Μετάβαση στο περιεχόμενο

Αναζήτηση στην Κοινότητα

Εμφάνιση αποτελεσμάτων για ετικέτες 'Asterix'.

  • Αναζήτηση ανά ετικέτες

    Πληκτρολογήστε ετικέτες χωρισμένες με κόμματα.
  • Αναζήτηση ανά συγγραφέα

Τύπος περιεχομένου


Ενότητες

  • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΝΕΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΝΕΑ
  • ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ
    • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
    • ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ
  • ΧΑΛΑΡΩΜΑ
    • ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
    • ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ
    • ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μπλα μπλα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Διάφορα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Ντόναλντ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μίκυ Μάους
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Κόμιξ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Super Μίκυ
  • VINTAGE's Συζήτηση
  • VIDEO GAMES's Γεν. Συζήτηση για Video Games

Blogs

Δεν υπάρχουν αποτελέσματα για εμφάνιση.

Δεν υπάρχουν αποτελέσματα για εμφάνιση.


Βρείτε αποτελέσματα σε ...

Βρείτε αποτελέσματα που ...


Ημερομηνία Δημιουργίας

  • Αρχή

    Τέλος


Τελευταία ενημέρωση

  • Αρχή

    Τέλος


Φιλτράρετε με αριθμό ...

Εγγραφή

  • Αρχή

    Τέλος


Ομάδα


MSN


Website URL


Yahoo


Skype


Πόλη


Επάγγελμα


Ενδιαφέροντα

Βρέθηκε 39 αποτελέσματα

  1. constantinople

    ΟΙ ΧΙΙ ΑΘΛΟΙ ΤΟΥ ΑΣΤΕΡΙΞ

    Η ταινία ΟΙ 12 ΑΘΛΟΙ ΤΟΥ ΑΣΤΕΡΙΞ είχε βγει στους κινηματογράφους στις 20/10/1976. Για να γιορτάσει την 40η επέτειο της ταινίας, ο Albert Uderzo δημιούργησε ένα νέο άλμπουμ στο στυλ του "Πως ο Οβελίξ έπεσε στη χύτρα όταν ήταν μικρός" το οποίο κυκλοφόρησε στη Γαλλία στις 19/10/2016. Επιβλέποντας προσωπικά τη μελέτη πάνω από 1000 σχεδίων και γραφικών μοντέλων που δημιουργήθηκαν για την ταινία, ο Uderzo συνέθεσε πάνω από 40 μοναδικές εικόνες που αντιπροσωπεύουν σκηνές της ταινίας (κάποιες από αυτές βλέπετε κατωτέρω) και οι οποίες εμφανίζονται ολοσέλιδες στο νέο άλμπουμ, συνοδεία κειμένου που εξιστορεί την πλοκή της ταινίας. Επιπλέον "ξεσκόνισε" τα πινέλα του και σχεδίασε ένα νέο εξώφυλλο γι'αυτή την επετειακή έκδοση! Η έκδοση είναι εντυπωσιακά πολυτελής, χοντρό γυαλιστερό εξώφυλλο και γυαλιστερές σελίδες στο εσωτερικό. Με τις 84 σελίδες του, τα €9.80 που στοιχίζει πραγματικά τα κρατάς στο χέρι σου! Παραθέτω τα δείγματα από την γαλλική έκδοση, γιατί πραγματικά λυπάμαι να ανοίξω διάπλατα αυτό το κόσμημα στο σκάνερ μου και να το τσαλακώσω: Όπως μπορείτε να δείτε, οι πάμπολλες δισέλιδες συνθέσεις που περιέχει είναι σαν πίνακες ζωγραφικής. Καμιά σχέση με την προηγούμενη έκδοση του 1976 που περιείχε θολές εικόνες φωτογραφημένες από την ταινία. Το μόνο μειονέκτημα που μπορώ να βρω είναι ότι δεν περιέχει το παράρτημα με τα προσχέδια της Γαλλικής έκδοσης: Μικρό το κακό όμως, εφόσον η ομορφιά των ολοκληρωμένων συνθέσεων είναι όλη εδώ (εξάλλου θα ανέβαινε και η τιμή αν είχαμε περισσότερες σελίδες). Για τους λάτρεις του Asterix, συνιστάται ανεπιφύλακτα!
  2. Σάν σήμερα, στις 5 Νοεμβρίου του 1977, έφυγε από την ζωή σε ηλικία 51 ετών ο κατά πολλούς πατέρας την σύγχρονης ιστορίας των Γαλλικών comics, René Goscinny. Γεννημένος το 1926, κατάφερε να γίνει πασίγνωστος για την δημιουργία του Asterix, με τον εικονογράφο Albert Uderzo. Όμως η δουλειά του ήταν εξίσου σημαντική και στο Lucky Luke, σε συνεργασία με τον Morris (θεωρείται η χρυσή εποχή της σειράς), αλλά και στον Iznogoud με τον Jean Tabary. Παιδί Εβραίων μεταναστών από την Πολωνία, μετακόμισε οικογενειακώς, στα δύο του χρόνια στο Μπουένος Άιρες, όπου και έζησε μέχρι το 1945, όπου και μετακόμισε στη Νέα Υόρκη. Στην Αργεντινή έζησε μία ωραία, κατά τον ίδιο, παιδική ηλικία. Φοίτησε, στα εκεί, Γαλλικά σχολεία και θεωρούνταν ο “χαβαλές της τάξης”, πιθανόν για να αντισταθμίσει το πόσο συνεσταλμένος ήταν. Ξεκίνησε να ζωγραφίζει πολύ νωρίς, εμπνευσμένος από τις εικονογραφημένες ιστορίες που του άρεσε να διαβάζει. Στο Γαλλικό στρατό, στον οποίο κατετάγη το 1946, ήταν και το ξεκίνημα του στην επαγγελματική εικονογράφιση, όπου και έγινε ο διορισμένος καλλιτέχνης του συντάγματος, ζωγραφίζοντας εικόνες και αφίσες. Την επόμενη χρονιά εικονογράφησε το βιβλίο “Το κορίτσι με τα μάτια από Χρυσό” και επέστρεψε στη Νέα Υόρκη. Μέχρι το 1959, πέρασε κάποιες δύσκολες περιόδους της ζωής του, όντας άνεργος χωρίς καθόλου χρήματα. Όμως μέσα από την δουλειά του, άρχισε να συγγράφει για διάφορα studio και συνεργαστηκε με μεγάλους για την εποχή (και το είδος) καλλιτέχνες, όπως ο Morris, με τον οποίο από το 1955 μέχρι και το θάνατό του, έγραφαν μαζί τα Lucky Luke. Πάραλληλα από το 1956 έως και το 1958 έγραψε και έναν ακόμα πασίγνωστο Γαλλικό τίτλο, τον “Μικρό Νικόλα“. Όμως το 1959, με το ξεκίνημα του περιοδικού Pilote, ξεκίνησε και το μαγικό ταξίδι του Asterix, του μεγαλύτερου και γνωστότερου δημιουργήματος του Goscinny. (Για τους μή γνωρίζοντες…) Η σειρά ακολουθεί τις περιπέτειες ενός χωριού των Γαλατών, καθώς αντιστέκονται στη ρωμαϊκή κατοχή το 50 π.Χ. Το κάνουν με ένα μαγικό φίλτρο, που παρασκευάζεται από τον δρυίδη Panoramix (που ονομάζεται Getafix στις αγγλικές μεταφράσεις), το οποίο δίνει προσωρινά στον παραλήπτη υπεράνθρωπη δύναμη. Η πρώτη σελιδά του Asterix ο Γαλάτης του 1961 Ο Goscinny πέθανε στα 51 του, στο Παρίσι από καρδιακή ανακοπή στις 5 Νοεμβρίου 1977, κατά τη διάρκεια ενός συνηθισμένου τεστ κοπώσεως στο γραφείο του γιατρού του. Θα μείνει για πάντα χαραγμένος στην ιστορία των comics, ως ένας από τους μεγάλους Γάλλους συγγραφείς, που μας χάρισε ιστορίες και ήρωες, όπως ο Asterix και όλο το Γαλατικό χωριό, τον Lucky Luke, τον Iznogood (!!), τον μικρό Νικόλα και πολλούς άλλους, που μας έχουν συντροφεύσει στην παιδική και όχι μόνο, ηλικία. artigo.gr
  3. Άρθρο του Κώστα Βασιλάκη, από το περιοδικό PIXEL, τευχος 51, που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 1989.
  4. GreekComicFan

    Ο ASTERIX ΣΤΙΣ ΙΝΔΙΕΣ

    Το Ο Asterix στις Ινδίες είναι η τελευταία νέα (σύγχρονη της εποχής της) κυκλοφορία που πρόλαβε να βγει από την οικογένεια Ψαρόπουλου πριν χάσει τα δικαιώματα της σειράς το 1989 από την Μαμούθ. Είναι επίσης και το μόνο που δεν βγήκε ποτέ με αρίθμηση, οπότε και μπαίνει αναγκαστικά σε ξεχωριστό θέμα. Ο τίτλος πρόλαβε να επανεκδοθεί πάντως από τον Ψαρόπουλο, έχοντας μάλιστα την ιδιαιτερότητα πως έχει διαφορετικό λέτερινγκ για κάποιο λόγο, το οποίο όμως είναι υποδεέστερο. Από θέμα μετάφρασης επίσης, η παρούσα κυκλοφορία πιστεύω (και ξέρω πως οι περισσότεροι συμφωνούν με αυτό) πως τα πάει πολύ καλύτερα από την αντίστοιχη μετάφραση της Μαμούθ. Για την ιστορία, οι 550 δραχμές που στοίχιζε, ήταν φωτιά και λάβρα εκείνη την εποχή. Μπορείτε να καταλάβετε πόσο, αν συγκρίνετε τις 350 δραχμές που στοίχιζε η σειρά από την Μαμούθ, όταν την πήρε το 1989. Και βέβαια, τα αντίστοιχα εβδομαδιαία και μηνιαία κόμικς του 1987, δεν ξεπέρναγαν τις 75 δραχμές. Υ.Γ. Όσοι είχα καταχωρημένη την έκδοση στην συλλογή τους στο πινακάκι της παρουσίασης της αριθμημένης σειράς του Ψαρόπουλου, καλό είναι να την ξαναπεράσουν στο τρέχον.
  5. O μεγάλος δημιουργός και σχεδιαστής Albert Uderzo (πλήρες όνομα Alberto Alesandro Uderzo) γεννημένος στις 25 Απριλίου του 1927 στο Φίμ του νομού Μάρν, είναι ευρύτερα και παγκόσμια γνωστός ως ο δημιουργός (μαζί με τον Rene Goscinny) του Γαλάτη ήρωα Asterix. Ο Uderzo όμως είχε δημιουργήσει μία πληθώρα ηρώων και κόμικ χαρακτήρων, πριν τη γέννηση του Asterix, οι οποίοι είναι άγνωστοι ειδικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Μαζί θα δούμε μερικούς από τους πιο αξιόλογους χαρακτήρες που γέννησε το ταλέντο του. 1.Clopinard: Μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, ο Uderzo άρχισε να ασχολείται ξανά με το σχέδιο (κατά τη διάρκεια του πολέμου,ο νεαρός Uderzo είχε φύγει απο το Παρίσι για τη Βρετάνη όπου δούλεψε σε φάρμα και βοηθούσε και στη δουλειά του πατέρα του στα έπιπλα). Την εποχή εκείνη υπήρξε μία άνθηση των κόμικ στη Γαλλο-Βελγική αγορά. Ο Uderzo βρήκε δουλειά σε μία διαφημιστική εταιρεία που ζητούσε σχεδιαστές κόμικς. Ο Uderzo δημιούργησε τον πρώτο του ήρωα τον Clopinard. Με έντονες επιρροές από Disney (ο ίδιος ο Uderzo έλεγε: Είχα ένα τρελό πάθος για το σχέδιο,αλλά αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν το κινούμενο σχέδιο,όπως τόσα άλλα παιδιά ήμουν μαγεμένος από τον μαγικό κόσμο του Disney). O χαρακτήρας αυτός ήταν ένας κοντούλης, γενειοφόρος, συμπαθητικός τυπάκος με ξύλινο πόδι που προκαλούσε τη συμπάθεια του αναγνωστικού κοινού. Το κόμικ όμως δεν γνώρισε ιδιαίτερη επιτυχία. Η πρώτη δημιουργία του Uderzo o Clopinard. 2.Flamberge: Ο Uderzo μετά τη διαφημιστική εταιρεία, πηγαίνει σε ένα studio κινουμένων σχεδίων στο Παρίσι που ιδιοκτήτης του ήταν ένας Βολιβιανός επιχειρηματίας με το όνομα Renan de Vela. Ο οποίος επιθυμούσε να δημιουργήσει μία αυτοκρατορία στο χώρο των έντυπων εκδόσεων. Εκεί ο Uderzo θα δημιουργήσει τον Flamberge έναν χαρακτήρα που συνδυάζει στοιχεία χαρακτήρων του Disney με ένα μείγμα από…Δον Κιχώτη!! Έντονη επιρροή από Disney στο Flamberge 3.Arys Buck:Όταν το 1946 ο Uderzo έρχεται σε σύγκρουση με τον de Vela, εγκαταλείπει το studio και πηγαίνει να εργαστεί στο περιοδικό O.K. Arys Buck o πρώτος «μυώδης» ήρωας του Uderzo Έκεί ένας από τους πρώτους χαρακτήρες που δημιουργεί είναι και ο Arys Buck που δημοσιεύεται στα τεύχη #28- #42 του περιοδικού από τον Δεκέμβριο του 1946 μέχρι τον Απρίλιο του 1947. Ο Αrys Buck είναι ένας νέος άντρας με απίστευτη δύναμη,που πολεμά πολλούς αντιπάλους με τη βοήθεια του πιστού υπηρέτη και φίλου, του νάνου Castagnac. O Buck αργότερα παντρεύεται τη πριγκίπισσα Segdiane και αποκτούν έναν γιο τον Rollin (που με τη σειρά του θα κάνει και αυτός έναν γιο τον Belloy που θα δούμε παρακάτω). Ο Castagnac o πιστός του φίλος, ο οποίος παρουσιάζεται με περικεφαλαία που έχει φτερά και κόκκινα μουστάκια από πολλούς ιστορικούς των κόμικ θεωρείτε πρόδρομος του Asterix… O πρόδρομος του Asterix!! 4.Belloy:Δημιουργήθηκε το 1948 ενώ στα σενάρια βοηθά και ο Jean – Michel Charlier(από το 1950 μέχρι το 1958). Αυτή την περίοδο το στυλ του Uderzo ξεφεύγει από εκείνο των Silly Symphonies του Disney και αρχίζει και γίνεται αυστηρά προσωπικό. Ένας γέρο αγρότης (Pere Hoc) βρίσκει και μεγαλώνει ένα αγόρι, το οποίο έχει τεράστια δύναμη (όπως και ο Arys Buck ή ο μετέπειτα Umpa-pah ο Uderzo δημιουργούσε αρχικά δυνατούς και «φουσκωμένους» ήρωες) δεν μπορεί να πληγωθεί και στο μόνο σημείο του σώματος του,που μπορεί να νιώσει πόνο είναι το κεφάλι του!! Αργότερα οι ιστορίες του συγκεντρώθηκαν σε 4 άλμπουμ τα οποία ήταν τα εξής: 1.Le chavalier sans armure (Ιππότης χωρίς αρματωσιά) 2.Le princesse captive (η αιχμάλωτη πριγκίπισσα) 3.LeBaron Maudit (ο καταραμένος βαρώνος) 4.L’homme qui anait peur de son ombre (Ο άντρας που φοβόταν τη σκιά του). Belloy o δεύτερος «μυώδης» ήρωας του Uderzo Το 1951 βέβαια ήταν η χρονιά ορόσημο στη ζωή του και την μετέπειτα καλλιτεχνική του εξέλιξη όταν γνώρισε τον Rene Goscinny. Oι δύο άντρες έγιναν πολύ καλοί φίλοι και καθώς είχαν κοινές ιδέες για τη δημιουργία ενός κόμικ ξεκίνησαν να δουλεύουν μαζί. O Uderzo σε νεαρή ηλικία με τις πρώτες δημιουργίες του 5. Jehan Pistolet: Η πρώτη κοινή δουλειά των Uderzo & Goscinny. Ο χαρακτήρας δημιουργήθηκε το 1952 και η πρώτη του δημοσίευση έγινε στις 26 Ιουνίου του ίδιου έτους.Το 1954 το όνομα του χαρακτήρα άλλαξε σε Jehan Soupolet όταν άρχισε να δημοσιεύεται στο περιοδικό Pistolin για να μην υπάρξει σύγχυση. To 1961-62 οι ιστορίες του Jehan δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Pilote (που υπήρξαν συνιδρυτές) και το όνομα του ξανάγινε Pistolet. Πρόκειται για τις περιπέτειες ενός νεαρού άνδρα που θέλει να γίνει μεγάλος πειρατής και μπλέκεται σε πολλές περιπέτειες. Το κόμικ συγκεντρώθηκε σε 4 άλμπουμ, τα οποία έχουν βγει και στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Μαμούθ Κόμικς 1.Jehan Pistolet,Corsaire prodigieux (ελλ.έκδοση Ο ατρόμητος κουρσάρος) 2.Jehan Pistolet, Corsaire du Roi (ελλ.έκδοση Ο κουρσάρος του Βασιλιά) 3.Jehan Pistolet et l’espion (ελλ.έκδοση O κατάσκοπος) 4.Jehan Pistlet en Amerique (ελλ.έκδοση Ο Πιστολέτ στην Αμερική). 6.Poussin et Poussif: Ακόμα μία δημιουργία του διδύμου Uderzo-Goscinny το 1957-1958 που δημοσιεύτηκε στη Βελγική έκδοση του περιοδικού Tin Tin. O Poussin είναι ένα μωράκι και ο Poussif ένα σκυλάκι, που πρέπει να προσέχει το μωρό όταν οι γονείς του λείπουν. Το μωρό όμως έχει ένα πράγμα στο μυαλό του...ΝΑ ΔΡΑΠΕΤΕΥΣΕΙ!! Το σκυλάκι ριψοκινδυνεύει τη ζωή του για να σώσει το μωρό και να το γυρνά σώο και αβλαβές στο σπίτι. Κυκλοφόρησαν 3 ιστορίες με τους τίτλους 1) Poussin et Poussif. 2) Poussin,Poussif et Frederique 3 )Poussin,Poussif et La chasse. Τα πάντα για να δραπετεύσει!!!! 7.Benjamin et Benjamine: Το αχτύπητο δίδυμο ξαναχτυπά με τη δημιουργία του Benjamin et Benjamine το 1957 όταν και δημιουργήθηκε το περιοδικό Pilote 4 ιστορίες κυκλοφόρησαν με τους τίτλους 1) Les naufrages de l’air (οι ναυαγοί στον αέρα) 2) Pigeon Vole (περιστέρι που πετά) 3) Le grand Boudtchou (ο μεγάλος Μπουτσού) και 4) Les Cowboys (oι Κάου μποις). 8.Luc Junior: Ένα ακόμα κόμικ των Uderzo-Goscinny που περιέχει όλα αυτά τα συστατικά που έκαναν το μετέπειτα Asterix επιτυχία(gags,λογοπαίγνια,έξυπνοι διάλογοι&σενάρια)και φυσικά το εκπληκτικό σχέδιο του Uderzo που έχει εξελιχθεί ραγδαία μετά την γνωριμία του με τον Goscinny. Οι κεντρικοί ήρωες είναι ο ρεπόρτερ Luc Juniorο σκύλος του Alphonse και ο φωτογράφος LaPlaque (κάτι σαν τον captain Haddock από τον Tin Tin). Το κόμικ δεν είχε κυκλοφορήσει σε αυτόνομα άλμπουμ (εκτός από 1 μόνο το 1956 Junior en Amerique)και δεν ακολούθησαν άλλα.Το 1989 ο εκδότης Claude Le Francq πήρε τα δικαιώματα της σειράς και έβγαλε 4 άλμπουμς. 1.Les bijoux voles (τα κλεμένα κοσμήματα) 2.Luc Junior en Amerique (Ο Τζούνιορ στην Αμερική) 3.Le fils du Maharajah(ο γιός του Μαχαραγιά) 4.Reportage a l’ombre (Ρεπορτάζ στη σκιά). 9.Oumpah-pah: Μία από τις πρώτες δημιουργίες των Uderzo/Goscinny, ο ινδιάνος Oumpah-pah πρωτοδημοσιεύτηκε στο εβδομαδιαίο Tin Tin magazine στις 2 Απριλίου του 1958.Μία πρώτη μορφή του χαρακτήρα (που τον παρουσίαζε σαν μέλος μιας τελευταίας φυλής Ινδιάνων στη δεκαετία του ’50,που δυσκολεύονται να ζουν τις αλλαγές της σημερινής τότε εποχής) είχε πρωτοεμφανιστεί το 1951 αλλά απέτυχε να προκαλέσει το ενδιαφέρον εκδοτών για να δημοσιευτεί. Η νέα έκδοση του Oumpah-pah το 1958 Η έκδοση του 1958 παρουσίαζε έναν αρκετά πιό μυώδη Oumpah-pah(κατάλοιπο παλαιότερων δημιουργιών του Uderzo όπως Arys Buck,Bellboy κ.τ.λ.)κατα τον 18ο αιώνα όταν είχε αρχίσει η γαλλική αποικιοκρατία στη βόρεια Αμερική.Ο Oumpah-pah ανήκει στη φυλή των πλατυπόδαρων,είναι γενναίος&τίμιος πολεμιστής μοιάζοντας αρκετά με τον Asterix που το δίδυμο δημιούργησε καιρό αργότερα.Μαζί με τον Γάλλο αξιωματικό του στρατού Ουμβέτρου ντε λα Κρέμ Καραμελέ(Hubert de la Pâte Feuilletée στο πρωτ.)που τον αποκαλεί αδελφό με τα δύο σκάλπ(επειδή φορούσε περούκα όπως όλοι οι αριστοκράτες της περιόδου εκείνης)ζούνε διάφορες περιπέτειες.Οι περιπέτειες του Oumpah-pah συγκεντρώθηκαν σε 3 άλμπουμ τα οποία κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μαμούθ κόμικς(αν και είχε βγάλει επίσης και ο Ψαρόπουλος κάποια άλμπουμ αρχές του ’80).Τα οποία είναι τα εξής : 1. Oumpah-Pah le Peau-Rouge(ελλ. έκδοση Oύμπα Πά ο ερυθρόδερμος) 2. Oumpah-Pah sur le sentier de la guerre and Oumpah-Pah et les pirates (ελλ. έκδοση Το Μονοπάτι του πολέμου) 3. Mission secrète and Oumpah-pah contre Foie-Malade(ελλ. έκδοση Εναντίον πρησμένου Συκωτιού).Η σειρά σταμάτησε οριστικά το 1962. 10.Tanguy et Laverdure: Mία δημιουργία του Uderzo (σχέδιο) μαζί με τον Jean-Michel Charlier (σενάριο) το Tanguy et Laverdure έκανε τη πρώτη του εμφάνιση στο περιοδικό Pilote στις 29 Οκτωβρίου 1959. Η σειρά ήταν η απάντηση στα ίδιου τύπου κόμικ Buck Danny & Dan Cooper που δημοσιεύονταν στα ανταγωνιστικά περιοδικά Spirou & TinTin αντίστοιχα, και έχει να κάνει με τις περιπέτειες δύο πιλότων της γαλλικής πολεμικής αεροπορίας. Δύο αντίθετοι μεταξύ τους χαρακτήρες (ο Tanguy σοβαρός,πειθήνιος,ατρόμητος ενώ ο Laverdue ατίθασος,γυναικάς και φασαριόζος) αναλαμβάνουν δύσκολες αποστολές σε πολλά μέρη από το Μαρόκο μέχρι το Τέλ Αβίβ και τη Γροιλανδία.Από το 1971 η σειρά μεταφέρθηκε στο Tin Tin magazine καθώς και σε άλλα έντυπα.Ο Uderzo σχεδίασε τις ιστορίες που έχουν κυκλοφορήσει στα 8 πρώτα άλμπουμ της σειράς (1961-1967) από τη Dargaud.Tα υπόλοιπα άλμπουμ (27 μέχρι σήμερα) της σειράς που συνεχίζεται ως τις μέρες μας, σχεδίασαν άλλοι σημαντικοί δημιουργοί όπως οι Joseph Gillain(Jije),Patrice Serres,Yvan Fernandez κ.α. ενώ μετά το θάνατο του Charlier τη σειρά γράφει ο Jean-Claude Laidin. Στα ελληνικά οι περιπέτειες των Tanguy et Laverdure δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Αστερίξ των εκδόσεων Σπανός στα μέσα της δεκαετίας του ’60, ενώ ο Ψαρόπουλος(που ανέλαβε τις σειρές Αστερίξ,Ιζνογκούντ και Τεν Τέν σε εκδόσεις αυτόνομων άλμπουμ) είχε βγάλει και ένα αλμπουμάκι τέλη δεκαετίας του ’70. Επίσης ο Uderzo σχεδίασε μικρότερες ιστορίες (μονοσέλιδες και μη) για περιοδικά (Spirou, Junior, TinTin, Bonnes Soirées κ.α.) όπως τα Bill Blanchart, Monsieur et Madame Plume, La Famille Cokalane, La Famille Moutonet, Le fils du tonnelier, κ.α. σχεδόν όλα σε σενάριο του Goscinny. Έιχε σχεδιάσει και την γαλλική εκδοχή του Captain Marvel jr. Captain Marvel Jr. δια χειρός Uderzo!! Bλέπουμε λοιπόν πώς ο Albert Uderzo έκανε πολλά περισσότερα από τον Asterix,και δίκαια θεωρείται ένας από τους καλύτερους σχεδιαστές στην ιστορία της 9ης τέχνης παγκοσμίως. Ευχαριστώ πολύ τη γυναίκα μου Elodie Kohler Ανδριανού για την πολύτιμη βοήθειά της στην συγγραφή αυτού του άρθρου. Σπύρος Ανδριανός smassingculture.gr
  6. totally_wired

    60 ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ASTERIX

    2 Βιβλιαράκια με παιχνίδια για μικρά παιδιά με τον Asterix, για 6 και 8 ετών αντίστοιχα. Τα πήρα για τον ανιψιό μου και για να τα περάσουμε και εδώ να υπάρχουν. Αρκετά καλή προσπάθεια, κάθε σελίδα και παιχνίδι, και στο τέλος οι λύσεις. Γενικά έχει πολλά μικρά παιχνιδάκια όπως αυτά που υπάρχουν σε όλα τα παιδικά βιβλία, αλλά στην αρχή κάθε παιχνιδιού έχει και έναν μικρό πρόλογο/εισαγωγή σχετικά με τους ήρωες μας. Εντύπωση μου κάνει πως έχει και παιχνίδια για χαρντκορ αστεριξ φαν. Δηλαδή: Όμως έχει και απλά...
  7. Εδώ και 3,5 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών, τον Αστερίξ στην Κορσική, τον Αστερίξ Λεγεωνάριο, τον Οβελίξ και σια, το Δώρο του Καίσαρα, την Ασπίδα της Αρβέρνης, το Χρυσό Δρεπάνι, το Μεγάλο Ταξίδι, την Κλεοπάτρα, τους Γότθους και το αμετάφραστο Transitalique. Εδώ έχουμε ένα για το Αστερίξ στην Ισπανία. Το άρθρο φυσικά είναι τίγκα στα σπόιλερ και μόνο για όσους το έχουν διαβάσει Καλή ανάγνωση αυτό το ηλιόλουστο Σαββατιάτικο πρωινό === Εδώ και τέσσερα χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω περιπέτειες του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Αρχικά αυτο γινόταν κάθε δίμηνο αλλά τελευταία έχει αραιώσει αρκετά ο ρυθμος δημοσιεύσεων. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα παρουσιάσω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, και τους 24 τόμους του Αστερίξ. Ήδη φτάσαμε στις 15 περιπέτειες. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Πρώτη περιπέτεια του 2017, τον Φλεβάρη, ήταν το Μεγάλο ταξίδι, που συμπλήρωσε την πρώτη δωδεκάδα. Στη δεύτερη δωδεκάδα μπήκαμε τον Απρίλιο, με την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα». Μετά αραίωσαν οι ρυθμοί. Τον Αύγουστο του 2017 παρουσιάστηκε η περιπέτεια «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι» ενώ τον Δεκέμβριο είχαμε ένα εμβόλιμο άρθρο, αφού παρουσιάσαμε την καινούργια (χωρίς Γκοσινί αλλά και χωρίς Ουντερζό) περιπέτεια «Ο Αστερίξ στην Ιταλία» που είχε πρόσφατα κυκλοφορήσει στα γαλλικά (ο ελληνικός τίτλος είναι δικός μου, αφού τότε δεν είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά το τεύχος -μαλιστα, αμφιβαλλω αν έχει βγει και τώρα). Τον Φλεβάρη είχε πέσει δουλειά και παρόλο που ο φίλος μας ο Αβονιδας μου το θυμισε μόλις τώρα αξιώνομαι να συνεχίσω με την 15η περιπέτεια της σειράς -δεν θα πω ότι έχουμε 81 Φλεβάρη, αλλα οτι τώρα μπόρεσα. Και θα επαναλάβω την έκκληση να σκανάρετε, όσοι έχετε, τεύχη του Ψαρόπουλου που μας λείπουν (ο κατάλογος στο τέλος του άρθρου). Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Τη σημερινή περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν ή να την κατεβάσετε. Ο Αστερίξ στην Ισπανία είναι χρονολογικά η 14η περιπέτεια της σειράς από τις 24. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο του 1969 και αμέσως μετά, στο τέλος του χρονου, βγήκε σε άλμπουμ. Ο γαλλικός τίτλος είναι Astérix en Hispanie, δηλαδή με το κλασικό όνομα της Ισπανίας (όχι Espagne). Αλλά καλύτερα να περιγράψω σύντομα την υπόθεση. Ενώ στο γαλατικό χωριό η ζωή συνεχίζεται όπως την ξέρουμε, στον νότο της Ιβηρικής χερσονήσου ο Ιούλιος Καίσαρας συντρίβει τα απομεινάρια των στρατευμάτων του Πομπήιου κι έτσι υποτάσσει όλη την Ισπανία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Όλη; Όχι όλη. Όπως τον πληροφορεί ο στρατηγός του, ένα μικρό χωριό επιμένει να αντιστέκεται. Ο Καίσαρας επιλαμβάνεται προσωπικά και πηγαίνει στο χωριό και λίγο πριν φτασουν πιάνουν αιχμάλωτο ένα αγόρι οπλισμένο με σφεντόνα, τον γιο του αρχηγού. Έτσι, μπορούν να εκβιάσουν την ησυχία των ανυπότακτων Ιβήρων, αφού κρατάνε όμηρο τον μικρό -«δεν θα διασκεδάζουν μαζί του» παρηγοριέται ο πατέρας του. Ο Καίσαρας αποφασίζει, για ασφάλεια, να εμπιστευτεί το αρχηγόπουλο στη φρουρά του στρατοπέδου Μπαμπαόρουμ, ενα από τα τέσσερα που περιβάλλουν το ανυπόταχτο γαλατικό χωριό. Όχι πολύ καλή ιδέα, διότι λίγο πριν φτάσει εκεί ο μικρός με τη συνοδεία του, πέφτει στα χέρια των Γαλατών. Να πούμε εδώ ότι ο μικρός, έχοντας αντιληφθεί ότι ως όμηρος είναι πολύτιμος, εκβιάζει συνεχώς τους Ρωμαίους φρουρούς του απειλώντας ότι «θα κρατήσει την αναπνοή του μέχρι που να πάθει τίποτα» και μόλις τον δουν να μπλαβιάζει όλοι υποχωρούν στα καπρίτσια του. «Σταμάτα! Θα κάνουμε ό,τι θέλεις» μεταφραζει η Μαραντέι για το Μαμούθ και ανάλογα κι ο Χιόνης για τον Ψαρόπουλο. Κι έτσι ο όμηρος πέφτει στα χερια των Γαλατών αλλά οι Ρωμαίοι, αφού μια προσπάθεια να τον ζητήσουν πίσω πέφτει στο κενό, βολεύονται με την ιδέα: και στο γαλατικό χωριό ο όμηρος θα είναι ασφαλής και μάλιστα δεν θα τους ταλαιπωρεί. Κι έτσι το αρχηγόπουλο, ονόματι Πέπε, αρχίζει να ταλαιπωρεί τους Γαλάτες. Ύστερα από διάφορα επεισόδια, ο Μοναρχίξ αποφαίνεται πως έχουν «ηθικό καθήκον» να τον επιστρέψουν στο χωριό του και αφού μαθαίνουν από τους Ρωμαίους πού βρίσκεται το χωριό ξεκινούν, πρώτα με τη βάρκα του ψαρά Καταλφαβητίξ και μετά με τα πόδια. Καθώς κατευθύνονται προς το χωριό του νεαρού, τους παίρνει είδηση ο Ρωμαίος εκατόνταρχος που ειχε παραδώσει τον νεαρό στο Μπαμπαόρουμ, και μεταμφιεζεται σε Ίβηρα για να τους πάρει τον όμηρο. Ύστερα από διάφορες περιπέτειες, ο Αστερίξ (χωρίς μαγικό φίλτρο!) και ο Ρωμαίος πιάνονται και οδηγούνται όχι στα λιονταρια αλλά στους ταύρους -κι έτσι ο Αστερίξ εφευρίσκει την ταυρομαχία. Στο μεταξύ ο Οβελίξ έχει βρει το χωριό του μικρού και όλα τελειώνουν αίσια. Πρόκειται για μια από τις πετυχημένες περιπέτειες της 24άδας, που άρεσε πολύ στον κύκλο μου τότε που βγήκε, έστω κι αν ο Έλληνας αναγνώστης δεν συνηθίζει να κάνει καλοκαιρινές διακοπές στην Ισπανία όπως πάρα πολλοί Γαλλοι ήδη από τη δεκαετία του 60. Πράγματι, το δεύτερο μισό του άλμπουμ είναι γεμάτο με αναφορές στην τουριστική ιδίως Ισπανία. Όσο για τα ονόματα των Ισπανών, ο αρχηγός του ανυπόταχτου χωριού λέγεται Soupalognon y Crouton (κατα λέξη: κρεμμυδόσουπα με κρουτόν), που ο Χιονης το αποδίδει Κρεμυδοσουπόν υ Τυρόν ενώ η Μαραντέι Κρεμυδονέζ υ παέλια. Προτιμώ την πρώτη απόδοση. Ο γιος του λέγεται Πέπε, που είναι χαϊδευτικό του «Περικλής» -έχουμε Έλληνες προγόνους, εξηγεί ο μικρός. Ο επίμονος εκατόνταρχος λέγεται Nonpossumus, που σημαίνει «Δεν μπορούμε» στα λατινικά. Η Μαραντέι τον αποδίδει Διπόδιους, ο Χιόνης Ανθρωπόμορφους. Όταν μεταμφιέζεται σε Ισπανό, παιρνει το όνομα Dansonsurlepon y Davignon («Ας χορέψουμε πάνω στη γέφυρα – Του Αβινιόν», υπαινιγμός στο πασίγνωστο τραγουδάκι), που ο Χιόνης το αποδίδει Ανωποταμόν υ καημόν ενώ η Μαραντέι Μεταξωσκωληκόν υ πεταλουδόν. Θα κάνω στη συνέχεια αναφορά σε κάμποσους υπαινιγμούς σε ισπανικά πραγματα, αλλά πρεπει να πω ότι το άλμπουμ έχει και άλλες («μη τουριστικές») αξέχαστες ατάκες και αστεία επεισόδια. Για παράδειγμα, όταν οι Γαλάτες φιλοξενούν τον Πέπε, ο μικρός αρνείται στην αρχή να φάει αγριογούρουνο (το θεωρεί cochonnerie – γουρουνόφαγο) και ζητάει ψάρι. Ο έρμος ο Οβελίξ πηγαινει στον ψαρά να αγοράσει, αλλά στο μεταξύ ο Πέπε δοκίμασε το αγριογούρουνο και του άρεσε -και έφαγε και του Οβελίξ. Ο Οβελίξ θέλει να επιστρέψει το ψάρι στον ψαρά, υποστηρίζοντας ότι απλώς το νοίκιασε, ο Καταλφαβητίξ βεβαια αρνείται να το πάρει, και γίνεται ένας ξεκαρδιστικότατος καβγάς -το επεισόδιο πιάνει τέσσερις σελίδες- που μόνο με την επέμβαση του αρχηγού καταλαγιάζει -ή δεν καταλαγιάζει οπως βλέπετε. Να σημειώσω εδώ ότι αυτη είναι η πρώτη εμφάνιση του ψαρά Καταλφαβητίξ με τα όχι και πολύ φρέσκα ψάρια του, μόλις στο 14ο επεισόδιο του κύκλου. Λίγο πιο κάτω, ο Καταλφαβητίξ θα νοικιάσει το καΐκι του για να πάνε τον μικρό στην Ισπανία, και θα δεχτεί πληρωμή σε μενίρ -τα θέλει, όπως λέει, για να διακοσμήσει ένα οικοπεδάκι που έχει. Και μια υποσημείωση μάς πληροφορεί ότι το κτήμα αυτό βρισκόταν στο Καρνάκ, όπου υπάρχουν μεγαλιθικά μνημεία με μενίρ. Για να πάνε όμως στην Ισπανία, πρέπει να μάθουν πού βρίσκεται το χωριό του Πέπε -ο μικρός δεν ξέρει να τους πει. Αυτό το μαθαίνουν δίνοντας λίγες φάπες στους Ρωμαίους λεγεωνάριους που φυλάνε σκοπιά γύρω από το γαλατικό χωριό. Και επειδή οι Ρωμαίοι είναι ανεβασμένοι πάνω σε δέντρα, έχουμε μερικές ωραίες ατάκες. – Δεν χρειάζεσαι και πολύ για να πέσεις. – Είναι που οι τελευταίες εμπειρίες με ωρίμασαν πολύ, απαντάει ο άλλος στην απόδοση του Χιόνη και παρόμοια στη Μαραντέι. Λίγο αργότερα, οι λεγεωνάριοι αποφασίζουν να μην πουν τίποτα στους ανωτέρους τους και να ξανανεβούν στα δέντρα τους. N’agissons pas comme des poires λέει ο μεγαλόσωμος, που είναι λογοπαίγνιο που δεν μεταφράζεται, αφού poire εκτός από το αχλάδι είναι στην αργκό και ο αφελής. «Αν μείνουμε στο χώμα θα σαπίσουμε», μεταφραζει ο Χιονης και «Μην καταλήξουμε και μαρμελάδα» η Μαραντέι. Ένα περίπλοκο και αμετάφραστο λογοπαιγνιο αμέσως μετά. Ενω στη Γαλατία συμβαίνουν αυτά, μας δείχνουν μια σκηνή στη Ρώμη όπου ο Καίσαρας τελεί θρίαμβο. Ένας κοκκινοτρίχης αρχηγός βαρβάρων που έχει πιαστεί αιχμάλωτος, ενθουσιασμένος από τη μεγαλοπρέπεια χειροκροτάει -και ο Καίσαρας του χαρίζει την ελευθερία του. – Τι κάνει ο Καίσαρας; ρωτάει ο ένας Ρωμαίος. – Il affranchit le rubicond, είναι η απάντηση που σημαίνει «Χαριζει την ελευθερια στον κοκκινομάλλη» αλλά ταυτόχρονα ακούγεται όπως το il a franchi le Rubicon, που θα πει «διάβηκε τον Ρουβίκωνα», τη γνωστή παροιμιώδη έκφραση. Το λογοπαίγνιο αυτό δεν μεταφραζεται. Η Μαραντέι σκέφτηκε να παραπέμψει σε αλλη παροιμιώδη φράση με τον Καίσαρα και το απέδωσε: «Γιατί ο Καίσαρ ερρίφθη» (ως απάντηση στο ‘γιατι το έκανε αυτό;’). Ο Χιόνης, ίσως προτιμότερο, παραιτηθηκε εντελώς από την προσπάθεια και αποδίδει: Τον λύνει για να χειροκροτάει δυνατότερα. Καθώς πλέουν με το ψαροκάικο για την Ισπανία, οι ήρωές μας πέφτουν απάνω στους γνωστούς πειρατές. Οι πειρατές δεν ενδιαφέρονται -τι να ληστέψουν από μια ψαρόβαρκα. Όμως οι ήρωές μας έχουν βαρεθεί το ψάρι, πλησιάζουν το πειρατικό πλοίο, κάνουν ρεσάλτο και παίρνουν ολες τους τις προμήθειες -αγριογούρουνα κυρίως. Κι οι πειρατές αναγκάζονται να ψαρέψουν για να τραφούν. – Κι ο πρώτος που θα κάνει τον πονηρό, θα τον κάνω δόλωμα, λέει ο αρχιπειρατής. «Σαν σκουλήκι της γης», λέει κατά λέξη ο μαύρος από το παρατηρητήριό του. Comme un ver de terre, αλλά να θυμηθούμε πως δεν προφέρει καλά το ρο. Την ατάκα αυτη ο Χιόνης την απέδωσε θεϊκά: Σκουλήκι ο άντλωπος, σκουλήκι…. Στην παρέα μου, πριν από πολλές δεκαετίες βέβαια, η ατάκα αυτή είχε γινει παροιμιώδης, και τη λέγαμε και με άλλες ευκαιρίες. Η Μαραντέι βάζει τον μαύρο να τρώει τα ρο όπως και ο Γκοσινί (και όχι να τα προφέρει Λ) και επιλέγει τη σαφώς λιγότερο πετυχημένη απόδοση: Σα σκουληκαντέ’α. Με τα πολλά φτάνουν στην ξηρά και πρέπει να διασχίσουν την ιβηρική χερσόνησο για να φτάσουν στο χωριό του μικρού, που είναι στην Ανδαλουσία, κοντά στη Σεβίλλη (Ισπαλίς). Πέφτουν όμως πάνω σε μποτιλιάρισμα, ο δρόμος είναι γεμάτος με άμαξες τουριστών που κατακλύζουν την Ισπανία αφού το σεστέρσιο είναι πιο δυνατό από το τοπικό νόμισμα και μπορεις να είσαι σίγουρος πως θα έχει ήλιο. Σε διάφορα σημεία ο Γκοσινί δεν παραλείπει να παραθέσει φράσεις κλισέ που χρησιμοποιούσαν, γεμάτοι υπεροψία, οι Γάλλοι και γενικά οι τουρίστες της εποχής που επισκέπτονταν την Ισπανία. Αλλά οι φιλοι μας επιπλέον έχουν το πρόβλημα ότι πρέπει να μπουν κρυφά. Οπότε σε ένα πανδοχείο, ακόμα στη γαλατική πλευρά, ζητάνε από τον πανδοχέα να τους βρει τροπο να περάσουν τα Πυρηναία κρυφά κι εκείνος τους προτείνει έναν οδηγό από την φυλή των Vaccei. Η φυλή αυτή είναι υπαρκτή, αλλά δεν ζούσε στα Πυρηναία, παρά πολύ πιο νότια. Ο Γκοσινί τη μεταφέρει στη χώρα των Βάσκων λογοπαικτική αδεία. Βρήκα τον άνθρωπό σας, είναι Βακκαίος (Βακκαίοι, έθνος ιβηρικόν λέει ένας αρχαίος) και ξέρει καλά το βουνό, λέει ο κάπελας, κι ο Οβελίξ παρατηρεί «Δεν ήξερα πως χρειάζεται ένας Βακκαίος για να μπεις στην Ισπανία». Στα γαλλικά, η φράση il fallait un Vaccéen pour entrer en Hispanie, ακούγεται πολύ όμοια με το il fallait un vaccin… δηλαδή «πρεπει να έχεις κάνει εμβολιο για να μπεις στην Ισπανία» -πριν απο 50 χρόνια ήταν ακόμα πιο συχνό να κάνουν εμβολια οι τουρίστες. Το λογοπαίγνιο δεν αποδίδεται. Ο Χιόνης λέει : είναι Βάσκος, και: δεν ήξερα ότι χρειάζεται ένας Βάσκος για να μπει κανείς στην Ισπανία. Προτιμώ τη λύση της Μαραντέι, που τον μετατρέπει σε βοσκό (είναι και βοσκός, άλλωστε) και συνεχίζει: Μυρίζεται τον κίνδυνο από μακριά, και: Είναι σίγουρο πως μυρίζει ο κίνδυνος; Φυσικά συναντούν και τσιγγάνους και μαθαίνουν φλαμένκο -ο Οβελίξ θα το ξαναχορέψει στο Μεγάλο ταξιδι επειδή έχει την πεποίθηση ότι οι ερυθρόδερμοι της Αμερικής είναι τσιγγάνοι. Η όμορφη τσιγγάνα αποκαλεί «ομορφόπαιδο» τον Οβελίξ και τον παροτρύνει cambre-toi! Δεν ξέρω πώς λέμε στα ελληνικά το αντίστοιχο, όταν στον χορό κάνεις καμάρα (από εκεί η ρίζα) με το κορμί σου, πάντως μου αρέσει η λύση της Μαραντέι: – Όλε ομορφόπαιδο! Λύγισε λίγο τη μεσούλα σου! – Λυγισμένη την έχω! Ανάμεσα στα άλλα χαρακτηριστικά και τα κλισέ της Ισπανίας που συναντούν (γεμάτα ξενοδοχεια που σερβίρουν ευρωπαϊκό φαγητό και οχι τοπικές σπεσιαλιτέ, δρομοι γεμάτοι λακούβες που επισκευάζονται με αργό ρυθμό κτλ.) σε κάποιο σημείο εμφανίζεται και ο Δον Κιχώτης. Όσο για το άλλο σήμα κατατεθέν της Ισπανίας, την ταυρομαχία, μαθαίνουμε πως την επινόησε ο Αστερίξ -τους εχουν ριξει στα θηρια, αυτον και τον Ρωμαίο πρώην λεγεωνάριο, μόνο που στην Ισπανία το θηρίο ειναι ταύρος -κι όταν απο μια μεγαλουσιάνα Ρωμαία πέφτει το σάλι της μέσα στον στίβο, ο ιπποτικός Αστερίξ το σηκώνει για να μην το λερώσει ο ταύρος. Κανονικά δεν είναι ταύρος, αλλά ένας τεράστιος aurochs, που ειναι ένα εξαφανισμένο σήμερα είδος άγριων βοοειδών. Ο ούρος, όπως αποδίδεται στα ελληνικά, ήταν πολύ πιο μεγαλόσωμος από τον ταύρο και την αγελάδα. Τα τελευταία ζώα του είδους ζούσαν τον 17ο αιώνα στα δάση της Πολωνίας. Ο Χιόνης τον ούρο τον αποδίδει απλά και πρακτικά «ταύρο» ενώ η Μαραντέι «βούβαλο», παρόλο που σε παλιότερη περιπέτεια (θαρρώ στην Ελβετία) υπήρχαν εδέσματα μαγειρεμένα σε ξίγκι ούρου. Βέβαια, για τον Γαλλο αναγνώστη ο aurochs είναι κάτι οικείο (υπάρχει και τραγούδι του Μπρασένς) ενώ ο ούρος είναι άγνωστος στον Έλληνα, μην πω και κακέμφατος. Είπα πολλά και θα σας κούρασα. Παραλείπω πάμπολλα αξιοσχολίαστα λογοπαίγνια, αλλά ίσως στα σχολια μάς δοθεί η ευκαιρία να πούμε κάτι ακόμα. Ελπίζω σε δυο ή έστω σε τέσσερις μήνες να συνεχίσουμε με κάποια περιπέτεια του «κανόνα των 24», αλλά απαραίτητη προϋπόθεση ειναι να φιλοτιμηθείτε κι εσείς να σκανάρετε κάποια και να μου στείλετε (στο sarantπαπάκιpt.lu) το πιντιέφ. Δεν ειναι πολύ εύκολο διότι το πιντιέφ που θα μου στείλετε πρέπει να είναι των εκδόσεων Ψαρόπουλου, που δεν υπάρχουν στην αγορά. Σημειώνω ποιες περιπέτειες λείπουν * Ο Γαλάτης Αστερίξ * Αστερίξ μονομάχος * Η διχόνοια * Αστερίξ Ολυμπιονίκης * Γύρος της Γαλατίας * Αστερίξ και Νορμανδοί * Αστερίξ και η χύτρα * Οι δάφνες του Καίσαρα * Αστερίξ και οι Βέλγοι Και βέβαια, χρόνια πολλά στις Γεωργίες και τους Γιώργηδες που γιορτάζουν σήμερα! (Ας βάλουμε κι ένα παλιότερο εορταστικό άρθρο). ===
  8. Στο χωριό των γνωστών μας ατρόμητων Γαλατών πολεμιστών, μπαίνει για μια ακόμη φορά το ερώτημα "ποιός να είναι άραγε ο πιο γενναίος Γαλάτης". Για να το ξεκαθαρίσουν, ο Αστερίξ και οι φίλοι του επισκέπτονται το πιο κοντινό ρωμαϊκό στρατόπεδο. Όποιος πάρει για λάφυρα τα περισσότερα ρωμαϊκά κράνη και τα φέρει στο χωριό, είναι ο ήρωας της ημέρας. Ένα αγαπημένο επιτραπέζιο των παιδικών μου χρόνων, που ανακάλυψα φυλαγμένο στο πατάρι. Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι καινούργιοι... BoardGameGeek
  9. Αλμπέρ Ουντερζό: «Ποτέ δεν καταλάβαμε γιατί ο Αστερίξ είχε τέτοια επιτυχία» © JACQUES ΤORREGANO / LEFIGARO 2008 Κύριε Ουντερζό, πώς άρχισε η θαυμαστή περιπέτεια του Αστερίξ και της παρέας του; Όλα άρχισαν όταν μαζί με τον Γκοσινί, τον Σαρλιέ, επίσης μεγάλο συγγραφέα ιστοριών κόμικ, κι έναν άλλο φίλο αποφασίσαμε να κάνουμε μια μικρή εταιρεία. Εκείνη την εποχή στη Γαλλία ο τομέας των κόμικ δεν ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένος, σε αντίθεση με την Αμερική, όπου είχε ήδη μεγάλη επιτυχία. Κι επειδή είχαμε πλημμυρίσει από αμερικανικά κόμικ, ένας δημοσιογράφος, ο Φρανσουά Κλοτό, θέλησε να κάνει ένα περιοδικό για νέους, με χαρακτήρες προερχόμενους από τη γαλλική κουλτούρα. Επρόκειτο για το περίφημο περιοδικό Πιλότ. Μας τηλεφώνησε, λοιπόν, και μας πρότεινε να το αναλάβουμε εμείς, δημιουργώντας νέες σειρές κόμικ για το περιοδικό. Εγώ και ο Γκοσινί σκεφτήκαμε να κάνουμε μια ιστορία χιουμοριστική και διασκεδαστική. Η ιδέα του Αστερίξ υπήρχε ήδη; Όχι ακόμα. Επειδή εμένα ανέκαθεν μου άρεσε να σχεδιάζω ζώα, σύμφωνα με την παράδοση του Ντίσνεϊ, σκεφτήκαμε αρχικά να κάνουμε μια σειρά βασισμένη σε έναν γαλλικό μεσαιωνικό μύθο με ήρωα τον Ρενάρ, την Αλεπού. Άρχισα, λοιπόν, να δουλεύω πάνω στην ιδέα αυτή και, αφού ολοκλήρωσα την πρώτη σελίδα, ένας φίλος σχεδιαστής μού λέει: «Αν θέλετε να παρουσιάσετε κάτι πραγματικά καινούργιο, πρέπει να ξεχάσετε την ιδέα του Ρενάρ, διότι έχει ξαναγίνει». Καταστροφή! Εν τω μεταξύ, έμεναν μόνο τρεις μήνες μέχρι την έκδοση του πρώτου τεύχους! Έρχεται, λοιπόν, ο Γκοσινί επειγόντως στο σπίτι μου για να δούμε τι θα κάνουμε. Λέω εγώ: «Μήπως τον προϊστορικό άνθρωπο;». «Έχει ξαναγίνει». «Μήπως τους Γαλάτες;» «Αυτό είναι!» Πρέπει εδώ να πω ότι, ενώ εμείς νομίζαμε ότι επρόκειτο για κάτι εντελώς καινούργιο, αργότερα μάθαμε ότι υπήρχαν ήδη άλλες δύο ιστορίες με Γαλάτες. Ευτυχώς τότε δεν το ξέραμε κι έτσι προχωρήσαμε στην υλοποίηση της ιδέας, επινοώντας τους ήρωες της ιστορίας μας, η οποία εμφανίστηκε τυπωμένη για πρώτη φορά στο τεύχος της 29ης Οκτωβρίου 1959. Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας χαρακτήρες; Όλους τους αγαπώ, αλλά οφείλω να ομολογήσω ότι ο αγαπημένος μου, κατ’ αρχάς, είναι ο Οβελίξ, ο οποίος μάλιστα δεν ήταν στο πρόγραμμα. Καθώς εκείνη την εποχή υπήρχε μια τάση μίμησης του Τεντέν, ο οποίος είχε συντροφιά έναν άλλον χαρακτήρα και συνοδευόταν από τον σκύλο του, ο Γκοσινί ήθελε να δημιουργήσουμε έναν ήρωα που να είναι μόνος του. Παρ’ όλα αυτά, εγώ σχεδίασα στο γαλατικό χωριό κι έναν μεγαλόσωμο ήρωα –με ώμους πιο φαρδείς αρχικά από αυτούς που έχει αργότερα– και, για να του δώσω έναν λόγο ύπαρξης, τον έβαλα να κουβαλάει ένα μενίρ. Οπότε, στο πρώτο άλμπουμ που έχει τίτλο «Αστερίξ ο Γαλάτης», ο Οβελίξ εμφανίζεται ελάχιστα. Ο Γκοσινί όμως γρήγορα συνειδητοποίησε ότι τον χρειάζεται για να μπορεί ο Αστερίξ να μιλάει με κάποιον. Και ο Οβελίξ ήταν η τέλεια λύση. Ήταν ένας χαρακτήρας αρκετά αφελής, αλλά με πολύ σαφείς απόψεις, όπως ότι του άρεσε να χτυπά τους Ρωμαίους και όχι μόνο. Η παρουσία του, λοιπόν, θα προσέφερε περισσότερες δυνατότητες και θα διευκόλυνε τις μελλοντικές περιπέτειες των Γαλατών. Έτσι έγινε βασικός ήρωας της σειράς. Υπάρχει όμως κι ένας άλλος χαρακτήρας, που δεν ήταν στο πρόγραμμα... Ο Ιντεφίξ! Διότι, όπως σας είπα, δεν θέλαμε να υπάρχει σκύλος στην ιστορία. Ο Ιντεφίξ, λοιπόν, εμφανίστηκε στον «Γύρο της Γαλατίας», όπου οι ήρωες έπρεπε να φέρουν μια λιχουδιά από κάθε περιοχή. Έτσι, από το Καμπρέ έφεραν καραμέλες, από την Αζέν δαμάσκηνα και από την Λουτέσια έπρεπε να φέρουν ζαμπόν, το περίφημο σημερινό ζαμπόν του Παρισιού. Ο Γκοσινί, λοιπόν, γράφει στο σενάριο: «Πηγαίνουν σε ένα αλλαντοπωλείο, στην πόρτα του οποίου υπάρχει ένα σκυλάκι». Τίποτε άλλο. Το σκυλάκι μετά εξαφανίζεται. Καθώς, λοιπόν, αρχίζω να το σχεδιάζω, γεννιέται μέσα μου η επιθυμία να το χρησιμοποιήσω και αλλού. Λέω τότε στον Ρενέ: «Έχεις καμιά αντίρρηση να το βάλω να ακολουθήσει τους δύο ήρωες στον γύρο της Γαλατίας; Έτσι κι αλλιώς, είναι τόσο μικρό που κανείς δεν θα το προσέξει» – εκτός από τον Οβελίξ, ο οποίος στην τελευταία εικόνα το χαϊδεύει κι εκείνο φεύγει με ένα κόκαλο στη μουσούδα του. Τότε αρχίσαμε να λαμβάνουμε πολλά γράμματα από τους αναγνώστες που το είχαν λατρέψει και ρωτούσαν: «Πώς το λένε; Θα το ξαναδούμε;». Έτσι ο Γκοσινί αναγκάστηκε να το βάλει και στα επόμενα άλμπουμ. Κάναμε μάλιστα έναν διαγωνισμό για το πώς θα το ονομάσουμε και συμπτωματικά πέντε αναγνώστες πρότειναν το ίδιο όνομα. Έτσι γεννήθηκε ο Ιντεφίξ. Στις ιστορίες σας βάζατε υπαρκτά πρόσωπα; Καθώς είχα απόλυτη ελευθερία σε γραφιστικό επίπεδο, χρησιμοποιούσα συχνά πρόσωπα της επικαιρότητας, όπως, για παράδειγμα, τον Ιταλό ηθοποιό Λίνο Βεντούρα, τον οποίο σχεδίασα ως συμπαθητικό Ρωμαίο εκατόνταρχο που παλεύει με έναν άλλο Ρωμαίο, εντελώς ανόητο. Ή τον Ζακ Σιράκ, ο οποίος εμφανίζεται ως Ρωμαίος με πολιτικές φιλοδοξίες που φέρνει νέες ιδέες στον Ιούλιο Καίσαρα, όλες καταστροφικές. Ο Σιράκ ήταν τότε δήμαρχος του Παρισιού και, καθώς είναι άνθρωπος με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη αίσθηση του χιούμορ, μου είπε πόσο γέλασε όταν αναγνώρισε τον εαυτό του. Άλλοι πάλι μου λένε συχνά πως αναγνωρίζουν τη γυναίκα μου στο πρόσωπο της όμορφης Φαλμπαλά. «Ναι, ναι, μοιάζει», τους λέω, αλλά η αλήθεια είναι πως δεν το έκανα συνειδητά. Ίσως να είναι τόσο μέσα μου, που μάλλον θα τη σχεδίασα χωρίς να το καταλάβω... Η επιτυχία του Αστερίξ ήταν άμεση; Κοιτάξτε. Τα πρώτα άλμπουμ εκδόθηκαν σχεδόν δύο χρόνια μετά τη γέννηση του χαρακτήρα, το 1961. Το πρώτο μάλιστα δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία – πουλήθηκαν μόνο 6.000 αντίτυπα. Ευτυχώς όμως η συνέχεια ήταν πολύ καλύτερη, διότι ο Αστερίξ άρχισε να γίνεται γνωστός από στόμα σε στόμα. Ποτέ όμως δεν μπορέσαμε να καταλάβουμε γιατί είχε μεγαλύτερη επιτυχία από τους άλλους χαρακτήρες που είχαμε δημιουργήσει με τον Γκοσινί. Ο Ουμπαπά, για παράδειγμα, στον οποίον είχαμε βάλει τα ίδια συστατικά, δεν έπιασε. Με τον Αστερίξ συνέβη κάτι ιδιαίτερο. Όλοι μιλούσαν γι’ αυτόν. Το 1966, μάλιστα, το περιοδικό «Εξπρές» τον έβαλε στο εξώφυλλο, μιλώντας για κοινωνικό φαινόμενο. Έτσι, αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε ότι είχαμε αγγίξει κάτι μαγικό. Το χιούμορ του Αστερίξ τι καινούργιο έφερνε στον τομέα των κόμικ; Με τον Γκοσινί θέλαμε πάντα να κάνουμε ένα χιούμορ διαφορετικό από αυτό που έβρισκε κανείς στα γλυκανάλατα κόμικ της εποχής με τα απλοϊκά γκαγκ. Δεν εννοώ ότι έπρεπε να είναι εγκεφαλικό, αλλά διαφορετικό, πιο δυναμικό. Και το χιούμορ του Γκοσινί ήταν ιδανικό γι’ αυτό. Εγώ, από τη μεριά μου, έπρεπε με τα σχέδιά μου να εικονογραφώ αυτό το χιούμορ και να το αναδεικνύω. Γρήγορα μάλιστα συνειδητοποιήσαμε ότι, καθώς το χιούμορ μας ήταν πνευματώδες, άγγιζε όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και τους μεγάλους. Όταν ακούγαμε κάποιον ενήλικα να μιλάει για τον Αστερίξ, δεν ήταν επειδή τον διάβαζε το παιδί του, αλλά ο ίδιος! Επρόκειτο για κάτι πρωτοφανές... Το οποίο συντελέστηκε χάρη στη σύμπνοια που υπήρχε ανάμεσα σε εσάς και τον Γκοσινί... Ακριβώς. Εκείνη την εποχή όμως στη Γαλλία όλοι έδιναν μεγαλύτερη σημασία στον συγγραφέα παρά στον σχεδιαστή. Όταν, για παράδειγμα, μας καλούσαν με τον Ρενέ σε τηλεοπτικές εκπομπές, οι δημοσιογράφοι απευθύνονταν μόνο σ’ εκείνον. Η Γαλλία ήταν ανέκαθεν μια χώρα συγγραφέων και λιγότερο μια χώρα σχεδιαστών. Σήμερα, βέβαια, τα πράγματα έχουν αλλάξει, αλλά τότε ήταν κάπως έτσι. Τέτοια περιστατικά συνέβαιναν τόσο συχνά, που κάποια στιγμή σκέφτηκα ότι ήταν μάταιο να συνεχίσω, αφού η δουλειά μου δεν αναγνωριζόταν. Όταν μάλιστα έχασα τον φίλο μου τον Γκοσινί το 1977, οι εφημερίδες μιλούσαν για τον θάνατο του Αστερίξ. Κι εγώ αυτό πίστευα. Οι αναγνώστες όμως μου έγραφαν: «Κύριε Ουντερζό, καταλαβαίνουμε τη θλίψη σας για τον θάνατο του φίλου σας, αλλά δεν έχετε δικαίωμα να εγκαταλείψετε τον Αστερίξ. Ο Αστερίξ ανήκει σε εσάς, ανήκει όμως και στους αναγνώστες σας. Πρέπει να τον συνεχίσετε». Εμένα κάτι τέτοιο δεν μου είχε περάσει καν από το μυαλό. Έκανα όμως αυτό που μου ζήτησαν και, εκτός από σχεδιαστής, έγινα έκτοτε και συγγραφέας του Αστερίξ, αλλά και εκδότης του, για να μην προκύψουν άλλα προβλήματα. Τι θα λέγατε σήμερα στους αναγνώστες σας; Δεν μπορώ παρά να τους πω ένα μεγάλο ευχαριστώ, διότι η επιτυχία του Αστερίξ οφείλεται σε αυτούς. Όπως σας είπα, το όνομά του έγινε γνωστό από στόμα σε στόμα, κι αυτό είναι ό,τι καλύτερο θα μπορούσε να συμβεί, διότι πρόκειται για κάτι στέρεο, κάτι χειροπιαστό και διαρκές. Ευχαριστώ, λοιπόν, όλους τους αναγνώστες μας στη Γαλλία, στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ιταλία και σε όλες τις χώρες όπου αγαπούν τον Αστερίξ. Χάρη σε αυτούς, πετύχαμε κάτι μοναδικό. ■ ΠΗΓΗ: Καθημερινή
  10. Θρηνωδός

    ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ASTERIX 2016

    Θυμάμαι πέρσι που είχα δει ότι δεν είχε γίνει θέμα για το συγκεκριμένο, ξεχάστηκα και πέρασε στο χρονοντούλαπο. Όχι πια! Κάθε μήνας και μια από τις καλύτερες περιπέτειες του αγαπημένου Γαλάτη, μερικές από αυτές να είναι "Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα", "Ο Αγώνας των Αρχηγών" και δις το "Ο Αστερίξ στην Βρετανία". Το οπισθόφυλλο είχε ένα πολύ ωραίο κόκκινο χρώμα, καλύτερο σε σχέση με το γκριζογαλάζιο του φετινού. Κυκλοφόρησε αρχές Ιανουαρίου 2016, 28 σελίδες και διαστάσεις 25.0 x 25.0 cm.
  11. Βασιλεύς των κόμικς

    ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ASTERIX 2017

    Για άλλη μια χρονιά στο χριστουγεννιάτικο φύλο του Έθνους φιλοξενείται το ημερολόγιο του ΑSTERIX ,με διαστάσεις 25x25.Στους περισσότερους μήνες κοσμούν μερικά απο τα ωραιότερα εξώφυλλα των περιπετειών του κοσμογυρισμένου Γαλάτη . ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ. Υ.Γ . Λόγω του ημερολογίου που ηταν πιο μεγάλο η σάρωση δεν είναι η πρέπουσα .Αν κάποιος έχει μεγαλύτερο σκάνερ ας το σαρώσει για αντικατάσταση. Ευχαριστούμε για τα εξώφυλλα τον Θρηνωδό.
  12. saravakos

    Αναζητήσεις saravakos

    Ας βάλω κι εγώ κάποιες αναζητήσεις μου: Προς το παρόν, Αστερίξ, Λούκυ Λουκ και Ντίσνευ! Αστερίξ (Goscinny) Μαμούθ: "Ο Αστερίξ στους Βρετανούς" Λούκυ Λουκ (Goscinny) Μαμούθ: 11 Ντίσνευ Μίκυ Μάους (>700): 735, 816, 873, 974, 980, 984, 991, 994, 1000, 1030, 1031, 1034, 1044, 1055, 1058, 1065, 1069, 1071, 1072, 1077, 1079, 1085, 1090, 1096, 1099, 1110, 1113, 1119, 1132, 1137, 1142, 1147, 1154, 1158, 1165, 1189, 1195, 1239, 1263, 1288, 1289, 1409, 1544, 1559, 1678, 1686, 1712, 1713, 1717, 1720, 1724, 1725, 1727, 1732, 1733, 1734, 1739, 1744, 1746, 1752, 1756, 1764, 1770, 1771, 1774, 1777, 1790, 1791, 1820, 1838, 1866, 1881, 1893, 1906, 2005, 2010, 2011, 2012, 2015, 2032, 2044, 2090, 2099, 2108, 2122, 2124, 2125, 2126, 2128, 2140, 2145, 2147, 2150, 2155, 2159, 2162, 2163, 2165, 2166, 2167, 2169, 2172, 2174, 2176, 2178, 2179, 2180, 2184, 2187, 2195, 2196, 2207, 2212, 2218, 2222, 2239, 2243, 2249, 2252, 2264, 2268, 2286, 2289, 2291, 2292, 2294, 2303, 2306, 2315, 2342, 2343, 2344, 2345, 2350, 2371-72, 2373, 2376, 2377, 2382, 2383, 2386, 2390, 2434, 2435, 2436, 2437, 2438, 2439, 2440, 2441-42, 2443, 2444, 2445, 2447, 2448, 2449, 2450 Μεγάλο Μίκυ (>200): 232, 236, 256, 266, 296, 302, 319, 324, 340, 350, 351, 359, 370, 372, 376, 377, 383, 388, 393, 402, 403, 404, 457, 464, 475, 476, 487, 493, 497, 504, 507, 510, 511, 514, 515, 529, 532, 533, 535, 537, 539 Αλμανάκο: 52, 66, 67, 71, 73, 103, 105, 116, 118, 127, 169, 171, 201, 231, 239, 242, 248, 249, 251 Κλασικά (>50): 52, 56, 57, 73, 82, 87, 140, 162, 174, 177, 240 Κόμιξ: 302 Κόσμος Ντίσνευ: 5, 20, 32 Ινδιάνα Γκούφυ: 1, 2 Μίκυ Μάους Β' Περίοδος: 12, 16, 28, 36, 37, 38, 51, 52, 53, 54, 55, 58, 59, 88, 97, 98 Μεγάλα Σήριαλ: 2, 4, 12, 14, 27, 37 Ντόναλντ: 110, 177 Ντόναλντ Β' Περίοδος: 1, 13, 16 Σούπερ Μίκυ (Τερζόπουλος): 1, 4, 5, 10
  13. Εδώ και κοντά 2 χρόνια, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί άρθρα για τους Βρετανούς, τους χαρακτήρες, την Κατοικία των θεών, τον Μάγο/Μάντη, τους Ελβετούς, τον Αγώνα των Αρχηγών και τον Αστερίξ στην Κορσική. Εδώ έχουμε ένα για το Αστερίξ Λεγεωνάριος. Το άρθρο είναι τίγκα στα σπόιλερ. Αυτό όμως ελάχιστη σημασία έχει αφού εάν ακούσατε τις προτροπές μου στα προηγούμενα ή τα έχετε αγοράσει και διαβάσει όσοι δεν τα είχατε, ή αυτοκτονήσατε οπότε δεν διαβάζετε τούτο δω το κείμενο Αιωνία σας η μνήμη (για τους δεύτερους ) Καλή ανάγνωση === Το σημερινό άρθρο είναι το έβδομο της «λεξιλογικής» παρουσίασης που κάνω στις περιπέτειες του Αστερίξ. Μπορείτε να το θεωρήσετε και χριστουγεννιάτικο δώρο του ιστολογίου, μια και δημοσιεύεται παραμονή των Χριστουγέννων. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως τον Αύγουστο), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε πέρσι τέτοιον καιρό, τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. Οπότε, ο κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ. Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε ο φίλος του ιστολογίου Κώστας Γ. Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν. Ο Αστερίξ λεγεωνάριος είναι η δέκατη κατά σειράν από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ από το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό. Παρουσιάστηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Πιλότ το 1966-67 και σε αυτοτελή τόμο το 1967. Είναι μια από τις «ταξιδιωτικές» περιπέτειες, ωστόσο διαφέρει από τις άλλες ανάλογες διότι εδώ οι δυο ήρωες δεν επισκέπτονται μια ξένη χώρα ή μάλλον ταξιδεύουν σε ξένη χώρα αλλά χωρίς να έρθουν σε επαφή με τον αντίστοιχο λαό. Καλύτερα όμως να διηγηθώ σύντομα την πλοκή. Ο Οβελίξ ερωτεύεται μια όμορφη νεαρή συγχωριανή του, τη Φραμπάλα, αλλά ντρέπεται θανάσιμα και δεν εκδηλώνει τα αισθήματά του. Εκείνη την ώρα έρχεται η είδηση ότι ο Τραγικομίξ, ο αρραβωνιαστικός της Φραμπάλας, στρατολογήθηκε με το ζόρι στις λεγεώνες του Καίσαρα και φεύγει για την Αφρική (όπου συνεχιζόταν ο εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στον Καίσαρα και στον Μέτελο Σκιπίωνα). Πνίγοντας τον καημό του, ο Οβελίξ δείχνεται ανώτερος και δηλώνει ότι θα πάνε με τον Αστερίξ να σώσουν τον αγαπημένο της Φραμπάλας. Για να γίνει αυτό, κατατάσσονται στη ρωμαϊκή λεγεώνα μαζί με διάφορους άλλους ξένους. Εκπαιδεύονται στα γρήγορα, περνάνε με το πλοίο στην Αφρική, όπου προσπαθώντας να βρουν τον Τραγικομίξ επιταχύνουν τη σύγκρουση ανάμεσα σε Καίσαρα και Σκιπίωνα και κατά κάποιο τρόπο χαρίζουν τη νίκη στον Καίσαρα, ο οποίος σε αντάλλαγμα τους αφήνει να πάρουν τον Τραγικομίξ και να επιστρέψουν σώοι και αβλαβείς στο γαλατικό χωριό. Κάτι που δεν είναι πολύ γνωστό, είναι ότι ο Γκοσινί εμπνεύστηκε την πλοκή από μια ταινία μικρού μήκους του Χοντρού και του Λιγνού, το Beau Hunks, στο οποίο ο Χοντρός και ο Λιγνός κατατάσσονται στη Λεγεώνα των Ξένων για να ξεπεράσουν μια ερωτική απογοήτευση του Χοντρού (η ταινία εδώ). Οι βασικοί ήρωες * Η όμορφη συγχωριανή λέγεται στα γαλλικά Falbala, που είναι το διακοσμητικό τελείωμα σε ένα φόρεμα. Η ελληνική μετάφραση, Φραμπάλα, είναι αναμενόμενη, αφού στα ελληνικά το στόλισμα αυτό λέγεται «φραμπαλάς». Στην έκδοση του Μαμούθ διατηρήθηκε το ίδιο όνομα. * Ο όμορφος νεαρός αρραβωνιαστικός της, ο Tragicomix, αποδόθηκε φυσικά Τραγικομίξ από τον Χιόνη και Τραγικωμίξ από την Μαραντέι. Τα χαρακτηριστικά του είναι εμπνευσμένα από τον Γάλλο ηθοποιό Ζαν Μαραί (Jean Marais, 1913-1998), που τον βλέπετε δίπλα. Όσο βρίσκονται στη λεγεώνα και τον αναζητούν, ο Οβελίξ εκνευρίζεται όταν ακούει άλλους λεγεωνάριους να τον λένε «όμορφο» -ε, όχι και ομορφόπαιδο, λέει! * Ο Ρωμαίος εκπαιδευτής που αναλαμβάνει να μετατρέψει τον Οβελίξ, τον Αστερίξ και τους άλλους νεοσύλλεκτους σε πειθαρχικούς λεγεωνάριους, λέγεται Belinconnus, λογοπαίγνιο με το Bel inconnu (ωραίος άγνωστος). Ο Χιόνης τον απέδωσε Δραμαπουνόβιους και η Μαραντέι Τάφτυσους. Ο εκπαιδευτής προσπαθεί να σπάσει τον τσαμπουκά των νεοσύλλεκτων με εξαντλητικές πορείες αλλά το σχέδιο αποτυγχάνει όταν ο Αστερίξ κι ο Οβελίξ κουβαλάνε τα σακκίδια όλης της διμοιρίας για πιο γρήγορα. * Ούτε ο εκατόνταρχος Ξενοδόχιους κατορθώνει να επιβάλει την τάξη στους ατίθασους λεγεωνάριους, που βιάζονται να φτάσουν μια ώρα αρχύτερα στην Αφρική. Στα γαλλικά Hotelterminus (συνηθισμένο όνομα ξενοδοχείων το Terminus, τέρμα) που το κρατάει η Μαραντέι: Οτελτερμινους. * Ανάμεσα στους μισθοφόρους που έρχονται να καταταγούν στη λεγεώνα είναι και ένας Έλληνας, ο Plazadetoros, που βέβαια είναι ισπανικά, είναι η λέξη για την αρένα της ταυρομαχίας (Plaza de toros) -αλλά ταίριαζε για ελληνικό όνομα αφού τελειώνει σε -ος. Ο Χιόνης το αποδίδει Καραβανόπουλος, ενώ η Μαραντέι «Καραβανίων». Είναι ο πρώτος Έλληνας που εμφανίστηκε σε περιπέτεια του Αστερίξ (Ο Αστερίξ Ολυμπιονίκης κυκλοφόρησε αργότερα), έχει ελληνική κατατομή, η ομιλία του αποδίδεται με αρχαιοπρεπή γραμματοσειρά και κάνει ατέλειωτα παζάρια για τον μισθό του. * Ένας άλλος λεγεωνάριος είναι ο Βρετανός Faupayélatax, δηλαδή faut payer la taxe (πρέπει να πληρώσουμε τον φόρο), που η Μαραντέι τον αποδίδει κάπως πιστά «Φοροεξωφλητάξ» ενώ ο Χιόνης προτιμά το βρετανοπρεπές Ωντιαρμάξ. Στο πρώτο γεύμα που τρώνε οι νεοσύλλεκτοι, όλοι είναι εξαγριωμένοι με τον χυλό που τους σερβίρουν (πλιγούρι, λαρδί και τυρί βρασμένα όλα μαζί για να κερδίζουν χρόνο). – Αυτό είναι φαϊ για Γότθους, λέει ο Βέλγος. – Στην πατρίδα μου σε κάνουνε κιμά για κάτι τέτοιο, λέει ο Γοτθος (στα γαλλικά: Chez nous, on en a ecartelé pour moins que ça, κατά λέξη, Σε μας, έχουνε τεμαχίσει κόσμο για μικρότερο σφάλμα). Ωστόσο, ο Βρετανός το βρίσκει νοστιμότατο, προς γενική κατάπληξη. Αλλά αμέσως μετά, ο Οβελίξ και ο Αστερίξ επισκέπτονται τον μάγειρα και αμέσως τον πείθουν να αλλάξει το σιτηρέσιο και να υιοθετήσει καινούργιο με βάση το αγριογούρουνο. Υπάρχει ακόμα ένας Αιγύπτιος λεγεωνάριος, που νομίζει πως βρίσκεται σε οργανωμένο ταξίδι και που όταν φτάνουν στο στρατόπεδο του Καίσαρα (που το νομίζει ότι είναι είδος χωριού διακοπών, σαν αυτά που οργανώνει το Κλαμπ Μεντιτερανέ στον καιρό μας) αρχίζει να περιφέρεται εδώ κι εκεί, καταφέρνοντας να εξοργίσει τον Καίσαρα που τον πέρασε για ανιματέρ! – Ποιος είσαι και πώς τολμάς να μπαίνεις στη σκηνή του Καίσαρα; ρωτάει ο Ιούλιος έξαλλος. Ο Αιγύπτιος απαντάει με… ιερογλυφικά. Και ο διερμηνέας ζεματισμένος εξηγεί: «Θέλει να μάθει αν είσαστε ένας από τους οργανωτές, από τους υπεύθυνους για την ψυχαγωγία των τουριστών»! (Με τον ίδιο τρόπο το αποδίδουν και οι δυο ελληνικές μεταφράσεις. Στα γαλλικά, το gentil organisateur είναι ο τίτλος των ανιματέρ στα χωριά του Κλαμπ Μεντιτερανέ). Ο Αιγύπτιος λέγεται Courdetenis (γήπεδο τένις, να θυμίσουμε ότι όλοι οι Αιγύπτιοι του Αστερίξ έχουν ονόματα που τελειώνουν σε -ις), που αποδίδεται στα ελληνικά Διχτυτενις. Ο κύριος όγκος της περιπέτειας εκτυλίσσεται στη λεγεώνα -και εκεί βγαίνει και το περισσότερο γέλιο. Ιστορίες του στρατού, θα λέγαμε. Το ανατρεπτικό εδώ είναι ότι ο Αστερίξ και ο Οβελίξ όχι απλώς γελοιοποιούν την αυστηρή στρατιωτική πειθαρχία, αλλά -με τη βοήθεια του μαγικού φίλτρου βεβαίως- υπερθεματίζουν στα καψόνια των αξιωματικών. Ο καπετάνιος της ρωμαϊκής γαλέρας ελπίζει ότι ύστερα από κάμποση ώρα κωπηλασία οι λεγεωνάριοι θα έχουν λιγότερη διάθεση για πλάκες, αλλά ο Αστερίξ ζητάει από τον τυμπανιστή να δώσει γρηγορότερο τέμπο. Και βέβαια, συναντούν τους πειρατές στο διάβα τους, με τη γνωστή κατάληξη: Η εικόνα της σχεδίας είναι πιστό αντίγραφο του πίνακα «Στη σχεδία της ‘Μέδουσας‘» του Ζερικό. Ο αρχικουρσάρος το δηλώνει υπαινικτικά λέγοντας Je suis médusé, που σημαίνει «έμεινα άναυδος» (αφου όσοι αντίκριζαν τη Μέδουσα μαρμάρωναν). Ο Χιόνης μεταφράζει «Είδα τη Μέδουσα». Η Μαραντέι, κάπως άσχετα, «Ήταν όλα προσχεδιασμένα». * Ένα λογοπαίγνιο στο οποίο οι μεταφραστές τα πηγαν καλά, κατά την άφιξη των λεγεωναρίων στο στρατόπεδο του Καίσαρα: Ενώ ο Αιγύπτιος νομίζει ότι βρίσκονται σε τουριστικό χωρό, ο Αστερίξ λέει στον Οβελίξ ότι θα βρουν τον Τραγικομίξ και θα γυρίσουν αμέσως στη Γαλατία. Ο Οβελίξ απαντάει «Oh, oui, j’ai le scarabée» που είναι λογοπαίγνιο με την έκφραση «J’ai le cafard». Cafard είναι ο κοριός, ενώ scarabée ο σκαραβαίος, ιερό έντομο των Αιγυπτίων, αλλά η έκφραση σημαινει «έχω τις μαύρες μου» και εδώ θέλει να πει ότι νοστάλγησε το χωριό. Στη μετάφραση, ο Χιόνης και η Μαραντέι αποδίδουν «Το σκαραβαιάστηκα» υποσημειώνοντας ότι «σήμερα θα λέγαμε ‘το ψυλλιάστηκα'». * Μια σκηνή που επαναλαμβάνεται κάμποσες φορές στην περιπέτεια είναι να κλαίει ένας άντρας στον ώμο ενός άλλου. Στην αρχή το κάνει ο ερωτευμένος Οβελίξ όταν διαψεύδονται οι ελπίδες του, αλλά μετά ο εκπαιδευτής των λεγεωναρίων ή ο καπετάνιος της γαλέρας, που δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα με τους καινούργιους λεγεωνάριους. – Κατά τη γνώμη μου, είναι ερωτευμένος, αποφαίνεται ο Οβελίξ. * Ένα άλλο μοτίβο που επαναλαμβάνεται είναι η «ευγένεια» (amabilité στο πρωτότυπο). Καθώς, στην αρχή της περιπέτειας, οι δυο ήρωες βρίσκονται στην πόλη Κονδάτη (Ρεν) και αναζητούν πληροφορίες για τον Τραγικομίξ, ο Οβελίξ καταχεριάζει έναν Ρωμαίο και ο Αστερίξ τον μαλώνει, λέγοντάς του ότι με την ευγένεια πετυχαίνει κανείς περισσότερα. Λίγο αργότερα όμως, κι ο ίδιος ο Αστερίξ δέρνει έναν ξεροκέφαλο Ρωμαίο. Πικαρισμένος ο Οβελίξ, κάθε φορά που δέρνει Ρωμαίο στη συνέχεια λέει «να μην ξεχνάμε την ευγένεια» ή ρωτάει τον Αστερίξ αν πρέπει να φανεί ευγενικός -δηλαδή να δείρει κάποιον. * Πολύ γέλιο βγάζει και το μπλέξιμο των δύο ηρώων με τη στρατιωτική γραφειοκρατία, πριν αποφασίσουν να καταταγούν λεγεωνάριοι, όταν προσπαθούν να μάθουν πού βρίσκεται ο Τραγικομίξ. Τελικά ο γραμματέας του στρατολογικού, που λέγεται Processus (διαδικασία) και έχει αποδοθεί στα ελληνικά Προόδους τόσο από τον Χιόνη όσο και από τη Μαραντέι, αναλαμβάνει να ψάξει το όνομα του Τραγικομίξ στις καταστάσεις που έχει αντιγράψει σε 12 αντίγραφα. Avec T, comme Timeo Danaos et dona ferentes? ρωτάει; Η Μαραντέι διατηρεί τη λατινική φράση και τη μεταφράζει σε υποσημείωση (Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας, αν και η σωστή μετάφραση είναι «Φοβούμαι…»), ενώ ο Χιόνης αποδίδει: Τραγικομίξ… Με Τ, όπως ‘Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν;’ * Η μάχη ανάμεσα στον Καίσαρα και τον Σκιπίωνα που περιγράφεται στην περιπέτεια έγινε πράγματι, στη Θαψό το 46 π.Χ. Οι ιστορικοί λένε ότι ο Καίσαρας δίσταζε να επιτεθεί και τελικά οι βετεράνοι του στρατού του πήραν την πρωτοβουλία και επιτέθηκαν, και στην περιπέτεια ο Καίσαρας παρουσιάζεται να διστάζει -ώσπου ο Αστερίξ και ο Οβελίξ κατά λάθος προκαλούν την επίθεση. Η μάχη ήταν φονική στην πραγματικότητα, αλλά βέβαια όχι στο κόμικς, που παρουσιάζει την εμφύλια συγκρουση σαν ένα απερίγραπτο αλαλούμ αφού οι στρατιώτες δεν ήξεραν ποιοι είναι οι δικοί τους και ποιοι οι αντίπαλοι. Τελικά, απαυδημένος από την ασυνεννοησία ο Σκιπίωνας δίνει στον σαλπιχτή του εντολή να σημάνει υποχώρηση. – Διαταγές δέχομαι μονάχα από τον Καίσαρα, απαντάει ο σαλπιχτής του Καίσαρα. – Βούλωστο, σ’ εμένα μιλάει, λέει θυμωμένα ο σωστός σαλπιχτής. Και η περιπέτεια τελειώνει με κάτι πρωτοφανές. Από το καθιερωμένο τσιμπούσι στο τέλος, κάποιος λείπει -αλλά δεν είναι ο βάρδος, όπως συχνά συμβαίνει, παρά ο Αστερίξ, που έπεσε ερωτευμένος όταν τον φίλησε η Φραμπάλα αποχαιρετώντας τον. Η οποία Φραμπάλα, διάβασα κάπου, είναι ζωγραφισμένη από τον Ουντερζό έτσι που να μοιάζει με τη γυναίκα του Γκοσινί, που ήταν τότε νιόπαντρος! Αλλά πολλά είπα. Καλές γιορτές να περάσετε και σε δυο μήνες θα δούμε μιαν άλλη περιπέτεια! ===
  14. Για να αποδώσουμε (δεν παίζει να κολλάει αλλού περισσότερο αυτή η φράση) τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, δεν έχει υπάρξει καλύτερη διακωμώδηση των στερεοτυπικών χαρακτηριστικών των Βρετανών από το (obviously) Aστερίξ στους Βρετανούς, πάντα με τις υπέροχες μεταφράσεις των εκδόσεων Μαμουθκομίξ και όχι μεταγενέστερων φλωροπροσπαθειών. Καθώς λοιπόν χαζεύαμε τα απόνερα του πολιτικού σεισμού που ήταν το χτεσινό Brexit, μας έσκασε το epiphany πως το συγκεκριμένο κόμικ των Ουντερζό – Γκοσινί είχε προβλέψει εδώ και αμέτρητα χρόνια όλο αυτό το χαμό. Τσεκάρετε: Oι άνθρωποι αφέθηκαν να κατακτηθούν από τον ξένο (ρωμαϊκό) παράγοντα γιατί σταμάταγαν για ζεστό νερό στις 5 κάθε απόγευμα και τα σαββατοκύριακα. Οπότε και οι Ρωμαίοι πολεμούσαν μόνο τις ώρες του break. Παρόλα αυτά, η βρετανική παιδεία τους είχε προικίσει με πολλά skills. Και την κοινή καταγωγή με άλλους πληθυσμούς που αντιστέκονται στον κατακτητή. Έτσι για τη φράση εκλιπαρώ τη συγγνώμη σας. Εδώ γίνεται η ΠΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ της ιστορίας μας. Εικόνες από το μέλλον. Η σπεσιαλιτέ τους, η χλιαρή μπύρα. Περισσότερες εικόνες από το μέλλον. Έχουν όμως υπομονή. Το κάτω αριστερά καρέ είναι ίσως συμβολίζει το απόλυτο βρετανικό thug life. Όπως και η σάλτσα μέντας. Το ζήτημα είναι ότι υπήρχε πάντα σοβαρός βρετανικός πολιτισμός και δεν τρώγανε απλώς βελανίδια όπως ισχυρίζονται οι κακεντρεχείς. Και το κάτω αριστερά καρέ η απόλυτη βρετανική ιδιοτροπία. Οι κάτοικοι αυτού του νησιού πάντα τα αντιμετώπιζαν όλα αυτά με το περίφημο βρετανικό φλέγμα τους. To βρετανικό φλέγμα που λέγαμε, το οποίο δεν κάμφθηκε ούτε υπό το βάρος της ξένης κατοχής. Υπήρχε και παράδοση σε άλλα σπορ πέρα από την κωπηλασία. Τώρα έρχεται να δέσει ο ζωμός (…) με το μυστικό όπλο που πάντοτε θα έχουν οι Βρετανοί. Νομίζω καταλαβαίνετε όλοι ποιο ήταν ανέκαθεν το μυστικό όπλο των Βρετανών, αυτό που τους έσπρωξε να αψηφούν τα πιόνια της ΕΕ ή τους Ρωμαίους. Εδώ η απρόσμενη έκβαση του αγώνα με τους Ρωμαίους. Όσο υπάρχει τσάι, η Βρετανία θα νικάει. Και το σχετικό link... ΥΓ. Αντίθετα με ότι αναγράφεται στην εισαγωγή, η Μαμούθ είναι "οι μεταγενέστεροι"...
  15. batigoal

    Πακετακι για ολα τα γουστα!

    Πακετακι για ολα τα γουστα, πολλα απο τα τευχη ειναι σε μετρια κατασταση, καποια αλλα (λιγα) ειναι απο καλη εως πολυ καλη κατασταση! Εχουμε και λεμε: Η οδυσσεια του Asterix (Μαμουθ) Ο Asterix Στην Ισπανια (Μαμουθ) Το δωρο του Καισαρα (Ψαροπουλος) Λουκυ Λουκ: Συρματα στα λιβαδια & Ο δικαστης (Μαμουθ) Παρα Πεντε #22,25,26 (το τελευταιο χωρις εξωφυλλο) Βαβελ #56,86,98 Μικρο Παρα Πεντε #11 Μικυ Μαους #2038 Τα φιλαρακια #76 Ποπαυ τομος #260 (τευχη #1107,1108,1109) Μονο σε πακετο 7€ 5€
  16. Θρηνωδός

    Ο Αστερίξ και ο πάπυρος του Καίσαρα (Asterix et Le Papyrus de Cesar)

    Ένα μήνα πριν αναφέρθηκα στο σχέδιο και την δημιουργία του κεντρικού κακού του επόμενου άλμπουμ με πρωταγωνιστή τον αγαπημένο μας Γαλάτη. Μιας και βρίσκομαι αυτό το καιρό σε γαλλόφωνη περιοχή, το μόνο που έχω να αναφέρω είναι ο χαμός που γίνεται παντού με το καινούργιο άλμπουμ (μοιράζουν ακόμα και δωρεάν μικρές αφίσες με σκίτσο εμπνευσμένο από το κόμικ από τις οποίες προμηθεύτηκα σημαντικό αριθμό). το εξώφυλλο της Αγγλικής έκδοσης Ο τίτλος του άλμπουμ στην αρχική έκδοση είναι Asterix et Le Papyrus de César (Asterix and the missing scroll), είναι στο κλασσικό μέγεθος των 48 σελίδων σε σενάριο Jean-Yves Ferri και σχέδιο Didier Conrad στην δεύτερή τους προσπάθεια στο σύμπαν του Αστερίξ μετά το "Ο Αστερίξ στους Πίκτους". Κεντρικό θέμα έχει την διαμάχη για τον έλεγχο της πληροφορίας και τον διαμοιρασμό της, με έναν κύριο χαρακτήρα εμπνευσμένο από την γνωστή φιγούρα του Wikileaks, τον Julian Assange. Αρχικά θα τυπωθούν 4 εκατ. αντίτυπα, 2 στα Γαλλικά και 2 σε υπόλοιπες γλώσσες. Προσθέτοντας και μια προσωπική εμπειρία όπως είπα και παραπάνω, το τι γίνεται στο εξωτερικό (Γενεύη, Λωζάνη και λοιπά Ελβετο-γαλλικά μέρη) από άποψη προώθησης δεν περιγράφεται. Μέχρι και ηθοποιούς ντυμένους Αστερίξ και Οβελίξ έξω από γνωστά βιβλιοπωλεία να διαφημίζουν το άλμπουμ του οποίου η επίσημη ημερομηνία κυκλοφορίας ορίστηκε στις 22 Οκτωβρίου. Το σκίτσο στο αφισετάκι. Αν θέλει κανένας αντίτυπο ας μου το πει να φέρω τον επόμενο μήνα που θα γυρίσω Αθήνα
  17. Εδώ και πάνω από ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί ένα άρθρο για τους Βρετανούς, ένα για τους χαρακτήρες, ένα για την Κατοικία των θεών, ένα για τον Μάγο/Μάντη, ένα για τους Ελβετούς και ένα για τον Αγώνα των Αρχηγών. Εδώ έχουμε ένα για το Αστερίξ στην Κορσική. Το άρθρο είναι τίγκα στα σπόιλερ. Αυτό όμως ελάχιστη σημασία έχει αφού εάν ακούσατε τις προτροπές μου στα προηγούμενα ή τα έχετε αγοράσει και διαβάσει όσοι δεν τα είχατε, ή αυτοκτονήσατε οπότε δεν διαβάζετε τούτο δω το κείμενο Αιωνία σας η μνήμη (για τους δεύτερους ) Καλή ανάγνωση ====== Το σημερινό άρθρο είναι το έκτο της «λεξιλογικής» παρουσίασης που κάνω στις περιπέτειες του Αστερίξ. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως τον Αύγουστο), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε πέρσι τέτοιον καιρό, τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. Οπότε, ο κύκλος ξαναπιάνει με τη σημερινή, έκτη δημοσίευση. Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ. Όπως λέει και ο τίτλος, «Ο Αστερίξ στην Κορσική» είναι μια από τις ταξιδιωτικές περιπέτειες, δηλαδή οι δυο ήρωες ταξιδεύουν σε μια κοντινή ή μακρινή χώρα και το γέλιο σε μεγάλο ποσοστό βγαίνει από ευρήματα που έχουν να κάνουν με τις ιδιομορφίες του άλλου λαού. Εδωπέρα υπάρχει μια κόντρα-ιδιομορφία, ότι το ταξίδι γίνεται στην Κορσική, που ανήκει στη Γαλλία, αλλά που έχει μακρά ιστορία εθνικιστικών (κατά τη γαλλική ορολογία) κινημάτων. Πάντως, είναι από τις πιο πλούσιες σε χιούμορ και πρόσωπα περιπέτειες του Αστερίξ -υποθέτω πως αν κάναμε δημοψήφισμα, αρκετοί θα την κατέτασσαν στην πρώτη τριάδα. Ο συγκεκριμένος τόμος έχει και άλλες δυο ιδιομορφίες. Η πρώτη είναι ότι στη δεύτερη σελίδα, αντί για τον καθιερωμένο χάρτη του γαλατικού χωριού που είναι περικυκλωμένο από τα τέσσερα ρωμαϊκά στρατόπεδα, βρίσκουμε χάρτη της Κορσικής, με δεκάδες ρωμαϊκά στρατόπεδα στην παραλία (πιο μέσα δεν τολμάνε να προχωρήσουν οι Ρωμαίοι, λέει ο Κορσικανός αρχηγός). Φυσικά τα ονόματα των στρατοπέδων είναι λογοπαίγνια, είτε με λατινικές λέξεις που έχουν περάσει στη γαλλική γλώσσα (ultimatum, auditorium, maximum) είτε με γαλλικές λατινοφανείς (tartopum αντί για tarte aux pommes, μηλόπιτα). Η δεύτερη ιδιομορφία είναι ότι στην τρίτη σελίδα υπάρχει πρόλογος του Γκοσινί και του Ουντερζό, όπου λένε πολλά καλά λόγια για τους Κορσικανούς και την Κορσική. «Και γιατί τα λέμε όλα αυτά;» καταλήγουν με ρητορική ερώτηση. «Επειδή», συνεχίζουν, «οι Κορσικανοί εκτός από ατομιστές, φιλόξενοι, τίμιοι, πιστοί φίλοι, θαρραλέοι και δεμένοι με την πατρίδα τους, είναι και κάτι ακόμα: Είναι ευερέθιστοι». Παναπεί, για να μην ενοχληθούν οι Κορσικανοί από τη σάτιρα του Γκοσινί στα στερεότυπα σχετικά με τον εθνικό τους χαρακτήρα (όσο νερό κι αν σηκώνει αυτός ο όρος – παραδείγματα θα δούμε πιο κάτω). Τέτοια προειδοποίηση σε πρόλογο μόνο άλλη μια φορά είχαν κρίνει σκόπιμο να βάλουν οι Γκοσινί και Ουντερζό: στην περιπέτεια με τους Βρετανούς, αλλά και πάλι μόνο στην αγγλική έκδοση. Να σταθούμε εδωπέρα στη λέξη «ευερέθιστοι», όπως αποδίδει ο Χιόνης τον γαλλικό όρο susceptibles. Η Μαραντέι, στο Μαμούθ, προτιμάει την απόδοση «ευέξαπτοι». Ο άγγλος μεταφραστής, touchy. Βέβαια, αν δεν κάνω λάθος, ο susceptible είναι ευερέθιστος αλλά με κάτι που λες γι’ αυτόν, δηλαδή παραξηγιάρης ή ίσως μυγιάγγιχτος. Κι επειδή η περιπέτεια αυτή έχει και μια τρίτη ιδιομορφία, δηλαδή είναι μια από τις λίγες αστεριξοπεριπέτειες που έχουν μεταφραστεί σε ελληνική διάλεκτο, και συγκεκριμένα στα κρητικά από τον Μιχάλη Πατεράκη, με τίτλο Ο Αστερικάκης στην Κορσική, να πούμε ότι η κρητική λέξη είναι «ρεφουλιάρηδες». Ο φίλος μας ο Cyrus Monk προσφέρθηκε να σκανάρει την περιπέτεια αυτή και καναδυό ακόμα (και με απάλλαξε από τον κόπο). Την έχω ανεβάσει σε έναν ιστότοπο και μπορείτε να την κατεβάσετε ή να την διαβάσετε ονλάιν. Να πω με την ευκαιρία πως ένα πρόβλημα που υπήρχε με την προηγούμενη περιπέτεια (Ο Αγώνας των αρχηγών) και ίσως σας είχε εμποδίσει να την κατεβάσετε λύθηκε, κι έτσι κι αυτήν μπορείτε να την διαβάσετε εδώ ή να την κατεβάσετε από εδώ . Σύνοψη: Η υπόθεση της περιπέτειας είναι η εξής: Πλησιάζει η επέτειος της μάχης της Ζεργκόβιας (νίκη των Γαλατών επί των Ρωμαίων) και οι Γαλάτες έχουν έθιμο να γιορτάζουν κάνοντας επιθέσεις στα γειτονικά ρωμαϊκά στρατόπεδα. Τούτη τη φορά, έχουν καλέσει φίλους και συμπολεμιστές από άλλες χώρες (που τους έχουμε γνωρίσει σε προηγούμενες περιπέτειες, π.χ. Βρετανούς, Ελβετούς, Ισπανούς ή Γαλάτες από άλλα μέρη). Οι Ρωμαίοι ενός γειτονικού στρατόπεδου το ξέρουν αυτό και ετοιμάζονται να πάνε για ασκήσεις ώστε να αποφύγουν τις σφαλιάρες. Για κακή τύχη όμως του εκατόνταρχου, την τελευταία στιγμή καταφθάνει απεσταλμένος του Καίσαρα με έναν πολύ σημαντικό Κορσικανό κρατούμενο, που του τον εμπιστεύεται για τη νύχτα. Φτάνουν οι Γαλάτες, πέφτουν οι φάπες, απελευθερώνουν τον κρατούμενο και αναλαμβάνουν να τον συνοδέψουν στην Κορσική -κατά σύμπτωση με το καράβι των πειρατών. Ο διεφθαρμένος Ρωμαίος έπαρχος της Κορσικής ετοιμάζεται να αναχωρήσει για τη Ρώμη με τους θησαυρούς που έχει συγκεντρώσει από τη φορολογία, αλλά οι Κορσικανοί (μαζί με τους δυο Γαλάτες) κάνουν επίθεση και κατατροπώνουν τους Ρωμαίους, ενώ στο τέλος ο Αστερίξ συμφιλιώνει δυο αρχηγούς που τα σόγια τους έχουν προαιώνια βεντέτα. Ονόματα ηρώων: Τα ονόματα είναι πολλά και θα περιοριστώ στα πιο σημαντικά πρόσωπα. Οι Κορσικανοί έχουν ονόματα γαλατοπρεπή, που τελειώνουν σε -ιξ, παρόλο που δεν είναι γαλατικός (κέλτικος) λαός. * Ο Κορσικανός αρχηγός λέγεται… Ωκαταρινεταμπελατσιτσίξ. Αυτό είναι υπαινιγμός για ένα πασίγνωστο προπολεμικό τραγούδι του Κορσικανού Τίνο Ρόσι, που έλεγε στο ρεφρέν «Ω Καταρινέτα μπέλα» κι έκανε τσι-τσι με τη γλώσσα (κι ο τίτλος άλλωστε του τραγουδιού είναι Tshi, tshi: https://youtu.be/QG04RW7ss6g Φυσικά, το όνομα αυτό το κάνουν λάθος συνεχώς οι άλλοι -ας πούμε, ο Αστερίξ, μόλις το ακούει, το λέει Ωμαρινέλλα, που είναι άλλο τραγούδι του Τίνο Ρόσσι. Στην ίδια σκηνή παραλίγο να γίνει καβγάς με τον Οβελίξ: Ο διάλογος στα Κρητικά: – Ειντά’ναι η Κορσική; – Ο βραχνάς τω Ρωμαίω μαθές είναι η Κορσική. Κατάλαβες ντουλούφουνα; – Δεν είμαι ντουλούφουνας κι είμαι κι εγώ βραχνάς τω Ρωμαίω. – Είσαι ασίκης, μπεγεντίζω σε. * Άλλοι Κορσικανοί είναι: ο Caféolix, ταβερνιάρης στη Μασσαλία (λογοπαίγνιο με το café au lait, καφές με γάλα), Καφεγαλατίξ στην απόδοση του Χιόνη και Καφεολίξ στη Μαραντέι ο Carferrix, ζηλιάρης αδερφός (car-ferry το φεριμπότ), που αποδόθηκε Καραγωγίξ από τον Χιόνη και Φεριμποτίξ από τη Μαραντέι 0 Figatellix (τα figatelli είναι κορσικάνικα λουκάνικα με συκώτι) που ο Χιόνης τον είπε Φιλαληθίξ και η Μαραντέι το κράτησε. * Ο Ρωμαίος εκατόνταρχος του Μπαμπαόρουμ λέγεται Gazpachoandalous, δηλαδή ανδαλουσιανό γκαθπάτσο. Ο Χιόνης τον είπε Καλοπερασόπουλους, η δε Μαραντέι Ανδαλουσιανόσουπους. Αξίζει να πούμε ότι πρόκειται για καρικατούρα του γνωστού τότε (και τώρα) τηλεορασάνθρωπου Πιέρ Τσερνιά, και όπως βλέπετε εδώ του μοιάζει. Ο εκατόνταρχος έχει μια αγαπημένη γάτα, και κατά την επίθεση των Γαλατών στο στρατόπεδο ο Ιντεφίξ την παίρνει στο κυνήγι. * Ο άπληστος πραίτορας της Κορσικής λέγεται στα γαλλικά Suelburnus, λογοπαίγνιο από τη φράση «suer le burnous», κατά λέξη «ιδρώνω το μπουρνούζι», δηλαδή δουλεύω σκληρά (λέμε κι εμείς ‘ιδρώνω τη φανέλα’, κυρίως για αθλητές). Στα ελληνικά αποδόθηκε Λυκόρνεους από τον Χιόνη (αλλά Σουελμπουρνούς από τη Μαραντέι την πρώτη φορά που εμφανίζεται το όνομα!) και Χνουδωτόμπουρνους από τη Μαραντέι. Στερεότυπα: Ο Γκοσινί ειρωνεύεται διάφορα στερεότυπα για τους Κορσικάνους: την αγάπη για τον τόπο τους και τις μυρωδιές του (ακόμα και οταν είναι πολύ δυνατές, όπως στο εκρηκτικό κορσικάνικο τυρί), την απαράβατη συνήθειά τους να κάνουνε σιέστα, τις βεντέτες και τη χαλαρή στάση τους απέναντι στο ωράριο και την εργατικότητα (ο Έλληνας αναγνώστης θα σκεφτεί αφενός Κρητικούς και αφετέρου Καριώτες). Για παράδειγμα, ο δρυίδης μαζευει γκι ξαπλώνοντας κάτω από το δέντρο (και περιμένει να πέσει). Ο μοναδικός Κορσικανός που κατατάχτηκε λεγεωνάριος εκατόνταρχος (επειδή έπεσε από μια καστανιά και χτύπησε στο κεφάλι), ο Σαλαμίξ, θέλει να πάρει για μια αγγαρεία τους καταδίκους που φτιάχνουν (εδώ και χρόνια) τη ρωμαϊκή οδό. – Έι, σας έχω μια δουλειά. – Δεν είσαι μόνο αποστάτης, αλλά λες και μεγάλα λόγια από πάνω! Αυτό μεταφραστικά θαρρώ πως δεν είναι ακριβές, αλλά ταιριάζει πολύ. Στα γαλλικά gros mots είναι τα κακά λόγια, οι χυδαιότητες και ο τεμπέλης θεωρεί χυδαιότητα τη δουλειά, αλλά νομίζω ότι ο Χιόνης εσκεμμένα το απέδωσε «μεγάλα λόγια» δίνοντας μιαν άλλη, επίσης βάσιμη, διάσταση. Το ίδιο έκανε και η Μαραντέι (Όχι μόνο είσαι προδότης, αλλά λες και μεγάλες κουβέντες). Ο Πατεράκης που έκανε τη μετάφραση στα κρητικά έμεινε πιστός στο γαλλικό: δεν είσαι μόνο μουζεβίρης, μα κακολογάς κι απο πάνω. Όμως το αποκορύφωμα των αστείων μοτίβων είναι οι τέσσερις γέροι που κάθονται σε έναν κορμό δέντρου και σχολιάζουν ό,τι αξιοπερίεργο βλέπουν. Στη μετάφραση του Χιόνη: – Για δες! Έμειναν περισσότερο απ’ όσο περίμενα. – Ηταν τυχεροί. Όσοι ήρθαν τόσοι φεύγουνε. – Πολύ τρέξιμο, πολλή κίνηση.- Κι ύστερα παραξενεύονται που πεθαίνουν νέοι. Περιττό να πω ότι η τελευταία ατάκα είχε γίνει παροιμιώδης στα φοιτητικά μου χρόνια. Επίσης οι Κορσικανοί παρουσιάζονται παθολογικά ζηλιάρηδες με τις αδελφές τους και απαθείς, με βλέμμα ατσαλένιο, που δεν αφήνει να φαίνονται τα συναισθήματά τους. Εδώ ο Καραγωγίξ τα βάζει με έναν Ρωμαίο λεγεωνάριο που μίλησε στην αδερφή του. Στην Κορσική δεν υπάρχουν αγριογούρουνα, αλλά άγρια γουρούνια. Οι αρχηγοί των οικογενειών, καθώς πλησιάζουν στο λημέρι των ηρώων μας, προαναγγέλλουν τον ερχομό τους βγάζοντας ήχους που μοιάζουν με τις φωνές των γουρουνιών, το γκρόινκ. Ο Οκαταρινετακτλ. ξεχωρίζει από το κάθε γκρόινκ ποιος αρχηγός έρχεται. – Κι αυτός ποιος είναι; ρωτάει ο Οβελίξ ακούγοντας ένα τελευταίο γκρόινκ. – Αυτό είναι γουρούνι, απαντάει ο Οκαταρινετακτλ. Κι επειδή οι Κορσικανοί είναι παραξηγιάρηδες: Από τη χλωρίδα της Κορσικής ρόλο στην περιπέτεια παίζουν τα κάστανα, που χρησιμοποιούνται σε μερικές φράσεις -ας πούμε στο αμετάφραστο λογοπαίγνιο ενός γέρου, που βλέποντας τους νεότερους να ετοιμάζονται για την επίθεση στην πρωτεύουσα, λένε: – Je crois que les Romains vont faire une cueillette de châtaignes. Αυτό κατά λέξη σημαίνει «οι Ρωμαίοι θα μαζέψουνε κάστανα», αλλά το châtaigne σημαίνει επίσης «μπουνιά». Ο Χιόνης μεταφράζει «Θαρρώ πως οι Ρωμαίοι θα φάνε κάστανα καυτά», ενώ η Μαραντέι «Νομίζω πως οι Ρωμαίοι θα βγάλουν πάλι τα κάστανα απο τη φωτιά». Ο Πατεράκης αποδίδει το νόημα και παραιτείται από το λογοπαίγνιο: Θαρρώ πως δα τσ’ αρπάξουνε οι Ρωμαίοι. Τέλος, υπάρχουν πολλές αναφορές στον (Κορσικανό, βέβαια) Ναπολέοντα. Για παράδειγμα, σε κάποιο σημείο ο Οκαταρινετακτλ. λέει ότι οι Κορσικανοί δεν θα παραδεχτούν κανέναν αυτοκράτορα αν δεν είναι Κορσικανός. Ο ίδιος βλέποντας τον στρατό του λέει ότι είναι une grande armée (όπως του Ναπολέοντα), και επειδή οι πολεμιστές έχουν ως ιαχή τη φωνή του γουρουνιού, το Γκρόινκ, τους αποκαλεί grognards, γκρινιάρηδες, όπως δηλαδή τους φαντάρους του Ναπολέοντα. Κι έπειτα, ένας από τους πολέμαρχους είναι ο Οστερλίξ, λογοπαίγνιο με το Αούστερλιτς, τη μεγάλη νίκη του Ναπολέοντα (που προφέρεται Οστερλίτς στα γαλλικά). Ο Οστερλίξ αργεί να σηκωθεί το πρωί, και ο Οκαταρινέτακτλ. λέει ότι είναι ονομαστός ο ύπνος του Οστερλίξ (le sommeil d’Osterlix), λογοπαίγνιο με τη φράση le soleil d’Austerlitz (Ο ήλιος του Αούστερλιτς) επειδή η μάχη του Αούστερλιτς είχε ξεκινήσει με την ανατολή του ηλίου κι επειδή ο ήλιος του Αούστερλιτς έχει μείνει παροιμιώδης -όπως δείχνει και η εικόνα). Στα κρητικά: Είντα νάμι έχει επαέ τ’ αργοξύπνημα του Οστερλικάκη; Κι άλλα πολλά θα μπορούσα να γράψω για τη θαυμάσια αυτή περιπέτεια, αλλά φοβάμαι πως σας κούρασα -υπάρχουν άλλωστε και τα σχόλια. Και σε δυο μήνες, ελπίζω να προχωρήσω στην επόμενη ιστορία. ===
  18. Εδώ και περίπου ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί ένα άρθρο για τους Βρετανούς, ένα για τους χαρακτήρες, ένα για την Κατοικία των θεών, ένα για τον Μάγο/Μάντη και ένα για τους Ελβετούς. Εδώ έχουμε ένα για τον Αγώνα των Αρχηγών. Το άρθρο είναι τίγκα στα σπόιλερ. Αυτό όμως ελάχιστη σημασία έχει αφού εάν ακούσατε τις προτροπές μου στα προηγούμενα ή τα έχετε αγοράσει και διαβάσει όσοι δεν τα είχατε, ή αυτοκτονήσατε οπότε δεν διαβάζετε τούτο δω το κείμενο Αιωνία σας η μνήμη (για τους δεύτερους ) Καλή ανάγνωση ==== Το σημερινό άρθρο είναι το πέμπτο της «λεξιλογικής» παρουσίασης που κάνω στις περιπέτειες του Αστερίξ. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο, θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Ωστόσο, με τη σημερινή περιπέτεια, εννοώ τον Αγώνα των Αρχηγων, συμβαίνει κάτι περίεργο. Δηλαδή, ενώ ο φίλος μας ο Cyrus Monk προσφέρθηκε να σκανάρει την περιπέτεια αυτή και καναδυό ακόμα (και με απάλλαξε από τον κόπο), και ενώ την έχω ανεβάσει και μπορείτε να την διαβάσετε εδώ ή να την κατεβάσετε από εδώ (χωρίς το εξώφυλλο), διαπιστώνω ότι και στην έκδοση Μαμούθ η συγκεκριμένη περιπέτεια, τουλάχιστον όπως κυκλοφορεί σε ηλεκτρονική μορφή (εδώ ας πούμε) είναι ολόιδια με την έκδοση Ψαρόπουλου (αν δείτε το αρχείο pdf, το εξώφυλλο έχει τη φίρμα του Ψαρόπουλου και το οπισθόφυλλο του Μαμούθ). Οπότε, δεν ξέρω αν υπήρξε ξεχωριστή μετάφραση Μαμούθ, η αν χρησιμοποιήθηκε κατόπιν αδείας η μετάφραση της έκδ. Ψαρόπουλου, αλλά το σίγουρο είναι πως σήμερα θα παρουσιάσουμε μόνο τη μετάφραση του Αργύρη Χιόνη (εκδ. Ψαρόπουλου). Ο Αγώνας των αρχηγών ανήκει στην κατηγορία των στατικών περιπετειών, δηλαδή των περιπετειών που η δράση εκτυλίσσεται μέσα και γύρω από το γαλατικό χωριό -σε αντιδιαστολή με τις ταξιδιωτικές περιπέτειες που περιλαμβάνουν ταξίδι σε μακρινά μέρη. Είναι μια από τις πιο πλούσιες σε πλοκή περιπέτειες της κατηγορίας αυτής. Να διηγηθώ σύντομα την υπόθεση. Ο διοικητής του ρωμαϊκού στρατόπεδου του Μπαμπαόρουμ είναι απελπισμένος με τους Γαλάτες που ξυλοκοπούν τους λεγεωνάριούς του, αλλά ο πονηρός υποδιοικητής του έχει βρει μια σατανική λύση. Βαθύς γνώστης των γαλατικών εθίμων, κάνει λόγο για τον «Αγώνα των αρχηγών», παλιό έθιμο σύμφωνα με το οποίο ένας Γαλάτης αρχηγός έχει δικαίωμα να προκαλέσει σε αγώνα πάλης τον αρχηγό άλλου χωριού -και ο νικητής γίνεται αρχηγός και στα δύο. Και καθώς υπάρχει ένας γιγαντόσωμος Γαλάτης αρχηγός που είναι φανατικός φίλος των Ρωμαίων, προτείνει να προκαλέσει τον Μοναρχίξ και να πάρει υπό τη δικαιοδοσία του το ανυπότακτο χωριό. Το μόνο πρόβλημα είναι το μαγικό φίλτρο που διαθέτουν οι Γαλάτες, γι’ αυτό οι Ρωμαίοι στέλνουν ένα καμουφλαρισμένο απόσπασμα λεγεωναρίων να απαγάγουν τον δρυίδη Πανοραμίξ. Τη στιγμή της απαγωγής όμως, ο Αστερίξ κι ο Οβελίξ βρίσκονται εκεί κοντά -και πριν προλάβει να επέμβει ο Αστερίξ, ο Οβελίξ εκσφενδονίζει ένα μενίρ που διώχνει μεν τους επίδοξους απαγωγείς αλλά χτυπάει κατακέφαλα τον μάγο και τον αφήνει αναίσθητο. Όταν ο μάγος ξυπνάει, δεν αναγνωρίζει κανέναν: έχει χάσει το μνημονικό του και μαζί και την ικανότητα να φτιάχνει το μαγικό φίλτρο! Οι Ρωμαίοι το πληροφορούνται αυτό κι έτσι ο Ρωμαιολάγνος (άλαμου) αρχηγός προκαλεί τον Μοναρχίξ στον αγώνα των αρχηγών, ενώ ο Αστερίξ προσπαθεί να κάνει τον δρυίδη να θυμηθεί πώς φτιάχνεται το μαγικό φίλτρο, δίνοντάς του μια χύτρα και άφθονα υλικά. Επισκέπτονται μάλιστα κι έναν ονομαστό δρυίδη-γιατρό, ο οποίος δέχεται να έρθει στο χωριό και να γιατρέψει τον σεβάσμιο δάσκαλό του. Το δυστύχημα είναι ότι ο Οβελίξ, θέλοντας να δειξει στον γιατρό πώς τραυματίστηκε ο δρυίδης, του ρίχνει κι αυτουνού ένα μενίρ κατακέφαλα και τον αφήνει αναίσθητο -κι έτσι χάνει κι αυτός τη μνήμη του. Κι ενώ στο χωριό οι δυο αμνησικοί δρυίδες παίζουν με τις μαρμίτες, ο Μοναρχίξ αρχίζει να προπονείται, βλέποντας ότι θα αναγκαστεί να δώσει τον Αγώνα των αρχηγών χωρίς τη βοήθεια του φίλτρου. Η μεγάλη μέρα έρχεται και αρχίζει ο αγώνας -ή μάλλον το κυνηγητό, αφού ο Μοναρχίξ τρέχει γύρω-γύρω για να μην τον πετύχουν οι γροθιές του γιγαντόσωμου αντιπάλου του. Την ίδια στιγμή στο χωριό ο δρυίδης ανακατεύοντας στην τύχη διάφορα βότανα φτιάχνει ένα φίλτρο που του ξαναδίνει τα λογικά του, κι αμέσως ενημερώνεται για την κατάσταση, φτιάχνει το μαγικό φίλτρο και τρέχουν στον τόπο της αναμέτρησης να αναγγείλουν το χαρμόσυνο νέο. Ακούγοντάς το ο Μοναρχίξ νιώθει τις δυνάμεις του να διπλασιάζονται και με μια κατραπακιά αφήνει ξερό τον Ρωμαιόφιλο αρχηγό. Η ιστορία τελειώνει με το καθιερωμένο τσιμπούσι. Η περιπέτεια κυκλοφόρησε στα γαλλικά το 1965-66 σε συνέχειες και το 1966 σε τόμο. Ήταν η 7η της σειράς των 24 τόμων. Ο γαλλικός τίτλος είναι Le combat des chefs -The Big Fight στα αγγλικά. Στοιχεία από την πλοκή έχουν γίνει ταινία κινουμένων σχεδίων (Le coup du menhir, 1989) ανακατεμένα με στοιχεία της υπόθεσης της περιπέτειας Ο μάγος. Τα ονόματα των ηρώων. * Ο Ρωμαίος διοικητής είναι σχεδιασμένος με πρότυπο τον Μπενίτο Μουσολίνι όχι μόνο στη φυσιογνωμία (αριστερά στην εικόνα) αλλά και στα φερσίματά του (π.χ. πομπώδης ομιλία). Στα γαλλικά ονομάζεται Langélus, μάλλον απροσδόκητο όνομα αφού angélus είναι μια προσευχή της καθολικής εκκλησίας. Στα ελληνικά ονομάστηκε Μουσολίνιους, που το βρίσκω αυτονόητο, παρατηρώ όμως ότι σε κανένα από τα αστεριξολογικά σάιτ που ανέτρεξα δεν επισημαίνεται η ομοιότητα με τον Μουσολίνι. Στα αγγλικά: Nebulus Nimbus. * Με την ευκαιρία να πούμε ότι ο διάλογος αριστερά έχει ένα ωραίο λογοπαίγνιο: Rome va te sonner les cloches θα πει «θα σου τα ψάλει» (κατά λέξη: θα σου χτυπήσει τις καμπάνες), που ταιριάζει με το όνομα Langélus (προσευχή, είπαμε). Ο Χιόνης μεταφράζει: Αλλιώς, φωτιά στα μπατζάκια σου απ’ τη Ρώμη. * Ο πονηρός υποδιοικητής λέγεται στα γαλλικά Perclus, που θα πει (περίπου) καθηλωμένος. Το ελληνικό όνομα και πάλι είναι πιο σχετικό με τον χαρακτήρα του προσώπου: Αλεπούδιους. * Ο ρωμαιόφιλος (ή ρωμαιόδουλος) Γαλάτης αρχηγός λέγεται στα γαλλικά Aplusbégalix, που σημαίνει a + b = x. Ο Χιόνης τον είπε Βλακομπουμπουνίξ, αν και περισσότερο με κτηνώδη δύναμη παρά με ογκώδη άγνοια ταιριάζει. Φανατικός ρωμαιόφιλος, έχει κρεμάσει στον τοίχο του domus του ένα ταμπελάκι Rome sweet Rome (περιττό να επισημάνω το λογοπαίγνιο) και στην εικόνα αριστερά χαιρετάει τους Ρωμαίους λέγοντας: Καλωσορίσατε πολυαγαπημένοι μας εισβολείς! Θέλει να ενσταλάξει ρωμαϊκές αξίες και στους υπηκόους του, κι έτσι π.χ. λέει «Μα τον Δία και μα τον Τουτάτη». Η συνεργασία με τον κατακτητή είναι μείζον θέμα της περιπέτειας, και οι Γκοσινί και Ουντερζό είπαν σε μεταγενέστερες συνεντεύξεις ότι είχαν ρητά κατά νου τους Γάλλους που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς κατά την Κατοχή -και μην ξεχνάμε ότι η ιστορία κυκλοφόρησε το 1965, όταν οι αναμνήσεις της Γαλλίας του Βισύ και του Πεταίν ήταν πολύ πιο νωπές. * Μια από τις πιο αστείες επιμέρους ιστορίες της περιπέτειας είναι τα βάσανα ενός Ρωμαίου λεγεωνάριου, του Plutotqueprevus, λογοπαίγνιο με τη φράση plus tôt que prévu (νωρίτερα από το αναμενόμενο). Στα ελληνικά αποδόθηκε Απρόβλεπτους, και ο καημένος δέχεται τη διαταγή να πάει να κατασκοπέψει τους Γαλάτες, μεταμφιεσμένος σε δέντρο. Οι Γαλάτες τον πιάνουν και τον βάζουν να δοκιμάζει όλα τα φίλτρα που φτιάχνει στην τύχη ο παραλοϊσμένος Πανοραμίξ, κι έτσι ο Απρόβλεπτους αλλάζει χρώματα και στο τέλος γίνεται πανάλαφρος και επιστρέφει πετώντας στο ρωμαϊκό στρατόπεδο, προς μεγάλη ικανοποίηση ενός μπούφου που τον είχε πιάσει φίλο και τον ακολουθούσε πιστά από την εποχή που ήταν δέντρο. Όλη αυτή η υπο-ιστορία είναι τίγκα στα λογοπαίγνια, οπότε δίνω ένα μόνο παράδειγμα: Ο Αστερίξ του λέει (στην ελληνική μετάφραση): Μη συγχίζεσαι, γιατί σου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι και μελιτζανίζεις. Στα γαλλικά υπάρχει εύκολο λογοπαίγνιο με τα couleur (χρώμα) και colère (θυμός). Πιο ενδιαφέρον, και αμετάφραστο, λογοπαίγνιο έχει η απάντηση του λεγεωνάριου: Δεκαπέντε χρόνια λεγεωνάριος και να καταντήσω μπλε. Στα γαλλικά όμως bleu είναι ο νέος φαντάρος, ο γιαννάκης, ο ψάρακας (εικάζω ότι η λέξη βγήκε από το «μπλε» δηλαδή το σχεδόν άψητο κρέας (βαθμίδα ακόμα πιο άψητη από το σαινιάν, σχεδόν περπατάει η μπριζόλα). * Ο δρυίδης θεραπευτής που αναλαμβάνει να γιατρέψει τον Πανοραμίξ, σάτιρα των σύγχρονων ψυχαναλυτών, ονομάζεται Amnésix, φυσικά Αμνησίξ στα ελληνικά. Είναι πολύ κοντός και κάνει το λάθος να αποκαλέσει χοντρό τον Οβελίξ με αποτέλεσμα μεταξύ τους να υποβόσκει έχθρα διαρκής. «Καλύτερα να’σαι λίγο παχουλός, παρά μπασμένος! Έτσι Αστερίξ;» λέει ο Οβελίξ, πολύ χαρούμενος που ο Πανοραμίξ στο προηγούμενο καρεδάκι είχε αποκαλέσει «μπασμένο» τον Αμνησίξ. * Υπάρχουν και μερικά δευτερεύοντα πρόσωπα. Ένας καθηγητής ξένων γλωσσών στο χωριό του Ρωμαιόφιλου Γαλάτη ονομάζεται Berlix, υπαινιγμός για τις μεθόδους γλωσσών Berlitz. Χαμπακίξ είναι η απόδοση του Χιόνη, από τα γνωστά τότε φροντιστήρια ξένων γλωσσών Χαμπάκη (ακόμα υπάρχουν). Επίσης, η όμορφη γραμματέα του γιατρού Αμνησίξ λέγεται Boufiltre, λογοπαίγνιο από το bout de filtre, η άκρη του τσιγάρου που έχει το φίλτρο, Δραμαμίνη στα ελληνικά. Ένα καρεδάκι με αλλεπάλληλα λογοπαίγνια αξίζει να το δούμε. Είναι το απόσπασμα των λεγεωναρίων που πάει να απαγάγει τον Πανοραμίξ στο δάσος, και έχουν μεταμφίεση παραλλαγής για να μοιάζουν με θάμνους, και κάνουν όλοι λογοπαίγνια με φυτά. Στα ελληνικά: – Προσπαθήστε να φαίνεστε όσο γίνεται πιο χόρτα – Μας κάνει το βαρύ πεπόνι ο μάπας – Εμένα με τρώει η καρωτίδα μου – Τρέμω σα φύλλο στο βοριά! – Σα ρόδο μαραμένο η καρδούλα μου! – Φύτεψε κι εσύ ένα δέντρο, μπορείς! – Δεν αφήνετε αυτά τα οδυνηρά λογοπαίγνια… Αρκετά βάσανα έχουμε κι έτσι. Και λίγο παρακάτω οι λεγεωνάριοι «αποφάσισαν να ριζώσουν» και ο επικεφαλής τους απειλεί «θα σας κάνω με τα κρεμμυδάκια παλιοκολοκύθες». * Στην αρχή (σελ. 2), εκεί που ο υποδιοικητής εξηγεί το έθιμο του Αγώνα των αρχηγών, λέει ότι αν ο αγώνας λήξει ισόπαλος, οι δυο αρχηγοί ρίχνουν ο ένας στο κεφάλι του άλλου μια μπάλα άχυρο και «όποιον πάρει η μπάλα». Ωραία η ελληνική απόδοση. Στα γαλλικά: Si les chefs sont de force égale, ils ont le droit de se jeter des ballots à la tête; on dit alors qu’ils sont en ballottage. Ωραίο λογοπαίγνιο με τη γαλλική πολιτική ζωή, διότι ballot είναι οι μπάλες το άχυρο αλλά ballotage είναι η ψηφοφορία στον δεύτερο γύρο των γαλλικών εκλογών, ανάμεσα στους δύο επικρατέστερους υποψήφιους του πρώτου γύρου. * Για τους ληξίαρχους του Αστεριξοχωριού σημειώνουμε ότι είναι η πρώτη χρονολογικά περιπέτεια στην οποία εμφανίζεται η γυναίκα του αρχηγού Μοναρχίξ, σε ένα καρεδάκι στην σελ. 13 πάνω αριστερά, αν και δεν έχει όνομα και δεν μοιάζει με τη Μιμίνα των επόμενων περιπετειών. * Τέλος, αφού πέρασε όλη την περιπέτεια με τύψεις που «ένα χτυπηματάκι τόσο δα» έκανε τόσο κακό στον δρυίδη, και επηρεασμένος από τον Αμνησίξ που τον έλεγε συνεχώς χοντρό, ο Οβελίξ συνειδητοποιεί ότι ίσως έχει παχύνει λίγο, και αποφασίζει να κάνει δίαιτα. Έτσι, στο καθιερωμένο τσιμπούσι στο τέλος της περιπέτειας δηλώνει ότι θα φάει μόνο φρυγανιές «κι ίσως τους βάλω και κάτι τι επάνω» (avec peut-être un petit quelque chose dessus). Τι είναι αυτό το κάτι τι; ρωτάει πονηρά ο Αστερίξ, και ακολουθεί το αναμενόμενο «Ένα αγριογούρουνο, μα τον Τουτάτη!». Στα νιάτα μου, η ατάκα αυτή είχε γίνει παροιμιώδης κάθε φορά που λέγαμε ότι δεν θα φάμε και πολύ -αν και δεν είχαμε ανάγκη από δίαιτα τότε, οι μισοί ήμασταν και στα χρόνια και στα κιλά και στο… περιτύπωμα. Κι εδώ τελειώσαμε. Σε δυο μήνες, η επόμενη περιπέτεια! ====
  19. Εδώ και περίπου ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Έχουν προηγηθεί ένα άρθρο για τους Βρετανούς, ένα για τους χαρακτήρες, ένα για την Κατοικία των θεών και ένα για τον Μάγο/Μάντη. Εδώ έχουμε ένα για το Στη χώρα των Ελβετών. Ως συνήθως με τα άρθρα του είναι τίγκα στα σπόιλερ και ως συνήθως με τις εισαγωγές μου εάν δεν το έχετε, τότε εάν είστε πάνω από 17 σας προτρέπω να αυτοκτονήσετε, εάν είστε κάτω από 17 σας προτρέπω να κάνετε κράτει στα μπυρόνια στην επόμενη έξοδό σας (πάρτε από το σπίτι στη χειρότερη) και να πάτε να το αγοράσετε Καλό ΣΚ ==== "Το ιστολόγιο εύχεται χρόνια πολλά στους Γιώργηδες και τις Γεωργίες. Πέρσι την ίδια μέρα είχαμε ανεβάσει ένα άρθρο-δώρο σε όσους γιορτάζουν σήμερα, οπότε φέτος δεν μπορώ να το δημοσιεύσω ξανά. Κι έτσι, αντί για άλλο δώρο, προσφέρω Αστερίξ, διότι, όπως θα θυμάστε ίσως, εδώ και λίγο καιρό έχουμε αρχίσει να παρουσιάζουμε στο ιστολόγιο τις περιπέτειες του Αστερίξ. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο, θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) και σήμερα έχουμε την τέταρτη περιπέτεια, τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών», όπως ήταν ο τίτλος όταν πρωτοεκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου, γύρω στο 1978, σε μετάφραση του Αργύρη Χιόνη. Στη σειρά των εκδόσεων Μαμούθ, που είναι αυτή που κυκλοφορεί, ο τίτλος είναι ελαφρώς διαφορετικός («Ο Αστερίξ στους Ελβετούς») και τη μετάφραση την έκανε η Ιρένε Μαραντέι. Γενικά, θεωρώ καλύτερες τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Στα κατεβασάδικα του Διαδικτύου βρίσκει κανείς σε ηλεμορφή τον Αστερίξ της έκδοσης Μαμούθ, αλλά, απ’ όσο ξέρω και έψαξα, όχι την έκδοση Ψαρόπουλου. Τις περισσότερες τις βρήκα σε παλαιοπωλείο, αλλά θέλω βοήθεια επειδή το σκανάρισμα δεν είναι το φόρτε μου (κάποιος σκανάριζε τόμους κι άγιασε). Το σημερινό τεύχος μου το έστειλε φίλος και απευθύνω έκκληση σε όσους έχουν τεύχη της σειράς του Ψαρόπουλου, να βοηθήσουν. Αλλά ο εθελοντής να το δηλώσει στα σχόλια, να μην κάνουν πολλοί την αγγαρεία άδικα -ή να μοιραστεί κάπως. Λοιπόν, την περιπέτεια «Ο Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών» σε έκδοση του Ψαρόπουλου την έχω ανεβάσει σε έναν ιστότοπο, απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν -ή να την κατεβάσετε από εδώ. Θα λεξιλογήσω λοιπόν για τον Αστερίξ στη χώρα των Ελβετων, παρόλο που τα περισσότερα από αυτά που θα πω μπορεί κανείς να τα βρει σε πολλούς αστεριξολογικούς ιστότοπους. Καταρχάς, να διηγηθώ σύντομα την ιστορία. Ενώ στο γαλατικό χωριό το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ο αρχηγός Μοναρχίξ είναι δυσαρεστημένος με τους βαστάζους του, όχι πολύ μακριά, στη μεγάλη πόλη Κονδάτη (σημερινή Ρεν), ο διεφθαρμένος Ρωμαίος κυβερνήτης αναγκάζεται να διακόψει τα εξεζητημένα όργιά του επειδή δέχεται μια κάθε άλλο παρά ευχάριστη επίσκεψη, από τον φορολογικό επιθεωρητή που έστειλε ο Καίσαρας. Καθώς ο κυβερνήτης έχει κάνει τεράστιες καταχρήσεις, όταν διαπιστώνει ότι ο επιθεωρητής είναι αυστηρός και αδέκαστος, τον δηλητηριάζει. Χάρη στη γερή κράση του, ο επιθεωρητής απλώς αρρωσταίνει βαριά, βλέπει όμως ότι δεν θα επιβιώσει αν αφεθεί στις φροντίδες των ανίκανων γιατρών της φρουράς και στέλνει να ειδοποιήσουν τον δρυίδη Πανοραμίξ, ο οποίος καταφθάνει μαζί με τον Οβελίξ και τον Αστερίξ. Για να γιατρέψει τον άρρωστο, ο Πανοραμίξ χρειάζεται ένα σπάνιο λουλούδι, το Ασημένιο άστρο (εντελβάις), που φυτρώνει μόνο στα βουνά της Ελβετίας κι έτσι στέλνει εκεί τους δυο Γαλάτες να το βρουν, ενώ παίρνει μαζί του στο γαλατικό χωριό τον άρρωστο Ρωμαίο. Ο διεφθαρμένος κυβερνήτης στέλνει αγγελιοφόρο στον επίσης διεφθαρμένο ομόλογό του της Γενεύης, ζητώντας του να σταματήσει πάση θυσία τους Γαλάτες, κι έτσι από τη στιγμή που φτάνουν στη χώρα οι δυο ήρωές μας βρίσκονται κυνηγημένοι. Με τη βοήθεια του ξενοδόχου τους, ξεφεύγουν από τον κλοιό, κρύβονται σε μια τράπεζα, και τελικά έρχονται σε επαφή με έναν όμιλο βετεράνων που τους βοηθάει να ανέβουν στις χιονισμένες βουνοκορφές και να κόψουν το σπάνιο άνθος -αν και ο Οβελίξ σε όλη την τελευταία φάση κοιμάται βαθιά επειδή έχει πιει κάτι παραπάνω. Τελικά, επιστρέφουν στο γαλατικό χωριό κι έτσι ο Ρωμαίος επιθεωρητής γίνεται καλά, ξυλοφορτώνει με τη βοήθεια λίγων σταγόνων μαγικού φίλτρου τον διεφθαρμένο κυβερνήτη και η περιπέτεια τελειώνει με το καθιερωμένο τσιμπούσι στο οποίο, για πρώτη και τελευταία φορά, παίρνει μέρος ένας Ρωμαίος. Η περιπέτεια κυκλοφόρησε στα γαλλικά το 1970, πρώτα σε συνέχειες και αργότερα σε τόμο. Πρόκειται για την 16η περιπέτεια της 24άδας. Σύμφωνα με ένα ανέκδοτο, ο πολιτικός Ζορζ Πομπιντού, ευχαριστώντας τους Γκοσινί και Ουντερζό για έναν τόμο που του είχαν στείλει, τους είχε προτείνει να κάνουν μια περιπέτεια στην Ελβετία. Όπως λέει ο Ουντερζό: επίτηδες δεν βγάλαμε αμέσως το άλμπουμ αλλά παρουσιάσαμε πρώτα καναδυό άλλα για να μη φανεί ότι πήραμε από αυτόν την ιδέα -έχουμε και μια αξιοπρέπεια εμείς οι κομιξάδες. Τα ονόματα των ηρώων * Ο διεφθαρμένος κυβερνήτης της Κονδάτης λέγεται Gracchus Garovirus στο πρωτότυπο, που είναι λογοπαίγνιο με τη φράση Gare aux virus (προσοχή στους ιούς!). Ο Χιόνης τον είπε Γράκχους Χοντρομίασμους, η Μαραντέι Γράκχους Χοντροβάκιλλους. Τα όργια του Χοντρομίασμους ο Γκοσινί θέλησε να τα κάνει να μοιάζουν με τις σκηνές από το (τότε πρόσφατο) Σατυρικόν του Φελλίνι και έδωσε στον Ουντερζό την οδηγία να κάνει ολοφάνερη την ομοιότητα, όπως μπορείτε να δείτε εδώ: Όχι μόνο ο τελετάρχης λέγεται Φελλίνιους (Fellinus στο πρωτότυπο) αλλά και ο νεαρός δεξιά μοιάζει με τον ηθοποιό Μάρτιν Πότερ, που έπαιζε τον Εγκόλπιο στην ταινία. * Ο αυστηρός επιθεωρητής, που για την ακρίβεια έχει το βαθμό του κυαίστορα (quaestor), λέγεται Claudius Malosinus, λογοπαίγνιο με το mal aux sinus, που θα πει ιγμορίτιδα, θαρρώ. Κλαύδιους Κακεντρέχιους στη μετάφραση του Χιόνη, Κλαούντιους Κοιλόπονους στης Μαραντέι. * Ο κυβερνήτης της Κονδάτης έχει ένα πρωτοπαλίκαρο, τον Caius Eucaliptus. Η Μαραντέι διατήρησε το όνομα, Κάιους Ευκάλυπτους, ο Χιόνης προτίμησε το Κάκτους Βεντούζιους, μια και ένα από τα καθήκοντα του λεγάμενου είναι να μαζεύει τους φόρους. * Ο κυβερνήτης της Γενεύης λέγεται Caius Diplodocus, που ο Χιόνης τον μεταφράζει Διπλόκοπρους, ενώ η Μαραντέι τον λέει Τυροφόντιους από το λιωμένο τυρί (φοντύ) που κυριαρχεί στα συμπόσιά του. * Ένας αδέξιος Ρωμαίος που συμμετέχει στα όργια με τη φοντύ και υφίσταται με χαρά τις τιμωρίες κάθε φορά που χάνει τη μπουκίτσα του μέσα στο λιωμένο τυρί λέγεται Caius Infarctus (έμφραγμα), όνομα που ο Χιόνης το απέδωσε Κάιους Μωρόβιους ενώ η Μαραντέι το είπε Κάιους Κρεπάριους. * Ο Ελβετός ξενοδόχος λέγεται Petisuix, λογοπαίγνιο με το Petit Suisse (μικρός Ελβετός). Έτσι λέγεται ένα διάσημο τυροσκεύασμα, ανάμεσα σε φρέσκο τυρί και παχύ γιαούρτι. Μικρελβετίξ στον Χιόνη, Μικροελβετίξ στη Μαραντέι. * Ο Ελβετός τραπεζίτης λέγεται Zurix, από τη Ζυρίχη. Και φυσικά και οι δυο ελληνικές αποδόσεις τον είπαν Ζυριχίξ. Όπως θα παρατηρήσατε, οι Ελβετοί έχουν γαλατικές καταλήξεις στα ονόματά τους. Και φυσικά, οι Ελβετοί τρέφουν εχθρικά αισθήματα προς τους Ρωμαίους και συμπαραστέκονται στους Γαλάτες. Όπως όλες σχεδόν οι περιπέτειες του Αστερίξ που περιλαμβάνουν ταξίδι, πολλά αστεία βασίζονται στις ιδιομορφίες της χώρας όπου διαδραματίζεται η ιστορία και του λαού της, στην προκείμενη περίπτωση των Ελβετών και της Ελβετίας. * Οι Ελβετοί παρουσιάζονται μανιακοί με την καθαριότητα και η διαφορά φαίνεται με το πρώτο, ακόμα και στην πινακίδα των συνόρων, όπου από την ελβετική μεριά αστράφτει από πάστρα. Και στο μέγαρο του κυβερνήτη, ενώ οι καλεσμένοι επιδίδονται σε όργια με λιωμένο τυρί, οι ντόπιοι καμαριέρηδες σκουπίζουν μανιωδώς, προκαλώντας την αγανάκτηση του κυβερνήτη («Ένα όργιο πρέπει να είναι βρωμερό»). Η δε έσχατη ηθική δοκιμασία για τον Ελβετό ξενοδόχο είναι όταν, για να καλύψει τους Γαλάτες, αναγκάζεται να φορέσει τα λασπωμένα τους παπούτσια, τάχα ότι είναι δικά του, και να λερώσει ο ίδιος τα απαστράπτοντα δάπεδα του ξενοδοχείου του. . . . * Πολύ πιο σοβαρό ηθικό δίλημμα όμως έχει ο Ελβετός τραπεζίτης, που για να καλύψει και πάλι τους δυο Γαλάτες, τούς κρύβει σε μια θυρίδα του -κι όταν ο Οβελίξ τη σπάει για να ζητήσει φαγητό, και πλακώνουν και ταυτόχρονα οι Ρωμαίοι για έλεγχο, ο φουκαράς ο Ελβετός αναγκάζεται να πει, στα ψέματα, ότι μπήκαν ληστές και άνοιξαν τη θυρίδα -κι έτσι κακολογεί ο ίδιος την ασφάλεια της τράπεζάς του, πράγμα που του προκαλεί τεράστιο σοκ: — Πάρτους από δω αμέσως, με ατίμασαν! Με υποχρέωσαν να πω ψέματα σχετικά με το απαραβίαστο της επιχείρησής μου -μεταφράζει ο Χιόνης. Στο δεύτερο καρέ υπάρχει και λογοπαίγνιο. J’en ai ras la marmite à fondue des Gaulois είναι «εξεβελτισμένη» μορφή της έκφρασης «με έχουν φέρει μέχρι εδώ» ή, αν προτιμάτε, «ξεχείλισε το ποτήρι». Η Μαραντέι Ο Χιόνης μεταφράζει περίπου κατά λέξη: «Ξεχείλισε πια η χύτρα με το φοντύ μ’ αυτούς τους Γαλάτες», μια λύση που δεν μ’ αρέσει. Προτιμώ το απλούστερο «Αυτοί οι Γαλάτες δεν τρώγονται πια» του Χιόνη της Μαραντέι, κι ας χάνεται το ελβετικό κουλέρ λοκάλ. * Στο αμέσως επόμενο καρέ, ο τραπεζίτης αποκαρδιωμένος λέει «κάτι τέτοια σε σπρώχνουν στην ουδετερότητα» -φυσικά είναι σχόλιο για την ελβετική πολιτική ουδετερότητας. * Στην παραπάνω εικόνα, αριστερά-αριστερά, βλέπετε ότι λέει Un demi coucou plus tard, Μισό κούκου αργότερα. Φυσικά δεν θα έμενε ασχολίαστη η ελβετική ωρολογοποιία. Ο ξενοδόχος Μικρελβετίξ έχει σε κάθε δωμάτιο από μια υπερσύγχρονη κλεψύδρα και κάθε μια ώρα ειδοποιεί τους ενοίκους να αναποδογυρίσουν την κλεψύδρα, αν χρειαστεί ξυπνώντας τους! * Στην πόλη διεξάγεται Διεθνές Συνέδριο Φυλάρχων -μην ξεχνάμε ότι στη Γενεύη βρίσκεται η ευρωπαϊκή έδρα του ΟΗΕ. * Στο βουνό, οι βετεράνοι τραγουδάνε τα γιόντελ, που θυμίζει στον Αστερίξ τη φωνή του Κακοφωνίξ, ενώ ένας λεγεωνάριος ακούγοντάς τους νομίζει οτι ακούει κραυγή ελεφάντων. * Αναφορές υπάρχουν επίσης στον Γουλιέλμο Τέλο, στην ορειβασία, στον ελβετικό θεσμό των εφέδρων και στον Ερυθρό Σταυρό: στη σύγκρουση που γίνεται στο βουνό, ένας Ελβετός ξυλοφορτώνει έναν Ρωμαίο και μετά αρχίζει να του βάζει επιδέσμους: Βοηθάμε όλους τους εμπόλεμους, όποια κι αν είναι η εθνικότητά τους. * Στο δρόμο προς την Ελβετία, ο Αστερίξ κι ο Οβελίξ διανυκτερεύουν σε ένα Charotel, που είναι το μοτέλ μεταφερμένο στην εποχή των αμαξών. Σταυλοτέλ το λέει ο Χιόνης, Καροτέλ η Μαραντέι. * Στα ρωμαϊκά όργια στην Κονδάτη παίζουν μεγάλο ρόλο τα εξεζητημένα εδέσματα που σερβίρονται. Ανάμεσά τους: – boudin d’ours. Το boudin είναι λουκάνικο αίματος, οπότε ο Χιόνης μεταφράζει «λουκάνικο αρκουδοαίματος». Η Μαραντέι προτιμάει το απλούστερο «λουκάνικο αρκούδας», αλλά εδώ βρίσκω καλύτερο το πιο εξεζητημένο όνομα – γεμιστοί λαιμοί καμηλοπάρδαλης (cous de girafes farcis), και κυρίως – tripes de sanglier frites dans de la graisse d’urus, δηλαδή άντερα αγριογούρουνου τηγανισμένα με ξύγκι ούρου, κατά Χιόνην, όπου ούρος είναι είδος αρχαίου άγριου ταύρου, που σήμερα έχει εξαφανιστεί. Η Μαραντέι προτιμά να το απλοποιήσει «…σε λίπος ταύρου». Μόλις ακούνε να γίνεται λόγος για το φαγητό αυτό, οι διάφοροι παρατρεχάμενοι αναρωτιούνται, με τα σάλια να τρέχουν από προσμονή: «Με μέλι;». * Μέσα στην περιπέτεια υπάρχουν δυο πολύ αστείες σκηνές. Η πρώτη, στην αρχή-αρχή, είναι όταν ο Μοναρχίξ απολύει τους βαστάζους του επειδή τον έριξαν κάτω. Κι αυτοί παραπονιούνται: Il a tort de mecontenter la base et de se priver de son soutien, ή, όπως μεταφράζει ο Χιόνης: Έχει άδικο να δυσαρεστεί τη βάση. Θα μείνει χωρίς υποστήριξη, που ακούγεται σαν τοποθέτηση συνδικαλιστή. Ο Μοναρχίξ διορίζει βαστάζους τον Αστερίξ και τον Οβελίξ παρά την ολοφάνερη… υψομετρική διαφορά, εξαιτίας της οποίας για ένα διάστημα αναλαμβάνει μόνος του ο Οβελίξ. – Μα, τι κάνει ο Οβελίξ; – Σερβίρει ένα μισό (Χιόνης) ή Σερβίρει τη μισή μερίδα (Μαραντέι). Υπάρχει και λογοπαίγνιο εδώ, που χάνεται στα ελληνικά, αφού στα γαλλικά servir σημαίνει «υπηρετώ» αλλά βέβαια και «σερβίρω», ενώ στο προηγούμενο καρέ ο Μοναρχίξ είχε ρωτήσει οργισμένος τον Οβελίξ αν αρνείται να τον υπηρετήσει (tu refuses de me servir?) . . . . . . . * H δεύτερη αστεία σκηνή είναι το ιατρικό συμβούλιο για τον δηλητηριασμένο επιθεωρητή, όπου συμμετέχουν τρεις-τέσσερις γιατροί, όλοι αλμπάνηδες, ένας μάλιστα έχει το κεφάλι του μέσα σε αμφορέα, απομεινάρι από το όργιο στο οποίο είχε πάρει μέρος. Μετά το τέλος του συμβουλίου, όταν ο κυβερνήτης θα αναγγείλει ότι έχουν περισσέψει κάμποσα έντερα αγριογούρουνου τηγανισμένα σε ξύγκι ούρου, ο γιατρός θα βγάλει τον αμφορέα ανακράζοντας όλο προσμονή: Με μέλι; * Από λάθος ή από ανάγκη, οι δυο Γαλάτες, αλλά και άλλοι, αρκετές φορές πέφτουν στη λίμνη Λεμάν (Λεμάνους βέβαια λόγω της εποχής) ή τη διασχίζουν κολυμπώντας -οι Ελβετοί που τους βλέπουν τους ενημερώνουν φλεγματικά ότι «η γέφυρα που γκρέμισε ο Καίσαρας ξαναχτίστηκε». Πράγματι, ο Καίσαρας είχε όντως καταστρέψει μια ξύλινη γέφυρα που υπήρχε στο νησάκι και αργότερα οι Ρωμαίοι την κατασκεύασαν ξανά. * Τέλος, ενώ ο Οβελίξ αδημονούσε να δει τα περίφημα ελβετικά βουνά, στην αρχή όλο στη λίμνη τον έφερναν οι περιστάσεις. Και μετά, θέλοντας να επιταχύνει το γλέντι των Ελβετών, ήπιε μονορούφι όλο το βαρέλι και έπεσε ξερός κι έτσι κοιμόταν σε όλη την ορειβασία -οπότε, όταν στο καθιερωμένο γαλατικό τσιμπούσι τον ρωτούν οι συγχωριανοί του «πώς είναι η Ελβετία», εκείνος απαντάει: «Επίπεδη!». Μ’ άλλα λόγια, όπως συμπεραίνει και ο αφηγητής, «κάθε ταξίδι πλουτίζει τις γνώσεις και την πείρα τους» Κι εδώ τελειώνει η επισκόπηση του ταξιδιού στη χώρα των Ελβετών. Ραντεβού σε δυο μήνες με μιαν άλλη περιπέτεια -αυτήν που, ελπίζω, θα σκανάρετε! " ===
  20. Εδώ και περίπου ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Προηγήθηκαν ένα άρθρο για τους Βρετανούς, ένα για τους χαρακτήρες και ένα για την Κατοικία των θεών. Εδώ έχουμε ένα πλούσιο αφιέρωμα στον Μάγο (ή Μάντη όπως τον είχε πει ο Ψαρόπουλος). Ως συνήθως είναι τίγκα στα σπόιλερ, οπότε ως συνήθως εάν είστε πάνω από 17 και δεν το έχετε διαβάσει, πηγαίντε αυτοκτονείστε, εάν είστε κάτω από 17, κάντε λίγη οικονομία το επόμενο ΣΚ έχοντας πάρει μπυρίτσα από το σπίτι ώστε να μην πληρώσετε για δαύτη στο μπαρ Επί του παρόντος, ΣΚ είναι, αράξτε και διαβάστε πίνωντας το καφεδάκι σας " Εδώ και λίγο καιρό, αρχίσαμε να παρουσιάζουμε στο ιστολόγιο τις περιπέτειες του Αστερίξ. Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο, θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, και σήμερα έχουμε την τρίτη της σειράς, «Αστερίξ και ο μάγος», που και αυτή είναι μία από τις (δύο) περιπέτειες του Αστερίξ που μετέφρασε ο Κώστας Ταχτσής για τη σειρά των εκδόσεων Ψαρόπουλου, το 1978 -στη συνέχεια ανέλαβε ο Αργύρης Χιόνης. Στη σειρά των εκδόσεων Μαμούθ, που είναι αυτή που κυκλοφορεί, ο τίτλος ήταν διαφορετικός («Ο μάντης») και τη μετάφραση την έκανε η Ιρένε Μαραντέι. Γενικά, θεωρώ καλύτερες τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Πάντως, όπως θα δείτε πιο κάτω, ούτε από αυτή τη μετάφραση του Ταχτσή λείπουν τα μεταφραστικά λάθη. Στα κατεβασάδικα του Διαδικτύου βρίσκει κανείς σε ηλεμορφή τον Αστερίξ της έκδοσης Μαμούθ, αλλά, απ’ όσο ξέρω και έψαξα, όχι την έκδοση Ψαρόπουλου. Τις περισσότερες τις βρήκα σε παλαιοπωλείο, αλλά θέλω βοήθεια επειδή το σκανάρισμα δεν είναι το φόρτε μου (κάποιος σκανάριζε τόμους κι άγιασε). Το σημερινό τεύχος το έχει σκανάρει η φίλη Μαρία από τη Δράμα, που την ευχαριστώ πολύ. Άλλοι φίλοι έχουν στείλει καναδυό ακόμα τεύχη σκαναρισμένα, κι αν κάποιος αναλάβει να σκανάρει το «Ο Γαλάτης Αστερίξ» για την επόμενη φορά πολύ θα με χαροποιήσει. Αλλά ο εθελοντής να το δηλώσει στα σχόλια, να μην κάνουν πολλοί την αγγαρεία άδικα -ή να μοιραστεί κάπως. Λοιπόν, την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και ο μάγος» σε έκδοση του Ψαρόπουλου την έχω ανεβάσει σε έναν ιστότοπο, απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν -ή να την κατεβάσετε από εδώ. Θα λεξιλογήσω λοιπόν για τον Αστερίξ και τον Μάγο, παρόλο που τα περισσότερα από αυτά που θα πω μπορεί κανείς να τα βρει σε πολλούς αστεριξολογικούς ιστότοπους. Και ξεκινάω από τον τίτλο της περιπέτειας, διότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις δυο ελληνικές εκδόσεις. Ο τίτλος της έκδ. Μαμούθ είναι «Ο Μάντης», που είναι η ακριβής απόδοση του πρωτοτύπου (Le dévin). Επειδή η σειρά του Ψαρόπουλου είχε ξεκινήσει ακριβώς με αυτή την περιπέτεια, κατανοώ πολύ καλά για ποιο λόγο πρόσθεσαν το «Ο Αστερίξ και» στον τίτλο. Ωστοσο, η απόδοση «μάγος» είναι ανακριβής: ο συγκεκριμένος ήρωας απλώς προβλέπει το μέλλον, δεν κάνει μαγικά, δεν χρησιμοποιεί ξόρκια ή μαγικά φίλτρα. Να διηγηθώ σύντομα την ιστορία: Στο γαλατικό χωριό, ενώ ο δρυίδης Πανοραμίξ απουσιάζει σε… συνέδριο, φτάνει ένας απατεώνας μάντης (λες και υπάρχουν μη απατεώνες, θα μου πείτε) και καταφέρνει να πείσει τους περισσότερους ανυπόταχτους (αλλά εύπιστους και δεισιδαίμονες) Γαλάτες ότι μπορεί να προβλέψει το μέλλον. Όλους; Όχι όλους -ο Αστερίξ μένει απρόσβλητος και γι’ αυτό ο μάγος/μάντης κατασκηνώνει στο δάσος έξω απ’ το χωριό, όπου δέχεται έναν-έναν τους πελάτες του (και κυρίως τις πελάτισσές του), προβλέπει για όλους δόξα, χρήματα και λαμπρό μέλλον και δέχεται τα πεσκέσια τους. Μια μέρα όμως, μια ρωμαϊκή περίπολος τον συλλαμβάνει και τον οδηγεί δεμένο στο στρατόπεδο Πετιμπόνουμ, όπου ο εκατόνταρχος του λέει ότι έχουν διαταγή να στέλνουν τους Γαλάτες μάγους (μάντες) στα κάτεργα. Ο μάντης διαμαρτύρεται ότι… είναι απατεώνας και όχι αληθινός μάντης αλλά για κακή του τύχη όταν ο εκατόνταρχος για να τον δοκιμάσει του ζητάει να προβλέψει τι αριθμό θα φέρει ρίχνοντας τα ζάρια, μαντεύει σωστά! Ο εκατόνταρχος πείθεται ότι ο μάντης είναι πραγματικός και του αναθέτει να διώξει τους Γαλάτες από το χωριό τους. Πράγματι, ο μάντης πηγαίνει στο γαλατικό χωριό και λέει στους Γαλάτες να φύγουν, επειδή το χωριό το έχουν καταραστεί οι θεοί και θα στείλουν μολυσμένο αέρα. Όλοι φεύγουν για το κοντινό νησάκι, εκτός από τον Αστερίξ και τον Οβελίξ (κι αυτός ήθελε να φύγει, αλλά έμεινε για το χατίρι του φίλου του). Έτσι οι Ρωμαίοι μπαίνουν αβρόχοις ποσί στο έρημο χωριό και ο εκατόνταρχος καμαρωτός στέλνει στον Καίσαρα μήνυμα: «Κατελήφθη άπασα Γαλατία. Άπασα; Απασα». Ο εκατόνταρχος είναι βέβαιος ότι ο μάντης είναι μεγάλο αστέρι και τον βάζει να του… προβλέψει πώς θα είναι η ζωή όταν θα γίνει Καίσαρας. Στο μεταξύ επιστρέφει ο Πανοραμίξ από το συνέδριο και προσπαθεί να πείσει τους Γαλάτες ότι ο μάγος είναι απατεώνας. Μοιράζει σε όλους (πλην Οβελίξ) μαγικό φίλτρο, για μοναδική μάλλον φορά και στις γυναίκες. Όλοι και όλες κάνουν γιουρούσι στο ρωμαϊκό στρατόπεδο και το ισοπεδώνουν -κι έτσι αποδεικνύεται έμμεσα ότι ο μάγος είναι απατεώνας, διότι αν ήταν γνήσιος θα το είχε προβλέψει. Επιστρέφοντας στο χωριό, ξυλοφορτώνουν και τον ειδικό απεσταλμένο του Καίσαρα, που είχε πάει να ελέγξει αν όντως «κατελήφθη άπασα Γαλατία» -κι αυτός, εξοργισμένος, πηγαίνει στο στρατόπεδο και καθαιρεί τον εκατόνταρχο. Ο νέος διοικητής, ένας λοχίας, διώχνει τον μάγο χωρίς άλλες συνέπειες ενώ στο γαλατικό χωριό όλα τελειώνουν με το καθιερωμένο τσιμπούσι. Η περιπέτεια αυτή έχει κάτι ξεχωριστό. Προσέξτε ότι α) δεν έχει ταξίδι ή/και γνωριμία άλλων λαών και β) η δράση δεν ξεκινάει με πρωτοβουλία των Ρωμαίων, με κάποια μηχανορραφία τους για να κάμψουν την αντίσταση των ανυπόταχτων. Αντίθετα, η δράση πυροδοτείται όχι από τους Ρωμαίους αλλά από άλλο ερέθισμα -πράγματι, οι Ρωμαίοι κάνουν την εμφάνισή τους στα μισά της ιστορίας. Νομίζω ότι είναι η μοναδική περιπέτεια που έχει και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά (διορθώστε με αν κάνω λάθος). Υποθέτω ότι αν δεν πέθαινε τόσο νέος ο Γκοσινί θα είχαμε κι άλλες περιπέτειες αυτού του τύπου. Ονόματα ηρώων Ο μάντης λέγεται Prolix, που παραπέμπει στο prolixe, που σημαίνει φλύαρος, απεραντολόγος. Η λέξη υπάρχει και στα αγγλικά (prolix) κι έτσι και στα Αγγλικά ο ήρωας έχει το ίδιο όνομα. Ο Ταχτσής τον απέδωσε Αμπρακανταμπρίξ και η Μαραντέι (για τη σειρά Μαμούθ) Ξερολίξ -και οι δυο αποδόσεις καλές. Ο φιλόδοξος και πασίχοντρος εκατόνταρχος λέγεται Caius Faipalgugus, που είναι λογοπαίγνιο με τη φράση Fais pas le gugusse, παναπεί Μην κάνεις τον καραγκιόζη. Ο Ταχτσής τον βαφτίζει Σηκωβάρα (είδαμε και στην άλλη περιπέτεια που μετέφρασε, ότι δεν χρησιμοποιούσε λατινοπρεπείς καταλήξεις) ενώ η Μαραντέι: Κάιους Αρμπαμπούφλιους. Στα αγγλικά, Voluptuous Arteriosclerosus. Τέλος, ο απεσταλμένος του Καίσαρα λέγεται Claudius Blocus (blocus ο αποκλεισμός), Bulbus Crocus στα αγγλικά. Ο Ταχτσής μένει πολύ κοντά στο γαλλικό: Κλαύδιος Μπλόκος. Η Μαραντέι, ίσως επειδή έπρεπε να διαφοροποιηθεί, διαλέγει το Κλαύδιους Μπλοκαρισμένιους, που το βρίσκω εντελώς άγαρμπο. * Στην αρχή της περιπέτειας, οι Γαλάτες μαζεμένοι στο σπίτι του αρχηγού περιμένουν να περάσει μια άγρια καταιγίδα και αναφέρονται σε διάφορους θεούς τους, τον θεό των νεκρών, τον θεό της ζωής, τη θεά του πολέμου, και πάει λέγοντας. Και ο Μοναρχίξ λέει, σχολιάζοντας την καταιγίδα: Φαίνεται πως η Αμόρα, η θεά της μουστάρδας, παραμπήκε στη μύτη των άλλων θεών. Η Amora ήταν γνωστή μάρκα μουστάρδας της εποχής -μια πρώιμη… τοποθέτηση προϊόντος! * Επίσης στην αρχή της περιπέτειας, υπάρχει μια παρένθεση στην αφήγηση (σελ. 9) και γίνεται λόγος για οιωνοσκόπους και μάντεις. Βλέπουμε έτσι έναν μάντη να συμβουλεύει τον Καίσαρα «Όσο ο Βρούτος στο πλευρό σου, ω Καίσαρ, δεν έχεις τίποτε να φοβηθείς», ενώ μας λένε ότι άλλοι μάντεις προβλέπουν «ό,τι τους κατέβει» για το μέλλον -και βλέπουμε τη φωτογραφία ενός σύγχρονου ουρανοξύστη από την περιοχή La Defense του Παρισιού που χτιζόταν τότε. * Ο μάντης προβλέπει το μέλλον διαβάζοντας τα σπλάχνα των ζώων. Καθώς το αγριογούρουνο που του σέρβιραν το καταβρόχθισε όλο ο Οβελίξ και δεν έχει πια σπλάχνα, προτείνει να διαβάσει τα σπλάχνα του Ιντεφίξ (Κατρουλίξ κατά Ταχσήν) -αλλά ο Οβελίξ έχει κάποιες διαφωνίες: Ο πρώτος που θ’ αγγίξει τον Κατρουλίξ, θα φάει ανάποδη που θα δει τον ουρανό σφοντύλι! (Ταχτσής) Ο πρώτος που θ’ αγγίξει τον Ιντεφίξ, θα φάει μια μπούφλα ανάποδη (Μαραντέι) * Τελικά, ο μάντης δέχεται να διαβάσει ένα ψάρι, και η εικόνα παραπέμπει στον γνωστό πίνακα του Ρέμπραντ Μάθημα ανατομίας: * Ο μάγος διαρκώς λέει «Τόξερα αυτό» και προβλέπει ότι μετά την καταιγίδα θα κάνει καλό καιρό -πράγμα που βέβαια γίνεται. Φεύγει όμως δηλώνοντας ότι τον ενοχλεί κάποιο ισχυρό πνεύμα (ο δύσπιστος Αστερίξ). Η γυναίκα του αρχηγού τον προλαβαίνει και του ζητάει να προβλέψει το μέλλον της κι αυτός της τάζει ότι ο Μοναρχίξ θα γνωρίσει δόξες και πλούτη στη Λουτέτσια (το Παρίσι). Κατενθουσιασμένη, εκείνη, του φέρνει… αναγνωστικό υλικό, ακόμα και μπίρα (για την ακρίβεια: cervoise), η οποία «όταν είναι κρύα, είναι άκρως αναγνώσιμη». Γίνονται όμως και λάθη: Η Μιμίνα φέρνει μια γεμιστή χήνα, που δεν έχει εντόσθια. Ο μάντης απαντάει με λογοπαίγνιο, διότι farce είναι η φάρσα, αλλά είναι και η γέμιση και farci το γεμιστό (άλλωστε οι λέξεις έχουν κοινή προέλευση, αφού η φάρσα αρχικά ήταν ένα κωμικό επεισόδιο που παρεμβαλλόταν, σαν παραγέμισμα, στα θρησκευτικά δράματα, όπως έχουμε πει). Το λογοπαίγνιο δεν διατηρείται στη μετάφραση, αλλά δεν είναι μεγάλη απώλεια. «Ευκαιρία να μελετήσω μια φορά και τα γεμιστά», αποδίδει ο Ταχτσής. «Μ’ αρέσει να διαβάζω και τη γέμιση», η Μαραντέι. Να επισημάνω εδώ ένα λάθος της μετάφρασης Ταχτσή, που τη Lutece (Λουτέτσια, Παρίσι) την αποδίδει… Λιέγη, λάθος που επαναλαμβάνεται και στην Κατοικία των Θεών. Ανεξήγητο λάθος, όσο κι αν το όνομα της Λιέγης (Lüttich στα γερμανικά) είναι ομόρριζο σύμφωνα με μια θεωρία με το όνομα της Λουτέτσιας. Και εκτός αυτού στην εποχή του Καίσαρα δεν υπήρχε Λιέγη. * Στο ρωμαϊκό στρατόπεδο υπάρχει και ένας λοχίας, που δεν κατονομάζεται αλλά έχει αρκετή συμμετοχή στη δράση, ο οποίος μιλάει με… γαλλικούρες, δηλαδή όπως μιλάνε οι λαϊκοί άνθρωποι όταν προσπαθούν να μιλήσουν περιδιαγραμμάτου. Και οι δυο μεταφραστές επιλέγουν να του δώσουν χωριάτικη προφορά (ενώ στα γαλλικά δεν φαίνεται να έχει), αλλά νομίζω ότι ο Ταχτσής, που έχει στο νου του τους παλιούς καραβανάδες, τα καταφέρνει καλύτερα. Ταχτσής: Εξ επόψεως της περιπόλου την οποίαν και καθ’ήν διατάξατε να προβώμεν, βρήκαμε σ’ ένα ξέφωτο αυτόν ιδώ τ’ν μασκαρά, ούτινος και του οποίου οι εξηγήσεις απ’ μας έδουσε, δε μ’ φαίνονται ποσώς ικανοποιητ’κές Μαραντέι: Ευπειθώς αναφέρω ότι ικτελέσαμε ιπιτυχώς την διαταχθείσα περιπολία, ούτω πως ανεύρημεν σ’ ένα ξέφωτο αυτό το υποκείμενο του οποίου οι εξηγήσεις δεν ικρίθησαν ουδόλως ικανοποιητικές. Δεν είναι πάντως κακή και η απόδοση της Μαραντέι. * Όταν τον πιάνουν οι Ρωμαίοι, ο μάντης προσπαθεί να τους πείσει ότι δεν είναι μάντης, αλλά τσαρλατάνος -αλλά ο εκατόνταρχος, επειδή στην αρχή του είχε πει ότι θα πάρει προαγωγή, θέλει να πιστεύει ότι είναι αληθινός μάντης. Κι έτσι γίνεται το τεστ των ζαριών, όπου ο μάντης καλείται να μαντέψει τι ζαριά θα έρθει και έχει την ατυχία να μαντέψει σωστά (πάντως, κακώς είπε 7, που είναι το πιθανότερο άθροισμα με δύο ζάρια): Kι έτσι ο κακομοίρης ο μάντης αναγκάζεται να προβλέπει ένα ολοένα και πιο λαμπρό μέλλον στον εκατόνταρχο: Αυτιά γουρούνας γλασέ; Α, τέλειος μάγος! Έτσι είναι, όποιος προβλέπει ευχάριστα πράγματα μάς φαίνεται καλός στη δουλειά του. Αλλά σε λίγο έρχονται οι Γαλάτες, πέφτει το σχετικό ξύλο, και καπάκι καταφθάνει εξαγριωμένος (και ξυλοφορτωμένος) ο απεσταλμένος του Καίσαρα: — Και, μα το Δία, το τι μας κάνανε αυτοί οι ηττημένοι! (Ταχτσής). — Και μα το Δία, να μη σου πω τι μας έκαναν οι υποταγμένοι σου! (Μαραντέι). Γενικά, η περιπέτεια αυτή δεν είχε πολλά λογοπαίγνια, που να δημιουργούν μεταφραστικά προβλήματα -ή δεν μπόρεσα να τα βρω. Από την άλλη, πρόσεξα ένα μεταφραστικό λάθος στη Μαραντέι. Σε ένα σημείο, λένε για τον βάρδο: Ο σιδεράς λέει ότι «ο βάρδος έχει φωνή σείστρου, αλλά δεν λέει ψέματα» -και ο βάρδος αγανακτεί. Sistre είναι, είπαμε, το σείστρο, αρχαία ελληνική λέξη, που σημαίνει ένα όργανο που βγάζει ήχο όταν το σείεις, όταν το κουνάς ρυθμικά -κάτι σαν ντέφι. Επειδή η γαλλική λέξη δεν είναι γνωστή στον μέσο Γάλλο αναγνώστη, μπαίνει η υποσημείωση «Είδος μεταλλικής κουδουνίστρας». Τα ίδια και ο Άγγλος, που βάζει sistrum και υποσημειώνει: a kind of metal rattle. Στην ελληνική μετάφραση, δεν υπάρχει λογος για υποσημείωση αν δεν χρησιμοποιήσουμε δύσκολη λέξη, αλλά υπάρχει το ενοχλητικό πλαισιάκι που θα μείνει άσπρο αν δεν βάλουμε κάτι. Η Μαραντέι λοιπόν μεταφράζει: Ο βάρδος μας μπορεί να έχει φωνή sistre*… και στην υποσημείωση: Είδος μεταλλικής πάπιας (?!) Και στο επόμενο τετραγωνάκι: Ξέρεις τώρα τι θα σου πει ο βάρδος με τη φωνή sistre; Τραγική απόδοση, εντελώς άσκοπα μάλιστα. Πολύ πιο καλά ο Ταχτσής: Μπορεί η φωνή του βάρδου μας να είναι σαν καβουρντιστήρι…. [και αφήνει κενό το πλαισιάκι της υποσημείωσης] Και μετά: Ξαναπέστο αυτό και θα σε καβουρντίσω εγώ καλά! -θαυμάσιο εύρημα. Θα μπορούσε ίσως να βάλει κανείς «φωνή σαν σείστρο» και υποσημείωση: «μεταλλική κουδουνίστρα» και μετά να κάνει κάποιο λογοπαίγνιο, π.χ. «θα σου δώσω καμία που θα σου έρθει σεισμός / θα σε σείσω» αλλά του Ταχτσή η λύση είναι εξαιρετική. Έτσι, τελειώσαμε τις δύο πρώτες περιπέτειες της σειράς Ψαρόπουλου, που μετέφρασε ο Κώστας Ταχτσής. Σε δυο μήνες, θα δούμε μιαν άλλη περιπέτεια! " καλό ΣΚ
  21. Εδώ και περίπου ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Την αρχή την έκανε με ένα άρθρο για το Αστερίξ στους Βρετανούς και μια ανάλυση των ονομάτων των χαρακτήρων. Σε αυτό εδώ το άρθρο κουβεντιάζει για την Κατοικία των Θεών που σε πρόσφατη δημοσκόπηση στο φόρουμ βγήκε και το πλέον αγαπημένο. Που αποδεικνύει ότι δεν ξέρετε που παν τα 4 αφού το καλύτερο είναι προφανώς η Χύτρα. Και αφού έριξα την ταβανόπροκα και τον ελιτισμό μου, να σχολιάσω ότι το άρθρο είναι τίγκα στα σπόιλερ. Άρα άμα δεν το έχετε διαβάσει και είστε πάνω από 17, πηγαίντε αυτοκτονήστε. Άμα είστε κάτω από 17, βάζετε στην άκρη λίγο χαρτζιλίκι, δεν πίνετε μπυρόνι αυτό το ΣουΚου και το αγοράζετε και στανιάρετε Στη χειρότερη πάρτε ένα κουτάκι μπύρας από το σπίτι (παιδαγωγικές συμβουλές και όχι κόλλημα μπρικιών ή άνοιγμα μυδιών ) Λινκ του άρθρου. "Πριν από δυο μήνες περίπου είχα ανεβάσει δυο συνεχόμενα άρθρα για τον Αστερίξ, πρώτα μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Είχα γράψει τότε, ότι με μια δόση υπερβολής θα μπορούσαμε να πούμε πως οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο, θα μας πάρει τέσσερα χρόνια. Οι δυο μήνες πέρασαν και ήρθε η σειρά για την δεύτερη περιπέτεια που θα παρουσιάσω, την «Κατοικία των θεών». Είναι μία από τις δύο περιπέτειες του Αστερίξ που μετέφρασε ο Κώστας Ταχτσής για τη σειρά των εκδόσεων Ψαρόπουλου, το 1978 -στη συνέχεια ανέλαβε ο Αργύρης Χιόνης. Στη σειρά των εκδόσεων Μαμούθ, που είναι αυτή που κυκλοφορεί, τη μετάφραση την έκανε η Ιρένε Μαραντέι. Γενικά, θεωρώ καλύτερες τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Πάντως, όπως θα δείτε πιο κάτω, από τη μετάφραση του Ταχτσή δεν λείπουν τα μεταφραστικά λάθη. Στα κατεβασάδικα του Διαδικτύου βρίσκει κανείς σε ηλεμορφή τον Αστερίξ της έκδοσης Μαμούθ, αλλά, απ’ όσο ξέρω και έψαξα, όχι την έκδοση Ψαρόπουλου. Από καλή τύχη (στον ουρανό τον έψαχνα και στη γη τον βρήκα) ένας καλός φίλος, συνομήλικος περίπου, έχει στη βιβλιοθήκη του μερικούς τόμους από τότε, και μου έδωσε και σκανάρισα δυο. Λοιπόν, την Κατοικία των Θεών σε έκδοση του Ψαρόπουλου τη σκανάρισα και την έχω ανεβάσει εδώ (με τη βοήθεια του Στάζιμπου για την ηλεβιβλιοδεσία) όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν -ή να την κατεβάσετε από εδώ. Κάπως αχνά βγήκαν τα χρώματα, να με συμπαθάτε. (Αν έχετε άλλους Ψαρόπουλους και τους σκανάρετε, θα βοηθήσετε τις επόμενες παρουσιάσεις. Και για να το κάνω πιο συγκεκριμένο, αναζητούνται εθελοντές που θα έχουν και θα σκανάρουν το «Ο Γαλάτης Αστερίξ» σε έκδοση Ψαρόπουλου. Το σκανάρισμα είναι πολύ κοπιαστική δουλειά -κάποιος σκανάριζε τόμους και άγιασε- οπότε ας το μοιραστούμε να μας πέσει πιο αλαφρύ. Βεβαια ο εθελοντής πρέπει να το δηλώσει στα σχόλια, να μην κάνουν πολλοί την αγγαρεία άδικα -ή να μοιραστεί κάπως). Θα λεξιλογήσω λοιπόν για την Κατοικία των Θεών, παρόλο που αυτά που θα πω μπορεί κανείς να τα βρει σε πολλούς αστεριξολογικούς ιστότοπους. Γενικά, οι περιπέτειες του Αστερίξ χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) Έχουμε ταξίδια σε μακρινές χώρες (ή και μέσα στη Γαλατία) όπου το χιούμορ βασίζεται αρκετά στις διαφορές της νοοτροπίας των διάφορων λαών, και β) έχουμε περιπέτειες όπου η δράση εκτυλίσσεται κυρίως στο γαλατικό χωριό, συνήθως δε έχει να κάνει με τις προσπάθειες των Ρωμαίων να το κυριεύσουν και να υποτάξουν τους ανυπόταχτους Γαλάτες. Η Κατοικία των Θεών ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Το νέο καταχθόνιο σχέδιο του Καίσαρα είναι να χτίσει στο δάσος που περιτριγυρίζει το γαλατικό χωριό μια ρωμαϊκή πόλη, ώστε να αναγκάσει τους Γαλάτες να εκρωμαϊστούν. Στέλνει στη Γαλατία έναν ταλαντούχο αρχιτέκτονα να χτίσει την πρώτη πολυκατοικία της μελλοντικής πόλης. Ο αρχιτέκτονας βάζει τους σκλάβους να ξεριζώνουν βελανιδιές για να δημιουργήσει ένα ξέφωτο όπου θα ανεγερθεί το κτίριο, αλλά οι Γαλάτες ρίχνουν μαγικά βαλανίδια, ποτισμένα στο μαγικό φίλτρο, και τα δέντρα ξαναφυτρώνουν. Όταν οι σκλάβοι παραπονιούνται στους Γαλάτες ότι έτσι δεν θα ελευθερωθούν ποτέ (έχουν αποσπάσει από τον αρχιτέκτονα την υπόσχεση ότι μόλις χτιστεί το πρώτο κτίριο θα τους δώσει την ελευθερία τους), ο δρυίδης Πανοραμίξ τους δίνει μαγικό φίλτρο για να τελειώσουν μια ώρα αρχύτερα. Πράγματι, το πρώτο κτίριο (η «Κατοικία των Θεών») χτίζεται, και ύστερα από μεγάλη διαφήμιση στη Ρώμη έρχονται οι πρώτοι ένοικοι -και προς στιγμή φαίνεται ότι ο δρυίδης έκανε μεγάλο λάθος, αφού οι Ρωμαίοι, με τα λεφτά τους, διαταράσσουν την οικονομία και την ομόνοια του χωριού. Τότε όμως οι Γαλάτες έχουν τη φαεινή ιδέα να βάλουν τον βάρδο να νοικιάσει ένα διαμέρισμα της πολυκατοικίας οπότε όλοι οι ένοικοι φεύγουν κακήν κακώς -ο αρχιτέκτονας προσπαθεί να στεγάσει στα άδεια διαμερίσματα τους λεγεωνάριους του στρατόπεδου, αλλά οι Γαλάτες τούς παίρνουν στο κυνήγι και γκρεμίζουν την Κατοικία των Θεών. Η περιπέτεια κυκλοφόρησε σε βιβλίο το 1971 ενώ προηγουμένως, την ίδια χρονιά, είχε δημοσιευτεί σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote. Είναι η 17η περιπέτεια από τις 24 του κύκλου Γκοσινί-Ουντερζό. Στις εκδόσεις Ψαρόπουλου ήταν η δεύτερη της σειράς. Στις εκδόσεις Μαμούθ ίσως η 7η. Ονόματα ηρώων. * Ο αρχιτέκτονας στο πρωτότυπο ονομάζεται Anglaigus, λογοπαίγνιο με το angle aigue, οξεία γωνία. Πολύ λογικά ο Ταχτσής μεταφράζει Οξυγώνιος (ίσως Οξυγώνιους να ήταν πιο λατινοπρεπές), ενώ στο Μαμούθ, μάλλον για να αποφύγουν τη μίμηση, το κάνουν Ορθογώνιους. * Ο ρωμαίος εκατόνταρχος, ο διοικητής του στρατοπέδου, λέγεται Oursenplus, που είναι λογοπαίγνιο μάλλον με το ours en peluche (αρκουδάκι παιδικό). Αρκουδάριος στον Ψαρόπουλο, Βουβάλιους στο Μαμούθ. * Ο αρχηγός των σκλάβων, ένας Νουμίδης, λέγεται Duplicatha (αντίγραφο εγγράφου) και έγινε Ντουπλικάτα και στις δυο ελληνικές μεταφράσεις. * Ο κονφερανσιέ που κάνει την κλήρωση των διαμερισμάτων στη ρωμαϊκή αρένα, λέγεται Guilus, που είναι λογοπαίγνιο με το όνομα ενός γνωστού κονφερανσιέ της γαλλικής τηλεόρασης της εποχής, του Guy Lux (1919-2003). Όπως βλέπετε στις φωτογραφίες, μοιάζει πολύ. Οι ελληνικές μεταφράσεις μετέφρασαν απλώς το όνομα σε Γκουίλος/Γκουίλους, αλλά βέβαια αφού ο Guy Lux είναι εντελώς άγνωστος στην Ελλάδα ο αναγνώστης δεν πιάνει την αναφορά -ούτε και πειράζει πολύ. Η περιπέτεια έχει μερικά ενδιαφέροντα σημεία στην πλοκή της. Ας πούμε, οι Γαλάτες δίνουν μαγικό φίλτρο στους σκλάβους ελπίζοντας οτι αυτοί θα επαναστατήσουν, αλλά εκείνοι το χρησιμοποιούν για να ανεβάσουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ και να αναγκάσουν τον αρχιτέκτονα να τους υποσχεθεί ότι θα δουλεύουν με πληρωμή, και ότι μόλις χτίσουν το κτίριο θα κερδίσουν την ελευθερία τους και μαζί την αμοιβή τους. Μάλιστα, στη συνέχεια φέρνουν τον Πανοραμίξ στο φιλότιμο και τους δίνει κι άλλο μαγικό φίλτρο… κι έτσι μαθαίνουμε πώς γεννήθηκαν οι πειρατές που εμφανίζονται σε πολλές ιστορίες του Αστερίξ. Ο Ταχτσής μεταφράζει τα λόγια του αρχιπειρατή ως εξής: Με τα λεφτά που βγάλαμε, είμαστε τσίφτηδες! Η Μαραντέι: Με τα λεφτά που κερδίσαμε, ποιος μας πιάνει, παιδιά. Καλές είναι και οι δυο μεταφράσεις. Της Μαραντέι πιο πιστή, αλλά του Ταχτσή βρίσκω πως έχει καλύτερο ρυθμό. Ο Ταχτσής πάντως δεν βάζει τον μαύρο να τρώει το ρο, ενώ η Μαραντέι τον έχει να λέει «ελεύθε’οι». Να σημειωθεί ότι οι τρεις γνωστές φιγούρες που προπορεύονται, και που τις έχουμε συναντήσει σε πολλές άλλες περιπέτειες του Αστερίξ, δεν εμφανίζονται νωρίτερα στο κόμικς, εκτός αν υποθέσουμε ότι ο μαύρος είναι ο Ντουπλικάτα ο Νουμίδης (αν και στα προηγούμενα σκίτσα έχει άλλο χτένισμα). Και μιλώντας για τον Ντουπλικάτα τον Νουμίδη, πρωταγωνιστεί σε ένα καταπληκτικό λογοπαίγνιο που δυστυχώς χάνεται στη μετάφραση. Όταν οι σκλάβοι (που έχουν πιει μαγικό φίλτρο) αρνούνται να δουλέψουν και ένας επιστάτης πάει να τους συνετίσει, τρώει μια μεγαλοπρεπή φάπα και προσγειώνεται στα πόδια ενός άλλου επιστάτη, ο οποίος λέει: Il ne faut jamais parler sechement à un Numide, φοβερό λογοπαίγνιο διότι parler sechement (μιλάω απότομα) κατά λέξη μεταφράζεται «μιλάω ξερά» ενώ΄το un Numide ακούγεται σαν το un humide (ένας υγρός). Αναγκαστικά στη μετάφραση το λογοπαίγνιο χάνεται. Ο Ταχτσής μεταφράζει: Να μάθεις άλλη φορά να μιλάς πιο ευγενικά στους δούλους. Η Μαραντέι μένει κάπως πιο κοντά στο πρωτότυπο: Ε βέβαια, ποτέ δεν πρέπει να μιλάς έτσι σ’ ένα Νουμίδη -επειδή όμως δεν διατηρείται το λογοπαίγνιο, η απόδοση είναι ξεκάρφωτη. (Μια προσπάθεια να διατηρηθεί ένα χλωμό λογοπαίγνιο: Αν είχε νου όσο ένα μύδι, δεν θα μιλούσε άσχημα στον Νουμίδη -ή κάτι παρεμφερές). Εδώ ο Άγγλος μεταφραστής μεγαλουργεί, διότι καταφέρνει να βρει άλλο λογοπαίγνιο. Λέει: Poor chap… How was he to know a Numidian wouldn’t necessarily be a blackleg? Θαυμάσιο, αν σκεφτούμε ότι blackleg είναι κατά λέξη μεν ο μαυροπόδαρος, αλλά και ο απεργοσπάστης! Και αφού οι σκλάβοι κατάφεραν να πληρώνονται, οι λεγεωνάριοι κατεβαίνουν και αυτοί σε απεργία, προς μεγάλη απελπισία του διοικητή τους. Σε όλη την υπόλοιπη περιπέτεια, οι λεγεωνάριοι θα προβάλλουν συνεχώς αιτήματα. Ο εκατόνταρχος διηγείται τα βάσανά του στον αρχιτέκτονα: Εδώ (στη μετάφραση της Μαραντέι): Οι άντρες μου απεργούν, αλλά οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν διακοπεί. Σήμερα θα θέσουμε επί τάπητος το θέμα των βραδυνών εξόδων που οι εκπρόσωποί τους απαιτούν να παραταθούν κατά μία ώρα. (Ταχτσής): Οι άντρες μου έχουν απεργήσει, αλλ΄ο διάλογος ευτυχώς συνεχίζεται. Σήμερα θα διερευνήσουμε το θέμα της εξόδου, που οι εκπρόσωποί τους επιμένουν να παρατείνεται μία ώρα μετά τα μεσάνυχτα. (Και πάλι, ο Ταχτσής παίρνει περισσότερες ελευθερίες και δίνει κτγμ καλύτερο κείμενο) Μια από τις καλύτερες ατάκες του βιβλίου, που δεν εξαρτάται από γλώσσα, είναι όταν ο Αστερίξ και ο Οβελίξ φυτεύουν τα μαγικά βαλανίδια -βλέποντας να φυτρώνει αμέσως μια πανύψηλη βελανιδιά, ο Αστερίξ αναφωνεί «Θαύμα!» αλλά ο Οβελίξ δεν εντυπωσιάζεται: Μια βαλανιδιά σαν όλες τις άλλες είναι, λέει. – Μα δεν είδες πόσο γρήγορα φύτρωσε; Εδώ προτιμώ τη μετάφραση του Ταχτσή: Ωχ τώρα, σάματις τις έχω παρακολουθήσει ποτέ, για να ξέρω πώς μεγαλώνουν συνήθως; Η Μαραντέι μεταφράζει και πάλι πιο πιστά, αλλά το τελικό αποτέλεσμα νομίζω πως υστερεί: Ε, είναι η πρώτη φορά που βλέπω μια βελανιδιά να μεγαλώνει, και γι’ αυτό δεν ξέρω πόσο γρήγορα γίνεται συνήθως. Ένα άλλο λογοπαίγνιο. Όταν ο Νουμίδης παραπονιέται στους Γαλάτες ότι τους εμποδίζουν να τελειώσουν το χτίσιμο (κι έτσι να κερδίσουν την ελευθερία τους), εκείνοι του απαντούν ότι ξεριζώνοντας τα δέντρα ενοχλούν τα αγριογούρουνα, τον Ιντεφίξ και όχι μόνο, αλλά και τα κορακοειδή (corneilles στο πρωτότυπο). Και ο δρυίδης παρατηρεί: C’est un problème cornélien, που σημαίνει δυσεπίλυτο πρόβλημα (επειδή στα θεατρικά έργα του Corneille/Κορνήλιου οι ήρωες συχνά βρίσκονταν αντιμέτωποι με μια πολύ δύσκολη επιλογή ανάμεσα στον έρωτα και στο καθήκον). Ο Ταχτσής (ο οποίος τον Ιντεφίξ τον ήθελε Κατρουλίξ) διατηρεί το λογοπαίγνιο: … τα ωδικά πτηνά. / Ναι, … δημιουργείτε ωδικόν χάος. Στην έκδοση Μαμούθ δεν το διατήρησαν: … τα πουλάκια. / Δημιουργείτε κοινωνικό πρόβλημα. Στα αγγλικά, ο μεταφραστής φτιάχνει δύο λογοπαίγνια. Ο μεν Αστερίξ λέει απλώς birds, ο δε Πανοραμίξ λέει: Yes, we can’t have fowl play [fowl τα πετούμενα, λογοπαίγνιο με foul play]. It’s the Romans we want to get the bird [to get the bird είναι έκφραση που σημαίνει ‘δέχομαι αποδοκιμασίες, με προγκάρουν’] Παίνεψα τη μετάφραση του Ταχτσή, αλλά πρέπει να πω ότι έχει μερικές απροσεξίες, από τις οποίες η πιο σοβαρή είναι στο σημείο όπου δείχνει τη διαφήμιση για την Κατοικία των Θεών, «une semaine à peine du centre de Lutece» (μόλις μια βδομάδα από το κέντρο της Λουτέσιας, σάτιρα των διαφημίσεων που υπόσχονταν το ανάλογο των «5 λεπτών από την Ομόνοια»). Εκεί ο Ταχτσής απρόσεχτα μεταφράζει «σε απόσταση … μόλις μιας εβδομάδος από τη Λιέγη«! Επίσης, σε ένα σημείο όπου μετράνε στο δάσος και ο αρχιτέκτονας λέει six cents deux pieds et trois paumes, ο Ταχτσής μεταφράζει «602 πόδια και 3 μούτζες», αντί για το προφανές «και τρεις παλάμες». Αυτό βέβαια μάλλον είναι μεταφραστική επιλογή, αλλά δεν μου αρέσει. Θα μπορούσα να γράψω κι άλλα, αλλά μάλλον σας έχω κουράσει. Σταματάω εδώ με την Κατοικία των θεών, που μπορεί να το πάρετε και για χριστουγεννιάτικο δώρο του ιστολογίου, εύχομαι καλές γιορτές, και σε δυο μήνες περίπου θα δούμε μιαν άλλη περιπέτεια του Αστερίξ! "
  22. Εδώ και περίπου ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Την αρχή την έκανε με ένα άρθρο για το Αστερίξ στου Βρετανούς. Εδώ αναλύει τα διάφορα ονόματα στο κόμικ. (λινκ πρωτότυπου) " Αν και δεν το συνηθίζω να αφιερώνω δυο συνεχόμενα άρθρα στο ίδιο θέμα, θα κάνω μια εξαίρεση. Παρόλο που υπάρχει φόβος να σας κουράσω, αφού και το πιο εκλεκτό έδεσμα το βαριέσαι όταν το γεύεσαι συχνά, θα το διακινδυνεύσω: το σημερινό άρθρο θα αποτελέσει κατά κάποιον τρόπο συνέχεια του χτεσινού, στο οποίο σχολίασα την περιπέτεια «Ο Αστερίξ στους Βρετανούς». Συνέχεια προς τα πίσω, πιο σωστά, πρίκουελ μάλλον παρά σίκουελ, αφού σήμερα θα κάνουμε μια εισαγωγή στις 24 περιπέτειες του Αστερίξ, που έπρεπε ίσως να έχει προηγηθεί -αλλά ποτέ δεν είναι αργά. Βλέπετε, όπως συνειδητοποίησα ήδη ενώ έγραφα το χτεσινό άρθρο, εκτός από τα γλωσσικά και λεξιλογικά (και μεταφραστικά) της κάθε περιπέτειας, χρειάζεται και μια γενική εισαγωγή, που να αναφέρεται, αν μη τι άλλο, στους πρωταγωνιστές της σειράς, δηλαδή σε εκείνους που εμφανίζονται σε αρκετές περιπέτειες -μερικοί και σε όλες. Αυτή την εισαγωγή θα τη διαβάσετε σήμερα. Ο Αστερίξ γεννήθηκε, δηλαδή άρχισε να δημοσιεύεται στις 29 Οκτωβρίου 1959, σε συνέχειες, στο πρώτο τεύχος του περιοδικού Pilote. (Τούτο σημαίνει πως είμαι συνομήλικος με τον Γαλάτη, αφού γεννήθηκα τέσσερις μέρες αργότερα). Η πρώτη περιπέτεια ήταν η «Αστερίξ ο Γαλάτης», στην οποία γνωρίζουμε αρκετούς από τους πρωταγωνιστές -αλλά όχι όλους. Δημιουργοί του Αστερίξ ήταν ο σεναρίστας Ρενέ Γκοσινί (Goscinny, 1926-1977) και ο σκιτσογράφος Αλμπέρ Ουντερζό (Uderzo, 1927-). Οι περιπέτειες λίγο μετά την ολοκλήρωση των συνεχειών έβγαιναν και σε τόμους. Συνολικά το ζευγάρι δημιούργησε μαζί 24 περιπέτειες -τελευταία ήταν ο Αστερίξ και οι Βέλγοι, που την άρχισαν μαζί αλλά ο Γκοσινί πέθανε ενώ είχαν μείνει 8 σελίδες μισοτελειωμένες. Μετά, ο Ουντερζό έβγαλε και αρκετές περιπέτειες μόνος του, που τις θεωρώ υποδεέστερες. Όπως έγραψα και χτες, στην Ελλάδα ο Αστερίξ πρωτοήρθε γύρω στο 1969, όταν κυκλοφόρησε το περιοδικό Αστερίξ από τις εκδόσεις Σπανός, που είχε την ύλη του γαλλικού Pilote, με γαλλικά κόμικς σε συνέχειες. Το περιοδικό κυκλοφόρησε επί καναδυό χρόνια και παρουσίασε κάπου οχτώ περιπέτειες του Αστερίξ. Μετά, τα δικαιώματα τα πήρε ο Ψαρόπουλος και άρχισε από το 1978 να δημοσιεύει τις περιπέτειες σε αυτοτελή άλμπουμ, ένα τον μήνα. Δημοσιεύτηκαν και οι 24 αρχικές περιπέτειες και μερικές από τις μεταγενέστερες. Από το 1989 αν δεν κάνω λάθος ο Αστερίξ άρχισε να εκδίδεται από τις εκδόσεις Μαμούθ. Κυκλοφόρησαν και οι 24 αρχικές περιπέτειες καθώς και όλες οι μεταγενέστερες, ενώ επίσης κυκλοφόρησαν αρκετοί τόμοι στα αρχαία ελληνικά, τα ποντιακά, τα κυπριακά και τα κρητικά. Στα βιβλιοπωλεία και στα περίπτερα βρίσκει κανείς μόνο τις εκδόσεις Μαμούθ, του Ψαρόπουλου μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία. Η δράση του Αστερίξ τοποθετείται στο 50 π.Χ. στην Αρμορικήίκη -εκεί βρίσκεται το (παραθαλάσσιο) ανυπόταχτο χωριό. Η Αρμορική ήταν μια περιοχή της Γαλατίας, χοντρικά ανάμεσα στις εκβολές του Λίγηρα και του Σηκουάνα. Και η χρονολογία βολεύει (η εποχή του Καίσαρα) αλλά και η τοποθεσία -εύκολα ταξίδια διά θαλάσσης. Το ανυπόταχτο γαλατικό χωριό, όσο κι αν αυτό φαίνεται περίεργο, είναι ανώνυμο -αν δεν κάνω κάποιο τραγικό λάθος, πουθενά δεν αναφέρεται το όνομά του. Αντίθετα, επώνυμα είναι τα τέσσερα ρωμαϊκά στρατόπεδα που το περιτριγυρίζουν από την ξηρά. Τα στρατόπεδα είναι τα εξής: * Aquarium, που είναι η λατινικής προέλευσης γαλλική λέξη που σημαίνει ενυδρείο. * Babaorum, λογοπαίγνιο με το γλύκισμα baba au rhum (μπαμπάδες με ρούμι). * Laudanum, λατινικής προέλευσης γαλλικής λέξης, το παυσώδυνο λάβδανο. * Petibonum, λογοπαίγνιο με τη γαλλική έκφραση petit bonhomme (ανθρωπάκος). Δηλαδή, δύο στρατόπεδα είναι λατινικές λέξεις και δύο λογοπαίγνια με γαλλικές λέξεις. Το χωριό είναι ανώνυμο αλλά πολλοί κάτοικοί του κατονομάζονται. Κάποιος που είχε υπομονή, κάθισε και μέτρησε 29 κατονομαζόμενους Γαλάτες κατοίκους του ανυπόταχτου χωριού. Βέβαια, αρκετοί από αυτούς είναι κομπάρσοι που εμφανίζονται σε μία μόνο περιπέτεια. Εδώ θα ασχοληθούμε με τους πρωταγωνιστές, αυτούς που συμμετέχουν σε όλες τις περιπέτειες ή σε πολλές από αυτές. Και βέβαια θα ξεκινήσουμε από τον Αστερίξ, στα γαλλικά Astérix, λογοπαίγνιο με τη λέξη astérisque, τον αστερίσκο της τυπογραφίας. Η κατάληξη -ριξ εμφανίζεται σε πολλά ονόματα επιφανών Γαλατών, π.χ. Vercingetorix, και αντιστοιχεί στο λατινικό rex, στον ρήγα, τον βασιλιά. Από εκεί, ο Γκοσινί είχε την έμπνευση να κάνει όλα τα ονόματα των Γαλατών του να τελειώνουν σε -ίξ. Σύντροφος αχώριστος του Αστερίξ είναι ο Οβελίξ, στα γαλλικά Obélix, λογοπαίγνιο με τη λέξη obélisque, τον οβελίσκο, αλλά επίσης θα μπορούσε να συνδέεται και με ένα άλλο τυπογραφικό σύμβολο, τον οβελό – obèle, †, αν πάρουμε υπόψη και τον αστερίσκο του Αστερίξ και το ότι ο Γκοσινί καταγόταν, από τη μεριά της μητέρας του, από οικογένεια τυπογράφων. Το ζευγάρι συμπληρώνεται από τον σκύλο του Οβελίξ, τον Idéfix, και από εδώ και πέρα γράφω πρώτα τη γαλλικήν ονομασία επειδή υπάρχουν διαφορετικές μεταφραστικές εκδοχές. Το όνομά του βγαίνει από λογοπαίγνιο με την έκφρ. idée fixe, έμμονη ιδέα. Στα δύο πρώτα τεύχη της εκδοσης Ψαρόπουλου, όπου τη μετάφραση την είχε κάνει ο Κ. Ταχτσής, το όνομα είχε αποδοθεί Κατρουλίξ. Όταν ανέλαβε ο Χιόνης, μετονομάστηκε σε Ιντεφίξ -μάλιστα υπήρχε και υποσημείωση, ότι «μεγάλωσε πια και δεν θέλει να τον λένε Κατρουλίξ». Ο Ιντεφίξ δεν εμφανίζεται από την πρώτη περιπέτεια, αλλά από τον 5ο τόμο της σειράς, τον Γύρο της Γαλατίας, στο καρέ αριστερά. Ο Αστερίξ κι ο Οβελίξ μπαίνουν σ’ ένα αλλαντοπωλείο στο Παρίσι να ψωνίσουν, και απέξω περιμένει το σκυλάκι, το οποίο στη συνέχεια τους ακολουθεί κι αυτοί το υιοθετούν. Ωστόσο, δεν του δίνουν όνομα, παρά στον επόμενο, έκτο, τόμο, τον Αστερίξ και Κλεοπάτρα. Στα αγγλικά, λέγεται Dogmatix. Το μαγικό φίλτρο (κατά Ψαρόπουλο) ή… ζωμό (κατά Μαμούθ) το φτιάχνει ο Panoramix, ο δρυΐδης του χωριού. Η λέξη δρυΐδης υπάρχει ήδη στα αρχαία ελληνικά, σε Στράβωνα, Ποσειδώνιο και άλλους συγγραφείς. Σύμφωνα με το λεξικό του Σουίδα, «Δρυΐδαι: παρά Γαλάταις οι φιλόσοφοι και σεμνόθεοι». Κατά συνέπεια, κακώς η μετάφραση του Μαμούθ υιοθετεί τον τύπο «δρουίδης». Το όνομα Panoramix φυσικά είναι λογοπαίγνιο με τη λέξη panoramique, πανοραμικός. Στα ελληνικά, φυσικά, Πανοραμίξ. Στα αγγλικά, λέγεται Getafix, πολύ ωραίο λογοπαίγνιο. * Αρχηγός του χωριού είναι ο Abraracourcix, που συνήθως εμφανίζεται πάνω σε ασπίδα υποβασταζόμενος από δύο Γαλάτες. Το όνομά του είναι λογοπαίγνιο με την έκφρ. à bras raccourcis, με τα χέρια διπλωμένα. Σύμφωνα με ένα λεξικό που έχω εδώ, το να επιτίθεται κάποιος à bras raccourcis είναι ένδειξη βίαιης επίθεσης. Στην πρώτη-πρώτη ελληνική έκδοση του Αστερίξ το 1969 το όνομα του αρχηγού είχε απλώς μεταγραμματιστεί σε Αμπραρακουρσίξ. Στην έκδοση Ψαρόπουλου είχαμε το ωραίο Μοναρχίξ. Το Μαμούθ το τροποποίησε σε Μαζεστίξ, που δεν είναι κακό αλλά δεν είναι τόσο καλό. Στα αγγλικά είναι Vitalstatistix. Η γυναίκα του αρχηγού λέγεται Bonemine, λογοπαίγνιο με την έκφρ. bonne mine που σημαίνει φρέσκο πρόσωπο. Μιμίνα στην έκδοση Ψαρόπουλου, Μπονεμίνα στο Μαμούθ. Στα αγγλικά Impedimenta. * Ο βάρδος του χωριού με την ανυπόφορη φωνή λέγεται Assurancetourix, λογοπαίγνιο με την έκφρ. assurance tous risques, μικτή ασφάλεια -για κάθε κίνδυνο. Και πάλι, στην έκδοση του 1969 είχαν μεταγράψει τη γαλλική ονομασία, Ασυρασεντουρίξ. Στον Ψαρόπουλο εμφανίστηκε το Κακοφωνίξ, που το Μαμούθ τροποποίησε ανοήτως σε Κακοφονίξ, λες και τους σκοτώνει. Πριν χειροκροτήσουμε την (πολύ καλή) έμπνευση του Ψαρόπουλου, να επισημάνουμε ότι Cacofonix λέγεται ο βάρδος στα αγγλικά. * Ο σιδεράς του χωριού, που επιπλέον κοπανάει τον βάρδο για να μην τραγουδήσει, λέγεται Cétautomatix, από τη φράση c’est automatique, φράση που τη λέμε σαν δικαιολογία ότι δεν κάνουμε κάτι επίτηδες, «είναι αυτόματο». Ο σιδεράς εμφανίζεται από την πρώτη περιπέτεια, χωρίς όμως να πρωταγωνιστεί, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει άλλος Γαλάτης, ανώνυμος, που δέρνει τον βάρδο για να μην τραγουδήσει. Αυτός ο «αντιβαρδικός» ανώνυμος Γαλάτης αρχικά΄δεν έχει σταθερή μορφή, αλλά στον ένατο τόμο (Αστερίξ και Νορμανδοί) παίρνει σταθερή μορφή, όπως βλέπετε στην εικόνα αριστερά, και τελικά στον δωδέκατο τόμο (Αστερίξ Ολυμπιονίκης) παίρνει και το όνομα του Cétautomatix. Στα ελληνικά: Αυτοματίξ. Στα αγγλικά Fulliautomatix. Ο σιδεράς είναι παντρεμένος, αλλά η συμβία του δεν έχει όνομα. * Ο σιδεράς συχνά τσακώνεται με τον ψαρά του χωριού, τον Ordralfabétix, λογοπαίγνιο με τη φράση ordre alphabétique, αλφαβητική σειρά. Στα ελληνικά Καταλφαβητίξ (Ψ) και μετά Αλφαβητίξ (Μαμούθ), στα αγγλικά Unhygienix, επειδή τα ψάρια του δεν είναι και πολύ φρέσκα. Δεν εμφανίζεται από την αρχή, αλλά από το άλμπουμ Αστερίξ στην Ισπανία. Η γυναίκα του έχει όνομα, Ιélosubmarine, από το Yellow Submarine των Μπιτλς. Γελοουσαμπμαρίνα στα ελληνικά, Bacteria στα αγγλικά. * Ο γηραιότερος κάτοικος του χωριού είναι ο Agecanonix, λογοπαίγνιο με την έκφρ. âge canonique, που στην Καθολική Εκκλησία είναι η ηλικία που έπρεπε να έχει συμπληρώσει μια γυναίκα για να μπορεί να υπηρετεί έναν ιερωμένο -τα σαράντα χρόνια συνήθως. Ούτε αυτός εμφανίζεται από την αρχή, αλλά από τον 12ο τόμο (Αστερίξ στους Ολυμπιακούς αγώνες). Στον Ψαρόπουλο είχε μεταφραστεί «Θασεκανονίξ» επί Ταχτσή, μετά Γεροκανονίξ και Παλαιοντολογίξ (νομίζω). Στο Μαμούθ, Μαθουσαλίξ. Ο Μαθουσαλίξ είναι παντρεμένος με μια εντυπωσιακή καλλονή που όμως το όνομά της δεν αναφέρεται ποτέ. * Πέρα από τους Γαλάτες, έχουμε βέβαια τον Ιούλιο Καίσαρα που είναι ιστορικό πρόσωπο (μαζί και τον Βρούτο σε μερικές σκηνές), ενώ σε πολλές περιπέτειες εμφανίζονται οι πειρατές, που πρωτοεμφανίζονται στον τέταρτο τόμο (Αστερίξ Μονομάχος). Ο αρχιπειρατής είναι ο Κοκκινογένης. Πρόκειται για εσωτερικό αστείο του περιοδικού Pilote, στο οποίο, από το πρώτο τεύχος εμφανιζόταν το κόμικς «Ο Δαίμονας της Καραϊβικής» με ήρωα τον πειρατή Κοκκινογένη, που είχε στο τσούρμο του τον σοφό Τριπόδη και τον μαύρο Μπαμπά, και που ο Γκοσινί τούς παρωδεί τόσο ωραία. Οπότε, τώρα έχουμε την εισαγωγή μας και μπορούμε σε στέρεες πλέον βάσεις να αρχίσουμε και να να παρουσιάζουμε, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ. Με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο, θα μας πάρει τέσσερα χρόνια -όπως βλέπετε, από προγραμματισμό το ιστολόγιο σκίζει! "
  23. Εδώ και περίπου ένα χρόνο, ο γνωστός γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος (wiki) αναρτεί στο ιστολόγιο του άρθρα γύρω από διάφορα κόμικ του Αστερίξ Ας τα παραθέσουμε εδώθε Να σημειώσω ότι είναι τίγκα στα σπόιλερ. Άρα άμα είστε πάνω από 17 και δεν έχετε ήδη διαβάσει το κόμικ, σβήστε τον λ/σμο σας στο φόρουμ και πηγαίντε αυτοκτονήστε Οι κάτω από 17 δικαιολογήστε καθαρά λόγω οικονομικών πόρων well.... μη βγείτε το επόμενο ΣΚ και με τα λεφτά που θα γλυτώσετε, πάντε αγοράστέ το Αυτό εδώ αφορά το Αστερίξ στους Βρετανούς. λινκ στο άρθρο "Με μια δόση υπερβολής θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι 24 τόμοι του Αστερίξ, του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό, είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόφωνα. Βέβαια, στην Ελλάδα ο Αστερίξ είχε έρθει και νωρίτερα, γύρω στο 1969, όταν κυκλοφόρησε το περιοδικό Αστερίξ από τις εκδόσεις Σπανός, που είχε την ύλη του γαλλικού Pilote, με γαλλικά κόμικς σε συνέχειες: Αστερίξ, Ιζνογκούντ, Κοκκινογένης, Τανγκύ και Λαβερντύρ, κάποιο καουμπόικο, Αχιλλέας Ταλόν και άλλα που δεν θυμάμαι. Το περιοδικό το αγόραζα ανελλιπώς αλλά δεν έχω κρατήσει κανένα τεύχος του. Κυκλοφόρησε επί καναδυό χρόνια και παρουσίασε κάπου οχτώ περιπέτειες του Αστερίξ. Μετά, τα δικαιώματα τα πήρε ο Ψαρόπουλος και άρχισε από το 1978 να δημοσιεύει τις περιπέτειες σε αυτοτελή άλμπουμ, ένα τον μήνα. Αυτό κράτησε δυο χρόνια, ώσπου να εκδοθούν και οι 24 τόμοι. (Τόσους είχαν προλάβει να φτιάξουν ο Γκοσινί και ο Ουντερζό μέχρι τον πρόωρο θάνατο του πρώτου. Αργότερα, ο Ουντερζό κυκλοφόρησε καμιά δεκαριά τόμους σε δικό του κείμενο και σκίτσα, αλλά κατά γενική ομολογία ή έστω κατά τη γνώμη μου αυτοί οι μεταγενέστεροι τόμοι υστερούν κατά πολύ. Φέτος κυκλοφόρησε και ο Αστερίξ στους Πίκτους, η πρώτη περιπέτεια στην οποία δεν συμμετέχει κανείς από τους αρχικούς δημιουργούς). Τους αγόρασα όλους στην εποχή τους, αλλά αμφιβάλλω αν έχω κρατήσει κανένα τεύχος. Από το 1989 αν δεν κάνω λάθος ο Αστερίξ άρχισε να εκδίδεται από τις εκδόσεις Μαμούθ. Κυκλοφόρησαν και οι 24 αρχικές περιπέτειες καθώς και όλες οι μεταγενέστερες, ενώ επίσης κυκλοφόρησαν αρκετοί τόμοι στα αρχαία ελληνικά, τα ποντιακά και τα κρητικά. Στα βιβλιοπωλεία και στα περίπτερα βρίσκει κανείς μόνο τις εκδόσεις Μαμούθ, του Ψαρόπουλου μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία. Στη σειρά του Ψαρόπουλου τη μετάφραση των δυο πρώτων περιπετειών (Αστερίξ και ο Μάγος. Η κατοικία των θεών) την είχε κάνει ο Κώστας Ταχτσής. Μετά ανέλαβε ο ποιητής Αργύρης Χιόνης, μακαρίτης κι αυτός πια. Στις εκδόσεις Μαμούθ νομίζω ότι δεν γράφεται το όνομα του μεταφραστή (διορθώστε με αν κάνω λάθος). Έχω συνηθίσει την πρώτη μετάφραση και τη θεωρώ καλύτερη. Μπορεί όμως να είναι και συνήθεια. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Στα κατεβασάδικα του Διαδικτύου βρίσκει κανείς σε ηλεμορφή τον Αστερίξ της έκδοσης Μαμούθ, αλλά, απ’ όσο ξέρω και έψαξα, όχι την έκδοση Ψαρόπουλου. Από καλή τύχη (στον ουρανό τον έψαχνα και στη γη τον βρήκα) ένας καλός φίλος, συνομήλικος περίπου, έχει στη βιβλιοθήκη του πεντέξι τόμους από τότε, και σκέφτηκα σήμερα να παρουσιάσω μια περιπέτεια, κι αν είμαστε καλά κι έχει ενδιαφέρον θα συνεχίσω. Πριν από τεσσεράμισι χρόνια, σε ένα άρθρο για μια λατινική φράση, τα σχόλια εκτράπηκαν κατά συντεταγμένο τρόπο στη συζήτηση των λογοπαιγνίων του Αστερίξ και σε σύγκριση μεταφράσεων. Τότε είχαμε κορφολογήσει στοιχεία από όλες τις περιπέτειες, τώρα όμως θα περιοριστούμε σε μία, στον Αστερίξ στους Βρετανούς. Την έκδοση του Ψαρόπουλου τη σκανάρισα και την έχω ανεβάσει εδώ (με τη βοήθεια του Στάζιμπου για την ηλεβιβλιοδεσία) όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν -ή να την κατεβάσετε από εδώ. Κάπως αχνά βγήκαν τα χρώματα, να με συμπαθάτε. Θα λεξιλογήσω για τον Αστερίξ στους Βρετανούς, παρόλο που αυτά που θα πω μπορεί κανείς να τα βρει σε πολλούς αστεριξολογικούς ιστότοπους. Δεν θα διηγηθώ την υπόθεση αναλυτικά, την ξέρετε ή μπορείτε να τη μάθετε διαβάζοντας το κόμικς. Καταρχάς, ο τίτλος. Στο πρωτότυπο είναι Astérix chez les Bretons, δηλαδή «στους Βρετόνους», τους κατοίκους που είχε η νότια Βρετανία την εποχή του Αστερίξ. Ο Ψαρόπουλος είχε τίτλο «Ο Αστερίξ στη χώρα των Βρετανών», το Μαμούθ «Ο Αστερίξ στους Βρετανούς». H περιπέτεια αυτή, που κατά τη γνώμη του Ουντερζό ήταν η καλύτερη που έγραψε ο Γκοσινί, βασίζει τη σάτιρά της σε δυο άξονες. Πρώτον, σατιρίζει τα στερεότυπα για τους Βρετανούς, και δεύτερον βάζει τους Βρετανούς να μιλούν αγγλοπρεπή γαλλικά -κάτι που δεν είναι πάντοτε εύκολο να φανεί στη μετάφραση. Ονόματα ηρώων Με τη σειρά που εμφανίζονται στο κόμικς. Οι παραπομπές γίνονται με αριθμό «καθαρής» σελίδας και καρέ (ο αριθμός αυτός φαίνεται σε ένα μικρό τετραγωνάκι στο κάτω δεξιά καρέ κάθε σελίδας), π.χ. 2.3 σημαίνει δεύτερη σελίδα, τρίτο καρέ. Αρχηγός των Βρετανών όταν έκαναν επίθεση οι Ρωμαίοι (2.3) ήταν ο Cassivellaunos. Αυτός είναι ιστορικό πρόσωπο, που βέβαια είναι άγνωστο στον Έλληνα αναγνώστη. Ο Χιόνης το απέδωσε Μπαστουνόρθιος, εξαιτίας της ευθυτενούς στάσης του. Ο μεταφραστής του Μαμούθ το τροποποίησε σε Μπαστουνοκατάπιος. Ο αρχηγός του βρετανικού χωριού που αντιστέκεται, λέγεται Zebigbos (3.1), που είναι η γαλλική προφορά του The big boss. Στις δυο ελληνικές μεταφράσεις έχει αποδοθεί Δεμπιγκμπος. Στα αγγλικά έχει αλλάξει: Mykingdomforanos, το βασίλειό μου για ένα- και η κέλτικη κατάληξη -os. Στο χωριό έχουν συγκεντρωθεί όχι μόνο Βρετανοί, αλλά και Ιβέρνιοι (Ιρλανδοί) και Καληδόνιοι (Σκοτσέζοι). Έτσι, συναντάμε (3.2) τον O’torinolaringologix, με το ιρλανδικό Ο’, που αποδίδεται βεβαίως Ο’τορινολαρυγγολογίξ από τον Χιόνη, αλλά χωρίς την απόστροφο (Οτορινολαρυγγολογίξ) στο Μαμούθ, και τον Mac anotérapix, που αποδίδεται Μακ Ανωθεραπίξ (Χ.) και Μακανωθεραπίξ (Μ). Εδώ έχουμε τυχερό λογοπαίγνιο. Στα γαλλικά, το mac anotérapix είναι υπαινιγμός για την mécanothérapie, που είναι είδος κινησιοθεραπείας, αλλά στα ελληνικά ταίριαξε καλά με το «Μα κάνω θεραπεία». Στα αγγλικά: Ο’veroptimistix και Mac Anix. Ο κεντρικός ήρωας από πλευράς Βρετανών είναι ο Jolitorax (3.2), λογοπαίγνιο με τις λέξεις joli-όμορφος και thorax-θώρακας. Ωραιοθωράξ (Χ.) και Ομορφοθωράξ (Μ.), Anticlimax στα αγγλικά, ωραίο λογοπαίγνιο. Ο Ωραιοθωράξ είναι ξάδερφος του Αστερίξ και πηγαίνει στο γαλατικό χωριό να ζητήσει βοήθεια. Αστερίξ και Οβελίξ τον συνοδεύουν πίσω στη Βρετανία με το μαγικό ποτό. Καθώς πηγαίνουν προς τη Βρετανία, οι δυο Γαλάτες με τον Βρετανό συναντούν (7.8) μια ρωμαϊκή γαλέρα, που μεταφέρει τον εκατόνταρχο Tullius Stratocumulus. H δεύτερη λέξη είναι μετεωρολογικός όρος, είδος νεφών. Τούλιους Στρατοκούμουλους και στις δυο ελληνικές μεταφράσεις. Ο κυβερνήτης στο Λονδίνο (15.2) ονομάζεται Caius Roideprus (βασιλιάς της Πρωσίας), που αποδίδεται Κάιους Παχύδερμους (Χ.) / Κάιους Μουστοξύδιους (Μ.) και στα αγγλικά Encyclopaedicus Britannicus. Ο ταβερνιάρης που τους κρύβει (16.3) λέγεται Relax, Ρηλάξ στα ελληνικά. Αυτός έχει έναν ξάδερφο (28.1) που λέγεται Surtax (πρόσθετος φόρος). Σιγουράξ από τον Χιόνη, Μπουρμπουράξ στο Μαμούθ. Στον αγώνα ράγκμπι που ακολουθεί (35.8) ο αστέρας της μιας ομάδας λέγεται Ipipourax, που είναι εκγαλλισμός του επιφωνήματος Hip hip hourra. Στα ελληνικά, φυσικά, Χιπχιπουράξ. Αγγλισμοί Το γαλλικό κείμενο είναι γεμάτο αγγλισμούς, που δεν αποδίδονται πάντα στη μετάφραση. Έτσι, όταν ο Ωραιοθωράξ συναντάει τον Αστερίξ (4.5), όλα του τα λόγια είναι αγγλισμοί: I say. This is a bit of luck. (…) Let’s shake hands. Ω τι εκλεκτή τύχη, θα έλεγα (…) Ας κουνήσουμε τα χέρια (Χιόνης) και «Θα έλεγα, αυτή είναι μια μοναδική τύχη (…) Ας κουνήσουμε τα χέρια». Ο άγγλος μεταφραστής βάζει και λίγο παραπάνω στα κλισέ: Oh, I say, what a bit of luck! (…) Let’s shake hands, old boy. Οι τέτοιου είδους αγγλισμοί, που θυμίζουν το slow the very much oil, είναι πολλοί σε όλο το βιβλίο. Θα παραθέσω δυο χαρακτηριστικούς. Σε ένα σημείο που ο Οβελίξ είναι φυλακισμένος και σηκώνεται να φύγει (26.4) ο συγκρατούμενός του, που αγνοεί την υπερφυσική του δύναμη, λέει Il est devenu absolument noix που είναι κατά λέξη μετάφραση του He is going nuts, ενώ λίγο νωρίτερα, ο Ωραιοθωράξ για να εμψυχώσει τον Αστερίξ, που είναι περίλυπος για τη σύλληψη του Οβελίξ, του λέει Gardez votre lèvre supérieure rigide, που είναι κατά λέξη μετάφραση του Keep a stiff upper lip. Αυτά φυσικά δεν μπορούν να αποδοθούν στη μετάφραση -όπου ο Έλληνας μεταφραστής διαλέγει μιαν αντίστοιχη ελληνική έκφραση, π.χ. έχασε και το λίγο που είχε / του έχει στρίψει τελείως (Μ.) Αλλά το αποκορύφωμα του γλωσσικού χιούμορ είναι η αντιστροφή της σειράς επίθετου και ουσιαστικού. Οι Γάλλοι βάζουν (συνήθως) το επίθετο μετά το ουσιαστικό, αντίθετα με τα αγγλικά ή τα ελληνικά, οπότε ο Γκοσινί βαζει τους Βρετανούς να μιλάνε με αντεστραμμένη τη σειρά, να μιλάνε ανάποδα όπως λέει ο Οβελίξ. Αυτό το εύρημα μεταφράζεται εύκολα και αποτελεσματικά. Ο Ωραιοθωράξ από την αρχή της επίσκεψής του (5.2) λέει: Μας χρειάζεται φίλτρο μαγικό για να πολεμήσουμε το στρατό ρωμαϊκό. (Χιόνης). Στα γαλλικά είναι: Il nous faut de la magique potion pour combattre les romaines armées. (Δηλαδή ο Γάλλος ακολουθεί το ελληνικό συντακτικό και ο Έλληνας το γαλλικό, θα λέγαμε). Περιέργως, ο μεταφραστής του Μαμούθ δεν κάνει την αντιστροφή και δίνει ένα εντελώς άνευρο μετάφρασμα: Ο μαγικός σας ζωμός είναι ό,τι χρειαζόμαστε για να πολεμήσουμε τους Ρωμαίους. Αλλά και ο Άγγλος μεταφραστής παραιτείται από το λογοπαίγνιο -μάλιστα, θα έλεγε κανείς ότι ο Μαμούθ μεταφράζει τον Άγγλο: Your magic potion is just what we need to help us fight the Romans, what! Ο Οβελίξ εντυπωσιασμένος που οι Βρετανοί «μιλάνε ανάποδα» τους μιμείται. Vous avez vu mon chien petit? ρωτάει τον Ωραιοθωράξ (5.6). Είδατε το σκύλο μου μικρό; μεταφράζει θαυμάσια ο Χιόνης -το έβαλα στον τίτλο επειδή η μεγαλειώδης αυτή ατάκα μάς άρεσε πολύ και τη συνήθιζε ένας αδερφικός φίλος που δυστυχώς έφυγε πολύ νωρίς. Η καλύτερη όμως ατάκα αυτού του είδους είναι πιο κάτω (23.2), όταν ο μεθυσμένος Οβελίξ ρίχνεται πάνω σε μια ρωμαϊκή περίπολο, φωνάζοντας (στα γαλλικά, οπου το παχύ ch αντί για s μπήκε για να δείξει την ομιλία του μεθυσμένου): Echpèche de romaine patrouille qui veut faire du mal à mon Achtérix ami! ή, κατά τον Χιόνη, Παλιοπερίπολος ρωμαική που θέλει να κάνει κακό στον Αστερίξ μου φίλο! Χιπς! Το Μαμούθ κάνει την αντιστροφή εδώ, αλλά όχι με τόσο γούστο: Παλιοπερίπολο ρωμαϊκό, που χιέλει να κάνει κακό χτιον Αχτιερίχ (σικ) φίλο μου! Η ιδέα να βάλουν το χ αντί για σ δεν λειτουργεί καλά. Ο Άγγλος μεταφραστής δεν κάνει την αντιστροφή, μόνο κρατάει το παχύ σ (sh). Ένα άλλο αστείο γλωσσικό εύρημα που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι είναι ότι ο Γκοσινί βάζει στο στόμα των Βρετανών φράσεις από τις μεθόδους εκμάθησης αγγλικής άνευ διδασκάλου. Η πρώτη μέθοδος Assimil για εκμάθηση της αγγλικής, που κυκλοφόρησε το 1929, ξεκινούσε με τη φράση My tailor is rich (ο ράφτης μου είναι πλούσιος), που έχει γίνει παροιμιακή και έχει παρωδηθεί πολλές φορές. Οπότε, εδώ (5.9) ο Γκοσινί βρίσκει μιαν αφορμή (το καλό ύφασμα τουήντ του Βρετανού) να την εντάξει στον διάλογο. Φυσικά η μετάφραση δεν έχει κάποια δυσκολία. Ένα άλλο γνώρισμα των παλιών μεθόδων άνευ διδασκάλου ήταν ότι απαντούσαν στις ερωτήσεις προσθέτοντας κι άλλες πληροφορίες, για να διδαχτεί κι άλλες λέξεις ο μαθητής, ας πούμε: Έχετε τον μολυβδοκόνδυλον της θείας σας; Όχι, αλλά έχω το τετράδιον της εξαδέλφης μου. Τέτοιες φράσεις εμφανίζονται δυο φορές στο κόμικς. Ο Ωραιοθωράξ λέει για τη βάρκα του (11.5-6): Είναι πιο μικρή απ’ τον κήπο του θείου μου, αλλά πιο μεγάλη απ’ το κράνος του ανεψιού μου. Πιο μετά, ένας Βρετανός εμποδίζει τους λεγεωνάριους να πατήσουν στο γκαζόν του (14.7) λέγοντάς τους: Μπορεί ο κήπος μου να είναι πιο μικρός από τη Ρώμη, αλλά το δόρυ μου είναι πιο γερό απ’ το στέρνο σας (Χιόνης). Στο πρωτότυπο χρησιμοποιούνται και λατινικά: Mon jardin est plus petit que Rome, mais mon pilum est plus solide que votre sternum. Η μετάφραση του Μαμούθ κρατάει τα λατινικά και τα επεξηγεί σε υποσημείωση: Ο κήπος μου είναι μικρότερος από τη Ρώμη, αλλά το pilum μου είναι πιο σκληρό από το sternum σας. Ακόμα κι εγώ που είμαι λάτρης των υποσημειώσεων εδώ θα ακολουθούσα τη λύση του Χιόνη. Οι λεγεωνάριοι κάνουν δοκιμή στα κατασχεμένα βαρέλια και βέβαια σε λίγο έχουν γίνει τύφλα στο μεθύσι και τραγουδάνε (19.8): Vive la Rome, vive la Rome, vive l’arome du bon vin (Ζήτω η Ρώμη, ζήτω η Ρώμη, ζήτω το άρωμα του καλού κρασιού, κατά λέξη). Ο Χιόνης: Όταν δεν πίνω είμαι Ρωμαίος κι όταν πίνω ρωμαλέος. Ο Μαμούθ: Ζήτω η Ρώμη, ζήτω η Ρώμη, εμείς δε μασάμε βρώμη! Ο ένας μένει πιο κοντά στο θέμα, ο άλλος κάνει καλύτερη ρίμα. Ο Άγγλος, πιο λακωνικός, Roll out the barrel! Ο Γκοσινί βέβαια εκμεταλλεύεται και τα στερεότυπα για τους Βρετανούς. Η βρετανική μπίρα είναι χλιαρή (μυστικό όπλο, λέει ένας λεγεωνάριος), το αγριογούρουνο όχι ψητό αλλά βραστό με σάλτσα μέντας (καημένο ζωντανό, αναφωνεί ο Οβελίξ) και βέβαια στις 5 το απόγευμα κάθε μέρα διακόπτουν τα πάντα και πίνουν… ζεστό νερό. (Άλλωστε αυτό εκμεταλλεύτηκε κι ο Καίσαρας για να τους κατακτήσει). Στην εικόνα αριστερά (2.6) ο Γκοσινί σατιρίζει και την αγγλική ευγένεια: – Θα ήθελα και μια σταγόνα γάλα, παρακαλώ. – Παρακαλώ, πάρτε μόνος σας. και – Θα μπορούσα να έχω μαρμελάδα για τις φρυγανιές μου; – Φυσικά, θα μπορούσατε [μτφρ. Χιόνης] Να προσεχτεί εδώ το γαλλικό les roties, που είναι ειρωνικός αγγλισμός του Γκοσινί, που μεταφράζει κατά λέξη το toast. Οι Βρετανοί λοιπόν σε όλο το κόμικς πίνουν φάιβ ο κλοκ βραστό νερό. Προς το τέλος, οι ήρωές μας βρίσκονται στο ανυπόταχτο (βρετανικό) χωριό και περιμένουν την επίθεση των Ρωμαίων, αλλά έχουν χάσει το βαρέλι με το μαγικό ποτό. Ο Αστερίξ για να εμψυχώσει τους Βρετανούς, βγάζει από την τσέπη του κάτι βότανα που του είχε δώσει ο δρυίδης Πανοραμίξ όταν έφευγαν, και προσποιείται ότι ξέρει να φτιάχνει το μαγικό ποτό. Το μοιράζει στους Βρετανούς και το πλασέμπο δουλεύει μια χαρά: όταν το πίνουν παίρνουν θάρρος και κατατροπώνουν τους Ρωμαίους (βοήθησε και ο παντός καιρού Οβελίξ). Όταν οι ήρωές μας γυρίζουν στο χωριό τους, στο παραδοσιακό εορταστικό τσιμπούσι, ο Αστερίξ ρωτάει τον Πανοραμίξ τι είδους βότανα ήταν αυτά, κι εκείνος του απαντάει πως είναι ένα φυτό που έρχεται από μακρινές βαρβαρικές χώρες. Και πώς λέγεται; ρωτάει πάλι ο Αστερίξ. -Τσάι, απαντάει ο Πανοραμίξ. Κι έτσι έγινε μόδα το τσάι στη Βρετανία. Θα μπορούσα να γράψω πολύ περισσότερα, αλλά μάλλον σας έχω κουράσει, οπότε το σταματάω εδώ. Αν βρω καιρό και όρεξη, σε κανα δίμηνο θα ανεβάσω ανάλογο άρθρο για κάποιαν άλλη από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ. "
  24. http://www.mixanitouxronou.gr/merikes-istorikes-alithies-piso-apo-ta-komix-tou-asterix-i-romei-legeonarii-etreman-tis-peripolies-sta-galatika-dasi-ta-technasmata-ton-galton-ke-i-sotiries-angaries-ton-legeonarion/ " Η καθημερινή ζωή των Ρωμαίων δεν έμοιαζε από καμία άποψη με αυτή των άλλων κατοίκων της Γαλατίας. Οι κανονικοί Γαλάτες και οι γαλλο-ρωμαίοι συμπατριώτες τους έβγαζαν το ψωμί τους καλλιεργώντας τη γη και ζούσαν με την οικογένειά τους, ο καθένας στο σπίτι του. Οι ρωμαίοι στρατιώτες δεν χρειαζόταν να φροντίσουν για την επιβίωσή τους και ήταν μόνο άνδρες. Οι υποχρεώσεις τους βρίσκονταν σε άλλο τομέα. Οι περιπολίες στα δάση Στα τεύχη του Αστερίξ απεικονίζονται διάφορες πτυχές της στρατιωτικής ζωής. Βλέπουμε Ρωμαίους να γυαλίζουν τα όπλα τους, να φυλάνε σκοπιά, να πλένουν τα ρούχα τους, να σκουπίζουν και να διασκεδάζουν. Μπορούμε όμως να παρακολουθήσουμε και την πιο σκληρή πλευρά της ζωής τους, όπως το να κάνουν περιπολία στο δάσος. Επειδή οι περισσότερες περίπολοι γίνονταν λίγο πολύ αντιληπτές, οι ρωμαίοι στρατιώτες έπεφταν πάνω σε Γαλάτες που είχαν βγει κυνήγι, συχνότερα απ’ ότι θα ήθελαν. Παρά τη θέλησή τους, οι άνδρες της περιπόλου ήταν αναγκασμένοι να αναφέρουν στον διοικητή τους χωρίς κράνος, με σπασμένο ακόντιο, με μπλαβισμένο μάτι και γεμάτοι καρούμπαλα και γρατζουνιές. Συνήθως αυτά τα προκαλούσε μια μειοψηφία καταδρομέων Γαλατών. Στην πραγματικότητα, και οι Ρωμαίοι της εποχής του Καίσαρα δεν ενθουσιάζονταν με τα δάση, εξαιτίας της άσχημης εμπειρίας από εχθρούς που τους επιτίθονταν ή τους έστηναν ενέδρα μέσα από άγριες και παρθένες δασικές εκτάσεις. Η ενέδρα με τους κορμούς των δένδρων Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η διήγηση του Λίβιου για την καταστροφική κατάληξη που είχε μια πορεία ρωμαίων στρατιωτών μέσα από ένα γαλατικό δάσος:... «Ο Λεύκιος Ποστούμιος επρόκειτο να διασχίσει με τον στρατό του ένα απέραντο δάσος στη Γαλατία (Λιτανό το έλεγαν οι Γαλάτες). Σ’ αυτό το δάσος, οι Γαλάτες δεξιά και αριστερά από το δρόμο, έκοψαν με τέτοιο τρόπο τα δέντρα, ώστε να στέκουν όρθια, αλλά με το παραμικρό σπρώξιμο να πέφτουν. Ο Παστούμιος είχε δύο ρωμαϊκές λεγεώνες και από την Αδριατική είχε στρατολογήσει τόσους συμμάχους, ώστε εισέβαλε στο εχθρικό έδαφος με 25 χιλιάδες άνδρες. Οι Γαλάτες είχαν πάρει θέση στις παρυφές του δάσους και μόλις η ρωμαϊκή φάλαγγα εισχώρησε στο δάσος, δίνουν ένα σπρώξιμο στα πρώτα μισοκομμένα δέντρα. Τότε το ένα δέντρο έπεφτε πάνω στο άλλο, που κι αυτό μόλις που έστεκε στη θέση του. Έτσι πέφτοντας κι από τις δύο μεριές τα δέντρα καταπλάκωσαν όπλα, άνδρες και άλογα που ήταν στη μέση. Μόλις δέκα άνθρωποι γλύτωσαν: γιατί οι πιο πολλοί ξεψύχησαν χτυπημένοι από τους κορμούς των δέντρων και τα σπασμένα κλαδιά, και τους υπόλοιπους, κατατρομαγμένους από το αναπάντεχο κακό, τους σκότωσαν οι Γαλάτες που περίμεναν με τα όπλα τους σε ολόκληρο το δάσος τριγύρω».... Κι ένας υποδιοικητής του Καίσαρα έπεσε σε ενέδρα που του έστησαν Γαλάτες μέσα στο δάσος με όλες τις γνωστές συνέπειες: «Όταν οι εχθροί κατάλαβαν από τον νυχτερινό θόρυβο και τους φρουρούς ότι οι Ρωμαίοι στρατιώτες σχεδιάζουν να φύγουν, χωρίστηκαν στα δύο και έστησαν ενέδρες μέσα στα δάση σε κατάλληλο κρυφό τόπο, στα δυο χιλιάδες ρωμαϊκά βήματα (3 χλμ. περίπου) και περίμεναν τους Ρωμαίους να περάσουν. Όταν λοιπόν το μεγαλύτερο μέρος του στρατού των Ρωμαίων κατέβηκε στη μεγάλη χαράδρα, πρόβαλαν ξαφνικά οι Γαλάτες και από τα δύο μέρη αυτής της κοιλάδας και άρχισαν να χτυπούν τους οπισθοφύλακες και να εμποδίζουν την εμπροσθοφυλακή να βγει, και έτσι άρχισε μια μάχη σε έναν τόπο τελείως ανάποδο για τους δικούς μας. Οι λίγοι που γλύτωσαν από τη μάχη έφτασαν από δύσκολα μονοπάτια μέσα στα δάση στον Τίτο Λαβιηνό τον διοικητή στο χειμερινό στρατόπεδο και του ανέφεραν τι είχε συμβεί».... Οι αγγαρείες Οι λεγεωνάριοι του Ακουάριουμ, του Μπαμπάορουμ, του Λάβδανουμ και του Πετίμπονουμ είχαν λοιπόν κάθε λόγο να φοβούνται το δάσος και να αποφεύγουν τις αποστολές ανίχνευσης. Προτιμούσαν να μένουν μέσα και δίνουν την εντύπωση ότι αντάλλαζαν ευχαρίστως την περιπολία με δουλειά ρουτίνας μέσα στο στρατόπεδο. Στα περισσότερα τεύχη, οι καθημερινές αγγαρείες γίνονται ουσιαστικά με μεγάλη προθυμία. Ο στρατιώτης γυαλίζει την ασπίδα του μέχρι να λάμψει σαν καθρέφτης και φαίνεται να το ευχαριστιέται. Και οι άνδρες που φυλάνε σκοπιά ή βρίσκονται στο παρατηρητήριο, συνήθως δεν φαίνονται δυσαρεστημένοι, τουλάχιστον όσο ξέρουν ότι δεν χρειάζεται να βγουν έξω από το στρατόπεδο.... Πρόκειται για υποχρεώσεις που είχαν ιστορική βάση. Στην Αίγυπτο βρέθηκαν ίχνη του ημερήσιου προγράμματος υπηρεσίας για τις πρώτες δέκα μέρες του Οκτωβρίου το έτος 87 μ.Χ. Σ’ αυτό αναφέρονται συνοπτικά οι καθημερινές αγγαρείες μερικών ρωμαίων λεγεωνάριων: Γάιος Αιμίλιος Βάλενς: τη στολή του (εκατόνταρχου) Έλιου Πόπλιου Κλαύδιος Σεκούντος: τα υποδήματα του Έλιου Γάιος Ιούλιος Λο: σκοπιά στο παρατηρητήριο Μάρκος Αντώνιος Κρίσπος: κανονική ενδυμασία Γάιος Βαλέριος: συνοδεία του εκατόνταρχου Γάιος Κερφίκιος Φούσκος: σκοπιά στην πύλη Κόιντος Άννιος: σκούπισμα Απ’ αυτές τις σύντομες οδηγίες μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι στρατιώτες έπρεπε να φροντίζουν τα όπλα και τα υποδήματα του εκατόνταρχου, να φυλούν σκοπιά και να βρίσκονται στο παρατηρητήριο, να πλένουν τα ρούχα τους και να σκουπίζουν το στρατόπεδο. Στο πρόγραμμα αναφέρονταν αρχικά τα καθήκοντα 36 στρατιωτών. Είναι κρίμα που αυτή η καταγραφή πάνω σε πάπυρο διασώθηκε αναλλοίωτη μόνο κατά ένα πολύ μικρό μέρος. Ό,τι όμως αναφέρεται είναι αρκετό για να θεωρήσουμε την παρουσίαση της στρατιωτικής ζωής στα οχυρά Ακουάριουμ, Μπαμπάορουμ, Λάβδανουμ και Πετίμπονουμ ως ιστορικά τεκμηριωμένη. ΠΗΓΗ: ASTERIX ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ, RENE VAN ROYEN – SUNNYVA VAN DER VEGT, ΜΑΜΟΥΘΚΟΜΙΞ... "
×

Σημαντικές πληροφορίες

Χρησιμοποιώντας αυτή τη σελίδα, αποδέχεστε τις Οροι χρήσης μας.