Jump to content

Search the Community

Showing results for tags 'Πάνος Ζάχαρης'.



More search options

  • Search By Tags

    Type tags separated by commas.
  • Search By Author

Content Type


Forums

  • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΝΕΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΓΝΩΡΙΜΙΑ - ΒΟΗΘΕΙΑ
    • ΝΕΑ
  • ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ
    • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
    • ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ
  • ΧΑΛΑΡΩΜΑ
    • ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
    • ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ
    • ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μπλα μπλα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Διάφορα
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Ντόναλντ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Μίκυ Μάους
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Κόμιξ
  • ΝΤΙΣΝΕΥ's Super Μίκυ
  • VINTAGE's Συζήτηση
  • VIDEO GAMES's Γεν. Συζήτηση για Video Games

Blogs

There are no results to display.

There are no results to display.


Find results in...

Find results that contain...


Date Created

  • Start

    End


Last Updated

  • Start

    End


Filter by number of...

Joined

  • Start

    End


Group


MSN


Website URL


Yahoo


Skype


City


Profession


Interests

Found 13 results

  1. Ο σκιτσογράφος Πάνος Ζάχαρης μιλάει στο Gazzetta Weekend Journal για τη νέα του δουλειά, το «Working Dead... and...», η οποία τσακίζει κόκαλα. Το «The Working Dead» αποτελεί μια σειρά που ξεχωρίζει, αντανακλώντας εντυπωσιακά την εποχή που ζούμε, χρησιμοποιώντας το χθες. Το πρώτο ομώνυμο άλμπουμ πήρε δύο σερί βραβεία ως το καλύτερο διαδικτυακό κόμικ στα Ελληνικά Βραβεία Κόμικς και ο δρόμος για το τυπογραφείο ήταν προδιαγεγραμμένος. Ένα άλμπουμ-σφραγίδα των καιρών, το οποίο αγγίζει τόσο τις νεότερες γενιές, όσο και τις παλιότερες. Πλέον, κυκλοφορεί και η συνέχειά του! Ο Πάνος Ζάχαρης «κεντάει» με το πενάκι του, συνδυάζοντας αρμονικά την τεχνική με το χιούμορ, την αντίληψη με την ευφυΐα, την γνώση της ιστορίας με τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα. Οι ιστορίες του, πέραν από την εικόνα ενός τρομερά εμπνευσμένου ανθρώπου που σου δίνουν διαβάζοντάς τες, εντυπωσιάζουν και με το background τους. Οι «Working Dead» του κόμικ ζουν και πέφτουν θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης και καταπίεσης σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους, δείχνοντας με ανατριχιαστικό και συνάμα χιουμοριστικό τρόπο ότι η σχέση των «πάνω» με τους «κάτω» συνεχίζει να είναι προβληματική. Μολονότι το Working Dead ξεκίνησε ως μια σειρά που είχε στο επίκεντρο τις εργασιακές σχέσεις, το «Working Dead... and...» που κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες από τις εκδόσεις Τόπος διευρύνει τη θεματολογία, αγγίζει ζητήματα όπως ο πόλεμος και η προσφυγιά, διατηρώντας αναλλοίωτο τον χαρακτήρα και την καυστικότητα της ιδέας. Ο Πάνος Ζάχαρης, ο οποίος εργάζεται ως πολιτικός γελοιογράφος εδώ και περίπου 10 χρόνια, σχεδιάζει γι' αυτά που ζει. Δίνει στους ήρωές τους μια βαθιά πολιτική στάση, φροντίζοντας ωστόσο να μην χάσει την έμπνευση, να μην «απονευρώσει» το κόμικ του. Αισθάνεται κομμάτι της κοινωνίας και παίρνει τη δουλειά του πολύ στα σοβαρά. Και το αποτέλεσμα είναι μοναδικό. Συγκλονίζει, καταφέρνοντας παράλληλα να σου ζωγραφίσει ένα χαμόγελο. Με αφορμή τη νέα του δουλειά, ο Πάνος μιλάει στο Gazzetta Weekend Journal για την τέχνη του και τους «εργαζόμενους νεκρούς». Ποιο κόμικ σε σημάδεψε περισσότερο στην παιδική ηλικία και αποφάσισες ότι θέλεις να φτιάξεις το δικό σου; Oι επιρροές μου παραείναι κλασικές και μάλλον mainstream: Αστερίξ, Λούκι Λουκ, Μαφάλντα και Αρκάς (ο παλιός, ο ανορθόδοξος). Παράλληλα διάβαζα πολιτική γελοιογραφία πριν καλά καλά βρεθώ σε θέση να την καταλαβαίνω. Κυρίως Ιωάννου και Στάθη. Σαν παιδάκι δεν σκέφτηκα ποτέ να φτιάξω δικά μου κόμιξ, αλλά με ενθουσίαζε η ιδέα να «ζωγραφίζω και να κοροϊδεύω τους πολιτικούς». Άργησα να ασχοληθώ με τα κόμικς. Στην πραγματικότητα ακόμα τα ανακαλύπτω σαν αναγνώστης και σαν δημιουργός. Πρώτα έγινα «παραδοσιακός» πολιτικός γελοιογράφος και μετά διαπίστωσα ότι το κόμικ στριπ είναι ένα εξαιρετικό μέσο να εκφραστώ. Εκφράζεσαι καλύτερα με τα κείμενα ή τα σκίτσα; Ρίχνω συνειδητά βάρος στο σενάριο και τις λεζάντες. Αντιμετωπίζω το σχέδιο ως την γλώσσα, τον κώδικα μέσα από τον οποίο θα πω αυτό που θέλω. Ακόμα κι όταν κάνω σκίτσα χωρίς λόγια, η ιδέα είναι που θα με παιδέψει. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν απολαμβάνω να σχεδιάζω ή ότι δεν προσπαθώ να βελτιώνομαι σαν σχεδιαστής, ωστόσο πολύ δύσκολα θα έκανα π.χ. σκίτσα σε σενάριο άλλου. Το ανάποδο μου φαίνεται πολύ πιο πιθανό. Το Working Dead ήταν μια πολύ φρέσκια προσπάθεια, άμεσα συνδεδεμένο με την κοινωνία και την σημερινή εργασιακή πραγματικότητα. Είναι για σένα αυτός ο σκοπός της τέχνης σου; Να αφουγκράζεται την κοινωνία και να μιλάς για πράγματα που πραγματικά έχουν σημασία; Το Working Dead ξεκίνησε μετά από μια 10ετία δουλειάς στο Ποντίκι ως μια προσπάθεια να ξεφύγω από την εφήμερη επικαιρότητα της κλασικής πολιτικής γελοιογραφίας και ως μια ανάγκη μου να μιλήσω για το κεντρικό κατά τη γνώμη μου ζήτημα κάθε κοινωνίας διαχρονικά: Τη σχέση κεφαλαίου και εργασίας. Η πρόσφατη Κρίση νομίζω πως μας ανάγκασε όλους να γίνουμε πιο πολιτικοί, να στρέψουμε το βλέμμα από τις λεπτομέρειες στα πιο κεντρικά ζητήματα. Δεν σκιτσάρω για πλάκα, παρότι εκτιμώ αφάνταστα αυτούς που το κάνουν καλά. Δεν «αφουγκράζομαι την κοινωνία», είμαι κομμάτι της. Δουλεύω, αγχώνομαι, ζορίζομαι και θέλω να μιλήσω για όσα ζω, όχι για όσα παρατηρώ. Σκιτσάρω για να πω τη γνώμη μου για όσα συμβαίνουν γύρω μας με όσο το δυνατόν πιο ευχάριστο και εύληπτο τρόπο. Tι μεσολάβησε, στην ψυχή και το μυαλό του καλλιτέχνη, ανάμεσα στο Working Dead και το Working Dead... and...; Πώς αποφάσισες από το πεδίο της εργασίας που ποτέ δεν θα σταματήσει νομίζω να γεννά έμπνευση, να διευρύνεις τον σχολιασμό σου; Δεν υπάρχουν στεγανά ανάμεσα στο Working Dead και στο Working Dead…and… Στην ουσία η ίδια σειρά είναι, άσε που αρκετοί αναγνώστες μάλλον δεν ενδιαφέρονται για τη μετεξέλιξη του τίτλου και έχουν μείνει στον τίτλο Working Dead. Η αλλαγή του τίτλου απλώς σηματοδοτεί τη διεύρυνση της θεματολογίας που προέκυψε μάλλον αυθόρμητα. Καταπιάνομαι πέρα από την εργασιακή κανονικότητα και με στιγμές κορύφωσης της ταξικής πάλης τις οποίες θεωρώ απλώς φυσική συνέχεια αυτής της υποτιθέμενης κανονικότητας. Νομίζω πως το εξώφυλλο σε βάζει στο κλίμα για τα νέα επεισόδια. Μίλησε μου λίγο για αυτούς που βρίσκονται στη βάρκα και παίζουν κορώνα-γράμματα τη ζωή τους. Δεν είναι λίγα τα επεισόδια τα οποία έχουν ως θέμα την προσφυγιά, τη μετανάστευση και τον ξεριζωμό, έμμεσα ή άμεσα. Το άλμπουμ ωστόσο δεν έχει ένα κεντρικό θέμα πέρα από το ίδιο το περιεχόμενο της σειράς. Δεν είναι ένα άλμπουμ για την προσφυγιά, είναι ένα άλμπουμ για την σχέση των «πάνω» και των «κάτω» μέσα στην Ιστορία. Θέλησα απλώς να αφιερώσω το εξώφυλλο στους ξεριζωμένους γιατί θεωρώ την προσφυγιά το σημαντικότερο ως τώρα γεγονός του νεαρού ακόμα αιώνα που διανύουμε και παράλληλα ένα καταλυτικό φαινόμενο διαχρονικά. Άλλαξε τίποτα από τον καιρό που δούλευες το πρώτο άλμπουμ μέχρι το δεύτερο για τους working dead; Η ουσία των όσων ζούμε δεν άλλαξε ούτε στο ελάχιστο. Η Κρίση θεωρητικά έφυγε κι αυτό είναι μια αλλαγή. Έμειναν όμως οι συνέπειες της, οι νόμοι που πέρασαν, η ιδεολογική επίθεση που δεχόμαστε οι εργαζόμενοι όλα αυτά τα χρόνια. Αν κάτι άλλωστε επιδιώκω μέσω της σειράς, είναι να αναδείξω τη διαχρονικότητα του ταξικού μπρα ντε φερ ,τόσο σε εποχές ύφεσης, όσο και σε ανάπτυξης. Πιστεύεις πως η τέχνη μπορεί τελικά να διαμορφώσει συνειδήσεις; Η Τέχνη μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση συνειδήσεων, δεν ξέρω όμως αν αυτή η συμβολή είναι καθοριστική. Τη θεωρώ περισσότερο ενισχυτική, επικουρική, χωρίς να υποτιμάω το ρόλο της. Ένας στίχος δεν ρίχνει καθεστώτα, οι άνθρωποι όμως που παλεύουν για την ανατροπή μπορεί να τραγουδάνε έναν στίχο τη στιγμή της εφόδου. Ένα σκίτσο μπορεί να γίνει προκήρυξη, εικονογραφημένο λαβαράκι. Μπορεί να φωτίσει πλευρές, να δώσει κουράγιο, να χαρίσει χαμόγελο. Η συνείδηση όμως διαμορφώνεται στη δουλειά και στον δρόμο. Όπως λένε οι Urban Pulse και οι Κοινοί Θνητοί, δύο εκπληκτικά χιπ χοπ συγκροτήματα «δεν είναι οι στίχοι κύμα, που θα σπάσουν το κρίμα, μα οι καρδιές που τους γράφουν έχουν φωτιάς τμήμα». Θα πρόσθετα και τις καρδιές που τους τραγουδάνε και τους ακούνε. Έχεις κλάψει ποτέ σχεδιάζοντας, λόγω του συμβάντος ή της περίστασης που γέννησε το σκίτσο; Είμαι γενικά πολύ ευσυγκίνητος. Φορτίζομαι πολύ συναισθηματικά όταν κάνω έρευνα για κάποια γελοιογραφία ή κάποιο κόμικ, όταν ανατρέχω σε κάθε είδους πηγές για να δουλέψω. Όσο όμως δουλεύω, αποστασιοποιούμαι σταδιακά. Μόλις κατασταλάξω στην ιδέα και κάνω το προσχέδιο, αφήνω στην άκρη τους συναισθηματισμούς και προσπαθώ να αναμετρηθώ με τα προβλήματα του σχεδίου. Επιτρέπω στον εαυτό μου να αισθανθεί ξανά, αφού τελειώσω. Θυμάμαι κάποιες περιπτώσεις που αυτό δεν λειτούργησε. Δάκρυσα όταν έφτιαχνα ένα επεισόδιο με τους 200 της Καισαριανής βλέποντας παράλληλα -για 3η ή 4η φορά- το Τελευταίο Σημείωμα του Βούλγαρη. Έκλαψα με το βίντεο της δολοφονίας του Ζακ Κωστόπουλου. Έκλαψα πολύ και ανεξέλεγκτα ακούγοντας τα ηχητικά ντοκουμέντα της δολοφονίας του Φύσσα. Το συγκεκριμένο ηχητικό δεν μπορώ να το ακούσω ξανά. Επειδή στην ουσία όλοι είμαστε Working Dead, πώς ισορροπείς τη δουλειά για ένα άλμπουμ με την καθημερινότητα; Υπάρχουν στιγμές που νιώθεις να αδειάζεις; Πώς το διαχειρίζεσαι; Αγαπώ πάρα πολύ τη δουλειά μου, κυρίως γιατί μπορώ να εκφράζομαι πολιτικά και συναισθηματικά μέσα από αυτή, χωρίς να περιμένω το διάλειμμα ή το σχόλασμα. Είναι κουραστική, αλλά δεν τολμώ να γκρινιάξω. Θα ήταν πρόκληση απέναντι σε ανθρώπους που κυριολεκτικά λιώνουν σε γραφεία, μαγαζιά και εργοστάσια. Η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζω πέρα των όσων βιώνει ο κάθε εργαζόμενος, και που αντανακλάται και στην κοινωνική μου ζωή είναι το γεγονός ότι δουλεύω ακόμα και όταν θεωρητικά δε δουλεύω. Δεν έχω ωράριο. Με απασχολεί η επικαιρότητα και επεξεργάζομαι ιδέες μόνιμα με αποτέλεσμα να δυσκολεύομαι να αποφορτιστώ. Νομίζω πως συμβαίνει σε όλους όσοι έκαναν επάγγελμα το χόμπι τους και ίσως ακούγεται ωραίο, αλλά η περιβόητη φράση «βρες μια δουλειά που να σου αρέσει και δεν θα χρειαστεί να ξαναδουλέψεις ποτέ στη ζωή σου» είναι μια μεγαλειώδης μπαρούφα. Έχεις σπουδάσει ιστορία και τα σκίτσα σου έχουν συχνά αναφορές στο παρελθόν, σε πρόσωπα της ιστορίας, καταστάσεις κλπ. Ποια περίοδος σε εμπνέει περισσότερο και ποια προσωπικότητα; Κατά καιρούς ασχολούμαι εντονότερα με συγκεκριμένες περιόδους. Πολλές φορές σχεδόν εμμονικά. Διαβάζω, βλέπω ταινίες, ξαναδιαβάζω και ζαλίζω τους γύρω μου… Επειδή όμως θέλω να υπάρχει εναλλαγή στα στριπάκια μου, συνήθως αποθηκεύω ιδέες και τις ανασύρω αργότερα. Υπάρχουν ωστόσο περίοδοι που έχω μελετήσει περισσότερο και θεωρώ ενδιαφέρουσες και ιστορικά ελκυστικές, όπως ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Αποικισμός της Αμερικής. Στα σκίτσα μου αποφεύγω να εμφανίζω ξανά και ξανά τις ίδιες προσωπικότητες. Συνήθως μια φορά αρκεί και πάντα προσπαθώ να εντάσσω τον άνθρωπο στην εποχή του. Δεν ζωγραφίζω υπερήρωες. Αν έπρεπε να αναφέρω κάποιους που έχω σκιτσάρει με αγάπη και θαυμασμό θα έλεγα ενδεικτικά τον ηγέτη των Γερμανών χωρικών Τόμας Μίντσερ, τη Ρόζα Παρκς και τον Φιντέλ. Ποια ιστορία του Working Dead θα ταίριαζε περισσότερο στο ελληνικό ποδόσφαιρο; Να διευκρινίσω ότι είμαι καθαρόαιμος μπασκετικός, κατανοώ και υποκλίνομαι όμως στη δημοφιλία του ποδοσφαίρου και στη δύναμη της. Έχω κάνει δύο καθαρά ποδοσφαιρικά επεισοδιάκια. Στο ένα ο οπαδός ταυτίζεται με τον εργοδότη-ιδιοκτήτη της ομάδας, παρότι πεινάει και υποφέρει εξαιτίας του και στο άλλο Πράσινοι και Βένετοι αφήνουν στην άκρη τα οπαδικά και ξεκινούν τη στάση του Νίκα. Και τα δυο είναι στο πρώτο βιβλίο της σειράς και τα θεωρώ πολύ ταιριαστά στο ποδοσφαιρικό-οπαδικό μας σήμερα. Ανατριχιάζεις όταν ακούς ή βιώνεις ιστορίες που παραπέμπουν στα σκίτσα σου; Ανατριχιάζω όταν βλέπω ιστορίες που εκτυλίσσονται στο σήμερα αλλά τα σενάρια τους έχουν γραφτεί στις πιο σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας. Απογοητεύομαι επίσης όταν διαπιστώνω πως η πραγματικότητα έχει περισσότερο χιούμορ και φαντασία από εμένα. Το μήνυμα της υπουργού Παιδείας για την 28η Οκτωβρίου είναι ένα εξαιρετικό σενάριο για κόμικ, που δεν χρειάζεται παρεμβάσεις. Ή για παράδειγμα πως είναι δυνατόν να σατιρίσεις τον Τραμπ, περισσότερο απ’ ότι ο ίδιος; Σε έχει βρίσει κανείς που να βρήκε τον εαυτό του στις ιστορίες σου; Πλέον τις αντιδράσεις τις βλέπεις κυρίως μέσω των social media. Έχω λάβει αρνητικές κριτικές, οριακά υβριστικές, κυρίως όσες φορές έχω επιχειρήσει να αποδημήσω κάποιον ελληνικό ή χριστιανικό «μύθο». Θυμάμαι ενδεικτικά μια ιστορία για την μετανάστευση των Ιωνικών φύλων και τον… αποπελασγισμό της -τότε- χώρας, και μια ιστορία για την άλωση της Άκρα από τους Σταυροφόρους που έλαβε σχόλια του τύπου «ναι, αλλά για τους ισλαμιστές δε λες τίποτα». Με έχουν πει ανιστόρητο ακροαριστερό χωρίς χιούμορ, προπαγανδιστή. Και βεβαίως αντισημίτη, όπως συμβαίνει με κάθε σκιτσογράφο που αποφασίσει να καυτηριάσει την πολιτική του Κράτους του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστίνιους. Γενικά όμως ξέρω σε ποιους αναγνώστες απευθύνομαι και νομίζω ότι όσοι έχουν επιλέξει να με παρακολουθούν ξέρουν καλά τι χρώμα έχουν τα «γυαλιά» μέσα από τα οποία διαβάζω την ιστορία, οπότε συνήθως η ζωντανή ή η ψηφιακή κουβέντα είναι σε πολύ καλό και ενθαρρυντικό για μένα κλίμα. Έχεις υποστεί λογοκρισία ή αυτολογοκρισία; Πώς ανταποκρίνεσαι αν σου συμβεί; Στα 10 χρόνια που εργάζομαι στο Ποντίκι δεν έχω υποστεί λογοκρισία. Μπορώ να πω πως δεν έχω καν δεχτεί παρατηρήσεις, πέρα από κάποιες επουσιώδεις αλλαγές σε φωτομοντάζ που κάνω και που έχουν «την υπογραφή» της εφημερίδας. Αυτό είναι κάτι το οποίο εκτιμώ πολύ, είναι οξυγόνο για έναν σκιτσογράφο. Το ίδιο ισχύει και για την Εφημερίδα των Συντακτών και το SoComic όπου δημοσιεύονται τα κόμικ μου. Αν μου συνέβαινε θα αντιδρούσα ανάλογα με το που θα στόχευε η λογοκρισία. Αν αφορούσε μια λεπτομέρεια ή κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει νομικό ζήτημα ενδεχομένως να το συζήταγα, αν όμως άγγιζε τον πυρήνα της ιδέας ή της άποψης μου θα υπήρχε σοβαρό πρόβλημα στη σχέση μου με το Μέσο. Έχω αυτολογοκριθεί πολλές φορές. Πάντα όταν ξεκινάω να δουλέψω προσπαθώ να βρω τρόπο να εκφράσω ανόθευτη την άποψη μου για ένα θέμα, χωρίς όμως να χτυπήσω κάποιον άνθρωπο ή κάποια ομάδα κάτω από τη ζώνη. Πολλές φορές φορές η αρχική σκέψη αλλάζει σε αυτή την κατεύθυνση. Ας πούμε της… διατύπωσης. Επίσης πάντα παίρνω υπόψη το κοινό όπου απευθύνομαι. Π.χ. το Working Dead θέλω να είναι -λέμε τώρα- κατάλληλο, και για πιο μικρές ηλικίες, όχι μόνο γιατί δημοσιεύεται σε site της Σοκοφρέτας ΙΟΝ, αλλά και γιατί έχω διαπιστώσει με χαρά πως πολλοί γονείς το διαβάζουν με τα πιτσιρίκια τους. Τα Social Media βοηθούν ή περιορίζουν τον καλλιτέχνη; Είμαι πολύ ενεργός χρήστης, κυρίως του facebook και οφείλω να παραδεχτώ ότι με έχει βοηθήσει τόσο στο να ενημερώνομαι γρήγορα όσο και στο να διαδίδω τη δουλειά μου και τη γενικότερη οπτική μου για τα πράγματα. Έχω δημιουργήσει σχέσεις, όχι μόνο μεταξύ δημιουργού και αναγνώστη, αλλά ακόμα και φιλίες στην «κανονική ζωή». Πολλές φορές νιώθω να ασφυκτιώ με την ατζέντα των social media. Όλοι ασχολούμαστε με ένα θέμα για 2 ή 3 μέρες αναμασώντας πολλές φορές τα ίδια επιχειρήματα και τίποτε άλλο δεν μπορεί να αναδειχτεί ακόμα κι αν είναι απείρως σοβαρότερο. Στη συνέχεια ως δια μαγείας ξεχνιέται. Δεν βγάζω τον εαυτό μου απ’ έξω από αυτή τη διαδικασία η οποία σαν δημιουργό όμως με δυσκολεύει αφού νιώθω πολλές φορές «υποχρεωμένος» να μιλήσω για το θέμα που παίζει, ακόμα κι αν στη δική μου ιεράρχηση δεν είναι το βασικό. Θα έχει συνέχεια το Working Dead; Ξεκίνησα τη σειρά το καλοκαίρι του 2016 με τέσσερα έτοιμα επεισόδια, δυο προσχέδια της κακιάς ώρας και ένα απίστευτο άγχος για πόσες βδομάδες μπορεί να συνεχιστεί το συγκεκριμένο κόνσεπτ. Πλέον είμαστε στα 170 περίπου επεισόδια και παρότι το άγχος αυτό παραμένει, η σκέψη να το σταματήσω με αγχώνει πολύ περισσότερο. Η συγκεκριμένη ιδέα, ένα εβδομαδιαίο ιστορικό πολιτικό στριπάκι, είναι πολύ κοντά σε αυτό που πάντα ήθελα να κάνω σαν σκιτσογράφος. Είναι απαιτητικό και χρονοβόρο, αλλά με έχει «ανταμείψει» σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Θα το συνεχίσω για όσο η ανταπόκριση είναι θετική και για όσο νιώθω πως έχω καινούρια πράγματα να πω, χωρίς να επαναλαμβάνομαι ή να κάνω εκπτώσεις στην ποιότητα της δουλειάς μου μόνο και μόνο για να το διατηρήσω ζωντανό. Διλήμματα Λούκι Λουκ ή Αστερίξ; Λούκι Λουκ, παραδόξως, διότι λατρεύω την αμερικάνικη ιστορία. V for Vendetta ή The Watchmen; V fot Vendetta. Marvel ή DC; Marvel. Λε Μπρον ή Τζορνταν; ΛεΜπρον. Μέσι ή Μαραντόνα; Μαραντόνα. Τo Working Dead...and... κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος. Και το σχετικό link...
  2. Indian

    THE WORKING DEAD

    Τιμή καταλόγου: 10€ Από την απαρχή του χρόνου και την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπων επάνω στην Γη η εργασία ήταν καθημερινό φαινόμενο. Όταν η εργασία ξεκίνησε να γίνεται επί πληρωμή,τότε εμφανίζονται αδικίες. Κάποιες τέτοιες καταστάσεις προσπαθεί να περιγράψει με χιουμοριστικό τρόπο ο Πάνος Ζάχαρης,δημιουργώντας ένα διαδικτυακό κόμικ με τίτλο The Working Dead,το οποίο εμφανίστηκε στην γνωστή σελίδα του socomic και αρίθμησε 73 αυτοτελή επεισόδια. Το 2018 λοιπόν,ήρθε η ώρα η προσπάθειά του αυτή να περάσει και στο χαρτί,σε συνεργασία με την εκδοτική ΤΟΠΟΣ και στα πλαίσια του 13ου ComicDom Con. Πρόκειται για μία καλαίσθητη έκδοση που έχει γυαλιστερό χαρτί και στιβαρό δέσιμο. Το μεγάλο μέγεθος βοηθάει να αναδειχτεί τόσο το σενάριο,όσο και το σχεδιαστικό κομμάτι. Η δομή του αποτελείται από μονοσέλιδα στριπάκια,τα οποία μας μεταφέρουν σε διάφορες στιγμές του παρελθόντος (αλλά και του παρόντος) και περιγράφουν με γελοιογραφικό και ειρωνικό τρόπο ιστορικές σκηνές εκμετάλλευσης του ανθρώπου από άνθρωπο. Στην πλειοψηφία τους,τα στριπάκια είναι εύστοχα κι εκτός από γέλιο,προσφέρονται και για προβληματισμό. Στο τέλος του άλμπουμ,ο δημιουργός παραθέτει αρκετές σελίδες (8 για την ακρίβεια),τις οποίες επιμελήθηκε η Στέλλα Μπράτιμου,με πολλές πληροφορίες για τα γεγονότα τα οποία τον ενέπνευσαν να δημιουργήσει μερικά από τα στριπ. Ούτε το σχέδιο δεν υστέρησε σε ομορφιά. Είναι κεφάτο,πλούσιο και μου έκαναν εντύπωση τα μεγάλα σώματα των χαρακτήρων (με τα ακόμα μεγαλύτερα κεφάλια τους) σε σχέση με το background. Ήθελα μερικές σελίδες για να το συνηθίσω,αλλά γενικά δεν είχα κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα. Η μοναδική μου ένσταση είναι στην γραμματοσειρά. Είναι πέραν του δέοντος μεγάλη και σε συνδυασμό με το bold, χαλούσε την αισθητική. Στις γενικές πληροφορίες αναφέρεται ότι ο ιδρυτής της σειράς είναι ο Άρης Μαραγκόπουλος και την γενική επιμέλεια είχε η Όλγα Παπακώστα. Επίσης να πούμε ότι το The Working Dead απέσπασε το βραβείο καλύτερου διαδικτυακού κόμικ το 2018. Αντιγραφή από το οπισθόφυλλο.
  3. Έξι Έλληνες σκιτσογράφοι αποχαιρετούν το δάσκαλό τους Η πολιτική γελοιογραφία, για να είναι πραγματικά αιχμηρή και εύστοχη, απαιτεί πολλά χαρίσματα. Χιούμορ, ταλέντο, οξύνοια, αντικειμενικότητα, γνώση των ορίων, ήθος. Ο Γιάννης Ιωάννου, συνδύαζε όλα τα παραπάνω και πολλά χαρίσματα ακόμη, γεγονός που τον έκανε τον κατά γενική ομολογία κορυφαίο Έλληνα πολιτικό γελοιογράφο της μεταπολίτευσης. Μέσα από το 'Αντί', τον θρυλικό 'Τρίτο Δρόμο' και πληθώρα μέσων, από εφημερίδες μέχρι και το δικό του μπλογκ, η σατιρική ματιά του Γιάννη Ιωάννου υπήρξε πάντοτε εύστοχη και επίκαιρη. Μα κυρίως, ως καλλιτέχνης και ως άνθρωπος, ενέπνευσε πολλούς ακόμη σκιτσογράφους να ακολουθήσουν το δρόμο του και να μάθουν δίπλα του. Σήμερα, μέσα από το Oneman, ήρθε η ώρα κάποιοι από τους μαθητές αυτούς να αποχαιρετήσουν με τα δικά τους λόγια -ή και σκίτσα- τον Δάσκαλο, ο οποίος στις 9 του περασμένου Μαΐου έφυγε από κοντά μας σε ηλικία 75 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα έργο διαχρονικό και παιδευτικό, το οποίο θα αποτελεί για πάντα σημείο αναφοράς. 'Η αρχεία Ελλάδα', το τελευταίο σκίτσο του Γιάννη Ιωάννου στο μπλογκ του, το οποίο δημοσιεύθηκε και στην Εφημερίδα των Συντακτών Σπύρος Δερβενιώτης Προσπαθώ να θυμηθώ την πρώτη φορά που ήρθα σε επαφή με τη σάτιρα του Γιάννη Ιωάννου, και το μυαλό μου είναι κενό. Θυμάμαι πολύ καθαρά (παρ’ ότι παιδί) την πρώτη εντύπωση που μου έκανε η λιτή απέριττη γραμμή και η ιδιόλεκτος του ΚΥΡ. Θυμάμαι πολύ καθαρά (καθ’ ότι έφηβος) την πρώτη φορά που είδα σε δράση τον οδοστρωτήρα που ήταν ο Αρκάς, στον ‘Κόκκορα’. Αλλά δε θυμάμαι την πρώτη φορά που εκτέθηκα στη νευρώδη και διαβρωτική ματιά του Γιάννη, που επηρέασε τη δική μου προσέγγιση όσο όλοι οι υπόλοιποι Δάσκαλοι συνδυαστικά, και ίσως και λίγο παραπάνω. Προσπαθώντας να σκεφτώ γιατί συμβαίνει αυτό, κατέληξα σ’ ένα συμπέρασμα που θέλω να πιστεύω ότι βγάζει νόημα: Ο εγκέφαλός μου κατέγραψε το Γιάννη σα να ήταν Πάντα εκεί. Σαν η οξυδερκής ματιά του, η βίαιη εισβολή του στα άδυτα των μυαλών των Στιβαρών Ηγετών μας στην ησυχία του σπιτιού τους, αυτό το εμμονικά τεκμηριωμένο ξεγύμνωμα των πιο ιδιοτελών κινήτρων κάθε εξουσίας, αυτός ο διαρκής υποτιτλισμός της ζωής που ζήσαμε, να ήταν πάντα εκεί. Σαν, παρ΄ όλο που το έργο του συνιστούσε μια τομή στην ελληνική γελοιογραφία, ταυτόχρονα να έγινε το σημείο μηδέν, ένα event horizon που καμπύλωσε το σατιρικό χωροχρόνο, ενώνοντας το Πριν (την εποχή μιας γλυκιάς. ασφαλούς γελοιογραφίας) με το Μετά (τη Γιακωβίνικη αναίδεια που μας μεταλαμπάδευσαν από το Γαλλικό Μάη οι καλύτεροι εκπρόσωποι της Μεταπολιτευτικής γελοιογραφίας) σε ένα σώμα: την Ευγενή Αναίδεια που τόσους σύγχρονους και κατοπινούς συναδέλφους του καθόρισε. Είναι ένα συμπέρασμα που γλυκαίνει κάπως τη βαθιά θλίψη για την απώλεια ενός βαθιά ευγενικού ανθρώπου που ευτύχησα να γνωρίσω από κοντά. Γιατί σημαίνει ότι, όπως πάντα ήταν, έτσι πάντα και θα είναι εδώ. Μιχάλης Κουντούρης Ήταν λίγο μετά την Άλλη Επταετία όταν συστηθήκαμε με τον Κοσμά τον Ευρωπαίο και το Μεγάλο Αφεντικό. Τους ακολουθήσαμε με την Πρώτη στον Τρίτο Δρόμο, ένα δρόμο που μας οδήγησε στο πιο σημαντικό σταυροδρόμι της ελληνικής πολιτικής γελοιογραφίας μετά τη μεταπολίτευση. Πολιτικού σκίτσου και κόμικς γωνία. Εκεί γνωρίσαμε, θαυμάσαμε, εμπνευστήκαμε, επηρεαστήκαμε και αγαπήσαμε τον Γιάννη Ιωάννου. Εκεί, σ ’εκείνη τη γωνία, θέλω να αφήσω αυτό το σκίτσο στη μνήμη του. Να το αφήσω με μια βαθιά υπόκλιση, Όσο βαθύς είναι ο σεβασμός που αισθάνομαι, Όσο βαθιά είναι η θλίψη για το χαμό του. Μια υπόκλιση τόσο βαθιά που δεν θα αφήσει να φανεί το δάκρυ για το δάσκαλο που έφυγε, για το συνάδελφο που χάσαμε για το φίλο που θα μας λείψει. Ο τρίτος δρόμος ορφάνεψε… Πέτρος Ζερβός Τον Γιάννη Ιωάννου τον πρωτοείδα στα γραφεία του Σχολιαστή, μέσα δεκαετίας ’80. Ήταν ήδη γνωστός γελοιογράφος, εγώ στα πρώτα μου βήματα. Όμως δεν ανταλλάξαμε ποτέ κουβέντα! Εγώ πολύ ντροπαλός, αυτός από τη φύση του απόμακρος δούλευε απομονωμένος στο βάθος, σε κάποιο τραπέζι… Τον ξανασυνάντησα το 2006, στα πλαίσια των εκδηλώσεων Πάτρα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, όπου φιλοξενηθήκαμε Έλληνες και Ευρωπαίοι γελοιογράφοι για να φτιάξουμε επί τόπου έργα με θέμα το Καρναβάλι. Γνώρισα έναν διαφορετικό άνθρωπο! Ήταν κοινωνικός, φιλικός, εξωστρεφής και ένα βράδυ σε τραπέζι, όσοι ξέραμε τον κλειστό του χαρακτήρα, με έκπληξη τον είδαμε να χορεύει! Μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω καλύτερα τον άνθρωπο Ιωάννου, όταν στήναμε τη Λέσχη Ελλήνων Γελοιογράφων στη σημερινή της μορφή. Εξαιρετικά ευφυής, με χιούμορ, ολιγόλογος, κάθε του κουβέντα μεστή και καθαρή. Κρεμόμασταν από το στόμα του γιατί πάντα είχε κάτι ουσιαστικό να πει και πάντα έδινε διέξοδο σε πολλές δυσκολίες που προέκυπταν. Ήταν ακέραιος άνθρωπος, με ήθος και πεντακάθαρο βλέμμα. Θυμάμαι, σε κάποιο βραδινό τραπέζι, με έκπληξη να απαξιώνει μπροστά σε άλλους συναδέλφους σκίτσα μου που με τα δικά του κριτήρια έβρισκε «χυδαία»! Αυτό δεν επηρέασε την εκτίμησή μου γι’ αυτόν, αντίθετα μ’ έκανε να σκεφτώ πάνω στη δουλειά μου και να μην κάνω το λάθος να μπερδεύω το χιούμορ με την εμπάθεια!... Ο Γιάννης Ιωάννου ήταν ανοιχτός σε νέους γελοιογράφους που εντάσσονταν στη Λέσχη αλλά και απρόθυμος να δεχτεί όσους δεν θεωρούσε άξιους! Δεν θα μιλήσω για το έργο του. Κατ’ εμέ είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας γελοιογράφος μεταπολεμικά! Η δουλειά του είναι μια τοιχογραφία των τελευταίων δεκαετιών της χώρας. Ένας ιστορικός δεν θα κατανοήσει π.χ. την δεκαετία του ’80, που ήταν καθοριστική ακόμα και για το σήμερα, αν δεν μελετήσει τα αντίστοιχα βιβλία του Ιωάννου! Τα τελευταία χρόνια μια μικρή παρέα γελοιογράφων συναντιόμασταν και εκτός Λέσχης, συχνά με τον Γιάννη. Πάντα ένιωθα δέος και σεβασμό δίπλα του! Ο Γιάννης εξακολουθούσε να είναι για μένα απόμακρος, όχι πια από παραξενιά του χαρακτήρα του αλλά γιατί καταλάβαινα την βαθιά αξία του ως δημιουργού και ως ανθρώπου... Παναγιώτης Μητσομπόνος Αντί κειμένου, ο Παναγιώτης Μητσομπόνος προτίμησε να αποχαιρετίσει τον Γιάννη Ιωάννου με μια διαφορετική μεταξύ τους 'συνομιλία', η οποία δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην Εφημερίδα των Συντακτών το 2017 Πάνος Ζάχαρης Όταν καλείσαι να μιλήσεις για έναν Μεγάλο που έφυγε, φλερτάρεις μοιραία με την αυτοαναφορικότητα. Τον ήξερες; Σε ήξερε; Τι του είχες πει και τι σου απάντησε… Πόσο μάλλον όταν αυτός που έφυγε καθόρισε όχι απλώς τον τρόπο με τον οποίο δουλεύεις αλλά και την ίδια την επιλογή της δουλειάς σου, την επιλογή του –τρίτου;- δρόμου που επέλεξες να τραβήξεις στη ζωή σου. Το αποτύπωμα του Γιάννη Ιωάννου στην Ελληνική Γελοιογραφία, είναι γιγαντιαίο και βαθύ. Τόσο μεγάλο που όσο κι αν το θες είναι δύσκολο να βαδίσεις παράλληλα με αυτό γιατί νιώθεις πως καταλαμβάνει όλο το μονοπάτι που ο ίδιος άνοιξε λίγο πριν το ’80. Έτσι, προχωράς προσεκτικά, βρίσκοντας τα δικά σου μονοπατάκια, τις γελοιογραφικές παρακάμψεις που όμως συχνά, ενίοτε ασυναίσθητα καταλήγουν ξανά στα χνάρια του. Το παρήγορο είναι ότι σε αυτόν τον δρόμο έχεις καλή παρέα. Συναντάς πολλούς, όλους σχεδόν τους φίλους και τους συναδέλφους σου. Άλλους τους βλέπεις μπροστά να προπορεύονται σημαντικά, άλλους στο πλάι, άλλους να ξεκινούν τώρα να τον βαδίζουν. Χάσαμε τον Γιάννη Ιωάννου, αλλά δεν πρόκειται να χαθούμε στον δρόμο του που κάναμε δικό μας. Το σκίτσο της κεντρικής φωτογραφίας μάς το παραχώρησε ευγενικά ο κύριος Πάνος Μαραγκός, ο οποίος προτίμησε να αποχαιρετήσει τον φίλο του με ένα σχέδιο, το οποίο δημοσιεύτηκε αρχικά στην Εφημερίδα 'Έθνος'. Και το σχετικό link...
  4. Το The working dead δεν είναι ένα άγνωστο comic. Αντιθέτως πρόκειται για ένα απ’ τα πιο δημοφιλή ελληνικά webcomics των τελευταίων ετών. Το working dead εκδιδόταν τα δύο τελευταία χρόνια εβδομαδιαίως στο socomic.gr. Είχε μάλιστα βραβευτεί ως το καλύτερο διαδικτυακό comic στα Ελληνικά Βραβεία Κόμικ του 2017 και του 2018. Φυσικά η επιτυχία του comic του Πάνου Ζάχαρη (Αρνητικοί συσχετισμοί, Scary Tales) δεν είναι τυχαία. Στις ιστορίες του Working dead βρίσκουμε μέσα από ένα πολύ όμορφο comic σχέδιο, ιστορίες που αποτυπώνουν με χιουμοριστικό τρόπο την εργασιακή καθημερινότητα (ή καλύτερα την εργασιακή ζούγκλα) του σύγχρονου καπιταλισμού, βιώματα αγνού παραλογισμού της κοινωνίας της εκμετάλλευσης, με τα οποία έχουμε έρθει όλοι αντιμέτωποι στον έναν ή στον άλλο βαθμό. Οι ιστορίες του The working dead, αφού μας έκαναν συντροφιά για 2 χρόνια μέσα απ’ τις οθόνες, τον τελευταίο καιρό τυπώθηκαν και σε comic τόμο απ’ τις εκδόσεις Τόπος, για να ολοκληρώσουν το ταξίδι τους τοποθετούμενες στις βιβλιοθήκες μας. Ένα απ’ τα πολλά ξεχωριστά στοιχεία του The working dead είναι ότι καταφέρνει να συνδυάσει την πολιτική γελοιογραφία (στην οποία υπάρχει μεγάλη παράδοση δεκαετιών στα έντυπα της χώρας) με τα χιουμοριστικά στριπάκια (τα οποία είναι η κυρίαρχη τάση στη σύγχρονη ελληνική comic σκηνή). Με αυτόν τον τρόπο ο Ζάχαρης κατάφερε να απευθυνθεί στο νεανικό κοινό, που διαβάζει διαδικτυακά στριπάκια, όπως τα Κουραφέλκυθρα ή το Comedics (χωρίς να έχει απαραίτητα συχνή επαφή με τα comics), αλλά και να προσεγγίσει παράλληλα ένα πολιτικά και κοινωνικά προβληματισμένο κοινό όλων των ηλικιών, το οποίο αναζητά απαντήσεις στα ερωτήματα που γεννά η σκληρή καθημερινότητα.Έτσι το working dead έγινε αποδεκτό από ένα ευρύ αναγνωστικό κοινό, το οποίο εκτίμησε την ποιότητα του σχεδίου και του χιούμορ του Ζάχαρη και παράλληλα πολλές φορές ενστερνίστηκε τα πολιτικά συμπεράσματα των ιστοριών του, διαδίδοντάς τες. Χαρακτηριστικότερο όλων είναι ότι τα στριπάκια του Working Dead τα χρησιμοποίησαν συχνά πολλά κομμάτια της Αριστεράς, τα οποία κατά τα άλλα δεν έχουν (ως επί το πλείστον) σοβαρή επαφή με την τέχνη των comics. Γι’ αυτό και τελικά οι ιστορίες του Working Dead εμφανίστηκαν πολλές φορές σε προκηρύξεις αριστερών συλλογικοτήτων, μπορεί να τις βρει κανείς σε ειδικό χώρο έκθεσης στο φεστιβάλ της ΚΝΕ (στο οποίο μπορούμε να δούμε και τον Ζάχαρη να κάνει ωραίες comic φασούλες με μαθητές), αλλά και στους διαδικτυακούς χώρους εργατικών συλλογικοτήτων, ακόμα και σε υλικά σωματείων ή φοιτητικών συλλόγων. Το Working Dead είναι μία απ’ τις ελάχιστες εξαιρέσεις, όπου ανάγκασαν μεγάλο κομμάτι του πολιτικού κόσμου που αμφισβητεί και συγκρούεται με την εργασιακή εκμετάλλευση και το καπιταλιστικό σύστημα, να ασχοληθεί με ένα comic όχι απλά πολιτικό, αλλά και ποιοτικά άρτιο και προσιτό στις νέες γενιές. Η έκδοση του comic σε χαρτί απ’ τις εκδόσεις Τόπος, δίνει την ευκαιρία στον προσεκτικό αναγνώστη να καταλάβει συνολικά το concept που ακολουθεί ο Ζάχαρης στις ιστορίες του, ξέχωρα απ’ τις επιμέρους αγαπημένες αυτοτελείς σελίδες του καθενός. Διαβάζοντάς κανείς ολοκληρωμένο το έργο βρίσκει μια εναλλακτική -ταξική- ματιά σε στιγμές της ιστορίας της ανθρωπότητας. Ο Ζάχαρης, ο οποίος έχει σπουδάσει ιστορία, καταφέρνει μέσα απ’ το working dead να συνδυάσει την ιστορική ματιά των «από κάτω» με μια καθαρά αντισυστημική πολιτική πρόταση, παίρνοντας θέση στην πάλη που επί αιώνες συντελείται μεταξύ του κόσμου της εργασίας και των εκμεταλλευτών τους. Στα στριπάκια αυτού του comic δεν θα βρούμε απλά μικρές ιστορίες, που γεννά η φαντασία του δημιουργού. Κάθε ιστορία είναι εμπνευσμένη από κάποια στιγμή της ιστορίας ή από τους κυρίαρχους μύθους. Οι περισσότερες ιστορίες που έχουν αναφορά στο παρελθόν, παραπέμπουν τον αναγνώστη άλλοτε στη φεουδαρχία, άλλοτε στην προϊστορία κι άλλοτε στο σύγχρονο καπιταλισμό. Οι διαφορετικές φάσεις της ιστορίας του ανθρώπου συνδέονται με κοινό νήμα την εκμετάλλευση και την καταπίεση του κόσμου της εργασίας, αλλά και με την (πικρή ενίοτε) διακωμώδηση του παραλογισμού που βρίσκεται στη ρίζα των εκμεταλλευτικών σχέσεων. Πολύ συχνά στα στριπάκια του working dead ανακαλύπτουμε κάποιο ιστορικό γεγονός που έχει ξετρυπώσει ο Ζάχαρης και το έχει αναδείξει μέσα στις ιστορίες του, ταξιδεύοντας μας στο παρελθόν μέσα από καταστάσεις που μας θυμίζουν το δύσκολο παρόν μας. Μάλιστα στο τέλος του τόμου μπορούμε να βρούμε και κάποια πολύ βοηθητικά μικρά σημειώματα του δημιουργού, στα οποία αφηγείται τα ιστορικά γεγονότα τα οποία κρύβονται πίσω από κάποιες απ’ τις ιστορίες του. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκουμε γνωστές ή άγνωστες ιστορίες από την εποχή των σκλάβων της Αμερικής, απ’ την περίοδο των Ισπανών κατακτητών, απ’ τη Λατινική Αμερική και πολλές ακόμα. Είναι τραγική η συνειδητοποίηση ότι γεγονότα που εμάς μας προκαλούν σήμερα γέλιο, κάποτε συνέβησαν -με παρόμοιο τρόπο- στ’ αλήθεια. Κι ακόμα πιο τραγική είναι η συνειδητοποίηση ότι η ίδια εκμετάλλευση εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι και σήμερα, κι αυτό συχνά φαίνεται φυσιολογικό. Πέρα απ’ τα στριπάκια με ιστορική αναφορά, οι σελίδες του working dead είναι γεμάτες και από ιστορίες εμπνευσμένες απ’ την εργασιακή καθημερινότητα, ιδιαίτερα της νεολαίας. Στις σελίδες του working dead διακωμωδείται μια πολύ κοντινή κατάσταση σε πολλούς νέους, που αποτελούν και το μεγαλύτερο κομμάτι του κοινού του, η εργασιακή πραγματικότητα σε πολυκαταστήματα, σε γραφεία και σε άλλους χώρους που εργάζεται η νεολαία. Η διεισδυτική ματιά του Ζάχαρη στην σκληρή πραγματικότητα του σύγχρονου καπιταλισμού είναι και το δυνατότερο σημείο του comic. Στα πολύ θετικά στοιχεία του working dead πρέπει να προσμετρήσουμε και το καλοδουλεμένο του σχέδιο, για το οποίο επίσης ξεχωρίζει το comic. Οι χαρακτήρες μοιάζουν με μινιατούρες κι αυτό βοηθά στη διακωμώδηση κάθε είδους θέματος. Επίσης το πολύχρωμο σχέδιο του comic δίνει μια χαρούμενη νότα σε κάθε ιστορία, που ενισχύει τον κωμικό χαρακτήρα ακόμα και των πιο σοβαρών ιστοριών. Είναι προφανές ότι πρόκειται για συνειδητή επιλογή του Ζάχαρη να αντιφάσκει το πολύχρωμο και καρτουνίστικο σκίτσο με την σκληρή πραγματικότητα των θεμάτων τα οποία πραγματεύεται. Επιπλέον, αξίζει να παρατηρηθεί ότι ο Ζάχαρης είναι πολιτικός γελοιογράφος (απ’ το 2008 εργάζεται στο Ποντίκι) κι αυτό το στυλ του χαρακτηρίζει και τα comic του, τα οποία φέρουν βασικά χαρακτηριστικά στοιχεία αυτού του είδους σκιτσαρίσματος, όπως την υπερβολή στην απεικόνιση. Η έκδοση του The working dead απ’ τις εκδόσεις Τόπος ολοκληρώνει πολύ όμορφα έναν κύκλο που κράτησε 2 χρόνια, με την εβδομαδιαία έκδοση των ιστοριών του Ζάχαρη απ’ τον Ιούλιο του 2016 έως τον Δεκέμβριο του 2017 στο socomic.gr. Όμως, το επιτυχημένο concept του working dead συνεχίζεται, μέσα απ’ την ανανεωμένη σειρά “The working dead… and…”, που κυκλοφορεί κάθε Σάββατο στο socomic.gr. smassingculture.gr
  5. ... ρωμαϊκές αρένες. Του Πάνου Ζάχαρη, μέσω του socomic.gr, φυσικά
  6. Ευκαιρίες να ακουστεί το όνομά σας στη Φλωρεντία του 17ου αιώνα, από το strip του Πάνου Ζάχαρη. Περισσότερα εδώ.
  7. Εργασιακή «κανονικότητα» ανά τους αιώνες, αλλά και στιγμιότυπα του προαιώνιου ταξικού El Clasico. Κάθε Σάββατο στις 11:00, στο SoComic.gr η ανανεωμένη σειρά του Πάνου Ζάχαρη.
  8. Ίδια είναι τα αφεντικά... Συντάκτης: Γιάννης Κουκουλάς Πόσο υπέφεραν οι δούλοι της αρχαίας εποχής; Πώς εκμεταλλεύονταν οι φεουδάρχες τους αγρότες; Τι σήμαινε η βιομηχανική επανάσταση για τους εργάτες; Πώς τα βγάζουν πέρα οι επισφαλώς εργαζόμενοι σήμερα; Από την αρχαία Αίγυπτο μέχρι τα σκλαβοπάζαρα και από την Πρωτομαγιά στο Σικάγο μέχρι τη σύγχρονη Αθήνα, ο Πάνος Ζάχαρης παρουσιάζει με πικρό χιούμορ τη διαχρονική εκμετάλλευση των ανθρώπων της εργασίας Οι οπαδοί του υποκριτικού καθωσπρεπισμού και της κακώς εννοούμενης πολιτικής ορθότητας λένε πως με μερικά πράγματα δεν μπορείς και δεν επιτρέπεται να αστειεύεσαι. Διαφωνώ. Ακόμα και την πιο τραγική στιγμή μπορεί να υπάρξει ένα έξυπνο αστείο, ένα ευφυολόγημα, μια φαρμακερή ατάκα που μετριάζει την οδύνη και ανοίγει μονοπάτια προς το «μετά» προσπερνώντας το «πριν». Τα πάντα, άλλωστε, κρίνονται από τις συνθήκες, από τις προθέσεις, από τον στόχο που έχει το αστείο, από το ποιους σατιρίζει, σε ποιους επιτίθεται, από την πολιτική, εν πολλοίς, θέση και οπτική αυτού που το εκστομίζει. Στο ερώτημα, λοιπόν, «μα είναι δυνατόν να κάνεις πλάκα με τους καταπιεσμένους και τους αδύναμους;» η απάντηση είναι «φυσικά»! Αν ο στόχος της πλάκας είναι να αρθούν οι αδικίες, να ανατραπεί το σκηνικό, να εξεγερθούν τα θύματα και να αλλάξει η ζωή τους (μας), η πλάκα δεν επιτρέπεται απλώς, επιβάλλεται. Γιατί μια τέτοια πλάκα δεν λοιδορεί τους αδύναμους (εντάξει, μπορεί να το κάνει λίγο, ως προτροπή ωστόσο να συνειδητοποιήσουν την ταξική και κοινωνική τους θέση και να επαναστατήσουν), αλλά ξεμπροστιάζει τους «ισχυρούς» και καταδεικνύει τη διαχρονική εκμετάλλευση της εργασίας από την οικονομική εξουσία (πάντα σε αγαστή συνεργασία με την πολιτική και τη θρησκευτική) όπου γης. Οι προθέσεις του Πάνου Ζάχαρη είναι προδήλως τέτοιες, κάτι που προκύπτει όχι μόνον από το «The Working Dead» (λογοπαίγνιο με τη σειρά κόμικς και τηλεοπτική επιτυχία «The Walking Dead») αλλά από το σύνολο του έργου του, συμπεριλαμβανομένης της σειράς «Scary Tales» που φιλοτεχνεί κάθε εβδομάδα στην πρώτη σελίδα τού Καρέ Καρέ. Στο «The Working Dead» (εκδόσεις Τόπος, δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στον διαδικτυακό τόπο www.socomic.gr), μονοσέλιδες ιστορίες που απλώνονται στα βάθη της Ιστορίας και σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, πρωταγωνιστές είναι οι εργαζόμενοι και κεντρικό θέμα η κατάστασή τους. Τα αφεντικά-εκμεταλλευτές σκιαγραφούνται με τα πιο μελανά χρώματα μαζί με το οικονομικό σύστημα που τους επιτρέπει να αυθαιρετούν και να οργιάζουν. Αλλά και τα θύματα δεν μένουν στο απυρόβλητο. Όπως, για παράδειγμα, στην καταπληκτική ιστορία από την Αλαμπάμα του 1850 με τους εργάτες της βαμβακοφυτείας που διαδηλώνουν όχι για να αμείβονται καλύτερα αλλά για να αμείβονται λιγότερο οι αγρότες της γειτονικής φυτείας. Ή στην ιστορία από ένα εργοστάσιο στον Άγιο Στέφανο Αττικής με το ξεπουλημένο και εργοδοτικό σωματείο να έχει πλημμυρίσει τους χώρους εργασίας με πανό που γράφουν «Ο πλούτος είναι μέσα μας», «Τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία», «Εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί» κ.λπ. για να αποτρέψει τους εργαζόμενους από κάθε σκέψη ανυπακοής και διεκδίκησης. Είναι πράγματι εντυπωσιακός ο τρόπος που υπό τόσο διαφορετικές συνθήκες και σε τόσο απομακρυσμένους τόπους και τόσο μακρινούς χρόνους (Αλαμπάμα 1850, Μεσόγειος 20 π.Χ., Νότιο Μεξικό 1520 μ.Χ., Λουιζιάνα 1840 μ.Χ., Αθήνα 5ος αιώνας π.Χ., Πακιστάν 1990 μ.Χ., Κούβα 1810 μ.Χ.) τίποτε δεν φαίνεται να έχει αλλάξει εκτός από τις ενδυμασίες και τα κτίρια. Τα καθάρματα ήταν πάντα καθάρματα και η εκμετάλλευση καλά κρατούσε. Άλλαζε απλώς ρητορεία και λεξούλες. Στην απόδειξη περί τούτου συμβάλλει και το εντυπωσιακό παράρτημα που παραθέτει ο δημιουργός φωτίζοντας πολλές από τις ιστορίες του. Για μία από αυτές, που αναφέρεται στους Ισπανούς εισβολείς-κατακτητές στη Νότια Αμερική του 16ου αιώνα, ο Ζάχαρης επισημαίνει: «Όλες οι αποστολές κονκισταδόρων είχαν μαζί τους τη διακήρυξη “Requerimiento”, με την οποία ενημέρωναν τους ιθαγενείς (στα καστιλιάνικα προφανώς!) για την έλευση του Θείου Λόγου στην περιοχή τους και την υποχρέωσή τους να ασπαστούν τον καθολικισμό. Η εναλλακτική οριζόταν με σαφήνεια στην ίδια διακήρυξη: “Με τη βοήθεια του Θεού θα χρησιμοποιήσουμε βία, πολεμώντας σας με κάθε μέσο και θα σας υποτάξουμε στον ζυγό της Εκκλησίας και της Αυτού Μεγαλειότητας. Θα υποδουλώσουμε εσάς, τις συζύγους και τους γιους σας και θα σας πουλήσουμε ή θα απαλλαγούμε από εσάς σύμφωνα με τη βούληση του βασιλιά. Θα κατασχέσουμε τα υπάρχοντά σας και θα σας βλάψουμε όσο περισσότερο μπορούμε σαν ανυπάκουους και απείθαρχους υποτελείς”». Μπορεί το λεξιλόγιο να είναι λίγο διαφορετικό, αλλά σε τι διαφέρει το πνεύμα και η ουσία από τις απειλές των «θεσμών» προς τις απείθαρχες χώρες ή των εργοδοτών προς τους ανυπάκουους εργάτες; Σ’ αυτή την καταπληκτικά ακατανόητη διαχρονία της ανθρώπινης εκμετάλλευσης και, πιθανώς, της εθελοδουλίας ορισμένων στοχεύει ο Πάνος Ζάχαρης με ένα μοναδικό, σκληρό και πικρό χιούμορ και με τα πάντα ευφυή σκίτσα του που με λίγες γραμμές ανασυστήνουν με επιτυχία ολόκληρες εποχές. Εντάσσοντας σ’ αυτή τη μαύρη Ιστορία και την Ελλάδα της σύγχρονης εποχής. Με χρυσά γράμματα. Ή, καλύτερα, με τα μελανότερα των χρωμάτων. Πηγή
  9. «Η σάτιρα δεν πρέπει να βουτιέται στη χλωρίνη» Ο Πάνος Ζάχαρης αποτελεί έναν από τους πλέον ταλαντούχους σκιτσογράφους της νέας γενιάς, που έχει σαν κανόνα πως στην πολιτική γελοιογραφία ο δημιουργός πρέπει να παίρνει θέση και να τοποθετείται με αιχμηρό τρόπο. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΤΡΡ, τονίζει πως ο καθένας εξυπηρετεί τα συμφέροντα της τάξης στην οποία ανήκει, αναφέρεται στην επιρροή των social media και εξηγεί τους λόγους για τους οποίους τα εύπεπτα θέματα συζήτησης ασκούν γοητεία σε μεγάλο μέρος του κοινού. Την ώρα που πολλοί κειμενογράφοι και σκιτσογράφοι νιώθουν την υποχρέωση να ακουμπήσουν τις πένες και τα πενάκια τους υπέρ πίστεως του μονόδρομου και του προσωπικού συμφέροντος, υπάρχουν μερικοί άνθρωποι που συνεχίζουν να δρουν με προσανατολισμό την αρχή πως η κριτική και ο έλεγχος θα πρέπει πάντα να στρέφεται κατά του ισχυρού. Συνέντευξη στους Ορέστη Βέλμαχο και Μηνά Κωνσταντίνου Ο Πάνος Ζάχαρης είναι από τους δεύτερους. Καθημερινά καταφέρνει με τα σκίτσα του να επικοινωνεί με ένα μεγάλος μέρος των αναγνωστών που τον συναντούν πολύ συχνά στη ροή των social media. Οι γελοιογραφίες του, πότε να χτυπούν στην σημερινή πραγματικότητα, και πότε να την παίρνουν και να τη μεταφέρουν σε ένα περίτεχνο ιστορικό χωροχρόνο, αφαιρώντας από σημαντικές ιστορικές περιόδους τη ναφθαλίνη και αποδομώντας το «φωτοστέφανο» που η κυρίαρχη αφήγηση έχει φροντίσει να τους φορέσει. Τι ρόλο παίζει η γελοιογραφία, και δη, η πολιτική σε μια εποχή που τα social media κατέχουν κεντρική θέση στη δημόσια σφαίρα; Ποιες οι διαφορές της σήμερα με τα προηγούμενα χρόνια; Με πόσες εκατοντάδες λέξεις μπορεί να ισούται μια γελοιογραφία και τι συμβαίνει όταν «ενοχλεί»; -Δηλώνεις γελοιογράφος, όχι σκιτσογράφος όπως άλλοι συνάδελφοι σου... Εντάξει, σκιτσογράφοι είμαστε όλοι... Εγώ ασχολούμαι περισσότερο με την πολιτική γελοιογραφία. Δεν είμαι εικονογράφος, μπορώ πιο εύκολα να σου πω τι δεν είμαι. Ασχολούμαι και με το κόμικ, οπότε το σκιτσογράφος τα καλύπτει, αλλά ως δημοσιογράφο αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου. -Με την πολιτική γελοιογραφία, μάλλον χρειάζεσαι να συμβαδίζεις με την επικαιρότητα… Η επικαιρότητα είναι το ψωμί μας, ή μάλλον καλύτερα, είναι η πρώτη ύλη, την οποία χρησιμοποιούμε για να φτιάξουμε αυτό που πουλάμε για να βγάλουμε το ψωμί μας. Βέβαια, όταν λέμε επικαιρότητα, υπάρχει μία συζήτηση για το τι είναι επικαιρότητα. Προσωπικά, μου αρέσει πολύ περισσότερο να ασχολούμαι περισσότερο με μια πιο διαχρονική επικαιρότητα, απ' ότι με τον τίτλο της σημερινής εφημερίδας. Η κρίση δεν είναι θέμα επικαιρότητας, σήμερα ήρθε και αύριο φεύγει... Η καπιταλιστική κρίση είναι κάτι είναι μεν επίκαιρο αλλά και πιο διαχρονικό. Γενικότερα, μου αρέσει να ασχολούμαι περισσότερο και με αυτά τα θέματα, σε ευρύτερο πλαίσιο. -Ήθελες μικρός να γίνεις γελοιογράφος; Σαν παιδί δεν έχω περάσει ποτέ από τη φάση του αστροναύτη. Πολύ μικρός ήθελα να γίνω καρδιοχειρουργός, διότι είμαι παιδί του '82 και είχα εντυπωσιαστεί από τον Μαγκντί Γιακούμπ και την επικαιρότητα, τότε που ο Αντρέας Παπανδρέου έπνεε τα λοίσθια, με τις μεταμοσχεύσεις... Αυτή τη δουλειά ήθελα να κάνω πολύ μικρός. Μεγαλώνοντας λιγάκι, ήθελα να γίνω δημοσιογράφος. Όταν έφτασε η ώρα να επιλέξω, θεωρητικά, τι θα παλέψω να γίνω, δευτέρα με τρίτη λυκείου, πανελλαδικές και τα λοιπά, δεν ήξερα καθόλου τι ήθελα να γίνω. Πάντα μου άρεσε όμως το σκίτσο, πάντα μου άρεσε, ζωγράφιζα. Και από αρκετά μικρή ηλικία, από το πανεπιστήμιο, άρχισα να ασχολούμαι με αυτό που λέμε «πολιτικό σκίτσο» ερασιτεχνικά. Και στην πορεία μου έκατσε. -Σκιτσάρεις ηλεκτρονικά ή μόνο με το χέρι; Όταν λες «ηλεκτρονικά», εσύ φαντάζεσαι ότι σκιτσάρω με τη μύτη ή με το πόδι; (γέλια) Όχι, χρησιμοποιώ μολύβια και μαρκαδόρους, και βάφω στον υπολογιστή, στο photoshop. Το οποίο γίνεται με το χέρι, όλα γίνονται με το χέρι. Απλά είναι τα παραδοσιακά μέσα (ακουαρέλες, τέμπερες, κλπ), αυτό που λέμε «στο χέρι», και τα ηλεκτρονικά μέσα, που είναι η επεξεργασία της εικόνας... Εγώ τα συνδυάζω και τα δύο. Γενικά, είμαι λίγο πρωτόγονος, γιατί πλέον αρκετοί δεν χρησιμοποιούν το χαρτί. Εμένα μου αρέσει να χρησιμοποιώ το χαρτί, ακόμα. Όμως το πως θα δουλέψεις κάθε φορά εξαρτάται από το τι σε βολεύει... -Συνεργάζεσαι εδώ και εννιά χρόνια με «το Ποντίκι»... Ναι, εδώ και εννιά χρόνια. Δεν συνεργάζομαι, δουλεύω κανονικά. Η λέξη «συνεργασία» γενικά δεν μ' αρέσει, γιατί κάπως καλύπτει, σα χαλάκι, την έννοια της εκμετάλλευσης. Όχι, δουλεύω, πουλάω εργατική δύναμη στο Ποντίκι εννιά χρόνια τώρα. Κάνω πολιτική γελοιογραφία, φτιάχνω αυτά τα memes που έχει η εφημερίδα, μαζί με τον Soloup. Επίσης συνεργάζομαι με την Εφημερίδα των Συντακτών τον τελευταίο χρόνο με το «Καρέ καρέ» με τη Σαββατιάτικη, και συνεργάζομαι με το Socomic, όπου κάνω μια σειρά κόμικς κάθε Σάββατο. -Μικρός τι διάβαζες; Ποιόν θαύμαζες; Καταρχήν διάβαζα από πολύ μικρός πολιτική γελοιογραφία, χάρις στους γονείς μου. Ακόμα και σε εποχές που δεν αντιλαμβανόμουν την επικαιρότητα, αυτό που αντιλαμβανόμουν είναι πως η πολιτική γελοιογραφία είναι ζωγραφιές που κοροϊδεύουν πολιτικούς. Μιλάμε για ηλικίες δημοτικού. Διάβαζα πάρα πολύ τα άλμπουμ του Στάθη, λίγο αργότερα του Ιωάννου και του Αρκά, τα κόμικ στριπ. Και οι τρεις με έχουν επηρεάσει διαφορετικά αλλά καθοριστικά. Ανακάλυψα τα κόμικς, τα όχι και τόσο mainstream, αρκετά μεγάλος, βασικά τώρα τα ανακαλύπτω. Διάβαζα επίσης πολύ Λούκι Λουκ, Αστερίξ, Μαφάλντα και Μίκυ Μάους. Και πολlλή Μυθολογία. Μου άρεσε το εικονογραφημένο βιβλίο πάρα πολύ, μου ασκούσε μεγάλη γοητεία. «Οι αυταπάτες για την Ευρώπη θα έπρεπε να έχουν καταρρεύσει» -Συμμετείχες στην έκθεση γελοιογραφίας «Sweet Europe», με την αρωγή του ευρωκοινοβουλίου, όπου προκάλεσε αντιδράσεις και κόπηκαν κάποια έργα. Η Ευρώπη των λαών χωράει την Ευρώπη των σκιτσογράφων; Καταρχήν, η συγκεκριμένη έκθεση έγινε πέρσι στο Σύνταγμα. Μιλάμε για 115 έργα, 30 γελοιογράφους Έλληνες, 20 Άγγλους... Μιλάμε για κάτι μεγάλο, για το οποίο υπήρξαν αντιδράσεις από τότε. Διάφοροι «κύκλοι» της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέφρασαν μια δυσφορία για το περιεχόμενο της έκθεσης. Δεν ξέρω αν έχει να κάνει με το περιεχόμενο αμιγώς. Μάλλον πιστεύω ότι είναι ο συνδυασμός περιεχομένου και της δυνατότητας που μας δόθηκε, όντας τότε στο Σύνταγμα, να δουν και να μοιραστούν τη σκέψη μας πάρα πολλοί άνθρωποι. Εκατοντάδες χιλιάδες. Φέτος, ένα μικρό κομμάτι της έκθεσης θα πήγαινε στις Βρυξέλλες, ένα έργο του κάθε σκιτσογράφου, όπου κοπήκαν 12 από τα 28 έργα, σχεδόν τα μισά και με γελοίες δικαιολογίες, από τη μία εκ των πέντε Κοσμητόρων του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου. Τώρα, Ευρώπη των λαών ή Ευρώπη των σκιτσογράφων... Νομίζω ότι η δυνατότητα να προβληματιστούμε για την Ευρώπη... αγγίζει λίγο τα όρια του «μη μιλάτε». Διότι τα έργα που κοπήκαν, δεν υπάρχει μια κλωστή να τα συνδέει. Υπάρχουν έργα που κόπηκαν, πολύ φιλοευρωπαϊκά. Και έχουν κοπεί και έργα πιο σκεπτικιστικά, αν και δεν μου αρέσει ο όρος. Νομίζω ότι το θέμα είναι να μην αμφισβητηθεί τίποτα από όλο αυτό το οικοδόμημα. Και αρνούνται να δουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. -Δείχνει κάτι για την Ευρωπαϊκή Ένωση αυτό. Περίμενες να φτάσουν σε αυτό το σημείο; Προσωπικά δεν περίμενα αυτό για να βγάλω τα συμπεράσματά μου. Θα πρέπει να είσαι πολύ αθώος. Σαφέστατα περίμενα, στα όρια της βεβαιότητας... -Το θεωρείς παράσημο λοιπόν; Μου το είπαν και φίλοι. Δεν ξέρω. Έχει καταντήσει λίγο αηδία αυτή η υποκρισία. Από ένα σημείο και μετά περνάς τη φάση «α, κάνω καλά τη δουλειά μου» στη φάση «ρε παιδιά, τι κάνουμε εδώ πέρα». Είναι ένα θέμα που προβλημάτισε και εμάς, τους σκιτσογράφους. Αναρωτηθήκαμε, τι κάνουμε απέναντι σε αυτή την κατάσταση; Έχει νόημα να το επιδιώξουμε ξανά, για παράδειγμα. Ξέρουμε τι είναι, οι αυταπάτες έχουν καταρρεύσει, κατά τη γνώμη μου. Ή θα έπρεπε να έχουν καταρρεύσει. Οπότε, η συζήτηση πάει ένα βηματάκι παραπέρα. -Σας αποθάρρυνε αυτό το γεγονός; Προσωπικά όχι, καθόλου. Το βλέπω σαν μια ευκαιρία για να ανοίξει ξανά ένας διάλογος, για το τι είναι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Για μένα είναι ένα μεσαιωνικό κάστρο, περίκλειστο. Το θέμα είναι να αντιληφθούμε πως εμείς είμαστε οι δουλοπάροικοι έξω από το κάστρο, στις λάσπες. Να αντιληφθούμε τι είναι, ποιους εξυπηρετεί, ο αυταρχισμός, η μεταναστευτική πολιτική, η εργαλειακή χρησιμοποίηση του ναζισμού, όπως στην Ουκρανία. Όλο αυτό πλέον, νομίζω είναι αρκετά ορατό. Για όποιον έχει τα μάτια του ανοιχτά. «Πλέον είμαστε σε μια φάση που δεν απορούμε για τίποτα» -Γιατί πιστεύεις ο κόσμος δεν το βλέπει αυτό; Ή το βλέπει και συνεχίζει «κάνοντας τη δουλειά του»; Νομίζω πως μερικά πράγματα έχουν ριζώσει πάρα πολύ βαθιά. Και είναι πολύ βαθιές οι ρίζες αυτού που λένε «όραμα», «ευρωπαϊκό κεκτημένο» και τα λοιπά, για να ξεριζωθούν. Υπάρχει κι άλλη μια πλευρά, ότι αυτή τη στιγμή, δεν ξέρω εάν θα ζούσαμε όλα αυτά τη δεκαετία του '80, με την παρουσία της Σοβιετικής Ένωσης, για παράδειγμα. Θεωρώ πως το γεγονός πως δεν υπάρχει αντίπαλο δέος, αφού ένα πολύ κομμάτι των ενεργών εργαζομένων δεν έχει ζήσει καν αυτή την περίοδο, νομίζω ότι δυσκολεύει πολύ περισσότερο να βγουν συμπεράσματα και να φανεί μια προοπτική. Ειδικά τα τελευταία χρόνια μετράμε ήττες, κακά τα ψέματα. Ως εργαζόμενοι, ως άνθρωποι που παλεύουμε για να ζήσουμε, νομίζω πως μετράμε χαστούκια. Το ένα μετά το άλλο. Αυτό όσο να 'ναι επηρεάζει. Και εκφράζεται και με διάφορους τρόπους κατά καιρούς, και πλέον είμαστε σε μια φάση που δεν απορούμε για τίποτα. -Τι είναι η πολιτική γελοιογραφία για σένα; Υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Για μένα είναι εικονογραφημένο, συμπυκνωμένο άρθρο γνώμης. Αντί να αναλύσω, για παράδειγμα, κάποιο γεγονός ή κατάσταση γράφοντας τη σκέψη μου, προσπαθώ να τη συμπυκνώσω και να τη δώσω με μία εικόνα και μία λεζάντα ή παραπάνω. Κάπως έτσι την αντιλαμβάνομαι, γι' αυτό η ιδιότητα του δημοσιογράφου μου είναι εξαιρετικά οικεία. Το μυστικό είναι η συμπύκνωση των νοημάτων. Το οποίο γίνεται και με τον πολύ σύντομο λόγο, με τη λεζάντα ή την ατάκα, και με τη χρήση της εικόνας. Και το ζητούμενο είναι αφενός να αποτυπώσεις αυτό που έχεις στο κεφάλι σου και να μην παρερμηνευθεί, αφετέρου να είναι όσο πιο έξυπνα, νόστιμα... Χιουμοριστικά, όχι απαραίτητα. Ο όρος γελοιογραφία είναι προβληματικός. Δηλαδή, δεν χρειάζεται να είναι αστεία. Εάν είναι αστείο βοηθάει, σε κάποιες περιπτώσεις. Υπάρχουν όμως θέματα που δεν μπορείς να επιδιώξεις καν αυτό. -Θεωρείς αρκετά αιχμηρή τη γελοιογραφία στην Ελλάδα; Μιλώντας για τον εαυτό μου, δεν θεωρώ πως είμαι εκεί που πρέπει να είμαι, είναι πολύ δύσκολη ερώτηση... Καταρχήν, υπάρχει πληθώρα σάτιρας, πλάκας στα όρια της σάτιρας. Ένα κομμάτι της σάτιρας είναι και η πολιτική σάτιρα. Θεωρώ ότι χρειάζεται να είναι περισσότερη και αιχμηρότερη. Επίσης, ίσως θα πρέπει να ξεφεύγει από το απολύτως εφήμερο, και να αγγίζει λίγο περισσότερο τον πυρήνα των γεγονότων. Έτσι θα γίνει πιο αιχμηρή. Έχουν γίνει βήματα σε αυτή την κατεύθυνση. Παλιότερα έψαχνες να βρεις τη δήλωση ενός υπουργού, η οποίο να ήταν λίγο προβληματική για να τη σχολιάσεις... -Σήμερα δεν ξέρεις ποια να αφήσεις έξω... Με την ευκαιρία αυτή, πόση πλάκα να κάνουμε με τα ούφο και τον Υμηττό, τελικά; Δηλαδή, ωραία, το είδαμε, γελάσαμε, κοπανήσαμε το κεφάλι μας στον τοίχο, κάναμε τριάντα χιλιάδες memes, σαράντα πέντε χιλιάδες σχόλια, τουίς, ποστς... Και τι έγινε; Βοηθάει να μείνουμε σε αυτό; Πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να σκάβουμε και λίγο βαθύτερα. Το φοβερό όμως είναι και η ταχύτητα με την οποία αλλάζει η επικαιρότητα. Πριν από είκοσι ημέρες ασχολούμασταν, και καλά κάναμε κατά τη γνώμη μου, με τις εκλογές της Γερμανίας. Σήμερα, τις έχουμε δει κάπου; Άλλαξε κάτι; Βγήκαν οι ναζί από τη βουλή; Ή η Καταλονία, κράτησε τέσσερις ημέρες; -Αναφέρεσαι κυρίως στον χώρο των social media... Και στα social media αλλά και στο τι κουβεντιάζουμε με την παρέα μας. -Λες δηλαδή ότι λείπει το βάθος στο σχόλιο… Αυτό το λέω και αυτοκριτικά, συμμετέχω κι εγώ σε αυτό... -Πιστεύεις πως έχουμε το δυναμικό των σκιτσογράφων που θα εμβαθύνουν; Όταν κάνεις σάτιρα, γελοιογραφία, παρεμβαίνεις και παίρνεις θέση. Προσωπικά κρίνω κάποιον από τη θέση που παίρνει. Είναι η από εδώ πλευρά και η από εκεί. Στην από 'δω πλευρά, τη δικιά μας, υπάρχουν πάρα πολλοί αξιόλογοι άνθρωποι που το παλεύουν καθημερινά. Δεν νομίζω πως έχουμε έλλειμμα πολύ αξιόλογων ανθρώπων, με πολύ υψηλό επίπεδο και μαχητική και ασυμβίβαστη στάση. -Ασκούνται πιέσεις στα συστημικά ΜΜΕ κατά της ελεύθερης έκφρασης; Υπάρχουν και στα συστημικά ΜΜΕ πολύ αξιόλογοι άνθρωποι, και η πάλη με τον εαυτό τους για τα όριά τους είναι συνεχής. Είναι πρόκληση. Κι εγώ σε συστημικό ΜΜΕ εργάζομαι. Έχω εργοδότη, κάνει επιλογές και προσπαθώ να αποτυπώνω την άποψή μου όσο καλύτερα μπορώ. Ο καθένας υπηρετεί τα συμφέροντα της τάξης του - Υπάρχουν τελικά όρια στη σάτιρα; Κάνουμε πλάκα με τον ρατσισμό ή το προσφυγικό και τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη; Όχι, με τον πρόσφυγα πλάκα δεν κάνουμε. Τι πλάκα να κάνεις δηλαδή;. Είναι διαφορετικά θέματα. Ένας γελοιογράφος είναι καλό να καταπιάνεται με τα πάντα. Με τα μεγάλα και τα σοβαρά που έχουν επίπτωση στη ζωή όλων μας γιατί παίρνει θέση στον δημόσιο διάλογο. Το ζήτημα είναι το πώς θα προσεγγίσεις το θέμα. Έχω κάνει ας πούμε δεκάδες σκίτσα για τους πρόσφυγες, χωρίς να προσβάλω. Δεν θέλω να προσθέσω ακόμα ένα καρφί στο φέρετρο, είναι αλητεία αυτό. Το πώς προσεγγίζει ο καθένας ένα θέμα είναι η βάση για το σκίτσο που θα φτιάξει. - Άρα διαλέγεις πλευρά; Δεν είναι ότι διαλέγεις πλευρά, είσαι έτσι και αλλιώς σε μια πλευρά και η πλευρά που είσαι καθορίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τον τραπεζικό σου λογαριασμό, από την καθημερινότητα σου και τους ανθρώπους που διαλέγεις να έχεις κοντά σου. Δεδομένα ο καθένας ανήκει σε μια τάξη και υπηρετεί τα συμφέροντα της τάξης του. - Αυτό πάντως είναι κάτι που δεν φαίνεται να το έχει καταλάβει η κοινωνία Πολύ γενικός όρος η κοινωνία. Για παράδειγμα υπάρχει η ταύτιση του εργαζόμενου με τον εργοδότη… - Πάνω σε αυτό, να πούμε και για τη σειρά The Working Dead που παρουσιάζεις Είναι μια σειρά που τρέχει εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο στο socomic.gr και στην ουσία είναι ταξιδάκια μπρος – πίσω στον χώρο και τον χρόνο, όπου αναδεικνύεται η σχέση εκμεταλλευτή – εκμεταλλευόμενου ανά τους αιώνες. Θέλω να δείξω μέσω αυτής της δουλειάς ότι πάντοτε υπήρχαν δύο τάξεις που βρισκόντουσαν σε κόντρα, αλλά και να φωτίσω το αύριο μέσω του χθες. Τη μια εβδομάδα θα κάνω ένα σκίτσο για την αρχαία Ελλάδα και τους δούλους που χτίζουν Παρθενώνες και την άλλη εβδομάδα σε μαγαζί στο Μπαγκλαντέζ με παιδάκια να φτιάχνουν παπούτσι και μπάλες και την άλλη εβδομάδα στη βιομηχανική επανάσταση. Προσπαθώ να δημιουργώ κάθε εβδομάδα κάτι που να δείχνει ότι είτε λέγεσαι σκλάβος είτε λέγεσαι δουλοπάροικος, έχεις απέναντι σου τον δουλοκτήτη, τον φεουδάρχη, τον καπιταλιστή. - Έχεις μετανιώσει ποτέ για κάποιο σκίτσο που έπαιξες πολύ επιθετικά ή δεν ήσουν όσο επιθετικός χρειαζόταν πάνω στο θέμα; Συγκεκριμένο σκίτσο δεν έχω στο μυαλό μου και δεν το έχω σκεφτεί ιδιαίτερα, ωστόσο δεν έχω μετανιώσει για κάποιο σκίτσο. Μπορώ να πω αυτοκριτικά ότι το πολύ πρώτο διάστημα της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, δεν έπαιξα αρκετά επιθετικά σεβόμενος τους πάρα πολλούς ψηφοφόρους του που ήταν χαρούμενοι, ακόμα και αν δεν έχω καμία σχέση ή συμπάθεια με τον ΣΥΡΙΖΑ. Θεωρώ ότι έπρεπε να έχω έρθει πιο γρήγορα σε κόντρα με το γενικότερο κλίμα της χαράς και της υποτιθέμενης ανάσας αξιοπρέπειας. - Ήσουν επιφυλακτικός για τους ψηφοφόρους ή περίμενες και εσύ μπας και γίνει κάτι καλύτερο για την κοινωνία; Όχι, σε καμία περίπτωση δεν πίστευα πως τα πράγματα θα βελτιωθούν με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ήμουν από τα άτομα που έμοιαζαν θλιμμένα σε ένα κλίμα χαράς που επικρατούσε τότε. Δεν κακίζω βέβαια κανέναν άνθρωπο που περίμενε ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν. Ξέρετε, όποιος μιλάει δημόσια μέσω της δουλειάς του, είναι πολύ άχαρο να κουνάει το δάκτυλο. Αν πιστέψεις πως είσαι παντογνώστης, έχεις χάσει τη μπάλα και γίνεσαι ο προφήτης του Αρκά που βρίζει τον κόσμο και κάνει σε όλους υποδείξεις. Δεν γίνεται έτσι δουλειά γιατί πρέπει να καταλαβαίνεις τον άλλο και να κουβεντιάζεις μαζί του, όχι να κουνάς το δάκτυλο και να υποδεικνύεις. Ίσως λοιπόν το πρώτο διάστημα του ΣΥΡΙΖΑ να είχα τη λογική «άστους ρε παιδί μου να χαρούν και κάτι». Η γοητεία του εύπεπτου τραβάει τον κόσμο - Είσαι ένας άνθρωπος που δουλεύει πολύ μέσω των social media. Πως βιώνεις τον δημόσιο διάλογο; Ναι η αλήθεια είναι πως οι περισσότεροι με ξέρουν από εκεί και ξέρουν τη δουλειά μου χωρίς να γνωρίζουν και που δουλεύω. Νομίζω πως δεν έχω επιλογή να μην ασχοληθώ με τον συγκεκριμένο χώρο, με την έννοια του ότι οι άνθρωποι που θα αγοράσουν μια εφημερίδα για να δουν τι θέλει να πει κάποιος, σήμερα είναι ελάχιστοι. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα ως προς την επαγγελματική σου υπόσταση και την επιβίωση και είναι γενικά ένα πολύ περίεργο πράγμα. Η αλήθεια είναι πως τα social media σου δίνουν την ευκαιρία να γνωριστείς με κόσμο και να γνωρίσεις τις σκέψεις τους ή καλύτερα τις σκέψεις που θέλουν να προβάλουν. Μην ξεχνάμε πως μιλάμε για λογαριασμούς που από πίσω βρίσκονται άνθρωποι και ο καθένας μπορεί να βγαίνει προς τα έξω αυτό που θέλει να φαίνεται. Το να έχω επαφή και να παρακολουθώ τις εξελίξεις είναι κάτι που ακόμα με εξιτάρει. - Θα μπεις στη διαδικασία να ασχοληθείς με ένα θέμα που στην αρχή σου φαινόταν αδιάφορο, λόγω του ότι παίρνει διαστάσεις; Ναι η αλήθεια είναι ότι επηρεάζομαι από αυτό, όχι τόσο στα σκίτσα μου αλλά μπορώ να φτιάξω memes ή μπορεί να πετάξω μια εξυπνάδα πάνω σε ένα θέμα που είναι viral εκείνη την ώρα. Όντως μπαίνω στον πειρασμό να ασχοληθώ. Αυτό που προσπαθώ να κάνω είναι να μην επηρεάζομαι ως προς την ιεράρχηση των θεμάτων, χωρίς να το κάνω πάντα με επιτυχία. - Νιώθεις απογοήτευση για το ότι ο κόσμος δείχνει να μην καταλαβαίνει τι συμβαίνει γύρω του; Όπως κάθε χρήστης των social media έχω μια σκέψη που είναι απολύτως ισότιμη και απολύτως ισοβαρής με αυτή των υπολοίπων. Το να πω εγώ «φτάνει ρε μην ασχολείστε άλλο με το θέμα του Μητσοτάκη και τους εξωγήινους» είναι άσχημο πράγμα, πρέπει να καταλαβαίνει ο καθένας πως υπάρχουν τάσεις που διαμορφώνονται. Βέβαια οι τάσεις δεν διαμορφώνονται πάντα αυθόρμητα γιατί υπάρχουν και μηχανισμοί που επεμβαίνουν. Τα social media χρησιμοποιούνται σε πολύ μεγάλο βαθμό και από κόμματα και εταιρίες που έχουν συγκεκριμένες στοχεύσεις. Αυτό πρέπει να το κρίνεις και να το αξιολογήσεις. Δεν θα κουνήσω το δάκτυλο, απλά θα πω τη γνώμη μου όπως εγώ πιστεύω. Για παράδειγμα υπάρχει το θέμα του συνδικαλιστικού νόμου ή η επίσκεψη Τσίπρα στις ΗΠΑ και μια κουβέντα για επέκταση συνεργασίας που φέρνει μπροστά το θέμα της βάσης στη Σούδα και δεν βλέπω να γίνεται δημόσιος διάλογος για αυτά τα ζητήματα. Μετά θα αναρωτιόμαστε τι έγινε και πως μπλεχτήκαμε. - Είναι δηλαδή η γοητεία του εύπεπτου θέματος που τραβάει τον κόσμο; Ναι και σε αυτό συμμετέχουμε όλοι. - Ως καλλιτέχνης που έχεις απήχηση στον κόσμο, νιώθεις ευθύνη όταν σκιτσάρεις; Καθόλου. Αρχικά είναι η δουλειά και αυτό που κάνω για να ζω και είμαι τυχερός που μπορώ να ζω ακόμα από μια δουλειά που μου επιτρέπει να κοινωνώ τη σκέψη μου και τους προβληματισμούς μου, είναι μεγάλη υπόθεση αυτό. Από εκεί και πέρα θεωρώ πολύ λάθος το να μετράμε τα like και αν ο άλλος έχει 20 ή 300. Τα social media είναι ένα γιγαντιαίο καφενείο, που μπορείς να συναντήσεις τα πάντα. Προφανώς και χαίρομαι πολύ όταν έχει απήχηση η δουλειά μου και χαίρομαι και με κάποιες σχέσεις που διαμορφώνονται. Έχω έρθει σε επαφή με πολλούς ανθρώπους που πρώτα τους γνώρισα διαδικτυακά, όπως για παράδειγμα εσάς και αυτό είναι μια ωραία διαδικασία. Το να μπαίνουμε όμως στη διαδικασία του να μετράμε πόσες χιλιάδες φίλους έχει ο καθένας ή πόση απήχηση έχουν τα σχόλια σου, οδηγεί στο να φουσκώνεις το «Εγώ» σου και να κοιτάς τη σκιά σου λέγοντας «πω πω πόσο ψηλός είμαι». - Δύσκολο θέμα η ποινική δίωξη της γελοιογραφίας Υπάρχει η λογική των δύο μέτρων και δύο σταθμών στη γελοιογραφία; Για παράδειγμα το γαλλικό περιοδικό Charlie Hebdo, μετά την επίθεση που δέχτηκε έχει δημοσιεύσει πολλά χυδαία σκίτσα εις βάρος κοινωνικών ομάδων. Μπαίνουν όρια στο τι θα σκιτσάρει και θα δημοσιεύσει ο καθένας; Θεωρώ πως η σάτιρα επιβάλλεται να μη βουτιέται στη χλωρίνη και πρέπει να είναι αιχμηρή. Από εκεί και πέρα, διαφωνώ στη λογική του να προκαλείς για να προκαλέσεις. Δηλαδή να φτιάξω κάτι απλά και μόνο για να ξεσηκώσω αντιδράσεις και σχόλια. Είμαι κατά του να χτυπάς κοινωνικές ομάδες χωρίς ουσιαστικά να έχεις λόγο να το κάνεις. Ή το να στοχεύεις σε φύλο, σεξουαλικότητα και θρησκευτικές πεποιθήσεις ως θρησκευτικές πεποιθήσεις και όχι ως πρακτικές. Για παράδειγμα τον σταυροφόρο θα τον αντιμετωπίσεις ως στρατιώτη και όχι ως πιστό. Δεν θα πω σε κάποιον πως είναι Ταλιμπάν επειδή κάνει τον σταυρό του και δεν με ενοχλεί καθόλου. Θα πω ότι είσαι Ταλιμπάν όταν κατέβεις για παράδειγμα στο Χυτήριο. Εκεί όμως δεν θίγεις την πίστη, θίγεις την πρακτική. - Δεν είναι δυσδιάκριτο αυτό το όριο; Στην πραγματικότητα όχι. Δηλαδή το Ισλάμ είναι θρησκεία μίσους επειδή κάποιοι το συνδέουν με το «Ισλαμικό Κράτος» που δεν έχει καμία σχέση με θρησκευτική οργάνωση; Ούτε για παράδειγμα θα κάνω παντιέρα το ότι είμαι άθεος και θα γυρνάω να λέω στους άλλους πως είναι βλάκες και καθυστερημένοι. Θέλει μια προσοχή το όλο θέμα, χωρίς βέβαια να κάνεις εκπτώσεις στον λόγο και τα πιστεύω σου, χωρίς χλωρίνες και ευνουχισμούς. Ενδεικτικό παράδειγμα ο Σόιμπλε που είναι ανάπηρος. Ε και; Κάποιος άλλος είναι χοντρός και κάποιος άλλος κοντός. Το να θίξεις κάποιον γιατί έχει αυταρχική συμπεριφορά είναι λογικό, το να τον θίξεις για θέματα υγείας ή εξωτερικής εμφάνισης είναι πρόβλημα. - Αυτό πάντως είναι κάτι που βλέπουμε να συμβαίνει από πολλά ΜΜΕ Παιδιά το εύκολο ασκεί γοητεία. Είναι πολύ εύκολο να πεις ότι ο Σόιμπλε είναι ένας κομπλεξικός σακάτης ή και να το σκιτσάρεις. Υπάρχει κάτι πιο εύκολο και απλό; «Χαχα ο Σόιμπλε είναι σακάτης». Ωραία και τι κατάλαβες δηλαδή με αυτή τη διαπίστωση; - Θεωρείς πως κάνεις την ίδια δουλειά με τα άτομα που στρέφονται σε αυτού του είδους την κριτική; Σαφώς κάνουμε την ίδια δουλειά αλλά αυτό δεν λέει κάτι. Και δύο βουλευτές κάνουν την ίδια δουλειά και ο ένας μπορεί να είναι της Χρυσής Αυγής. Και δύο δικηγόροι κάνουν την ίδια δουλειά και ο ένας μπορεί να υπερασπίζεται αφιλοκερδώς κάποιον συνδικαλιστή που διώκεται άδικα, ενώ ο άλλος να υπερασπίζεται τον χρυσαυγίτη. - Μήπως η κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε οφείλεται και σε αυτό το εύπεπτο που λέμε, που τα κάνει όλα πιο απλά. Ναι, χτυπάει στο πίσω μέρος του μυαλού μας. Είναι η επιθεωρησιακή λογική η οποία είναι και πολύ δημοφιλής. Το να πιάσει ένας άνθρωπος το χιούμορ των Monty Pythons δεν είναι και το πιο απλό πράγμα του κόσμου, πιο εύκολα η ελληνική κοινωνία θα καταλάβει και θα γελάσει με τον Σεφερλή. - Έχεις ζηλέψει ποτέ κάποιο σκίτσο συναδέλφου σου; Πάρα πολλά. Ζηλεύω πολύ συχνά σκίτσα συναδέλφων όπως ο Τάσος Αναστασίου που είμαστε και πολύ φίλοι ή σκίτσα του Μιχάλη του Κουντούρη της «Εφημερίδας των Συντακτών». Νομίζω πως δεν υπάρχει σχεδόν κανένας συνάδελφος νεότερος ή πιο παλιός, του οποίου να μην έχω ζηλέψει σκίτσα. Είναι μια καθημερινή διαδικασία το να λες «αυτό γιατί δεν το σκέφτηκα εγώ και το σκέφτηκε κάποιος άλλος;». - Τι είναι αυτό που θα σου κάνει το «κλικ» για να εμπνευστείς και να δημιουργήσεις ένα σκίτσο; Είναι μια αυτόματη διαδικασία, δεν μπορώ να το καθορίσω ακριβώς. Καταλήγω μάλλον αυτόματα σε αυτό για το οποίο νιώθω την ανάγκη να τοποθετηθώ. Καταλήγω σε αυτό για το οποίο θέλω εγώ να μιλήσω. - Κάνεις σκίτσα κατά παραγγελία; Κατά παραγγελία έχω κάνει εικονογραφήσεις και πορτραίτα, αλλά ως προς την πολιτική γελοιογραφία δεν μπορώ να δημιουργήσω κατά παραγγελία. Το να έρθει ο αρχισυντάκτης μου και να μου πει κάνε το τάδε σκίτσο δεν είναι πολιτική γελοιογραφία. Το σκίτσο είναι ένα σατυρικό άρθρο γνώμης, αν βγάλεις τη γνώμη πάει τελείωσε. - Ποια η γνώμη σου για το αν μπορεί να διωχθεί ποινικά ένας καλλιτέχνης λόγω μιας γελοιογραφίας; Αυθόρμητα θα έλεγα όχι. Από την άλλη, υπάρχει και ένας αντιρατσιστικός νόμος για τα σκίτσα που προτρέπουν να σφάξουμε τους μαύρους και τους ομοφυλόφιλους. Γενικά είναι δύσκολα ζητήματα αυτά, το «Μακελειό» ως μέσο ενημέρωσης πρέπει να διωχθεί; Μάλλον πρέπει να διωχθεί αλλά ξαναλέω είναι πολύ δύσκολο και λεπτό ζήτημα. Από την άλλη δεν ξέρεις τι δρόμο θα ανοίξει μια τέτοια απόφαση και πως θα χρησιμοποιηθεί εργαλιακά γιατί πάντα είναι επικίνδυνο το πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας τέτοιος νόμος στο μέλλον. Ας πούμε υπάρχει ο τρομονόμος και όπως βλέπουμε και στο παράδειγμα της Ηριάννας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά το δοκούν. Δυσκολεύομαι να τοποθετηθώ. Από τη μια έχεις τη ναζιστική ιδεολογία που πρέπει να την χτυπάς κάτω σαν χταπόδι κυρίως από την κοινωνία, αλλά δεν ξέρω αν αυτό γίνεται και σε ζητήματα άποψης. Είναι άλλο πράγμα η άποψη και άλλο πράγμα η προτροπή σε βία αν και η άποψη του ναζί προτρέπει κατά κανόνα σε βία. - Είπες στην αρχή ότι η ΕΕ είναι ένα κάστρο και εμείς βρισκόμαστε γύρω στις λάσπες. Τι σχόλιο – σκίτσο θα χαρακτήριζε τη σημερινή Ελλάδα; Η σημερινή Ελλάδα είναι ένα από τα πυργάκια. Είναι πολύ εύκολο και βολικό να θεωρούμε την Ελλάδα χώρα υπό κατοχή, αλλά δεν είναι. Συμμετέχει στην ΕΕ, το ΝΑΤΟ και έχει εκλεγμένη κυβέρνηση. Προφανώς δεν είναι η ισχυρότερη χώρα για να θέσει την ατζέντα αλλά συστρατεύεται συνειδητά μαζί τους ως κράτος. Είναι αστείο να μην έχουμε αντιληφθεί τον ρόλο του δικού μας κράτους στο προσφυγικό. Θεωρούμε ότι το μόνο πρόβλημα είναι οι Ουγγαρίες, οι Λετονίες κλπ και εμείς είμαστε οι αθώοι προοδευτικοί που προσπαθούν να δώσουν λύση. Δεν είναι έτσι, δεν έχει ασκηθεί από μέρους μας βέτο στο θέμα του προσφυγικού και γενικότερα έχουμε παρεξηγήσει την έννοια του κράτους. Το ελληνικό κράτος δεν φέρνει νόμους ψηφισμένους από κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες που εξοντώνουν τους εργαζόμενους; Με αυτή την έννοια, οι Έλληνες είναι μαζί με τους υπόλοιπους εργαζόμενους στις λάσπες και προσπαθούν να επιβιώσουν και επιχειρηματίες με τους κυβερνώντες βρίσκονται στο παλάτι Πηγή
  10. «Προτιμώ να είμαι έντιμα υποκειμενικός» Από την εφημερίδα «Ποντίκι» Συντάκτης: Γιάννης Κουκουλάς Μάχιμος πολιτικός γελοιογράφος και παραγωγικός δημιουργός κόμικς, ο Πάνος Ζάχαρης, συνεργάτης του «Καρέ Καρέ» εδώ και μερικούς μήνες, με τα έργα του δεν μασάει τα λόγια του. Παίρνει σαφή και ξεκάθαρη θέση απέναντι στα πράγματα, εξηγεί γιατί δεν επιδιώκει να είναι αντικειμενικός και τοποθετεί τον εαυτό του στο δίπολο «εμείς κι αυτοί» ●Μπαίνω κατευθείαν στο ψητό: αν και είσαι πολύ νέος στην ηλικία, τα τελευταία χρόνια η ποιότητα της δουλειάς σου, η παραγωγικότητά σου, η δημοφιλία των έργων σου και οι αναδημοσιεύσεις τους έχουν απογειωθεί. Πόσα χρωστάς στον ΣΥΡΙΖΑ γι’ αυτό; Δουλεύω ως γελοιογράφος από το 2008, όμως νομίζω πως η κρίση και ιδιαίτερα η περίοδος από την πρώτη κυβέρνηση συνεργασίας Σαμαρά-Βενιζέλου μέχρι και σήμερα συνέπεσε με μια ωρίμανση της δουλειάς μου και με μια συνειδητή προσπάθεια να είμαι πιο εξωστρεφής και δραστήριος. Αυτό ενδεχομένως να διεύρυνε την απήχηση των σκίτσων μου. Ευγνωμονώ τον ΣΥΡΙΖΑ για την ταχύτητα και τον θεαματικό τρόπο με τον οποίο αποκαλύφθηκε. Για τον ελάχιστο χρόνο κατά τον οποίο ορισμένοι ίσως φαντάζαμε μίζεροι και γκρινιάρηδες, θλιμμένοι στη γιορτή τους. ● Μέχρι πρότινος, η ιστορία της ελληνικής πολιτικής γελοιογραφίας ήταν «γραμμένη» από αριστερούς δημιουργούς που ύψωναν το καλλιτεχνικό τους ανάστημα απέναντι στη δεξιά εξουσία. Εσύ και οι γελοιογράφοι της γενιάς σου, όπως ο Γιάννης Αντωνόπουλος, η Αλέξια Οθωναίου κ.ά., καλείστε για πρώτη φορά να αντιμετωπίσετε την «πρώτη φορά Αριστερά». Νιώθεις ότι συμμετέχεις σε μια αλλαγή παραδείγματος ή η εξουσία είναι πάντα φτιαγμένη από τα ίδια υλικά; Δεν νιώθω ότι βιώνουμε κάποια ιδιαίτερη τομή. Ο εμβληματικός «Τρίτος Δρόμος» του Ιωάννου, λόγου χάρη, δημιουργήθηκε σε μια περίοδο όπου η σοσιαλδημοκρατία κυριαρχούσε και ήταν κάθε άλλο παρά φιλικός προς την εξουσία. Η περίοδος αυτή έχει βέβαια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά εξαιτίας της ρητορικής του ΣΥΡΙΖΑ και της πορείας του προς την εξουσία. Νομίζω όμως ότι μετά το πρώτο διάστημα που ενδεχομένως να δημιούργησε αιφνιδιασμό και αμηχανία σε ορισμένους από εμάς, παγιώνεται στην αντίληψή μας ως μια «κανονική» κυβέρνηση με όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που οι γελοιογράφοι λατρεύουμε να μισούμε. ● Ποιους Ελληνες γελοιογράφους της παλαιότερης γενιάς παρακολουθούσες; Ποιοι νιώθεις πως σε επηρέασαν, σε τι θα ήθελες να τους μοιάσεις και σε τι να διαφοροποιηθείς; Παρακολουθούσα από πάρα πολύ μικρός τους περισσότερους Ελληνες γελοιογράφους και μάλιστα με φανατισμό, οπότε θεωρώ ότι έχω επηρεαστεί από πάρα πολλούς αν και όχι στον ίδιο βαθμό. Καθοριστική επίδραση σε κάθε επίπεδο είχε η δουλειά του Στάθη και του Γιάννη Ιωάννου, των οποίων το αποτύπωμα στη δουλειά μου είναι, νομίζω, βαθύ και ευδιάκριτο. Παράλληλα τα σκίτσα μου επικοινωνούν και με τη δουλειά νεότερων εξαιρετικών συναδέλφων. Οι Ελληνες γελοιογράφοι είναι βαθιά πολιτικοί. Δίνουν προτεραιότητα στο τι θέλουν να πουν και στο πώς θα παρέμβουν στην επικαιρότητα, χωρίς να κυνηγούν απαραίτητα το «αστείο», κι αυτός είναι ένας δρόμος που κι εγώ λατρεύω να βαδίζω. Επιδιώκω ωστόσο, όπως και πολλοί νεότεροι σκιτσογράφοι, να αλληλεπιδρώ περισσότερο απ’ ό,τι συνέβαινε παλιά με τους αναγνώστες, να επικοινωνώ σε μια ισότιμη βάση και να δημιουργώ σκίτσα που δεν θα μένουν μονάχα στις σελίδες της εφημερίδας. Από την εφημερίδα «Το Ποντίκι» ● Σε πολιτικά κρίσιμες στιγμές των τελευταίων ετών, πήρες σαφή και ξεκάθαρη θέση. Δεν θα ήταν πιο ωφέλιμο για την καριέρα σου να αφήνεις το έργο να μιλά αντί για σένα; Επιδιώκω να μιλάω κυρίως μέσα από τη δουλειά μου και να εκθέτω τη σκέψη μου μέσω αυτής. Κάποιες φορές νιώθω πως δεν αρκεί αυτό, χρειάζεται να μιλάς καθαρά και να εκτίθεσαι. Δεν πάω για Πρόεδρος της Δημοκρατίας για να το παίξω αντικειμενικός. Προτιμώ να είμαι έντιμα υποκειμενικός ανεξαρτήτως κόστους. ● Δημιουργείς παράλληλα κόμικς και γελοιογραφίες σε διαφορετικά έντυπα και δικτυακούς τόπους. Ωστόσο παραμένεις πάντα βαθύτατα πολιτικός με έργα που αναφέρονται στην τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα. Πόσο δύσκολο και περιοριστικό είναι κάτι τέτοιο; Παραφράζοντας τον Τζορτζ Μπεστ, κάποια περίοδο σταμάτησα να κάνω πολιτικά σκίτσα και ήταν το χειρότερο εικοσάλεπτο της ζωής μου. Επιδιώκω συνειδητά να είμαι όσο πιο πολιτικός γίνεται, αφού αντιμετωπίζω τη δουλειά μου όχι ως εκτόνωση ή χαλάρωση αλλά ως συμβολή στη συζήτηση που γίνεται για όλα όσα μας απασχολούν. Δεν μου φαίνεται δύσκολο ή εύκολο, μου είναι απλώς φυσιολογικό και αυτονόητο. Από τη σειρά Working Dead που δημοσιεύεται στην πλατφόρμα socomic.gr, με την υποστήριξη της ΙΟΝ ● Στην πλατφόρμα socomic.gr δημιουργείς τη σειρά «Working Dead» με βασικό της θέμα τον κόσμο της εργασίας από την προϊστορία, την αρχαιότητα, τη φεουδαρχία, τα χρόνια του ρατσισμού μέχρι τις μέρες μας. Εχουν αλλάξει πολλά πράγματα από τότε και κατά πόσο σήμερα οδεύουμε προς τα πίσω; Πάντα υπήρχαν εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι. Δουλοκτήτες και δούλοι, φεουδάρχες και δουλοπάροικοι, καπιταλιστές κι εργάτες. Αλλάζουν πολλά: από τις φορεσιές και τα πρόσωπα, μέχρι τον τρόπο παραγωγής, τη μορφή της εκμετάλλευσης και την ένταση της καταπίεσης. Αυτό που δεν αλλάζει είναι η ύπαρξη του διαχρονικού δίπολου «εμείς κι αυτοί» που είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο ξεκίνησε και συνεχίζει αυτή η σειρά. ● Εσύ ως γελοιογράφος και δημιουργός κόμικς νιώθεις μέρος της διαχρονικής τάξης των working dead ή παρακολουθείς τα πράγματα αποστασιοποιημένος, απ' έξω, ως παρατηρητής; Σε καμία περίπτωση δεν είμαι παρατηρητής. Είμαι σε κάθε καρεδάκι του «Working Dead», παρέα με τους δικούς μου ανθρώπους: τους φίλους, την οικογένεια, τους συναδέλφους μου. Τη μια πεθαίνουμε όλοι μαζί κάτω από τη σκιά των πυραμίδων, την άλλη πνιγόμαστε στο σάπιο δουλεμπορικό που βυθίζεται ή στο τηλεφωνικό κέντρο στην Καλλιθέα. Και μετά ξαναγεννιόμαστε για να δουλέψουμε και να ξαναπεθάνουμε. ● Ως ενεργό μέλος της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων, βρέθηκες πρόσφατα στο επίκεντρο μιας πρωτόγνωρης, συντονισμένης και δριμείας επίθεσης από συγκεκριμένους αρθρογράφους και έντυπα. Τι πιστεύεις ότι τους εξόργισε; Το περιεχόμενο της σατιρικής κριτικής σας στην Ευρωπαϊκή Ενωση ή το «θράσος» να πιάνετε στα πενάκια σας την «Ιερή αγελάδα» που λέγεται Ευρώπη; Μεγάλο παράσημο οι αντιδράσεις αυτές… Αυτό που ενόχλησε κατά τη γνώμη μου είναι το ότι μιλήσαμε για την Ευρώπη κριτικά και μάλιστα σε έναν χώρο που διασφάλιζε πως θα μας «ακούσουν» πάρα πολλοί Ελληνες και ξένοι εργαζόμενοι θα συνομιλήσουν μαζί μας και θα προβληματιστούν, όπως και συνέβη. ● Στη σειρά «Scary Tales» που δημοσιεύεις στην «Εφ.Συν.» χρησιμοποιείς χαρακτήρες από κλασικά παραμύθια για να σχολιάσεις την ελληνική πολιτική σκηνή. Ποιος από τους πολιτικούς είναι ο μεγαλύτερος Πινόκιο; Η κακιά Μάγισσα; Η Σταχτοπούτα; Το Ασχημόπαπο; Ο Κακός Λύκος; Δεν θα ήθελα να παραλληλίσω την κυβέρνηση ή τη Ν.Δ. με κακούς των παραμυθιών ή π.χ. με τον ψεύτη Πινόκιο. Ο Πινόκιο είναι αφελής, εκείνοι όχι. Μάλλον ο ρόλος τους είναι εκείνος του ξεβράκωτου βασιλιά. Μπορώ με βεβαιότητα να πω πως η Ωραία Κοιμωμένη είμαστε όλοι εμείς οι εργαζόμενοι. Σταχτοπούτες οι γυναίκες εργαζόμενες που είναι σε ακόμη πιο μειονεκτική θέση από εμάς τους άντρες. Ασχημόπαπα είναι τα προσφυγάκια, όχι βέβαια γιατί είναι άσχημα, το αντίθετο: είναι διαφορετικά και βιώνουν τον χλευασμό, την απομόνωση και το μίσος από μια μερίδα (υπ)ανθρώπων. Ομως θα μεγαλουργήσουν, διότι άνθρωποι που γεννιούνται μέσα στη φωτιά κι επιβιώνουν είναι φτιαγμένοι από σπάνιο υλικό. ● Θα προτιμούσες μια γενναία πολιτική στροφή προς τα συμφέροντα του λαού και τον Πάνο Ζάχαρη άνεργο; Ή πενήντα χρόνια ακόμη ΠΑΣΟΚ, Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ και τον Πάνο Ζάχαρη να μεγαλουργεί; Το κατά πόσο μπορεί να μεγαλουργήσει κάποιος σε συνθήκες φτώχειας και ανασφάλειας είναι σχετικό… Πόσο μάλλον για πενήντα ακόμη χρόνια… Σαφώς θα προτιμούσα να πάρουμε πραγματικά τις τύχες στα χέρια μας και να συμβάλω σε αυτό και με τη δουλειά μου. Θα σκότωνα για να φτιάχνω κάποια στιγμή σκίτσα όμορφα και αισιόδοξα. Ποιος είναι Ο Πάνος Ζάχαρης γεννήθηκε το 1982 και σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας της Φιλοσοφικής Σχολής της Αθήνας και στη Σχολή Ορνεράκη. Εργάζεται ως πολιτικός γελοιογράφος στο «Ποντίκι» και δημιουργεί κόμικς για την ηλεκτρονική πλατφόρμα socomic.gr. Εδώ και μερικούς μήνες συνεργάζεται με το «Καρέ Καρέ» της «Εφ.Συν.», στην πρώτη σελίδα του οποίου σκαρώνει τρομακτικά πολιτικά παραμύθια με τη σειρά «Scary Tales». Πηγή
  11. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ "Αρνητικοί Συσχετισμοί" 2 Δεκεμβρίου στις 20:00 Oι εκδόσεις Τόπος παρουσιάζουν το λεύκωμα του γελοιογράφου Πάνου Ζάχαρη "Αρνητικοί Συσχετισμοί" που περιλαμβάνει επιλεγμένα σκίτσα που έγιναν για το ΠΟΝΤΙΚΙ και το ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως την περίοδο 2013-2016. Σκίτσα εφημερίδας, εφήμερα, καταδικασμένα να ζήσουν όσο κρατά μια γρήγορη ματιά: μισό λεπτό… Μισό λεπτό τότε, τι θέλουν σ’ ένα βιβλίο; Να γλιτώσουν από τον χρόνο, να μαζέψουν σκόνη βιβλιοθήκης, να καλογεράσουν, να θυμίσουν. Να διασώσουν όσο μπορούν μνήμες από γεγονότα χτεσινά που όμως θολώνουν και μοιάζουν ήδη μακρινά εξαιτίας του συμπυκνωμένου πολιτικού χρόνου. Σκίτσα που γεννήθηκαν από την επικαιρότητα και παλεύουν μήπως και καταφέρουν να την ξεπεράσουν, όμορφα τακτοποιημένα σε ένα βιβλίο. Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο σκιτσογράφος Τάσος Αναστασίου, ο δημοσιογράφος Άρης Μαλανδράκης και ο Πάνος Ζάχαρης. Polis Art Cafe: Αίθριο Αρσάκειου Μεγάρου, Πεσματζόγλου 5, Αθήνα Facebook event
  12. Αντιγράφω το δελτίο τύπου από το comicdom: Η εφημερίδα «Το Ποντίκι», σας προσκαλεί στην παρουσίαση του λευκώματος «Βάζουμε Λόγια», με τις σατιρικές παρεμβάσεις των Soloup και Πάνου Ζάχαρη σε φωτογραφίες με πρωταγωνιστές της επικαιρότητας των τεσσάρων τελευταίων χρόνων. Το άλμπουμ θα παρουσιάσουν οι: Λάκης Λαζόπουλος Γιώργος Παπαδάκης Πόπη Τσαπανίδου Στον χώρο θα παρουσιαστούν έργα της Σχολής Ορνεράκη από την έκθεση «Ελλάδα και Κρίση». Η εκδήλωση θα γίνει στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, την Δευτέρα 16 Δεκεμβρίου 2013 και ώρα 7:00 μ.μ. ...
×
×
  • Create New...

Important Information

By using this site, you agree to our Terms of Use.