… μα και το γεγονός πως η σειρά δίνει έμφαση στους χαρακτήρες και τον εσωτερικό τους κόσμο – όχι σε γεγονότα δράσης, όχι στον καταιγιστικό ρυθμό. Δεν απουσιάζουν οι εκρηκτικές στιγμές – μα το “Sandman” ποτέ δεν ήταν κάτι τέτοιο, ο κόσμος του δεν ήταν ποτέ αυτός ο κόσμος. Ας τρέχουν τα πάντα γύρω μας με τους καταιγιστικούς, μπολιασμένους στα φτηνά εφέ, ρυθμούς τους. Ο κόσμος του Μορφέα είναι εκείνος των Ονείρων – και εκεί οι ρυθμοί είναι αλλιώτικοι. Το “Sandman” είναι μια ιστορία που μιλά για χαρακτήρες. Για τις επιθυμίες, τις επιλογές και τις συγκρούσεις τους. Για τις μεταξύ τους σχέσεις. Τα όνειρά τους. Τα αδιέξοδα που συναντούν. Τις σχέσεις εξουσίας, τις σχέσεις απελευθέρωσης. Τα βαθιά διλήμματά τους. Τις μοιραίες αποφάσεις τους. Και οι χαρακτήρες του “Sandman” θυμίζουν πάντα κάτι απ’ τον εαυτό μας. 10 # Στον κόσμο του Sandman, ακόμα και οι θεοί πεθαίνουν Σε αυτόν τον κόσμο τίποτα ποτέ δε μένει στάσιμο. Τίποτα δεν είναι αναλλοίωτο. Σαν άλλος Προμηθέας, δεμένος πάνω στον βράχο, αποκαλύπτοντας στο Δία πως η εξουσία του κάποτε θα έχει τέλος… στον κόσμο του Sandman ακόμα και οι θεοί πεθαίνουν. Κι όμως, πρόκειται για τον ίδιο κόσμο που διέπεται από νόμους παλαιότερους και από τους ίδιους τους θεούς. Ενώ η Κλωθώ, η Άτροπος και η Λάχεσις υφαίνουν την πορεία του, ακόμα και στον άνεμο, με υλικό τα σύννεφα. Ένας κόσμος στον οποίο τα πάντα μένουν ίδια και τα πάντα αλλάζουν. Ένας κόσμος που φανερώνει πως υπάρχει πάντα επιλογή –-ακόμα και υπό τους πλέον άκαμπτους κανόνες. Ποιος είπε πως προσφέρεται για επιφανειακή ανάγνωση το Sandman; συνεχίζεται.. πηγή
  11. Το να πετύχεις στη ζωή απαιτεί θυσίες, και πολλές φορές την ίδια την ψυχή σου. Σε έναν κόσμο που το «είναι» ταυτίζεται με το «έχει», υπάρχει ο κίνδυνος να εγκλωβιστείς στα «θέλω» και τα «μπορώ» χωρίς όρια. Μια θολή ματιά της πραγματικότητας συγχέεται με τον ονειρικό κόσμο με αποτέλεσμα να χάσεις την πορεία σου και η ύπαρξή σου να αμφισβητηθεί από τα σύνδρομά σου. Η άγκυρα μπορεί να είναι μια άλλη ύπαρξη, ένας εραστής ή μια ερωμένη που δίνει την ύπαρξή της για σε ολοκληρώσει σε όσα επίπεδα υπάρχουν. Οι ρίζες της καρδιάς μπορούν να δώσουν τους καλύτερους καρπούς. Υπάρχει όμως ένας τρίτος, αυτός που καλλιεργεί τις ψυχές και φυτεύει όνειρα και επιθυμίες. Αθόρυβα, δημιουργεί ανάγκες πιο κρυφά απ’ ότι η κοινωνία. Ποιος είναι αυτός που ψιθυρίζει νέες επιθυμίες στο αφτί μας; Ποιος είναι αυτός που ενορχηστρώνει τα όνειρά μας; Ποιος είναι αυτός που μακριά από μας επηρεάζει την πορεία μας όσο κανείς άλλος; Κανείς δεν τον βλέπει αλλά όλοι τον ξέρουν. Ευχαριστώ που διαβάσατε αυτήν την ηλίθια παράγραφο. Ήθελα να δω αν μπορώ και γω να χτίζω ανόητες εισαγωγικές μπούρδες για να τραβήξω το ενδιαφέρον σας. Και τώρα πάμε να σας μιλήσω για ένα από τα πιο όμορφα κόμικς. Τη δεκαετία 1980-1990 καταφέρνει η DC Comics να ξυπνήσει από το λήθαργο και να ξαναμπεί στο παιχνίδι των εκδόσεων. Προηγήθηκε μια αδιάφορη δεκαετία που την οδήγησε στο χείλος του γκρεμού. Κάπου κάπου εκδίδονταν μερικά διαμάντια, αλλά πάντα κατά λάθος. Στα τόσα προχειροφτιαγμένα κόμικς τυχαίνει κάτι να αξίζει. Οι εκδότες ζορίζονται. Δίνουν καλύτερα λεφτά, δίνουν ελευθερίες και εύσημα στους δημιουργούς, ό, τι μπορούν για να δημιουργήσουν νέα πράγματα. Ένα μεγάλο πείραμα ήταν και η έλευση ευρωπαίων δημιουργών στους κόλπους της. Η DC καλεί βρετανούς συγγραφείς και προσπαθεί να τους δελεάσει με τη δεξαμενή των ηρώων τους. «Ορίστε, διορθώστε τους, εξελίξτε τους, δώστε τους νέα πνοή για να αντέξουν στο χρόνο, για να τους αγαπήσει το απαιτητικό κοινό». Δεν μπορούν να κοροϊδέψουν τους αναγνώστες τους με το ατέλειωτο ερωτικό τρίγωνο Superman – Λόις Λέιν – Κλαρκ Κεντ. Δεν μπορούν οι χαρακτήρες να σώσουν τον πλανήτη για πολλοστή φορά από εξωγήινους. Δεν γίνεται να ενθουσιαστούμε άλλο από το δαχτυλίδι του Green Lantern. Στα μάτια μας δείχνουν πια γελοία. Το κοινό δεν αντέχει άλλο τα εύπεπτα χιλιοειπωμένα σενάρια. Ο κάθε βρετανός συγγραφέας καταφέρνει να ξεχωρίσει συχνά σε ξεχασμένους ήρωες. Πραγματικά αδιάφοροι χαρακτήρες αποκτούν τρισδιάστατη μορφή και γίνονται πιο ανθρώπινοι και ως δια μαγείας πιο πετυχημένοι. Όσο πιο εύκολα ταυτίζεται ο αναγνώστης τόσο πιο καλές πωλήσεις βλέπουν. Ο πιο πετυχημένος, ή μάλλον ο πιο ισάξιος με τον Alan Moore (όποιος δεν τον ξέρει βρίσκεται σε λάθος ιστοσελίδα) είναι ο βρετανός Neil Gaiman. Συγγραφέας στην Γηραιά Αλβιόνα, ακονίζει το συγγραφικό του ταλέντο στους κόλπους της DC. Εμπνευσμένος από το Swamp Thing του Moore δοκιμάζει την τύχη του στον ίδιο χώρο. Τον ακολουθεί στον τίτλο MARVELMAN, και δημιουργεί διάφορες δουλειές με τον άλλο καλό του φίλο Dave McKean. Σχετικά αξιόλογα τα κόμικς που κάνει, δυστυχώς όμως γίνονται αντιληπτά μόνο από εκδότες που ψάχνουν νέα πράγματα. Η εκδότης Karen Berger τον έχει από κοντά και προσπαθεί να του εξάψει το ενδιαφέρον με έναν ongoing τίτλο στην DC. Του προτείνει τον ξεχασμένο χαρακτήρα SANDMAN του Jack Kirby. “Κράτα μόνο το όνομα. Κάνε τον χαρακτήρα να ζει μέσα στον κόσμο των ονείρων». Και έτσι το 1988 έχουμε ένα από τα πιο σημαντικά κόμικς των τελευταίων 20 ετών. Το κόμικ εξιστορεί τις περιπέτειες του θεού των ονείρων. Άλλοτε στον κόσμο μας και άλλοτε στα όνειρα των ανθρώπων, παρουσιάζει πώς λειτουργεί αυτό το πλάσμα που χτίζει όνειρα και πως αγγίζει τις τύχες ζωών και ψυχών, καθώς και πως καθορίζεται η ύπαρξή του από τους απλούς εύθραυστους ανθρώπους. Εμπνευσμένος από ένα γιαπωνέζικο κιμονό σε έναν πίνακα, δημιουργεί μια μελαγχολική φιγούρα, ίσως επίσημα την πρώτη έμο προσωπικότητα, πριν υπάρξει αυτή η λέξη. Ο θεός των ονείρων πέφτει θύμα μαύρης μαγείας. Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, σε μια εποχή που ο θάνατος είναι τόσο καθημερινός και δεδομένος, μια ομάδα ανθρώπων προσπαθούν να συλλάβουν τον Θάνατο για να ζήσουν. Έτσι καταφέρνουν να αιχμαλωτίσουν ένα μυθικό πλάσμα. Όχι τον Θάνατο, αλλά τον αδερφό του τον Μορφέα, τον θεό των ονείρων. Αντιλαμβάνονται το λάθος τους, καταλαβαίνουν όμως τη σημαντικότητα του κατορθώματός τους. Ζητούν το ίδιο πράγμα. Αθανασία για την ελευθερία του. Για χρόνια δεν παίρνουν απάντηση. Οι δεσμοφύλακές του γίνονται οι επόμενες γενιές για πολλά χρόνια. Ο Μορφέας όμως δεν κυκλοφορεί ελεύθερος. Λείπει δεκαετίες και το βασίλειό του ξεφτιλίζεται, αφού βασίλειο και βασιλιάς παίρνουν δύναμη ο ένας από τον άλλον. Ένας μικρός αριθμός ανθρώπων βιώνουν αυτήν την ανισσοροπία του σύμπαντος. Κάποιοι έχουν πέσει σε βαθύ ύπνο, ενώ άλλοι δεν μπορούν να κοιμηθούν. Ένα λάθος τον ελευθερώνει και προσπαθεί να τιμωρήσει τους απαγωγείς τους, να βοηθήσει ανθρώπους που υπόφεραν λόγω αυτών των γεγονότων, να αντιμετωπίσει τους βέβηλους του βασιλείου του και να συναντήσει τον πόθο των δεσμοφυλάκων του, τον Θάνατο. Το κόμικ είναι ένα ποίημα. Ο πρωταγωνιστής δεν είναι ο Μορφέας άλλα οι άνθρωποι που τον περιτριγυρίζουν. Ο Μορφέας είναι ο παρατηρητής, το κοινό πρόσωπο των σκηνών που δένουν το κόμικ. Τα πρώτα 8 τεύχη που φτιάχνουν αυτόν τον τόμο είναι η πρώτη ολοκληρωμένη ιστορία του, ένα από τα tpb που έχτισαν την πολυτέλεια στην Αμερική του να θέλεις μια όμορφη βιβλιοθήκη από βιβλία κόμικς. Τα σενάρια είναι λίγο άγαρμπα μερικές στιγμές, και φαίνονται οι αδυναμίες ενός νέου συγγραφέα που θα ωριμάσει και θα τελειοποιηθεί σε αυτόν τον τίτλο. Οι πωλήσεις δηλώνουν ένα σταθερό φανατικό κοινό που δεν τον πρόδωσε ούτε στην πτώση της βιομηχανίας την επόμενη δεκαετία. «Δεν πουλούσαμε καλύτερα από το Superman. Απλά ο κόσμος δεν ενδιαφερόταν για αυτόν. Έτσι οι σταθερές μας πωλήσεις ήταν κάποια στιγμή καλύτερες από τους mainstream τίτλους». Οι επανεκδόσεις είναι τόσες πολλές που είναι δύσκολο να καταγραφούν. Αν και οι περισσότεροι χαρακτήρες ήταν ιδιοκτησία της DC Comics, ασχέτως αν τους επαναδημιούργησε με το προσωπικό του στιλ, οι εκδότες τον σεβάστηκαν και χρησιμοποίησαν κατά καιρούς τους ήρωες αυτούς σε άλλα κόμικς μόνο με την άδειά του. Στο σκίτσο συνδημιουργός ο Sam Kieth. Το σοφιστικέ και ιντελεκτουέλ στιλ των σεναρίων όμως δεν τον ενθουσίαζε και έφυγε από τον τίτλο το πάρα πολύ γρήγορα. «Νοιώθω σαν να είμαι ο Τζιμι Χενριξ στην μπάντα των Μπιτλς», δηλώνει. Έτσι αποχωρεί για να δοκιμαστεί σε πιο δυναμικές δουλειές. Ακολουθούν διάφοροι δημιουργοί με καλύτερους τον Mark Buckingham, Brian Talbot και τον μαγικό Charles Vess. Στην ουσία δεν υπάρχει μόνιμος σχεδιαστής αλλά δουλεύουν μια πληθώρα δημιουργών δίνοντας το δικό τους στίγμα. Συνολικά από τα 75 τεύχη και τα κάποια σκόρπια one shot και limited series που τα συνοδεύουν, θεωρώ ότι τα πρώτα και τα μεσαία τεύχη είναι τα καλύτερα. Μου είναι δύσκολο να ξεχωρίσω τις καλύτερες στιγμές του κόμικ. Οι άνθρωποι θύματα αυτής της κατάστασης και τα προβλήματα που βιώνουν; Η μάχη των εντυπώσεων με τον Εωσφόρο και έναν υποτακτικό δαίμονά του; Η συζήτηση της αξίας της ζωής με την αδερφή του τον Θάνατο; Η μια σκηνή είναι πιο καλή από την άλλη. Οι ένωση συγγραφέων Αμερικής τον δέχτηκαν με ανοιχτές αγκάλες όταν άρχισε ο Gaiman να εκδίδει βιβλία. Μάλιστα δήλωσαν και κάτι τελείως προσβλητικό: «Δεν το πιστεύουμε ότι αυτός ο υπέροχος συγγραφέας ασχολείται με αυτό το ευτελές μέσο, τα κόμικς». Υπομονή και στα επόμενα χρόνια θα γίνει δικός σας. Μέσα στο κόμικ θα δείτε αμέτρητες αναφορές σε πολλές θρησκείες. Οι γνώσεις του Gaiman και οι σπουδές του σε αυτό το θέμα τον απεγκλώβισαν από το σοβινιστικό εβραϊκό περιβάλλον του και πάντρεψε τόσο όμορφα πολλά θρησκευτικά στοιχεία διαφορετικών πολιτισμών. Πολλά θα περάσουν απαρατήρητα από τα μάτια σας, αλλά σας υπόσχομαι σε κάθε ένα ανάγνωση θα βλέπετε όλο και περισσότερα. Δεν πρόκειται να χάσει τη φρεσκάδα του ακόμη και μετά από δέκα αναγνώσεις. Συνοδεύεται με καλό κρασί δίπλα στο τζάκι, ή κάτω από την κουβέρτα αργά το βράδυ, ή σε κάποιο ταξίδι με τρένο ή αεροπλάνο. Ή μετά από μια δύσκολη προσωπική στιγμή. Ευχαριστώ που με διαβάσατε. Καληνύχτα σας και όνειρα γλυκά. Παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης εδώ. Παρουσίαση του πρώτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δεύτερου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τρίτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τέταρτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του πέμπτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έκτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έβδομου τόμου εδώ. Παρουσίαση του όγδοου τόμου εδώ. Παρουσίαση του ένατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δέκατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τόμου Death: The High Cost Of Living εδώ. Σχόλια στο wikipedia για το κόμικ εδώ. Βιογραφικό του συγγραφέα εδώ. Η ελληνική έκδοση του Eternals, του ίδιου συγγραφέα, εδώ. Αφιερωμα στον Neil Gaiman στο GC ΕΔΩ
  12. Ο Sandman... αποκαλύπτεται O Sandman παραγγέλνει στον Σαίξπηρ ένα θεατρικό και αυτός προς τιμήν του δημιουργεί το «Ονειρο θερινής νυκτός». Το κόμικ είναι ένα ιλιγγιώδες ταξίδι σε έναν κόσμο ονείρων δοσμένο με μια απαράμιλλη μαεστρία. Η είδηση για τους κομίστες ήταν αρκετή για να προκαλέσει δέος. Ο Neil Gaiman επέστρεψε στον Sandman. Είκοσι πέντε χρόνια αφότου τον δημιούργησε και τον όρισε πρωταγωνιστή στην κόμικ σειρά, ο μεγάλος σύγχρονος παραμυθάς δημιουργεί το prequel με τίτλο «Overture». Το πρώτο τεύχος του 1989 ξεκινούσε όταν αλχημιστές, γνώστες απόκρυφης και σκοτεινής μαγείας, προβαίνουν σε μυστικιστική τελετή με σκοπό να νικήσουν τον θάνατο, αιχμαλωτίζοντας τη μετουσίωσή του. Κάτι όμως πάει στραβά και, αντί για τη Θάνατο (στο κόμικ είναι η Θάνατος, μια νεαρή γκόθικ κοπέλα, και οι συνειρμοί με το «Περί Θανάτου» του Ζοζέ Σαραμάγκου είναι αναπότρεπτοι), αιχμαλωτίζουν τον μικρό αδερφό της, τον Sandman, τον θεό των ονείρων, γνωστό και ως Μορφέα, ως Dream και ως Ονειρο. Το prequel «Overture» δίνει απάντηση στο γιατί οι άνθρωποι μπόρεσαν να παγιδεύσουν τον Sandman. Αφηγείται μια ιστορία που μέχρι τώρα είχε απλά υπαινιχθεί: σε κάποιο καρέ είχαμε πληροφορηθεί ότι ο Sandman ήταν καταβεβλημένος από κάποιον πόλεμο. Και κάνει γνωστά μυστικά που ο Gaiman κρατούσε για τον εαυτό του εδώ και είκοσι πέντε χρόνια. Ο θεός των ονείρων Πλέον τα δεδομένα στο αμερικανικό κόμικ έχουν αλλάξει. Το καινούργιο «Sandman» αφήνει πίσω την eighties αισθητική και σχεδιαστικά προχωράει στα νέα επίπεδα ρεαλισμού, χρωματισμού και σκηνοθεσίας, συγκλίνοντας με τους λοιπούς σούπερ ήρωες. Ωστόσο, παραμένει η ονειρική ατμόσφαιρα και η λογοτεχνική και δυνατή γραφή του Gaiman αυτά που γοητεύουν. Και τότε αυτά ήταν. Ο Neil Gaiman ήταν ένας συγγραφέας που μόλις είχε κάνει τα πρώτα του βήματα όταν η DC του πρότεινε να ξαναζωντανέψει την παλιά κόμικ σειρά «Sandman», που έτρεξε από το 1974 έως το 1976 χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Ο Βρετανός συγγραφέας ζωντάνεψε έναν εκπληκτικό χαρακτήρα, σε έναν κόσμο όπου τα όρια μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας είναι δυσδιάκριτα. Ο Dream είναι ένας από τους επτά Αιώνιους, αδέρφια μεταξύ τους. Οι άλλοι είναι οι: Destiny (Πεπρωμένο), Death (Θάνατος), Destruction (Καταστροφή), Desire (Επιθυμία), Doom (Ολεθρος) και Delirium (Παραλήρημα) και υπάρχουν πολύ πριν ο κόσμος μας δημιουργηθεί. Το έπος «Sandman» παντρεύει τις ανά τον κόσμο μυθολογίες, χρησιμοποιεί στοιχεία από το σύμπαν της DC, Κθούλου αναφορές (από το σύμπαν του Αμερικανού συγγραφέα του φανταστικού Χ. Γ. Λάβκραφτ), μαγικά και φανταστικά στοιχεία, τα οποία προσαρμόζονται στην ιστορία με μεγάλη ευστοχία. Ο ίδιος ο Sandman είναι μια φιγούρα με δέρμα στο λευκό του φεγγαριού και μάτια στο χρώμα της νύχτας. Ενας χαρακτήρας ψηλόλιγνος και σκοτεινός. Εχει ανθρώπινη υπόσταση, με πάθη, ενοχές και αδυναμίες, χωρίς να παύει να είναι θεός. Στα τεύχη της σειράς τον ακολουθούμε από το βασίλειο των ονείρων στον κόσμο των θνητών. Στα βάθη της Κόλασης και στο πανδοχείο στο τέλος του κόσμου. Επισκεπτόμαστε το Ασυλο Arkham (το μέρος όπου φυλάσσεται μεταξύ άλλων και ο Joker – αξίζει αναζήτησης το «Arkham Asylum» των Grant Morisson και Dave McKean, εκδ. Anubis) και δειπνούμε παρέα με τους αρχαίους θεούς. Τον βλέπουμε να παραγγέλνει στον Σαίξπηρ ένα θεατρικό και αυτός προς τιμήν του δημιουργεί το «Ονειρο θερινής νυκτός». Πρόκειται για ένα ιλιγγιώδες ταξίδι σε έναν κόσμο ονείρων δοσμένο με μια απαράμιλλη μαεστρία. Eνα τοπίο στο οποίο ξεδιπλώνεται η μυθοπλαστική ικανότητα του Gaiman. Και ένα κείμενο κομψό και λογοτεχνικό. Οι διάλογοι γεμάτοι ζωντάνια. Ο θεός των ονείρων αποστομώνει τον ίδιο τον Λούσιφερ: «Τι δύναμη θα είχε η Κόλαση εάν όλοι όσοι είναι εδώ φυλακισμένοι δεν μπορούσαν να ονειρευτούν τον Παράδεισο;», και φεύγει νικητής από την Κόλαση. Οι σχεδιαστές Δίπλα στον Gaiman, κατά τη δημιουργία του Sandman, βρέθηκε μια πλειάδα εξαίρετων σχεδιαστών όπως οι Sam Kieth, Mike Dringenberg, Jill Thompson, Shawn McManus, Marc Hempel και Michael Zulli. Ξεχωρίζει όμως ο άνθρωπος που σχεδίαζε τα εξώφυλλα: ο Dave McKean. Η συνάντηση των Gaiman και McKean ήταν μοιραία για την ένατη τέχνη. Η αστείρευτη φαντασία του πρώτου σχεδιάζεται με τον καλύτερο τρόπο από τον δεύτερο. Οι κόσμοι, οι χαρακτήρες, οι σκηνές που γεννά το μυαλό του Gaiman βρίσκουν στις γραμμές, στα χρώματα και τα κολάζ του McKean σαγηνευτική απόδοση. Είτε αυτό είναι τα εξώφυλλα του Sandman (που ως έργα τέχνης συγκεντρώνονται σε τόμο με τίτλο «DustCovers») είτε εικονογραφημένα παραμύθια (βλέπε: «Wolves in the Walls», «The Day I Swapped my Dad for two Goldfish» και «Crazy Hair», εκπληκτικά παντρέματα λόγου και εικόνας που γαργαλούν τη φαντασία). Ολο το έργο σε πέντε τόμους, πραγματικά στολίδια Τα 75 βασικά τεύχη της σειράς «Sandman» κυκλοφόρησαν από τον Ιανουάριο του 1989 έως τον Μάρτιο του 1996, αποτελούν δέκα κεφάλαια και συλλέγονται σε ισάριθμους τόμους. Πέρα από τη βασική ιστορία, είχαμε αρκετούς δορυφόρους (spin offs όπως λέγονται στον χώρο της pulp κουλτούρας), κάποιους με την υπογραφή του Neil Gaiman στο σενάριο και άλλους απλώς με την εποπτεία του. Από αυτούς κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Anubis τα «Θάνατος, το τίμημα της ζωής» και «Αιώνιες νύχτες». Παλαιότερα, προς τα τέλη της δεκαετίας του ’90, είχαν εκδοθεί λίγα από τα πρώτα τεύχη της σειράς από τις εκδόσεις Modern Times, όπου ο Sandman είχε αποδοθεί ως Μορφέας. Πρόσφατα το έργο συγκεντρώθηκε στους πολυσέλιδους και πολυτελείς τόμους «Absolute Sandman». Οι τόμοι, πέντε στον αριθμό, περιέχουν έξτρα υλικό και είναι πραγματικά στολίδια. Και ταινία; Πρόσφατα διέρρευσε στις κόμικ ιστοσελίδες η φήμη ότι ο David Goyer, σεναριογράφος του «Man of Steel», προσέγγισε τη Warner Bros, ιδιοκτήτρια της DC, με την πρόταση να μεταφερθεί ο Sandman στη μεγάλη οθόνη. Και μάλιστα ότι ζήτησε τον Joseph Gordon-Levitt, πιθανότατα για τον ομώνυμο ρόλο. Μια φήμη που φαίνεται να επιβεβαιώνει τη δήλωση του Guillermo del Toro που αναφέρει ότι η Warner Bros «σκαλίζει» όλο το υλικό της DC και επιδιώκει να κάνει ένα άνοιγμα, μεταφέροντας τίτλους της εταιρείας στη μικρή και μεγάλη οθόνη. link
  13. Πάμε για τον πέμπτο τόμο. Βρισκόμαστε στη Νέα Υόρκη, στην πολυκατοικία κάποιων παλιών γνώριμων χαρακτήρων. Ο Gaiman αποφασίζει να εξερευνήσει τους ενοίκους του σπιτιού που φιλοξενήθηκε η Rose, στο δεύτερο τόμο The Doll’s House. Τότε που η κοπέλα αναζητούσε το χαμένο αδερφό της. Τώρα κεντρικό πρόσωπο είναι η ένοικος Barbie, όνομα και πράγμα, μια χαριτωμένη κοπέλα που προσπαθεί να ξεπεράσει τον τελευταίο χωρισμό της. Τη συμπαραστέκεται η φίλης της Wanda, μια τρανσέξουαλ με πληθωρικό χαρακτήρα και ταπεραμέντο. Η Barbara έχει περίεργους εφιάλτες που θυμίζουν τα παιδικά της παιχνίδια και τους φανταστικούς κόσμους που τα συνόδευαν. Πριν ακόμη το καταλάβει αρχίζουν χαρακτήρες από την ονειρική αυτή Χώρα να εμφανίζονται μπροστά της στον πραγματικό κόσμο. Κάποιοι φίλοι, και κάποιοι πιθανοί εχθροί, με τους τελευταίους να καταφέρνουν να την αιχμαλωτίσουν σε ένα όνειρο. Οι συγκάτοικοί της μετά βίας κατανοούν τα γεγονότα και προσπαθούν να βοηθήσουν το σώμα της που βρίσκεται σε κατάσταση κώματος. Η Χώρα είναι μέρος του Βασίλειου των Ονείρων και οι κίνδυνοι είναι παραπάνω από υπαρκτοί. Η Barbie καλείται σε μια αναζήτηση χωρίς στόχο στον Κόσμο των Ονείρων για να μπορέσει να βρει ποιος θέλει το κακό της και γιατί. Βρίσκει κάποιους σύμμαχους που προσπαθούν να της εξηγήσουν τους κανόνες του «παιχνιδιού», αλλά αφού βρίσκεται στο Βασίλειο του Μορφέα, τίποτα δεν είναι απλό. Κάποτε έρχεται η στιγμή να τον συναντήσει. Γνωρίζουμε όμως ότι όποιος βρεθεί με αυτό το μυθικό πλάσμα συνήθως η συνάντηση έχει μοιραία αποτελέσματα. Το σενάριο είναι. Όπως θα έλεγε και ο Μπένι. Ίσως ο λιγότερο δουλεμένος και άνευρος τόμος, θεωρήθηκε ο πιο αδύναμος. Επηρεασμένος από τις “Quest” περιπέτειες των βιβλίων της Νάρνια, και του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, που ενώ καταφέρνει να μας παρουσιάσει άρτια χτισμένους χαρακτήρες, ξεχνά να κάνει ενδιαφέρον το σενάριο και την πλοκή. Αφήνει να πλανάται ένα μυστήριο για το τι ακριβώς συμβαίνει. Τέτοια “Quest” τα σατίριζαν πολύ καλά οι Monty Python. Καβαλήστε τα άλογα σας και ας πάμε… κάπου, να κάνουμε… κάτι! Έβαζαν τον Βασιλιά Αρθούρο να καλπάζει στον ορίζοντα χωρίς λόγο. Θα μου πείτε ότι τέτοιοι σχολιασμοί είναι άδικοι, αν όχι κομπλεξικά απαξιωτικοί, όμως σε ένα έργο που μας παρουσίασε αριστουργήματα της 9ης Τέχνης δείχνει καθαρά ότι το σενάριό του χωλαίνει. Ο Gaiman το θεωρεί το αγαπημένο του, επειδή είναι το λιγότερο αγαπητό από το κοινό του. Το σκίτσο είναι από τα πιο ουδέτερα κόμικς που έχω διαβάσει. Κεντρικός δημιουργός είναι ο Shawn McManus, ένας σκιτσογράφος όχι του γούστου μου, εδώ δεν καταφέρνει να αναδείξει το ταλέντο του. Ο μαστιχωτός πλασμός των φιγούρων μου θυμίζει παιδικά κόμικς, με την κακή έννοια. Έχει κάνει καλύτερες δουλειές, όπως και άλλοι πριν από αυτόν έχουν κάνει πολύ καλύτερες δουλειές σε αυτόν τον τίτλο. Colleen Doran, George Pratt, και ο γνωστός μας Brian Talbot, συμμετέχουν στην παλέτα των δημιουργών. Ο χρωματισμός είναι εκνευριστικά φτωχός, πράγμα που διόρθωσαν σε όλους τους τόμους στις επόμενες εκδόσεις. Ολοκληρώνοντας την γκρίνια μου να δηλώσω ότι ακόμη και ο Dave McKean έκανε μια σειρά από άσχημα, απροσδιόριστα εξώφυλλα. Μου δίνει την εντύπωση ότι όλη η καλλιτεχνική ομάδα βαριόταν. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν αξίζει να το διαβάσετε ή να το εξερευνήσετε. Θεωρώ τις 7 σελίδες που μας παρουσιάζονται οι πρωταγωνιστές μια υπέροχη ιδέα. Στη σκηνή αυτή η Wanda, θέλοντας να κάνει καφέ στη φίλη της Barbie, ζητά κρέμα γάλακτος από τους συγκατοίκους. Με μια σειρά από small talk μαθαίνουμε τα ονόματά τους και λεπτομέρειες της ζωής και του χαρακτήρα τους. Ακόμη και το στοιχείο του τρόμου είναι έντονο και το δίνει με μαεστρία. Ο φόβος στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών είναι δοσμένος αρκετά δυναμικά. Τέλος να επισημάνω ότι έχω ζήσει και γω την τελευταία εμπειρία της πρωταγωνίστριας. Βρέθηκα στην κηδεία ενός πολύ καλού μου φίλου χωρίς να με γνωρίζει κανείς. Είναι φρικτό να θρηνείς έναν άνθρωπο και να σε ρωτάνε όλοι «ποιος είσαι»; Ο Gaiman χωρίζει τους τόμους σε γυναικεία και αντρικά αναγνώσματα. Αυτόν τον τόμο το θεωρεί γυναικείο κόμικ, λόγο της ισχυρής παρουσίας του ασθενούς φύλου. Ίσως έχει βάση αυτός ο χαρακτηρισμός, πράγμα που δεν μπόρεσα να το προσέξω στην όλη σειρά. Και να φανταστείτε ότι τα έχω διαβάσει ουκ ολίγες φορές. Τουλάχιστον εδώ μας εισάγει την Thessaly, Μια ενδιαφέρουσα μικροκαμωμένη δυναμική μάγισσα, που θα την δούμε και στα επόμενα τεύχη. Ευχαριστώ που με διαβάσατε. Καληνύχτα σας και όνειρα γλυκά. Παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης εδώ. Παρουσίαση του πρώτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δεύτερου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τρίτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τέταρτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του πέμπτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έκτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έβδομου τόμου εδώ. Παρουσίαση του όγδοου τόμου εδώ. Παρουσίαση του ένατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δέκατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τόμου Death: The High Cost Of Living εδώ. Σχόλια στο wikipedia για το κόμικ εδώ. Βιογραφικό του συγγραφέα εδώ. Η ελληνική έκδοση του Eternals, του ίδιου συγγραφέα, εδώ.
  14. Ο ένατος τόμος του Sandman ήταν η αυλαία. Ο δέκατος είναι η υπόκλιση. Ένας ένας οι πρωταγωνιστές περνούν από μπροστά μας και μας λένε ευχαριστώ και αντίο. Το ταξίδι με συγκεκριμένο προορισμό έχει ολοκληρωθεί και ο συγγραφέας μας χαιρετά με ένα νεύμα. Θεωρώ ότι για να φτάσετε εδώ έχετε διαβάσει τους προηγούμενους τόμους αλλιώς τα spoiler θα σας χαλάσουν τη μελλοντική ανάγνωση. Το τέλος του προηγούμενου τόμου μας αφήνει με το θάνατο του Μορφέα και την αναγέννηση του νέου βασιλιά του Ονείρου. Αν θυμάστε το Βασίλειο κινδύνευε να καταστραφεί από το μένος των Ερινυών για εκδίκηση. Η αποφασιστικότητά τους να τιμωρήσουν το Μορφέα για τα εγκλήματά του δεν επέτρεπε να γλυτώσουν ούτε και οι κάτοικοι του Βασιλείου. Για να σταματήσει αυτό το κακό ο Μορφέας αυτοκτονεί και ως δια μαγείας ένας νέος Φύλακας των Ονείρων γεννιέται. Τώρα πια ο νέος θεός προσπαθεί να μάθει τα καθήκοντά του. Η πρώτη του πράξη είναι να… περιμένει να τελειώσει η αγρυπνία και η κηδεία του προκατόχου του. Πλήθος κόσμου, μικροί και μεγάλοι, άνθρωποι και πνεύματα, θεοί και δαίμονες, υπηρέτες και αφεντάδες, εχθροί και φίλοι, έρχονται να τιμήσουν μια ιδέα, ή μάλλον την προσωποποίηση και ενσάρκωση μιας ιδέας, όπως σχολιάζει ο Lucien. Λίγοι καταλαβαίνουν τι γίνεται. Αρκετοί περνούν και βλέπουν ή συμμετέχουν στη πομπή χωρίς να ξέρουν τι πραγματικά συμβαίνει. Σαν ένα όνειρο που δεν μπορείς να προσδιορίσεις τι γίνεται αλλά διάφορα συναισθήματα ντύνουν τη σκηνή περισσότερο από τα γεγονότα. Ο νέος Μορφέας, που τώρα απαντάει στο όνομα Δανιήλ (Daniel) δε συμμετέχει, όπως βέβαια ορίζουν οι κανόνες, και προσδοκά να πάρει τη νέα θέση μετά την κηδεία. Με μεγαλοπρέπεια ολοκληρώνεται η κηδεία και κατόπιν ο Daniel εισάγεται στην Endless Family, δίπλα στο Θάνατο, την Καταστροφή, την Απελπισία και τα υπόλοιπα μέλη. Ακολουθούν τρεις μικρές ιστορίες. Η πρώτη είναι ένα προσωπικό αντίο του αθάνατου Rob, του μοναδικού φίλου του Μορφέα. Σε μια του έξοδο ο Θάνατος τον πληροφορεί ότι ο θεός των Ονείρων έχει φύγει από τον κόσμο ή από όλους τους κόσμους, ή τουλάχιστον όπως τον είχε αυτός γνωρίσει. Σαν χάρη, σε αυτόν τον άνθρωπο που έζησε άπειρες απώλειες, ο ίδιος ο Θάνατος είναι έτοιμος να του προσφέρει το μόνο πράγμα που ξέρει να κάνει ως δώρο στην ταλαιπωρημένη του ψυχή. Στην επόμενη ιστορία συναντάμε έναν πατέρα που οι αμαρτίες του γιού του εναντίων του αυτοκράτορα τον οδηγούν στην εξορία. Χαμένος σε μια έρημο και κοντά στο θάνατο από τις κακουχίες συναντά δυο φορές τον Sandman, μια σαν Μορφέα και μια σαν Δανιήλ. Συζητούν για τα προβλήματά τους και το τέλος που κοντεύει για τον γέροντα. Τέλος, στην τρίτη ιστορία βλέπουμε για πολλοστή φορά το Γουίλιαμ Σέξπιρ, το γνωστό ποιητή της αναγέννησης. Θυμάστε από τον 2ο τόμο ο Μορφέας έδωσε την έμπνευση και το ονειρικό ταλέντο στο δημιουργό ζητώντας αντάλλαγμα δυο έργα κατά παραγγελία. Ήρθε ο καιρός να του ζητήσει το δεύτερο έργο, αφιερωμένο αυτήν τη φορά στον ίδιο το θεό των ονείρων. Το έργο είναι η Τρικυμία, στο οποίο ένας άρχοντας εξορίζεται από τους αντιπάλους του σε κάποιο νησί. Εκεί η μοίρα του φέρνει τους εχθρούς του μπροστά του, και του δίνεται η ευκαιρία να τους τιμωρήσει. Το συγκεκριμένο έργο του Σέξπιρ είναι το κύκνειο άσμα του, και θεωρείται ένα από τα κορυφαία του. Σεναριακά αυτήν τη φορά ο Gaiman έβαλε όλη του την τέχνη. Αρτιότατα κόμικς, λογοτεχνικά δουλεμένα, με μια ποιότητα παραμυθιού και τίμιου λόγου, αριστουργήματα της 9ης Τέχνης. Δε νομίζω η Vertigo να καταφέρει να εκδώσει κάτι καλύτερο. Μια τέτοια συντηρητική εταιρία, τώρα πια χωρίς την επιμέλεια της ανοιχτόμυαλης και υψηλής αντίληψης Karen Burger, δύσκολα να δείξουν εμπιστοσύνη σε κάτι εξίσου τόσο διαφορετικό. Το σκίτσο. Το σκίτσο… Η αφρόκρεμα της αφρόκρεμας! Michael Zulli, Jon J. Muth, Charles Vess, ποιητές που δημιουργούν μαγευτικές σελίδες. Άνθρωποι σαν αυτούς αδικήθηκαν που έκαναν καριέρα σε ένα τέτοιο μέσο με μικρό κοινό. Ξέρω τι γράφω και ελπίζω να καταλαβαίνετε τι εννοώ. Ο πρώτος είναι μάγος στην ανθρώπινη εκφραστικότητα, σε πρόσωπα και σώματα. Προσέξτε την κλίση των σωμάτων. Ελάχιστα προς μία κατεύθυνση για να φαίνεται φυσικό το βάδισμα και η στάση τους. Το αναγεννησιακό χρονικά τοπίο του τελευταίου σκιτσογράφου είναι εξίσου μαγευτικό. Μακάρι να τους δούμε και στην Ελλάδα. Τα τελευταία τεύχη πούλησαν εκείνη την εποχή καλύτερα και από τους τίτλους του Superman. Όχι ότι οι πωλήσεις του αυξήθηκαν, αλλά έπεσαν οι πωλήσεις των κλασικών σουπερηρωικών τίτλων εκείνη την εποχή. Αντιθέτως το σταθερό κοινό του Sandman τίμησαν το κόμικ. Μια ακόμη παρατήρηση. Η «αναγέννηση» του θεού των Ονείρων θυμίζει αρκετά τις αναγεννήσεις του Doctor Who. Το σίριαλ δεν υπήρχε στις οθόνες μας εκείνον τον καιρό, και έτσι ο παραλληλισμός πέρασε απαρατήρητος. Εδώ τελειώνουν οι περιπέτειες του Sandman. Τελείωσαν; Όχι βέβαια. Εδώ ζήτησε ο συγγραφέας να κλείσει το περιοδικό και να σεβαστούν την απόφασή του. Το παράδοξο είναι ότι οι εκδότες το δέχτηκαν. Δεν προσέλαβαν νέο σεναριογράφο αλλά προμοτάρισαν τους ήδη υπάρχοντες τόμους. Χαρακτήρες τιμήθηκαν με κάποια Limited series, και οι σειρές Dreaming & Lucifer εκδόθηκαν με τις ευλογίες του Gaiman. Ειδικά το δεύτερο ήταν πρόταση του ίδιου του Gaiman για αρκετά χρόνια, χωρίς οι editors να συμπαθούν ιδιαίτερα την ιδέα. Ακόμη και η εμφάνιση του Daniel στις σελίδες του JLA έγιναν μετά από συζήτηση και έγκριση του Gaiman. Η φειδωλή χρήση των χαρακτήρων τους έδωσε και μια μοναδική αξία που έκανε τους τόμους να αντέξουν στο χρόνο και να επανεκδίδονται κάθε τόσο χωρίς σταματημό.
  15. Ώρα για αυλαία. Ο τίτλος – λάβαρο της Vertigo Comics φτάνει στο τέλος του. Ο συγγραφέας ολοκληρώνει το έπος που ήθελε να πει και ζητά από τους εκδότες να σεβαστούν την απόφασή του. Πριν καν ξεκινήσει το storyline στη στήλη των γραμμάτων το δηλώνει με έμμεσο τρόπο: «Δεν γνωρίζω που θα μας οδηγήσει αυτή η συγκεκριμένη ιστορία». Έτσι λοιπόν αρχίζει και γράφει έναν επίλογο που κρατάει 13 τεύχη. Φίλοι χαιρετιούνται, εχθροί δίνουν εξηγήσεις, σχέσεις ολοκληρώνονται, και κάποιοι οδηγούνται στο τέλος της ιστορίας τους. Ο Daniel, το μωρό που εν μέρει τίχθηκε στη Χώρα των Ονείρων, πέφτει θύμα απαγωγής. Ο Μορφέας το είχε δηλώσει χρόνια πριν ότι αυτό το παιδί είναι ιδιαίτερο, και κατά κάποιον τρόπο το θεωρεί παιδί του. Η υπερπροστατευτική μητέρα του, πρώην σουπερηρωίδα ονόματι Ιππολύτη, αποφασίζει να βγει ένα βράδυ και εμπιστεύεται το γιό της σε μια μπέιμπι σίττερ, τη γνωστή μας Ρόουζ. Το κακό γίνεται και το παιδί εξαφανίζεται. Η απελπισία της μητέρας ξεπερνά τα όρια και την οδηγεί στη σχιζοφρένεια. Χάνει την επαφή με την πραγματικότητα και οδηγείται σε περίεργα μέρη. Χωρίς να έχει επίγνωση της κατάστασης, κατηγορεί τον Μορφέα για το θάνατο του άντρα της και πολύ περισσότερο τώρα την εξαφάνιση του παιδιού της. Καταφέρνει να βρει τη μυθική τριάδα της Αρχαιότητας της Ερινύες και ζητά εκδίκηση. Οι λεγόμενες «Καλές Κυρίες». Από κει και ο τίτλος. Ο Μορφέας από την πλευρά του μόλις μαθαίνει για το τραγικό γεγονός, προσπαθεί να βρει το παιδί με τη βοήθεια ενός νέου υποτακτικού προσωποποιημένου εφιάλτη. Η απαγωγή έχει εξώκοσμα στοιχεία και ξεχασμένοι εχθροί ήρθαν να ζητήσουν το μπαγιόκο τους. Σε αίμα. Έχουν νόημα όλα αυτά. Μην ξεχνάτε τι διαβάζετε. Από τη στιγμή που καλέστηκαν οι Ερινύες, αρχίζουν να ξεθάβουν το παρελθόν του Μορφέα, και μπορεί στο πρόσφατο έγκλημα να μη συμμετείχε, αλλά υπάρχουν παλιές αμαρτίες που πρέπει να λογοδοτήσει γι’ αυτές. Η δύναμη αυτών των πλασμάτων είναι μεγαλύτερη απ το θεό των Ονείρων, και υπάρχουν κανόνες που δεν μπορούν να παραβιαστούν. Οι Ερινύες αρχίζουν και καταστρέφουν το Ονειρικό Βασίλειο και σκοτώνουν όσους βρεθούν στο πέρασμά τους. Το αδιέξοδο που δημιουργήθηκε φέρνει καταστροφικά αποτελέσματα και η λύση είναι τραγική σαν αρχαία τραγωδία. Η ιστορία είναι μεγάλη. Τα δεκατρία τεύχη είναι πολλά, πάρα πολλά. Παρελαύνουν αρκετοί χαρακτήρες, και μερικοί χωρίς σημαντικό ρόλο. Οι ιστορίες τους εξελίσσονται και κάποιες θα μείνουν στη μέση. Θέλω να πιστεύω ότι ο συγγραφέας το έκανε για να αφήσει τροφή στους επόμενους δημιουργούς. Όμορφη η ιστορία της Ρόουζ, αλλά εν κατακλείδι μένει στη μέση και μοιάζει ξεκάρφωτη. Μας δίνονται πάρα πολλές πληροφορίες για τη ζωή των μόνιμων πλασμάτων στο Κάστρο του Μορφέα που δείχνουν άχρηστες για την κεντρική ιστορία, αλλά θέλω να πιστεύω ότι χρησιμοποιήθηκαν στον επόμενο τίτλο «The Dreaming». Το σκίτσο είναι απογοητευτικό. Τόσο αφαιρετικό που μου είναι δύσκολο να θεωρήσω ότι ο δημιουργός Marc Hempel κόπιασε. Απλές γραμμές που δίνουν βασικά στοιχεία. Καμία χαρά για το μάτι, καμιά επιθυμία για εξερεύνηση των σελίδων. Οι ποιητικές σελίδες των Charles Vess, Mark Buckingham, Brian Talbot απουσιάζουν. Εμπορικά και καλλιτεχνικά θεωρώ ότι απότυχε σε αυτόν τον τομέα. Πάντως οι πωλήσεις δεν έπεσαν, φαντάζομαι λόγω του σταθερού κοινού που δεν πρόδωσε το κόμικ. Τα εξώφυλλα του Dave McKean είναι κάτι παραπάνω από όμορφα. Αριστουργήματα. Ο δημιουργός έδειξε το ταλέντο του, και έπιασε επίπεδα που δεν μπορώ να σκεφτώ κάποιον παρόμοιο. Σαν υλικό ο τόμος είναι μεγάλος. Αρκετά κουραστικός και πολλές φορές φεύγει πολύ μακριά από την κεντρική ιστορία. Όταν εκδίδονταν κράτησε περίπου ενάμιση χρόνο, μεγάλο χρονικό διάστημα. Μερικά τεύχη καθυστέρησαν βδομάδες από τον προγραμματισμό τους. Όμως 13 τεύχη για 20$ είναι πολύ καλή τιμή. Value for money θετικό. Θα το χαρακτήριζα ως το 9ο επεισόδιο μιας σεζόν του Game of Thrones. Δεν προσφέρεται για ανάγνωση αν δεν έχεις διαβάσει τους προηγούμενους. Πως αλλιώς αφού είναι ο επίλογος. Υπάρχει βέβαια ένας ακόμη τόμος. Αλλά τα σχόλια για αυτόν την επόμενη φορά. Εκεί έχουμε μια αγρυπνία. Ευχαριστώ που με διαβάσατε. Καληνύχτα σας και όνειρα γλυκά. Παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης εδώ. Παρουσίαση του πρώτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δεύτερου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τρίτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τέταρτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του πέμπτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έκτου τόμου εδώ. Παρουσίαση του έβδομου τόμου εδώ. Παρουσίαση του όγδοου τόμου εδώ. Παρουσίαση του ένατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του δέκατου τόμου εδώ. Παρουσίαση του τόμου Death: The High Cost Of Living εδώ. Σχόλια στο wikipedia για το κόμικ εδώ. Βιογραφικό του συγγραφέα εδώ. Η ελληνική έκδοση του Eternals, του ίδιου συγγραφέα, εδώ.
  16. ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ / ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ Η σειρά Εκπλήξεις από το Μέλλον (Tharg's Future Shocks) είναι μια σειρά κόμικ που πρωτοεμφανίστηκε στο 25ο τεύχος του βρετανικού περιοδικού 2000AD στις 13 Αυγούστου 1977. Η πρώτη αυτή ιστορία ήταν σε σενάριο Steve Moore και σχέδιο Jose Ferrer. Κάθε ιστορία ήταν από διαφορετικό σεναριογράφο και σχεδιαστή κάθε φορά, γιατί με αυτόν τον τρόπο το περιοδικό είχε τη δυνατότητα να δοκιμάσει αλλά και να παρουσιάσει στο κοινό νέους δημιουργούς. Aπό τις σελίδες λοιπόν του 2000AD και μέσα από τη συγκεκριμένη σειρά εμφανίστηκαν δημιουργοί όπως ο Alan Moore, ο Neil Gaiman, o Alan Davis, o Peter Milligan και ο Grant Morrison. Όλες οι ιστορίες ήταν 2 έως 3 σελίδων (αυτοτελείς συνήθως με ελάχιστες εξαιρέσεις ιστοριών που συνεχίζονταν στο επόμενο τεύχος), και έτσι το περιοδικό μπορούσε να τις χρησιμοποιήσει για να γεμίσει κενά. Κάποιοι χαρακτήρες που αποδείχτηκαν ιδιαίτερα δημοφιλείς μέσω του Future Shocks απέκτησαν στη συνέχεια τη δικιά τους σειρά. Σύμφωνα με τη Wiki, ο τίτλος της σειράς βασίζεται στο βιβλίο Future Shock του Alvin Toffler που κυκλοφόρησε στην Αγγλία λίγο καιρό πριν ξεκινήσει το 2000AD. Ορισμένες ιστορίες της σειράς δημοσιεύτηκαν αργότερα και σε αυτοτελείς εκδόσεις. Συγκεκριμένα το Alan Moore's Shocking Futures (1986) συγκεντρώνει τις ιστορίες του Alan Moore, ενώ το The Best of Tharg's Future Shocks (2008) συγκεντρώνει όλες τις ιστορίες των Peter Milligan, John Smith και Neil Gaiman και περίπου τις μισές του Grant Morrison. Ο Tharg που αναφέρεται στον βρετανικό τίτλο αλλά εμφανίζεται και στο logo της σειράς είναι ένας από τους δύο χαρακτήρες που εμφανίζονται σχεδόν σε κάθε τεύχος του 2000 AD (ο άλλος είναι ο Judge Dredd). Σπάνια εμφανίζεται σε ιστορίες και απλά είναι κάτι σαν "ξεναγός" για ορισμένες σειρές, γράφει τις εισαγωγές κάποιων κόμικ και απαντάει σε γράμματα αναγνωστών. Είναι εξωγήινος από τον πλανήτη Quaxxann αλλά δουλεύει στο γραφείο του εκδότη του περιοδικού. The Mighty Tharg ============================== ΤΡΟΥΕΝΟ ============================== Εδώ μια δισέλιδη ιστορία από το Τρουένο Α' # 56 στην οποία υπάρχει τόσο το logo που χρησιμοποιείται στο 2000AD με τον Tharg δίπλα στα γράμματα, όσο και το ελληνικό μεταφρασμένο χωρίς αυτόν. Και εδώ μια τρισέλιδη ιστορία από το Τρουένο Α' # 180, την οποία βρήκα εξαιρετική και με ώθησε να κάνω την παρουσίαση. ============================== ΑΓΟΡΙ ============================== Ιστορίες της σειράς εμφανίστηκαν και στο περιοδικό Αγόρι, όπου η ελληνική απόδοση του τίτλου ήταν "Μελλοντικές Εκπλήξεις". Ακολουθεί μια ιστορία από το Αγόρι Γ΄ # 43. Eδώ μπορείτε να δείτε όλους τους τίτλους των ιστοριών και τους δημιουργούς τους από το 1977 ως το 2008. Πηγές: Wikipedia: Future Shocks Wikipedia: 2000 AD Wikipedia: Tharg the Mighty
  17. Δεν πρόκειται για καθαρόαιμο comic, αλλά για ένα συνδυασμό κειμένων και σκίτσων, σε μια απόλυτη αιθητική κόμικ όμως. Το βιβλίο εντάσσεται στη μυθολογία των κόμικς Sandman, του σημαντικότερου ίσως κόμικ της δεκαετίας του 1990, δημιουργίας του Gaiman, ο οποίος στους Κυνηγούς των Ονείρων προχωρά ένα βήμα πέρα από την αισθητική που καθιέρωσε το έργο του, αποφασίζοντας να συνεργαστεί με τον δημοφιλέστερο σύγχρονο Ιάπωνα ζωγράφο. Στην αρχαία Ιαπωνία, ένας μοναχός και μια αλεπού ερωτεύονται, ενώ την ίδια ώρα ο τοπικός άρχοντας καταστρώνει καταχθόνια σχέδια για να απαλλαχθεί από το φόβο που τον κατατρύχει. Όταν οι δρόμοι τους διασταυρώνονται, η αλεπού παγιδεύεται στα όνειρα του μοναχού κι εκείνος για να τη σώσει αναγκάζεται να ταξιδέψει στον ονειρόκοσμο του Μορφέα, του Βασιλιά των Ονείρων. Με φόντο την αρχαία Ιαπωνία, ο Gaiman υφαίνει ένα μαγευτικό παραμύθι για την αγάπη, την αφοσίωση, την απληστία και την προδοσία, και ο Amano το εικονογραφεί με τους αισθησιακούς και υποβλητικούς πίνακές του. Οι κυνηγοί των ονείρων τιμήθηκαν με το βραβείο Bram Stoker 1999 και το βραβείο Will Eisner 2000, ενώ προτάθηκε και για το βραβείο Hugo 1999.
  18. SIGNAL TO NOISE Η υπόθεση έχει ως εξής: Ένας σκηνοθέτης μαθαίνει ότι έχει καρκίνο και θα πεθάνει σύντομα. Έχει μια ταινία στο μυαλό του για ένα ευρωπαϊκό χωριό το έτος 999 μΧ όπυ όλοι περιμένουν το τέλος του κόσμου με την έλευση της χιλιετίας. Νιώθει ότι δεν έχει νόημα να την μεταφέρει στο χαρτί, καθώς το δικό του τέλος είναι προ των πυλών. Παρόλα αυτά, τη γράφει, σαν να ήταν ο τελευταίος τρόπος να γαντζωθεί στη ζωή... Στο μεγαλύτερο κομμάτι του signal to noise παρακολουθούμε- παράλληλα με τις τελευταίες στιγμές του/ανασφάλειές του/ τελευταίες σκέψεις του για το νόημα της ύπαρξης- το έργο του να εξελίσσεται μες στο μυαλό του, με μοναδικό κοινό τον ίδιο και μας... Από τα πιο ονειρικά, εσωτερικά και σκοτεινά έργα που έχουν πέσει στα χέρια μου, όπου το σενάριο του Gaiman και η αποτύπωση του McKean στο χαρτί είναι... οπτικοποιημένη μουσική!! Συνοδεύεται τέλεια με μουσική υπόκρουση το σάουντρακ του Lost Highway του D.Lynch.. Στο βιβλίο συμπεριλαμβάνονται ακόμα μια εισαγωγή του Jonathan Carroll από την πρώτη έκδοση του 1992 και 2 εισαγωγές του McKean 2000 και 2006 όπως επίσης και 3 δισέλιδες ιστορίες τους τα wipe out, deconstruction και Vier Maurn σε ανάλογο ύφος! πληροφορίες για το βιβλίο εδω, εδώ, εδώ και εδώ
×
×
  • Create New...

Important Information

By using this site, you agree to our Terms of Use.