Search the Community

Γραφιστική Επιμέλεια: Βασίλης Φωτσεινός, Γιώργος Γούσης, Νίκος Τσιώλης Σύνοψη από την εκδοτική "Είμαι τεμπέλα, εγωίστρια, ανυπόμονη, ιδιότροπη, ξεροκέφαλη, ακατάστατη, ανακατώστρα, αναβλητική, ασυνάρτητη, αναποφάσιστη, ψεύτρα, μυγιάγγιχτη, επιθετική, εκδικητική, παρανοϊκή, αλαζόνας, επίμονη, αδιάκριτη, αγχωτική, πρηξαρχίδω… Με δυο λόγια, δεν έχω μεγάλα ελαττώματα". Με αυτόν τον τρόπο επιλέγει να συστηθεί η Λουκρητία ήδη από τις πρώτες σελίδες του Amore Mio: με αφοπλιστική ειλικρίνεια, καυστικό χιούμορ και μια γενναία δόση αυτοσαρκασμού. Μέσα από γνώριμες στιγμές ερωτικής καθημερινότητας - αποτυχημένα ραντεβού, αμήχανες σιωπές, μεγάλες προσδοκίες και ακόμη μεγαλύτερες απογοητεύσεις - η Λουκρητία αναζητά τον απόλυτο έρωτα, κάνοντας συχνά συμβιβασμούς που μάλλον ξέρει πως δεν θα έπρεπε. Οι άντρες που περνούν από τη ζωή της έχουν όλοι τα κουσούρια τους· όπως ακριβώς κι εκείνη. Το Amore Mio δεν είναι μια ωδή στον έρωτα, αλλά μια σαρκαστική αποδόμησή του, μια υπενθύμιση πως μοιάζει περισσότερο με μάχη, παρά με ασφαλές καταφύγιο - μια μάχη από την οποία η Λουκρητία βγαίνει συχνά χαμένη. Αυτό όμως δεν την εμποδίζει να ξαναδοκιμάσει. Σενάριο και σχέδιο Το Αμόρε Μίο σεναριακά αποτελείται από μία συρραφή μικρών, αυτοτελή ιστοριών, οι οποίες στην έκτασή τους κυμαίνονται από δύο έως τέσσερις σελίδες το πολύ, και μας παρουσιάζουν τον αλλεπάλληλο - και πολλές φορές τον ατελέσφορο - αγώνα της Λουκρητίας για να βρει τον έρωτα της ζωής της. Όλες οι ιστοριούλες χαρακτηρίζονται από έξυπνο και λεπτεπίλεπτα σαρκαστικό χιούμορ, μέσα από το οποίο η δημιουργός Silvia Ziche μας ξετυλίγει με ξεκαρδιστική αφήγηση τα άγχη, τους φόβους, τις επιθυμίες και τα όνειρα της Λουκρητίας, μίας 30άρας καλλονής, η οποία το μόνο που θέλει είναι να αγαπήσει, αλλά και να αγαπηθεί από κάποιον αληθινά. Και φυσικά όλα τα παραπάνω αναδεικνύονται μοναδικά, χάρις το μεγάλου ατού της Ziche που δεν είναι άλλο από το σχέδιο. Το σχέδιο της Ziche είναι ένα σχέδιο παράφορα εκφραστικό, το οποίο σε κάθε του καρέ αναβλύζει από σκανταλιάρικη τσαχπινιά και αιθέριο ταπεραμέντο. Επίσης ο ασπρόμαυρος χρωματισμός που χρησιμοποιείται, σε συνδυασμό με το μικρό μέγεθος του κόμικ, κάνουν την έκδοση να αποπνέει έναν ευχάριστα νοσταλγικό pulp αέρα. Η έκδοση Όπως μας έχει συνηθίσει η DocMZ με τις προηγούμενες εκδόσεις της, έτσι και εδώ η ποιότητα της έκδοσης είναι πάρα πάρα πολύ καλή. Το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο διαθέτουν τα λεγόμενα "αυτάκια", ο τίτλος στο εξώφυλλο του κόμικ είναι με ανάγλυφα γράμματα, και φυσικά, το καλύτερο το είπαμε; Το σχέδιο του εξώφυλλου του κόμικ έχει φιλοτεχνηθεί εκ νέου από την ίδια την Silvia Ziche, ειδικά για την ελληνική έκδοση. Τι απίστευτη τιμή! Στην αρχή του κόμικ διαβάζουμε τον κατατοπιστικότατο πρόλογο της κυρίας Λένας Τζιογκίδου (επίσης γνωστής και ως @ Kabuki στο φόρουμ μας, καθώς και στο comicstreet.gr) και στην συνέχεια ακολουθεί μία χορταστική ενότητα, σχετικά με την σύλληψη και την δημιουργία της Λουκρητίας από την δημιουργό. Μετά, στο τέλος του κόμικ, συναντάμε ένα σύντομο βιογραφικό της Silvia Ziche με τις δουλειές της, καθώς επίσης και με τις ιστορίες της, οι οποίες έχουν κυκλοφορήσει στην χώρα μας από την εκδοτική. Για το τέλος, άφησα το ίσως πιο άξιο αναφοράς για εμένα. Όπως μας πληροφορεί στο πεδίο που αναφέρονται οι συντελεστές του κόμικ, η γραμματοσειρά που χρησιμοποιήθηκε στα μπαλονάκια των διαλόγων, αποτελεί πρωτότυπη δημιουργία του κυρίου Χαράλαμπου Τουγλή, ο οποίος για να την δημιουργήσει βασίστηκε στον γραφικό χαρακτήρα της Silvia Ziche. Πραγματικά απίστευτο! Αξίζουν πάρα πολλά μπράβο σε όλα τα παιδιά που συμμετείχαν στην ελληνική έκδοση! Συμπερασματικά Το ήξερα! Βαθιά μέσα μου το ήξερα ότι η Silvia Ziche είναι και αυτή ρομαντική ψυχούλα, απλά ντρεπόταν να το παραδεχτεί! Μπορεί με αφοπλιστική κυνικότητα και καυστικό χιούμορ να αποδομεί τον έρωτα και όλο τον γλυκανάλατο ρομαντισμό που αυτός τον συνοδεύει, αλλά αν δεν ήταν πραγματικά ρομαντική, δεν θα μας έδειχνε την ηρωίδα της να συνεχίζει, παρά τις συνεχείς απογοητεύσεις της, να κυνηγάει τον έρωτα και την συντροφικότητα. Το Αμόρε Μίο της Silvia Ziche μπορεί φαινομενικά είναι το απόλυτο αντι-ρομαντικό κόμικ, αλλά παρόλα αυτά μέσα από τις σελίδες του, η δημιουργός φροντίζει μέσω φινετσάτων κωμικών gag να μας περάσει το μήνυμα, ότι για να βρει κάποιος την αληθινή του αγάπη, δεν χρειάζεται να αλλάξει τον εαυτό του ή να υποδυθεί κάποιον άλλον από αυτό που είναι, απλά και μόνο για να ακολουθήσει την νόρμα και τις συμβάσεις που επιβάλλονται από τον κοινωνικό περίγυρο. Πόσο πολύ εγωιστικό, αλλά και πόσο πολύ ειλικρινές και αγνό την ίδια στιγμή! Αν δεν είναι αυτό ρομαντικό, τότε πραγματικά τι είναι; Εύχομαι καλό διάβασμα σε όλες και σε όλους! Ευχαριστώ θερμά τον @ hudson για το σκανάρισμα και για την διάθεση των εξωφύλλων.

Το "ΟΛΥΜΠΟΣ Α.Ε. - ΧΟΝΤΡΟ ΚΥΝΗΓΙ" βγήκε από την εκδοτική DOCMZ PUBLISHING τον Οκτώβριο του 2025. Δημιουργοί του είναι ο Ιταλός Vincenzo Cerami στο σενάριο και η Ιταλίδα Silvia Ziche στο σχέδιο. Αποτελεί την συνέχεια του κόμικ ΟΛΥΜΠΟΣ Α.Ε. από τους ίδιους δημιουργούς που βγήκε από την ίδια εκδοτική τον Μάιο του 2025 (παρουσίαση στο φόρουμ εδώ). Το κόμικ λοιπόν μας μεταφέρει στην σύγχρονη Ιταλία και συνεχίζει την ιστορία από το προηγούμενο. Οι θεοί του Ολύμπου λοιπόν έχουν ξαναγίνει διάσημοι, έχουν λύσει πολλά από τα προβλήματα των θνητών και όλα φαίνονται να πηγαίνουν καλά και όλοι να είναι ευτυχισμένοι. Είναι όμως έτσι στην πραγματικότητα ;; Ο πατέρας των θεών ο Δίας είναι ανήσυχος και έχει ένα άσχημο προαίσθημα. Όταν μάλιστα σταματήσει εντελώς να ασχολείται με το αντίθετο φύλο όλοι καταλαβαίνουν πως τα πράγματα είναι σοβαρά. Ένα πολύ ωραίο κόμικ κατά την άποψη μου με εξαιρετικό χιούμορ, πολύ επίκαιρο και με πολλά μηνύματα (για τον υπερκαταναλωτισμό, τον ακραίο καπιταλισμό, την εκμετάλευση κτλ) το οποίο συνεχίζει επάξια την ιστορία από το πρώτο μέρος της ιστορίας που ήταν επίσης πολύ καλή.

Πρώτη έκδοση του νέου έτους με ιδιόμορφη μνεία στον έρωτα. Ταιριαστή αξιοποίηση της Ημέρας Ερωτευμένων, σίγουρα δεν συμβαίνει συχνά στα εγχώρια κόμικς. Από το FB της εκδοτικής: 💥 Η Λουκρητία, το ξεκαρδιστικό και αυτοσαρκαστικό alter ego της Silvia Ziche, κάνει επιτέλους το ντεμπούτο της στα ελληνικά! 💘 Στο πρώτο βιβλίο με την ηρωίδα που σφράγισε την καριέρα της, η Ziche καταγράφει γνώριμες στιγμές ερωτικής καθημερινότητας: αποτυχημένα ραντεβού, αμήχανες σιωπές, μεγάλες προσδοκίες και ακόμη μεγαλύτερες απογοητεύσεις. 💔 Το Αμόρε Μιο δεν είναι μια ωδή στον έρωτα, αλλά μια ελεγεία στην ψευδαίσθηση της απόλυτης αγάπης. Μια συνειδητοποίηση ότι ο τέλειος έρωτας υπάρχει μόνο στα παραμύθια -και μερικές φορές ούτε εκεί. Περισσότερες πληροφορίες σύντομα

Μιλήσαμε με τους δημιουργούς του νέους εγχειρήματος που έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό στο εκδοτικό τοπίο, φιλοδοξώντας να γίνει κάτι περισσότερο από μια «καλή προσπάθεια». Μια «Φούσκα» σκάει δυναμικά στην ελληνική σκηνή των κόμικς. Πρόκειται για ένα νέο, ομώνυμο έντυπο των Γιάννη Ιατρού και Ίωνα Αγγελή, από την DocMZ Publishing, ένα ανεξάρτητο εκδοτικό εγχείρημα που πατά στην παράδοση ιστορικών ελληνικών εκδόσεων όπως η «Βαβέλ», το «Παρά Πέντε»και το «9». «Δεν υπάρχει τέτοιου τύπου περιοδικό τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα», λέει ο Γιάννης Ιατρού, γεννημένος το 1996, με μια διαδρομή αρκετών χρόνων στον χώρο των κόμικς. Είναι φανατικός αναγνώστης, έχει αρθρογραφήσει για αρκετά χρόνια σε δημοσιογραφικά μέσα, ενώ έχει συμμετάσχει και σε διοργανώσεις φεστιβάλ της κοινότητας. Με τον συνεργάτη του, Ίωνα, (γεννημένος το 2002) γνωρίστηκαν σε ένα δωρεάν διαδικτυακό περιοδικό για τα κόμικς, όταν εκείνος ήταν ακόμη στο λύκειο. «Κάναμε μια ομάδα με την οποία “τρέχαμε” το περιοδικό από το 2018 μέχρι το 2021», λέει. «Πολλά από τα παιδιά αρθρογραφούν στη “Φούσκα” τώρα», εξηγεί. Το 2024 ξεκίνησε ένα εκδοτικό εγχείρημα, μέσα από το οποίο εκδίδει κυρίως μεταφρασμένα κόμικς. Όταν ο Ίωνας του πρότεινε να δημιουργήσουν ένα περιοδικό, μπήκαν, κατά κάποιο τρόπο, οι ράγες του εγχειρήματός τους. «Ακολούθησε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα οργάνωσης», λέει, επισημαίνοντας πως οι οικονομικές απαιτήσεις ήταν σημαντικές. Μεγάλη δόση τρέλας «Ένα τέτοιο εγχείρημα θέλει μεγάλη δόση τρέλας. Με όποιον εκδότη και με πολλούς άλλους επαγγελματίες του χώρου το συζήτησα, όλοι ήταν αποτρεπτικοί. Μου έλεγαν να μην το κάνω, ότι θα μπω μέσα, θα φαλιρίσω, θα χρωστάω και θα μαλώσω με όλους τους καλλιτέχνες», αναφέρει. Το ενδεχόμενο αυτό οδήγησε την ομάδα στο να ξεκινήσει μια καμπάνια crowdfunding στο Kickstarter. Σε 24 ώρες είχαν ήδη πετύχει τον αρχικό στόχο τους και η καμπάνια (που λήγει στις 5 Μαΐου), συνεχίζει να πηγαίνει πολύ καλά. «Το κάναμε για να μαζέψουμε αρχικά το απαραίτητο κεφάλαιο για την παραγωγή του τεύχους, αλλά και για να βολιδοσκοπήσουμε την ύπαρξη κοινού – να δούμε αν πράγματι υπάρχει κόσμος το 2026 στην Ελλάδα που θα ήταν έτοιμος να στηρίξει και να αγκαλιάσει ένα τέτοιο εγχείρημα», εξηγεί. Η απάντηση ήρθε από την ανταπόκριση του κόσμου. «Φαίνεται πως υπάρχουν πολλοί ακόμη “τρελοί” εκεί έξω που έχουν αγκαλιάσει το εγχείρημα με μεγάλο ενθουσιασμό», προσθέτει. Η Φούσκα απευθύνεται, φυσικά, στην κοινότητα των κόμικς (για παράδειγμα, το τεύχος #0 περιλαμβάνει μια επισκόπηση της ιστορίας των περιοδικών του είδους στην Ελλάδα). «Όλοι όσοι συμμετέχουν είναι ενεργά μέλη της, όμως στόχος μας είναι να απευθυνθούμε και πέρα από αυτήν», αναφέρει ο Γιάννης. Το περιοδικό, που φιλοξενεί Έλληνες και ξένους δημιουργούς, συνδυάζει κόμικς, αρθρογραφία, θεματικά αφιερώματα, στήλες επικαιρότητας και αποκλειστικές συνεντεύξεις (στο τεύχος #0 με τον Μίλο Μανάρα), ενώ κάθε τεύχος έχει στον πυρήνα του ένα κεντρικό αφιέρωμα. Ανάμεσα σε όσα θα δουν οι αναγνώστες στις σελίδες του, υπάρχει και μια μικρή έκπληξη, το πρωτότυπο έργο ενός Ιάπωνα καλλιτέχνη. «Συμβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε ελληνικό περιοδικό για κόμικς, να δημιουργήσει Ιάπωνας καλλιτέχνης manga μια πρωτότυπη ιστορία απευθείας για εμάς, η οποία θα δημοσιευθεί για πρώτη φορά στη “Φούσκα”», αναφέρει. Μεγαλώνοντας την κοινότητα Η άποψή του για τα δρώμενα γύρω από τα κόμικς στην Ελλάδα – αλλά και για τη δική του εκδοτική δραστηριότητα – είναι πως παρότι η κοινότητα είναι ζωηρή και ενθουσιώδης, παραμένει μικρή. «Για να μπορεί να μεγαλώνει και να φέρνει νέο κόσμο, θα πρέπει κάθε σχετικό εγχείρημα – είτε είναι το περιοδικό μας είτε οτιδήποτε άλλο, εκδοτικά ή σε επίπεδο διοργανώσεων – να ανανεώνει το κοινό του», σημειώνει. Η πορεία των περιοδικών κόμικς τα τελευταία χρόνια μετρά αρκετά εγχειρήματα αλλά και «κλεισίματα». Αναφέρει ενδεικτικά περιοδικά όπως η «Βαβέλ», το «Παρά Πέντε» και το «9» της Ελευθεροτυπίας. «Μέσα στην κρίση υπήρχε ένα μεγάλο κενό. Προσπάθησε το “Μωβ” να το καλύψει, αλλά έκλεισε πολύ γρήγορα. Αργότερα ήρθε ο “Μπλε Κομήτης”, που επίσης σταμάτησε μετά από εννέα τεύχη. Μετά τον “Κομήτη”, αν εξαιρέσουμε το Epifany comics δεν υπήρχε κάτι άλλο, οπότε η “Φούσκα” σίγουρα καλύπτει ένα κενό με αυτή την έννοια», λέει. Το φρέσκο εγχείρημα δύο νέων που αγαπούν τα κόμικς θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Comicdom Con Athens, στις 15 Μαΐου. «Ένα παιδικό όνειρο και των δυο μας φαίνεται ότι θα γίνει πραγματικότητα», καταλήγει. Και το σχετικό link...

Ο ταραχώδης βίος και το ανεπανάληπτο έργο του Καραβάτζιο, της πιο εμβληματικής καλλιτεχνικής μορφής του ιταλικού μπαρόκ, γίνονται κόμικς από τον μεγάλο Μίλο Μανάρα. Ο Μίλο Μανάρα, του οποίου η έκθεση «Μανάρα και Φελίνι: Όνειρο και Σχέδιο» συνεχίζεται στο Ιταλικό Ινστιτούτο της Αθήνας (Πατησίων 47) μέχρι τις 20 Μαΐου, πάντα με τα έργα του «επικοινωνούσε» με τους άτυπους δασκάλους του, τους μεγάλους καλλιτέχνες του παρελθόντος. Για παράδειγμα, στις πολύτομες Περιπέτειες του Τζιουζέπε Μπέργκμαν, ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας – alter ego του Μανάρα – συναντά τον Μαγιακόφσκι, χάνεται στο Μακόντο του Μάρκες και «βυθίζεται» σε πίνακες του Μποτιτσέλι, του Βερονέζε, του Ντορέ, του Μανέ κ.ά. Με φανερή τη διάθεση για απότιση φόρου τιμής, στο «Il Pittore e la Modella» δίνει τις δικές του εκδοχές σε έργα του Ρούμπενς, του Χοκουσάι, του Κουρμπέ, του Μουνκ, του Ιβ Κλάιν κ.ά. Κι ενώ σε όλη του την καριέρα ο Μίλο Μανάρα δείχνει να «συνομιλεί» αδιάκοπα με τους ομότεχνούς του, δεν είχε ποτέ, μέχρι το 2015, φιλοτεχνήσει τη βιογραφία κάποιου από αυτούς. Το έκανε τότε, και μάλιστα σε δύο μέρη, για τον Καραβάτζιο, κατά κόσμον Μικελάντζελο Μερίζι. Και φαίνεται ότι το απόλαυσε καθώς το έργο του, που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά σε έναν πλούσιο, ενιαίο τόμο υπό τον τίτλο «Καραβάτζιο» (μετάφραση: Γιάννης Ιατρού, συνέκδοση της Chaniartoon Press και της DocMZ Publishing, 128 σελίδες), δεν είναι μια στεγνή παράθεση στοιχείων με χρονολογική σειρά αλλά μια ελεύθερη ματιά στο έργο του θρυλικού ζωγράφου. Όπως γράφει στον πρόλογο του πρώτου μέρους και ο ιστορικός τέχνης Κλαούντιο Στρινάτι, σημαίνων παράγοντας στον χώρο της ιταλικής πολιτιστικής κληρονομιάς και επί μακρόν επιστάτης του συγκροτήματος μουσείων της Ρώμης: «Η ιστορία του Καραβάτζιο παρουσιάζεται από τον Μίλο Μανάρα με μεγάλο σεβασμό προς τη μαρτυρία των πηγών και προς την ουσιαστική αλήθεια των γεγονότων. Δεν πρόκειται, όντως, για μια μυθοπλαστική εκδοχή. Αντιθέτως, ο Μανάρα έχει αποτυπώσει επάνω της το στίγμα της δημιουργικότητάς του με τρόπο καθαρό και απολύτως προσωπικό. Ο δικός του Καραβάτζιο, παρότι αντανακλά τέλεια τον ιστορικό Καραβάτζιο, είναι ακριβώς αυτό: δικός του· ένας από τους ωραιότερους χαρακτήρες που γέννησε η φαντασία του. Αντιστοιχεί, πρέπει να το υπογραμμίσουμε, στο πραγματικό πρόσωπο, αλλά μέσα σε αυτή την εικονογραφημένη αφήγηση αποκτά ένα βαθύ νόημα που υπερβαίνει κατά πολύ την ιστορική αληθοφάνεια, για να εισχωρήσει στους μυχούς μιας ιδέας της Αλήθειας, η οποία από πολλές απόψεις είναι ακριβώς εκείνη που υπήρξε και του ίδιου του Καραβάτζιο και που ο Μανάρα ξαναζεί με τα δικά του κριτήρια μέσα στα οποία λάμπουν ο θαυμασμός και ο σεβασμός προς έναν συνάδελφο μακρινό στον χρόνο, αναμφίβολα, αλλά εξαιρετικά κοντινό στην ευαισθησία και στις δημιουργικές επιδιώξεις. Άλλωστε, στην αφήγηση του Μανάρα, το ουσιώδες σημείο είναι η οικοδόμηση των χαρακτήρων. Η θέση που αναγνωρίζει κανείς στην ιστορία που σχεδίασε ο μεγάλος αυτός σύγχρονος δημιουργός είναι ακριβώς η ίδια με εκείνη που ο Καραβάτζιο είχε πάντοτε μπροστά του στην αθάνατη ζωγραφική του, δηλαδή η ιδέα των χαρακτήρων». Αυτή η προσπάθεια του Μανάρα να εξερευνήσει τους χαρακτήρες και να ερμηνεύσει τις συμπεριφορές και τις πράξεις τους – και κυρίως του Καραβάτζιο – είναι που καθιστά την αφήγησή του πρωτότυπη και γοητευτική. Μαζί, φυσικά, με τη μοναδική σχεδιαστική του δεινότητα και την ικανότητά του να αναπλάθει από τη μια με τη μέγιστη ιστορική ακρίβεια τα πραγματολογικά στοιχεία του τέλους του 16ου και των αρχών του 17ου αιώνα κι από την άλλη να ανασχεδιάζει με το δικό του στιλ δεκάδες έργα του Καραβάτζιο προσθέτοντάς τους με αξιοθαύμαστη πειστικότητα το παρελθόν που μόνο να εικάσουμε μπορούμε. Ίσως αυτό να είναι και το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του βιβλίου: η, έστω και υποκειμενική αλλά ιστορικοποιημένη, ερμηνεία των σπουδαιότερων πινάκων του Καραβάτζιο που με την παρέμβαση του Μανάρα φαίνεται να προκύπτουν και να φιλοτεχνούνται ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων προσωπικών καταστάσεων αλλά και γενικότερων κοινωνικοπολιτικών συνθηκών. Μ’ αυτή τη διάθεση κατανόησης και ερμηνείας ο Μανάρα ακολουθεί τον Καραβάτζιο από την έλευσή του ως άσημου και καβγατζή ζωγράφου από το Μιλάνο στη Ρώμη μέχρι τη διαμόρφωση του εντελώς προσωπικού του στιλ με πιο ιδιαίτερο στοιχείο το κιαροσκούρο με τις μεγάλες αντιθέσεις φωτός και σκιάς, την έντονη θεατρικότητα στο πλαίσιο του μπαρόκ, την ανέλιξή του στους κύκλους των ευγενών και της Εκκλησίας και τη δολοφονία ενός νεαρού έπειτα από λογομαχία. Εκεί αρχίζει το δεύτερο μέρος με τον εξόριστο και φυγόδικο Καραβάτζιο να καταφεύγει κρυφά στη Νάπολη όπου θα συνεχίσει να ζωγραφίζει, κι από εκεί στη Μάλτα και αργότερα στη Σικελία και σε άλλα μέρη του ιταλικού Νότου, προσπαθώντας πάντα να επιστρέψει στη Ρώμη και να του απονεμηθεί χάρη, κάτι που δεν θα καταφέρει καθώς το 1610 θα βρεθεί νεκρός υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε ηλικία μόλις 39 ετών. Για να σβήσει έτσι το μοναδικό ταλέντο ενός οξύθυμου χαρακτήρα, που αποτελεί τον σημαντικότερο εκπρόσωπο της μετάβασης της ζωγραφικής από την αναγεννησιακή αρμονία προς το παθιασμένο δράμα των ισορροπιών μεταξύ σκότους και φωτός που θα επηρεάσει καθοριστικά την ευρωπαϊκή τέχνη τα επόμενα χρόνια. Και το σχετικό link...

Μια συζήτηση με τον Γιάννη Ιατρού και τον Ίωνα Αγγελή, δύο παιδιά που μεγάλωσαν αγαπώντας τα κόμικς και τώρα ετοιμάζουν ένα περιοδικό αφιερωμένο σε αυτά. Αν βρίσκεσαι στην ηλικία λίγο πριν ή λίγο μετά τα 40, σίγουρα θα έχει έντονες αναμνήσεις από την παρουσία αυτών που ονομάζουμε κόμικς στην Ελλάδα. Είτε ήταν η Βαβέλ, το MAD, το 9, είτε ο Μικρός Ήρως και ο Μπλεκ ή αν ήσουν λίγο πιο παραδοσιακός, οι εκδόσεις της Disney, ο Αστερίξ και ο Λούκι Λουκ. Η οικονομική κρίση επηρέασε τα πάντα και δεν θα μπορούσε να μην αφήσει το στίγμα της και στην παραγωγή των περιοδικών, σε συνδυασμό με τη στροφή των νεότερων γενιών στο digital περιβάλλον. Προσπάθειες όπως ο Μπλε Κομήτης επιχείρησαν να το κρατήσουν αληθινό, αλλά δεν μακροημέρευσαν και κάπως έτσι, ένα αντικειμενικά πολυπληθές κοινό, όπως μαρτυράει η έντονη παρουσία του κόσμου στα διάφορα φεστιβάλ, βρέθηκε να μην έχει την πληθώρα εγχώριων επιλογών που είχαν οι προηγούμενες γενιές. Θα περίμενε κανείς ότι μια νέα εκδοτική προσπάθεια, ωδή στον κόσμο των κόμικς, θα προερχόταν από εκπροσώπους των γενιών που τα πρόλαβαν στην πλήρη ακμή τους. Κι όμως, η Φούσκα, ένα νέο περιοδικό που μόλις λάνσαρε το τεύχος #0 στο Kickstarter, γεννήθηκε από δύο εκπροσώπους της Gen Z, τον διευθυντή σύνταξης, Ίωνα Αγγελή και τον αρχισυντάκτη του, Γιάννη Ιατρού. Δύο παιδιά που μυήθηκαν στον κόσμο των κόμικς από πολύ μικρά και κατάλαβαν νωρίς ότι η σχέση τους μαζί τους δεν θα περιοριστεί στον ρόλο του απλού αναγνώστη. «Η στιγμή που αναγνωρίζω ως την πρώτη μου επαφή με τα κόμικς ήταν σε ηλικία 3 ετών, όταν αγόρασα το τεύχος 15 του Ντόναλντ, ο Ντόναλντ ερωτευμένος, είχε βγει Φλεβάρη. Τότε έγινε το κλικ, το πήρα, το ξεκοκάλισα και από τότε έγινα φανατικός του Ντόναλντ. Για πάρα πολλά χρόνια διάβαζα τα κόμικς της Disney και απέρριπτα οτιδήποτε άλλο, μέχρι που άρχισα να ανακαλύπτω κι άλλα μέσω του ίντερνετ και των φεστιβάλ», θυμάται ο Γιάννης για την πρώτη του επαφή με το είδος, πίσω στο 1999 και στον Βόλο που μεγάλωσε ενώ ανάλογες είναι και οι προσλαμβάνουσες του Ίωνα. «Κι εγώ γύρω στα 3 με 4 θυμάμαι να ανακαλύπτω στη βιβλιοθήκη των γονιών μου Αστερίξ, Λούκι Λουκ και Περιπέτεια. Πολλές φορές λέω ότι έμαθα γράμματα επειδή ήθελα πάρα πολύ να διαβάσω όλα αυτά τα οποία υπήρχαν εκεί. Οι αναφορές μου είναι οι κλασικές, Μαμουθκόμιξ, Περιπέτεια και Μπλεκ, τα ντισνεϊκά, τρελός φαν του Αλμανάκο, και τα υπερηρωικά, θυμάμαι όταν είχε βγει το Spiderman 3 είχε γίνει χαμός. Από το Γυμνάσιο άρχισα τα πιο σοβαρά τρόπος του λέγειν αναγνώσματα, το Corto Maltese ας πούμε ήταν αυτό που με έβαλε στον κόσμο του πιο ευρωπαϊκού κόμικ». Σε αντίθεση με τον Γιάννη που είχε βρει στον Βόλο παρέες με αντίστοιχη αγάπη, ο Ίωνας στα Καμένα Βούρλα όπου μεγάλωσε, το έζησε κάπως πιο μοναχικά. «Δεν υπήρχαν παρέες που συζητούσαν γι’ αυτά, ήταν μια δική μου διαφυγή σε μια μικρή επαρχιακή πόλη. Κάθε Παρασκευή πήγαινα στο κέντρο τύπου κι έπαιρνα ό,τι έβγαινε, το είχα και κανόνα με τη μάνα μου, Δευτέρα με Πέμπτη δεν διάβαζα τίποτα, από Παρασκευή ό,τι ήθελα». Την πάσα του Ίωνα για το γεγονός πως έμαθε γράμματα για να διαβάσει κόμικς δεν την αφήνει αναπάντητη ο Γιάννης, αλλά κάνει και raise: «Η μάνα μου με έβαζε σε οικογενειακά τραπέζια να διαβάζω δυνατά τα κόμικς σε συγγενείς και φίλους για να δουν από πόσο μικρός ήξερα να διαβάζω. Όμως όλο αυτό μου δημιούργησε κι ένα πρόβλημα, καθώς επειδή έμαθα να διαβάζω από αυτά, που ήταν όλα γραμμένα σε κεφαλαία, δεν έμαθα ποτέ σωστά να βάζω τόνους στις λέξεις, ακόμα καμία φορά μπερδεύομαι». Δύο παιδιά που μπήκαν στον κόσμο των κόμικς από τόσα μικρά, δεν θα μπορούσαν να μην δουν τη σχέση τους μαζί τους ως κάτι περισσότερο από την τυπική ενός απλού αναγνώστη. Ο Ίωνας δοκίμασε να σκιτσάρει χρησιμοποιώντας στα παιδικά του τετράδια τους αγαπημένους του χαρακτήρες κι ο Γιάννης πέρασε τη φάση που σκέφτηκε να σπουδάσει σχέδιο και πειραματίστηκε με τη σειρά Γίνε κι εσύ Σχεδιαστής που κυκλοφορούσε τότε, ενώ ακόμα επιχειρεί να κάνει πειραματικά storyboards, παρότι έχει αποδεχτεί ότι δεν έχει το ταλέντο που απαιτείται, όπως μου λέει γελώντας. Όσο για την πρώτη τους επαφή με Έλληνες σκιτσογράφους, ο Ίωνας θυμάται: «Είχα πάρει τεύχη Βαβέλ και 9 από παλαιοβιβλιοπωλεία, ενώ είχα αναφορές και από τη σειρά Αριστοφάνης που είχε βγάλει ο Τάσος Αποστολίδης. Μετά ήρθε κι ο Μπλε Κομήτης που είχε σκάσει σαν μεγάλο νέο και είχα αρχίσει κι εγώ να μπαίνω στο Forum Greek Comics κι όσο έψαχνα τόσα περισσότερα ανακάλυπτα». Όσο για τον Γιάννη: «σίγουρα είχαμε Κλασικά Εικονογραφημένα στο σπίτι, ο πρώτος όμως που είχα πάθει σοκ όταν τον ανακάλυψα και διάβαζα μανιωδώς ήταν ο Αρκάς, τότε έτρεχαν οι Χαμηλές Πτήσεις που τη θεωρώ μέχρι σήμερα μια από τις πιο έξυπνες σειρές ελληνικού κόμικς. Αργότερα γνώρισα πολλούς και μέσα από το 9 και από τα Comicdom Con όπου τους έβλεπα και από κοντά και μπήκα σε αυτό τον κόσμο με μεγάλο ενθουσιασμό. Εκεί ανακάλυψα το Hard Rock του Πάνου Μαραγκού, το Τέζα του Γιώργου Μελισσαρόπουλου, το Καλού Κακού του Σπύρου Δερβενιώτη. Τότε ξεκινούσαν και κάποια παιδιά όπως ο Ηλίας Κυριαζής και ο Μιχάλης Διαλυνάς να δουλεύουν στο εξωτερικό κι ήταν κάτι που με εντυπωσίαζε». Μπορεί το σχέδιο (και μεταφορικά και κυριολεκτικά) να μην δούλεψε, όμως και οι δύο ήταν αποφασισμένοι να παραμείνουν στον κόσμο των κόμικς, κάτι που κυνήγησαν από πολύ νωρίς και με πολύ ευφάνταστους τρόπους. Ο Ίωνας κατάλαβε ότι θα ήθελε να γράφει γι’ αυτά ακούγοντας τους συγγενείς του να αναλύουν το πώς οι ιστορίες του Αρκά έκρυβαν έναν σχολιασμό για κοινωνικά θέματα, κάτι που τον έκανε να καταλάβει ότι πίσω από τις ιστορίες υπάρχουν νοήματα που αξίζει να ανακαλύψεις και να γράψεις γι’ αυτά. Ο Γιάννης ήδη από τα 13 έπαιρνε συνεντεύξεις από Ιταλούς σχεδιαστές της Disney και τις δημοσίευε στο forum Greek Comics, κάτι που τον έκανε να δει πιο σοβαρά τη δημοσιογραφία και να αρχίσει να αρθρογραφεί σε blogs και sites της εποχής και στη Θεσσαλία, την τοπική εφημερίδα του Βόλου, όπου έπαιρνε συνεντεύξεις από Έλληνες καλλιτέχνες. Η πιο ωραία ιστορία από τα νεανικά χρόνια του Γιάννη όμως, ήταν ένα μανιφέστο που είχε στείλει σε ηλικία 16 ετών στον Χρήστο Τερζόπουλο, εκδότη της Disney στην Ελλάδα, για το πώς θα ήταν καλύτερες οι εκδόσεις του, με προτάσεις για αρθρογραφία και συνεντεύξεις. «Μου απάντησε, όμως λίγο καιρό μετά έκλεισαν οι εκδόσεις. Αυτό οδήγησε ωστόσο σε μια εκτενή συνέντευξη που πήρα στον ίδιο, η οποία κατέληξε να είναι και το πρώτο άρθρο για το οποίο πληρώθηκα και αποτέλεσε την αφορμή για τη συνεργασία μου με την Εφημερίδα των Συντακτών, η οποία κρατάει μέχρι και σήμερα», θυμάται. Την ίδια στιγμή, η γνώση των ιταλικών και η σχέση που ανέπτυξε με τους σχεδιαστές τον έφεραν ως μεταφραστή σε φεστιβάλ κόμικς, όπου γνώρισε όλο και περισσότερο κόσμο, γεγονός που οργανικά έφερε και το μεγάλο βήμα του DocMz, του εκδοτικού οίκου που τρέχει πλέον ο ίδιος και θα στεγάσει και τη Φούσκα. Το ίδιο θάρρος έδειξε και ο Ίωνας, ο οποίος έστειλε ένα δικό του e-mail με προτάσεις στον εγγονό του Ανεμοδουρά, θρυλικού εκδότη του Μπλεκ, όταν το 2014 έγινε μια προσπάθεια αναβίωσης. Πλέον, η συνεργασία αυτή συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Στα τέλη του 2018 έκανε και την πρώτη του απόπειρα για ένα περιοδικό γύρω από το κόμικς με το διαδικτυακό Comic Cultura, το οποίο κράτησε μέχρι το 2021. Το περιοδικό αυτό ήταν και η αφορμή για να γνωριστούν ο Γιάννης με τον Ίωνα, μετά από πρόσκληση του τελευταίου προς τον Γιάννη για να γράψει σε αυτό. Όλα αυτά, να σημειωθεί, συνέβησαν με τον Ίωνα να βρίσκεται στο Λύκειο και τον Γιάννη να σπουδάζει πια στη Θεσσαλονίκη. Το περιοδικό αυτό, αν και κυκλοφορούσε online, αποτέλεσε και για τους δύο ένα μάθημα για το πώς στήνεται και οργανώνεται ένα έντυπο και στην ουσία γέννησε και την ιδέα της Φούσκας. «Καλύτερα να βγάλεις 5 βιβλία παρά ένα περιοδικό για κόμικς, από άποψη κόστους, εργατοώρας, οργάνωσης, περιθωρίου κέρδους. Με πρόσφατα και τα παραδείγματα του Μπλε Κομήτη και της επανέκδοσης της Βαβέλ μέσω του Μωβ, ομολογώ ότι ένα περιοδικό δεν ήταν κάτι που με ενθουσίαζε σαν εγχείρημα», παραδέχεται ο Γιάννης όταν θυμάται τις πρώτες σκέψεις του Ίωνα. Μερικά τσίπουρα στον Βόλο αργότερα όμως, στο περιθώριο μιας έκθεσης για τον Corto Maltese, η κουβέντα άρχισε να γίνεται πιο σοβαρή και κάπως έτσι αποφάσισαν να το βάλουν μπροστά, αναγνωρίζοντας φυσικά τις δυσκολίες, κάτι που εξηγεί και το γεγονός πως το πρώτο βήμα έγινε μέσω του Kickstarter. «Πάμε σε μια πρώτη φάση να βολιδοσκοπήσουμε το κοινό, ζητώντας την οικονομική του στήριξη, να το κάνουμε κι αυτό να νιώσει κομμάτι του project και ελπίζουμε για το καλύτερο» εξηγεί ο Γιάννης με τον Ίωνα να παραδέχεται ότι τέτοια project πάντα περιλαμβάνουν κι έναν βαθμό τρέλας και υπέρμετρης φιλοδοξίας. «Εκείνο το βράδυ στον Βόλο δεν το είπα τυχαία στον Γιάννη, έβλεπα ότι έχει αντίστοιχη ή και μεγαλύτερη φιλοδοξία από μένα για το τι μπορεί να γίνει με τα κόμικς στην Ελλάδα», θυμάται, εξηγώντας ότι πήρε στον Γιάννη 5 μήνες για να πει το μεγάλο «ναι». «Και λίγο είναι», θα πει γελώντας ο Γιάννης. «Βοήθησε σίγουρα ότι είμαστε παιδιά της κοινότητας από την πρώτη μέρα, μας ξέρουν όλοι από πιτσιρίκια που ήμασταν απλοί αναγνώστες κι έχουν χτιστεί και προσωπικές σχέσεις. Αν σκεφτείς ότι ξεκίνησα από το 2009, μιλάμε για πάνω από τη μισή ζωή μου. Αν τους προσέγγιζε ένας εκδότης χαρτογιακάς θα ήταν πιο δύσκολο να δεχτούν οι καλλιτέχνες», θα πει ο Γιάννης και θα προσθέσει: «Έχει λείψει ένα ελληνικό περιοδικό και στους δημιουργούς, αυτό φάνηκε και από το πόσο ένθερμα το υποδέχτηκαν και πώς σαχλαμαρίζουν μεταξύ τους. Επίσης κάποιοι από τους καλλιτέχνες που θα συνεργαστούμε στα πρώτα τεύχη είναι Ιταλοί με τους οποίους είχα γνωριστεί σε άλλα project». «Είναι συγκλονιστικό ότι δεν ακούσαμε ούτε ένα όχι», λέει ο Ίωνας, «ακούσαμε ελάχιστες επιφυλάξεις και κυριάρχησε ο ενθουσιασμός». «Οι εκδότες και οι επιχειρηματίες του χώρου με τους οποίους το συζητήσαμε ήταν αυτοί που παρουσιάστηκαν πιο διστακτικοί και αποτρεπτικοί. Οι καλλιτέχνες ήταν όλοι θετικοί. Υπήρξε άνθρωπος του χώρου που μου είπε ότι χωρίς χορηγό δεν θα έχει αξία καμία άλλη συμβουλή να σου δώσω», προσθέτει ο Γιάννης. «Εννοείται ότι μας τρόμαξαν αυτά που ακούσαμε αλλά θεωρούμε ότι το έχουμε προετοιμάσει πολύ καλά, γιατί στόχος δεν είναι να βγάλουμε μόνο ένα τεύχος, στόχος είναι να μακροημερεύσει», εξηγεί ο Ίωνας. Απ’ το να αναζητηθεί χορηγός μέσω μιας παρουσίασης, οι δύο συνεργάτες προτίμησαν τη λύση του Kickstarter, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναζήτησης χορηγού σε δεύτερο χρόνο, όταν θα υπάρχει πια κι ένα χειροπιαστό αποτέλεσμα. Όσο για το plan b αν δεν πάει καλά το Kickstarter, o Γιάννης είναι ξεκάθαρος: «Όλα αυτά τα χρόνια και ειδικά τα τελευταία με τον εκδοτικό, η φιλοσοφία μου είναι ότι καταγράφουμε τις δυσκολίες και κοιτάμε να βρούμε τρόπους να τις ξεπεράσουμε. Επομένως, προφανώς έχουμε στο μυαλό μας ότι υπάρχει περίπτωση να μην πάει καλά και να αναγκαστούμε να αναδιπλωθούμε, αλλά ταυτόχρονα ρίχνουμε όλη μας την ενέργεια πιστεύοντας ότι όλα θα πάνε καλά. Λειτουργούμε σαν να θεωρούμε δεδομένο το ότι θα πάει καλά και ετοιμάζουμε και τα επόμενα τεύχη έχοντας στο μυαλό μας ότι αυτό θα γίνει. Αν δεν πάει καλά, θα είναι μια νέα καταγραφή ενός αρνητικού δεδομένου που θα κληθούμε, να διαχειριστούμε αργότερα» «Θέλουμε κάθε τεύχος να έχει μια συγκεκριμένη δομή και λογική από πίσω, να μην είναι απλά ένα κολάζ άσχετων ιστοριών. Το περιεχόμενο να επικοινωνεί, να εκφράζει φυσικά και εμάς, θέλουμε και νέους ανερχόμενους καλλιτέχνες αλλά ταυτόχρονα επιθυμούμε να διαμορφώσει τους όρους του παιχνιδιού, να μη δέχεται απλά ιστορίες. Γι’ αυτό έχουμε και ενεργή συμμετοχή στο πώς διαμορφώνεται η δομή του τεύχους», αναλύει ο Γιάννης σχετικά με την φιλοσοφία τους, με τον Ίωνα να συμπληρώνει: «Θέλουμε να δημιουργήσουμε μια ξεκάθαρη ταυτότητα. Κάποιους δημιουργούς θα τους βλέπουμε ξανά επίτηδες, γιατί έτσι θεωρούμε ότι αποκτά χαρακτήρα η Φούσκα». «Ένα ωραίο παράδειγμα είναι ο Κουτσιούκης που μας προσέγγισε για να κάνει τα χαρακτηριστικά του κόμικς και τον πείσαμε να δοκιμάσει να κάνει κάτι άλλο», περιγράφει ο Γιάννης. «Θέλαμε όλοι οι δημιουργοί να φύγουν από την πεπατημένη τους», συμπληρώνει ο Ίωνας. Κάπως έτσι, το τεύχος Μηδέν της Φούσκας βρίσκεται ήδη στο Kickstarter, ζητώντας τη στήριξη του κοινού, μέχρι και τις 5 Μαΐου. Αν όλα πάνε βάση σχεδίου, θα είναι διαθέσιμο και στο επετειακό Comicdom Con Athens που συμπληρώνει φέτος 20 χρόνια ζωής και θα κυκλοφορεί κάθε τρεις μήνες. Στις 64 σελίδες του, θα βρει κάποιος ιστορίες από ιστορικούς Έλληνες και ξένους δημιουργούς, ενώ αν πάει καλά το πλάνο, οι 64 αυτές σελίδες μπορούν να φτάσουν και τις 80, με διάφορες εκπλήξεις. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, ο αρχικός στόχος έχει σχεδόν επιτευχθεί, όμως έχει σημασία να στηριχτεί ακόμη περισσότερο, για να εξασφαλιστούν από τώρα και τα επόμενα τεύχη κι ένα περιοδικό από δύο παιδιά που αγαπάνε τα κόμικς να πάρει σάρκα και οστά με σταθερό και σίγουρο βήμα. Και το σχετικό link...

Σύνοψη από την εκδοτική: Το ξεκαρδιστικό κόμικς των Vincenzo Cerami και Silvia Ziche Οι μακρινοί ιδρυτές του δυτικού πολιτισμού, με τη δύναμη των μεταμορφώσεων, των θαυμάτων και των κεραυνών τους, θα εξαλείψουν τα δεινά της γης. Έτσι θα αγαπηθούν ξανά από τους ανθρώπους και, ειδικότερα, ο Δίας από τις γυναίκες. Προλογίζει ο αρχαιολόγος Θόδωρος Παπακώστας (Archaeostoryteller). Η ιστορία: Όσο ξαφνικά ήρθε στην ελληνική πραγματικότητα των κόμικς η DocMZ Publishing του Γιάννη Ιατρού (@ JohnnyMZ ) άλλο τόσο εντυπωσιακό μπάσιμο έχει κάνει με τις πρώτες της εκδοτικές προσπάθειες. Ιταλικά κόμικ από πολύ γνωστούς δημιουργούς όπως ο Tito Faraci, η Silvia Ziche και ο Giorgio Cavazzano, τα οποία ωστόσο δεν βλέπαμε από άλλες ελληνικές εκδοτικές. Το εντυπωσιακό σε αυτό το εγχείρημα είναι ότι εκτός από τα κόμικ, οι δημιουργοί τους έρχονται στα ελληνικά φεστιβάλ για να υπογράψουν και αντίτυπα, κάτι που δε βλέπουμε συχνά σε τόσο νέο εκδοτικό. Το Όλυμπος Α.Ε. είναι λοιπόν το νέο κόμικ της DocMZ Publishing και αποτελεί ένα χιουμοριστικό ανάγνωσμα. Το έχει γράψει ο Vincenzo Cerami, Ιταλός συγγραφέας και ποιητής που έχει γράψει σενάρια για κυριολεκτικά κάθε μέσο που μπορείτε να φανταστείτε. Ειδικότερα όμως στις ταινίες, έχει συμμετέχει στο σενάριο πασίγνωστων ιταλικών παραγωγών, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει το Η Ζωή είναι Ωραία του Roberto Begnini για το οποίο προτάθηκε για Όσκαρ. Μου έκανε εντύπωση πως ο σεναριογράφος ιστοριών τέτοιου ύφους θα προσαρμοζόταν στο κόμικ (μιας και το Όλυμπος Α.Ε. είναι η πρώτη του προσπάθεια στο μέσο) και πως θα έγραφε τόσο χιουμοριστικά σενάρια με το Δωδεκάθεο του Ολύμπου. Ο Cerami πάντως έχει χαρισματική πένα και τα αστεία του ταιριάζουν τέλεια με το ταλέντο της Ziche, όπου στο σχέδιο της είναι τρομερά ζωντανό, τρομερά γρήγορο και ταυτόχρονα εξαιρετικά αστείο. Το Όλυμπος Α.Ε. λοιπόν είναι μια ιστορία για τους Θεούς του Ολύμπου στη σύγχρονη εποχή όπου κανένας πλέον δεν πιστεύει σε εκείνους με αποτέλεσμα να έχει επέλθει μια σχετική παρακμή. Ο Δίας λοιπόν αποφασίζει να κάνει τους ανθρώπους να ξαναπιστέψουν σε εκείνους και με τη βοήθεια της Αθηνάς καταστρώνει το απλό του σχέδιο: Θα βοηθήσει τους ανθρώπους με τα μεγάλα τους προβλήματα. Αν και είναι μια ενιαία ιστορία, το κόμικ ουσιαστικά σπάει σε μικρότερες θεματικές ενότητες που τελειώνουν με τον Δία να αφηγείται στον ψυχολόγο του τις μάταιες προσπάθειες να λύσουν τα προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών. Η Αθηνά βρίσκει που πρέπει να χτυπήσουν π.χ. στην τριχόπτωση, στην παχυσαρκία ή στο να κάνουν τηλεοπτικές εκπομπές, ωστόσο η γκαφατζίδικη νοοτροπία τους και τα συνεχή λάθη τους οδηγούν κάθε φορά σε ναυάγιο και ο στόχος τους όχι απλά δεν επιτυγχάνεται, αλλά γίνεται όλο και πιο ανέφικτος. Το Όλυμπος Α.Ε. το βρήκα ένα πραγματικό διαμαντάκι σεναριακά και εικαστικά. Παίζει τέλεια με τα κλισέ των Θεών, τον γυναικά Δία, την Ήρα που τον τιμωρεί, την σοφή Αθηνά, έχει τρομερά running jokes που πρέπει να θυμάσαι ή να ανατρέξεις μερικές σελίδες πίσω για να ξαναψάξεις, συνδυάζει τέλεια το πόσο δυνατοί είναι οι Θεοί και ειδικά ο Δίας με το πόσο εύκολα μπορούν να τα διαλύσουν όλα και είναι ένα τρομερά χιουμοριστικό ανάγνωσμα που χρειάζεται συνεχώς να προσέχεις προκειμένου να μη χάσεις κάποιο αστείο ή κάποια εξέλιξη. Εικαστικά η Silvia Ziche ταιριάζει τέλεια και θεωρώ πως δημιουργεί ακόμα περισσότερο χιουμοριστικές καταστάσεις χάρη στο σχέδιο της. Ο Δίας της είναι από τις πιο αστείες παρωδίες ενός κατά τ' άλλα σοβαρού και στιβαρού Θεού, χωρίς ωστόσο να τον καρτουνίζει αντιθέτως ισορροπεί τέλεια ανάμεσα στην έξυπνη και σοβαρή εκδοχή του και τον απόλυτο ζεν πρεμιέ που σκέφτεται μόνο τις γυναίκες και κάνει βλακείες. Ο χρωματισμός είναι επίσης πολύ ωραίος και ζωντανός ενισχύοντας τον γρήγορο ρυθμό του κόμικ και του σεναρίου. Η έκδοση: Στα πρότυπα του Infierno γενικά η έκδοση καθώς είναι στο ίδιο μέγεθος με ωραίο παχύ εξώφυλλο με "αυτάκια" για έξτρα πληροφορίες, καλό χαρτί, ενώ μέσα έχουμε επίσης πολύ όμορφα πράγματα. Αφιερώματα τόσο στο κόμικ όσο και στους δημιουργούς, πρόλογος από τον γνωστό αρχαιολόγο και δημιουργό περιεχομένου Archaelostoryteller, μια πραγματικά όμορφη και πλήρης έκδοση με όσες πληροφορίες χρειάζεται ένας αναγνώστης όπως εγώ που δεν έχει εντρυφήσει στα ιταλικά κόμικ. Από μένα σίγουρη πρόταση, όχι επειδή συμπαθώ τον Γιάννη και θέλω να πηγαίνει καλά η προσπάθειά του, αλλά επειδή είναι ένα διασκεδαστικότατο κόμικ που σίγουρα θα διαβάζω ξανά κα ξανά. Καλό διάβασμα και σε εσάς λοιπόν

Στη συνάντησή μας με τον 81χρονο, σήμερα, Milo Manara, μιλήσαμε για τους κυριότερους σταθμούς της επαγγελματικής διαδρομής του για τη συνεργασία του με δημιουργούς όπως ο Ούγκο Πρατ και ο Φεντερίκο Φελίνι, για τις σχέσεις ερωτισμού και πορνογραφίας, αλλά και, με αφορμή την κυκλοφορία του κόμικς «Καραβάτζιο» στα ελληνικά (από τις εκδόσεις Chaniartoon Press και DocMZ Publishing), για τις σχέσεις ζωγραφικής, κόμικς και κινηματογράφου και το μέλλον της τέχνης στα χρόνια της Α.Ι. Εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 2 Απριλίου στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών η μεγάλη έκθεση με τίτλο «Μανάρα και Φελίνι: Όνειρο και Σχέδιο», στο πλαίσιο των προφεστιβαλικών εκδηλώσεων του 20ού Comicdom Con Athens 2026, η οποία θα συνεχιστεί μέχρι και τις 20 Μαΐου. Λίγο πριν από την κεντρική εκδήλωση με εκλεκτό προσκεκλημένο τον Milo Manara και συντονίστρια τη Μυρτώ Τσελέντη, είχαμε τη χαρά να συζητήσουμε με τον σπουδαίο Ιταλό δημιουργό, ιδιαιτέρως αγαπητό στο ελληνικό κοινό ήδη από τη δεκαετία του ’80. Ο Μίλο Μανάρα με τον John Antono ● Είστε ταυτισμένος στη συνείδηση του ελληνικού, αλλά και του παγκόσμιου κοινού με την τέχνη των κόμικς, ως ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους δημιουργούς. Τι είναι για εσάς τα κόμικς; Τι κρατάτε από όλη αυτή τη διαδρομή; Θεωρούσα πάντοτε την εμπορική επιτυχία ως βασικό προαπαιτούμενο για να συνεχίσω να κάνω αυτό το επάγγελμα. Αν δεν είχα αναγνώστες, θα έπρεπε να αλλάξω δουλειά. Πάντοτε, έκανα μόνο κόμικς. Μου ζήτησαν ορισμένες φορές να διδάξω, αλλά δεν το έκανα ποτέ. Θεωρώ επομένως τον εαυτό μου πάρα πολύ τυχερό, που συνεχίζω όλα αυτά τα χρόνια από το 1968 μέχρι και σήμερα, 58 χρόνια μετά, να κάνω το ίδιο πράγμα. ● Για ποιο από τα καλλιτεχνικά δημιουργήματά σας είστε περισσότερο περήφανος; Ποιο απολαύσατε περισσότερο κατά τη διαδικασία; (Γέλιο) Είναι πολύ δύσκολο να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση, ωστόσο μπορώ να διακρίνω τρεις βασικές συνιστώσες στα έργα μου. Αφενός είναι οι ιστορίες μου, από το πρώτο ακόμα αφήγημα, με τον Τζουζέπε Μπέργκμαν (σ.σ.: «H. P. και Τζουζέπε Μπέργκμαν», 1978 – ακολούθησαν άλλες πέντε μεταξύ 1980 και 2004), με τις οποίες είμαι πολύ δεμένος. Στη συνέχεια, το μεγάλο ρεύμα με τις ιστορίες του Ούγκο Πρατ (σ.σ.: βλ. «Ινδιάνικο Καλοκαίρι», 1987) – γιατί μπορώ να υπερηφανευτώ ότι είμαι ο μοναδικός καλλιτέχνης κόμικς για τον οποίο ο Ούγκο Πρατ έγραψε κάποια σενάρια – και μετά είναι όλη η συνεργασία με τον Φελίνι, που αποτελεί για μένα άλλο σπουδαίο κεφάλαιο. Οπότε, μέσα σε αυτά, είναι πολύ δύσκολο να διακρίνω κάποιο έργο. Ο «Καραβάτζιο» του Μανάρα, που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις DocMZ Publishing & Chaniartoon Press. ● Στα κόμικς σας, παρότι ο γυναικείος ερωτισμός διαμεσολαβείται αναπόφευκτα από αυτό που λέμε «αντρικό βλέμμα», βλέπουμε καθαρά ότι στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων υπάρχει σεβασμός στο γυναικείο σώμα και δίνεται προτεραιότητα στη γυναικεία επιθυμία. Θεωρείτε, παρ’ όλα αυτά, ότι επηρέασε τη δουλειά σας η πολιτική ορθότητα και το κίνημα «MeToo»; Μεγάλωσα σε μια οικογένεια στην οποία ήμασταν έξι αδέρφια – εγώ ήμουν ο τέταρτος – και ήμασταν τρία αγόρια και τρία κορίτσια, συν η μαμά και ο μπαμπάς. Οπότε υπήρχε ένας ισοδύναμος χωρισμός των φύλων και των ρόλων. Επίσης οι μισθοί της μαμάς και του μπαμπά ήταν ίδιοι, οπότε υπήρχε πραγματικά ένα ισότιμο στάτους. Μεγάλωσα, λοιπόν, σε ένα πλαίσιο στο οποίο δεν θα μπορούσα να διανοηθώ να μην τρέφω σεβασμό προς τη γυναίκα, γιατί θα το θυμόμουν από τις αντιδράσεις των αδελφών μου. Ως προς τον ερωτισμό, πάντα πίστευα ότι αυτός μπορεί να υφίσταται μόνο όταν η γυναίκα είναι πρωταγωνίστρια. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, αυτές τις ταινίες που είχαν βγει στην Ιταλία τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, του είδους commedia all' italiana, αυτές οι ψευδοερωτικές ταινίες, στις οποίες η γυναίκα ήταν πάντα σαν αντικείμενο στις ορέξεις του άντρα, κάτι που συνέβαινε και σε πολλά κόμικς τέτοιου τύπου. Σε αυτό πιστεύω ότι δεν υπάρχει καν ερωτισμός. Επομένως, εγώ προσπάθησα να ζωγραφίζω ερωτικές ιστορίες στις οποίες η γυναίκα θα είναι πάντα πρωταγωνίστρια. Οι περισσότερες από αυτές φτιάχτηκαν, προφανώς, πριν από το κίνημα του «Me Too». Ωστόσο, μετά το «Me Too» έγινα ακόμη πιο προσεκτικός στο πώς σχεδιάζω, γιατί δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να φανεί ότι δεν σέβομαι τη γυναίκα και τη σεξουαλικότητά της. Επιπλέον θεωρώ ότι πολιτικά το «Me Too» ήταν πάρα πολύ χρήσιμο στο να αποκαλυφθούν μηχανισμοί των ανθρώπων που κατέχουν την εξουσία, γιατί [η σεξουαλική κακοποίηση] ήταν ο τρόπος με τον οποίο επιδείκνυαν και έκαναν κατάχρηση αυτής της εξουσίας. Αν ήμουν εγώ ένας άνθρωπος της εξουσίας δεν θα έβρισκα καν ερωτική ικανοποίηση στο να ασκήσω τέτοια δύναμη προς τη γυναίκα. Αρνούμαι μια τέτοια στάση, όχι μόνο πολιτικά, αλλά και από ερωτικής άποψης. ● Είναι γνωστό ότι στην εποχή μας το γυμνό, το ερωτικό και το πορνογραφικό τείνουν να οδηγούνται σε μια ταύτιση μέσω της αντικειμενοποίησης της γυναίκας και της εμπορευματοποίησης της σεξουαλικής επιθυμίας. Ποια είναι όμως τα στοιχεία που διαφοροποιούν αυτά τα τρία; Γενικά το γυμνό δεν είναι απαραίτητο να είναι ερωτικό. Σκεφτείτε τα έργα του Πραξιτέλη και της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής: ένα γυμνό σώμα δεν σημαίνει ότι μεταφέρει απαραίτητα κάποιο ερωτικό μήνυμα. Όπως, επίσης, ο ερωτισμός δεν προϋποθέτει το γυμνό. Μπορεί να υπάρχει κάτι πάρα πολύ ερωτικό, χωρίς να υπάρχει καν γυμνό. Πολλοί επιχείρησαν να ορίσουν τη διαφορά ερωτικού και πορνογραφικού: ο Γούντι Άλεν είχε πει ότι η πορνογραφία είναι ο ερωτισμός των άλλων, δηλαδή ότι αυτό που εγώ θεωρώ πορνογραφικό, για κάποιον άλλο μπορεί να είναι ερωτικό. H Μέι Γουέστ, μία πολύ πνευματώδης ηθοποιός, όταν της έκαναν αυτή την ερώτηση είπε ότι «εάν τα πλάνα έχουν συγκεκριμένη εστίαση είναι πορνογραφικά. Εάν δείχνουν πιο θολά κάποια σημεία, σημαίνει ότι είναι ερωτικά». Αυτό που πιστεύω είναι ότι ο ερωτισμός είναι η πολιτισμική επεξεργασία της σεξουαλικότητας που κάνει μια κοινωνία, ενώ η πορνογραφία είναι απλώς μια ωμή, ανεπεξέργαστη αποτύπωση. Εκείνο που δυστυχώς παρατηρούμε στην εποχή μας είναι ότι όσο η πορνογραφία αυξάνεται και είναι τόσο εύκολα προσβάσιμη, τόσο ο ερωτισμός εξαφανίζεται ολοένα και περισσότερο. Η ελληνική έκδοση της εικονογραφημένης αυτοβιογραφίας του δημιουργού, με τον τίτλο «Αυτοπροσωπογραφία» (ΚΨΜ, 2022). ● Εγκαινιάζεται σήμερα η εξαιρετική έκθεση για τη συνάντηση ανάμεσα σε εσάς και τον θρυλικό σκηνοθέτη Φεντερίκο Φελίνι. Στο βιβλίο σας (σ.σ.: «Αυτοπροσωπογραφία», εκδ. ΚΨΜ, 2022) του αφιερώνετε αρκετά κεφάλαια, εκφράζοντας τον θαυμασμό σας, και αναφέρεστε εκτενώς στη γνωριμία σας που εξελίχθηκε σε μια βαθιά φιλία. Με λίγα λόγια, πώς θα περιγράφατε τη φιλία σας με τον Φελίνι; Τι σας έχει μείνει από εκείνον, 33 χρόνια μετά τον θάνατό του; Ήταν τεράστια τύχη να γνωρίσω τον Φελίνι και ήταν μια συνεργασία που δεν γεννήθηκε από τη μια μέρα στην άλλη. Καλλιεργήθηκε με την εξής αφορμή: ο Βιντσέντζο Μόλικα είχε ζητήσει από σχεδιαστές να σχεδιάσουν κάποια έργα για τα εξηκοστά τέταρτα γενέθλια του Φελίνι – κάποια από αυτά βρίσκονται και εδώ, στην έκθεση. Στον Φελίνι άρεσαν τόσο πολύ τα δικά μου, που με προσκάλεσε στην Τσινετσιτά (σ.σ.: Στούντιο Cinecittà) – και ο Φελίνι ήταν μεγάλος λάτρης των κόμικς. Από την άλλη, και εγώ ήμουν τεράστιος θαυμαστής του Φελίνι, από τότε που είδα το 8½. Όταν με πήρε τηλέφωνο, ένιωθα σαν να με είχε καλέσει σε άλλη εποχή ο Ραφαέλο, ο Μικελάντζελο ή ο Φειδίας. Ένας μύθος της Τέχνης! Η συνεργασία μας δεν ξεκίνησε από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά προέκυψε στην πορεία, καθώς αναπτυσσόταν και η μεταξύ μας φιλία. ● Αν θα έπρεπε να τοποθετήσετε πλησιέστερα την τέχνη σας, ανάμεσα στη ζωγραφική και τον κινηματογράφο, πού θα καταλήγατε; Με τι από τα δύο θεωρείτε ότι συγγενεύει πιο πολύ η τέχνη των κόμικς, αλλά και η αντίληψή σας ως δημιουργού; Ο κινηματογράφος και τα κόμικς είναι πολύ κοντινοί συγγενείς. Αρκεί να σκεφτεί κανείς τα κινούμενα σχέδια, που είναι ο κρίκος που τα συνδέει. Ξεκίνησαν μάλιστα την ίδια περίοδο, άρα είναι και συνομήλικοι. Και τα δύο είναι αφηγηματικά μέσα. Αυτό που ο Παζολίνι αποκαλούσε την τέχνη της κατασκευασμένης αφήγησης. Ενώ η ζωγραφική έχει μια διαφορετική προσέγγιση. Το πιο σημαντικό στη ζωγραφική είναι ο τρόπος με τον οποίο θα απεικονιστεί το θέμα που αναπαράγεις. Φέρνω, για παράδειγμα, τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου που έχει φιλοτεχνηθεί από διάφορους καλλιτέχνες: μεταξύ του Φρα Αντζέλικο και του Λεονάρντο υπάρχει άβυσσος, ακόμα κι αν καταπιάστηκαν με το ίδιο θέμα, ακόμα κι αν τα πρόσωπα που απεικονίζονται είναι τα ίδια. Αυτό που μετράει είναι το αντικείμενο. Ένας καλλιτέχνης κόμικς, όμως, θα δώσει βάρος στο πώς το υποκείμενο, ο χαρακτήρας, εξελίσσεται μέσα σε αυτή τη διαδικασία. Αυτή είναι και η οπτική του κινηματογραφιστή, γι’ αυτό βλέπω πολύ πιο κοντινή συγγένεια κόμικς και κινηματογράφου. Ο κινηματογράφος μπορεί να έχει προτέρημα στη μουσική, στην κίνηση και όλα αυτά που τα κόμικς δεν έχουν. Ωστόσο και τα κόμικς έχουν το δικό τους προτέρημα ως προς τον κινηματογράφο, βρίσκονται σε μια πιο ενεργή διάδραση με τον αναγνώστη και επιπλέον δεν έχουν όρια στην έκφραση. Με τα κόμικς μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις. «Donna del Soccorso» (2004), υδατογραφία αφιερωμένη στο ιταλικό νησί Ίσκια. ● Σήμερα η Τεχνητή Νοημοσύνη μοιάζει να έχει κατακλύσει τα πάντα, από την εικονογράφηση και τη λογοτεχνία μέχρι τη μουσική και το animation. Τι θα λέγατε σε ένα νέο παιδί που φιλοδοξεί τώρα να ακολουθήσει επαγγελματικά τη δουλειά του σκιτσογράφου; Γιατί να το κάνει; Δεν δέχομαι κανέναν ανταγωνισμό με την Τ.Ν. Ακόμα και αν μπορεί, κλέβοντας τις δουλειές άλλων, να «ζωγραφίσει» καλύτερα από μένα, της λείπει η ανθρώπινη ζωντάνια, η ερωτική σχέση ανάμεσα στον δημιουργό και το έργο του. Απολαμβάνω τη διαδικασία του σχεδίου, η οποία εμπεριέχει μια συνεχή έρευνα και βελτίωση. Σίγουρα η Α.Ι. έχει την αξία της, αλλά αυτή την ευχαρίστηση της όξυνσης της φαντασίας και της κοπιαστικής δημιουργικότητας δεν μπορεί να την προσφέρει ούτε στον δημιουργό, ούτε στον αναγνώστη. Η Τ.Ν. τρέφεται μόνο από τα έργα του παρελθόντος, δεν μπορεί να δημιουργήσει κάτι ολότελα καινούργιο με τον τρόπο που το κάνει η ανθρώπινη εφευρετικότητα επί τόσους αιώνες. Αυτό είναι το πλεονέκτημα του καλλιτέχνη – και θα έλεγα στα νέα παιδιά να μη στερήσουν από τον εαυτό τους την απόλαυση αυτής της «ερωτικής σχέσης» που γεννά η καλλιτεχνική δημιουργία και είναι μια σχέση ζωής. Και το σχετικό link...

ΤΖΕΡΟΚΑΛΚΑΡΕ: Η ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΜΑΝΤΙΛΛΟ Από το οπισθόφυλλο: Η Προφητεία του Αρμαντίλλο είναι το πρώτο βιβλίο κόμικς του Τζεροκαλκάρε. Μια ιστορία για το πώς διαχειρίστηκε την είδηση ότι μια αγαπημένη παιδική του φίλη έχασε τη ζωή της, με συμπρωταγωνιστή ένα γιγαντιαίο αρμαντίλλο που ενσαρκώνει τη συνείδησή του. Αφοπλιστικά αστείο, πνευματώδες και σύγχρονο, θεωρείται σήμερα ένα ορόσημο στην πρόσφατη ιστορία της 9ης Τέχνης, έχοντας πουλήσει πάνω από 300.000 αντίτυπα μόνο στην Ιταλία, όντας ο πιο δημοφιλής τίτλος του Ιταλού καλλιτέχνη-φαινόμενο. Δομημένη ως μια σειρά σύντομων ιστοριών που συνδέονται μεταξύ τους για να σχηματίσουν μια συνεκτική αφήγηση, αυτή η ιστορία υπήρξε το σημείο καμπής που έκανε τον Τζεροκαλκάρε διάσημο για την ικανότητά του να γράφει κωμωδία με βάθος, εντάσσοντας αρμονικά στην πλοκή έντονα δραματικά στοιχεία. Οι διαρκείς του αναφορές στην ιταλική κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα δεν δυσκολεύουν την ταύτιση των αναγνωστών σε όλο τον κόσμο, αφού τελικά πρόκειται αναμφίβολα για μία οικουμενική ιστορία της γενιάς της, μια ιστορία για την απώλεια, την αντιμετώπισή της και τη βίαιη ενηλικίωση. Η ιστορία: Το συγκεκριμένο κόμικ ήταν η πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά του πασίγνωστου πλέον Zerocalcare και επικεντρώνεται στην απώλεια μιας πολύ αγαπημένης παιδικής του φίλης, της Καμίλ. Δεν πρόκειται βέβαια για μια ενιαία ιστορία, αλλά για πολλές μικρές ιστορίες, που αφηγούνται διαφορετικές εμπειρίες του δημιουργού, αλλά είναι σχετικές μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα γενικό πλέγμα. Μέσω της αφήγησης του, ο Zero αποκαλύπτει τα συναισθήματά του, όχι μόνο για τον θάνατο της φίλης του και για τις αναμνήσεις του μαζί της από τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, αλλά και για διάφορες καταστάσεις που αντιμετωπίζει στην καθημερινότητά του. Τον ακολουθεί πάντα ο φανταστικός του φίλος, το Αρμαντίλλο, ένα ζώο που επιβιώνει κλείνοντας τον εαυτό του σε μια θωρακισμένη προστατευτική μπάλα , το οποίο είναι η προσωποποίηση του υποσυνείδητου του δημιουργού και τον φορτώνει άγχη ,ανασφάλειες και φρούδες ελπίδες. Οι ιστορίες μας δείχνουν την σκέψη του, τον χαρακτήρα του και την γενικότερη ψυχοσύνθεση του, αλλά και τον τρόπο που βλέπει τα πράγματα, με πολλούς χαρακτήρες και συναισθήματα να εμφανίζονται με την μορφή πασίγνωστων χαρακτήρων της Ποπ Κουλτούρας, ζώων και ιστορικών ανθρώπων. Το πιο αξιέπαινο χαρακτηριστικό της γραφής του όμως, είναι ότι καταφέρνει να ισορροπήσει αριστοτεχνικά το χιούμορ και τον αυτοσαρκασμό, με δραματικά, ακόμη και θλιβερά γεγονότα. Αυτό που κάνει τον αναγνώστη να ταυτιστεί τόσο εύκολα με τον πρωταγωνιστή, και να αγαπήσει την ιστορία είναι ότι είναι βγαλμένη από την πραγματική ζωή. Αν και δεν ανήκω στην γενιά των 80s, όπως ο δημιουργός, ταυτίστηκα και λάτρεψα τον πρωταγωνιστή εξ αρχής. Μου έχει μείνει η αντίληψη ότι γνωρίζω πλέον αυτόν τον άνθρωπο προσωπικά. Το σχέδιο: To ξεχωριστό σχέδιο χαρακτηρίζεται από απλότητα, δωρικότητα και φυσικά απαράμιλλη ομορφιά. Τονίζει τα χιουμοριστικά στοιχεία αλλά και τα συναισθήματα των χαρακτήρων. Ο Zerocalcare έχει αναπτύξει ένα μοναδικό στυλ που νιώθω ότι προσθέτει πολλά στο σενάριο, και συμβάλλει στην προβολή των συναισθημάτων του. Έχει μια ιδέα καρτούν, και φαίνονται οι επιρροές του από άλλους μεγάλους δημιουργούς. Άλλωστε, όπως μαθαίνουμε, μεγάλωσε όπως πολλοί από εμάς, διαβάζοντας Manga, Αμερικάνικα, αλλά και Disney κόμικς. Η έκδοση: Ή μάλλον η εκδοσάρα, ήρθε στην ελληνική αγορά από τις εκδόσεις DOC MZ Publishing και Chaniartoon Press. Είναι σκληρόδετη και έχει ποιοτικό ματ χαρτί. Όπως αναφέρεται και στο εσωτερικό αποτελεί υβρίδιο της Ιταλικής Artist Edition, απ' όπου έχει πάρει το εξώφυλλο και τις δύο μικρές εισαγωγικές ιστορίες, και της Ιταλικής Colore 8-Bit Edition απ' όπου πήραν οι ιστορίες των χρωματισμό τους. Πέρα από τον κατατοπιστικό πρόλογο του Γιώργου Τσαγκόζη, η έκδοση έχει ΠΑΡΑ πολύ πλούσια αρθρογραφία και μια συνέντευξη του δημιουργού, όλα προϊόντα της δουλειάς που έκανε με πολύ μεράκι ο @ JohnnyMZ ο οποίος αξίζει αξίζει πραγματικά Άλλο όμως ένα στον Γιάννη, στον Τζόναθαν Τσικαρέλι και στον @ PhantomDuck για την εξαιρετική μετάφραση και επιμέλεια, που με έκαναν να νιώσω λες και διαβάζω κάτι που γράφτηκε εξ αρχής στα ελληνικά. Fun Fact: Η Προφητεία του Αρμαντίλλο κυκλοφόρησε αρχικά στην Ιταλία ως αυτοέκδοση! Και κλείνω με το από πάνω καρέ, που σίγουρα αποτελεί ένα , αν όχι το αγαπημένο μου καρέ του 2025. Όσο για την ιστορία τι να πω... Το καλύτερο πράγμα που διάβασα εδώ και καιρό. Συγκινητική, χιουμοριστική, ανθρώπινη, πραγματικά ΜΟΝΑΔΙΚΗ. Και μάλιστα σε μία από τις καλύτερες εκδόσεις που έχουμε δει ποτέ στην Ελλάδα. Ειλικρινά δεν ξέρω τι άλλο μπορώ να πω για αυτό το κόμικ. Απλά πρέπει να το έχετε! Καλή Ανάγνωση σε όλους/ες! ΥΓ: Παρακαλώ συγχωρέστε τις άχαρες φωτογραφίες σελίδων, δεν ήθελα να το ταλαιπωρήσω πιέζοντάς το στο σκάνερ.

Συναντήσαµε τον θρύλο της κόµικς κουλτούρας µε αφορµή την έκθεση «Manara και Fellini: Όνειρο και σχέδιο». Ο Μίλο Μανάρα ανήκει στο πάνθεον της µεταπολεµικής κουλτούρας. Μέσα από τη δική του δουλειά ανανεώθηκε ριζικά η θέση του ερωτισµού στα ευρωπαϊκά κόµικς και άλλαξε ο τρόπος που αντιµετωπίζεται η επιθυµία. Παράλληλα, η στάση του απέναντι στη λογοκρισία και την ελευθερία της έκφρασης τον καθιστούν σηµαντικό σηµείο αναφοράς για τη σχέση τέχνης και κοινωνίας σήµερα. Τα πρώτα του βήµατα έγιναν στα λαϊκά και εµπορικά κόµικς του Μιλάνου στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Η καθιέρωσή του ήρθε στα µέσα της δεκαετίας του 1970 µε έργα όπως τα «Lo scimmiotto», «H.P. e Giuseppe Bergman», «L’uomo delle nevi» και «L’uomo di carta». Στη δεκαετία του 1980 εντάχθηκε πλήρως στον ευρωπαϊκό κανόνα των κόµικς. Συνεργάστηκε µε τον Ούγκο Πρατ στο «Tutto ricominciò con un’estate indiana» και στο «El Gaucho», ενώ µε έργα όπως «Il gioco», «Il profumo dell’invisibile» και «Candide Camera» καθιερώθηκε στο ερωτικό φαντασιακό. Από τότε η πορεία του κινείται σε δύο άξονες, τον ερωτισµό από τη µια και από την άλλη τη λόγια περιπέτεια, τη διασκευή, τη βιογραφία και τον διάλογο µε τον κινηµατογράφο, τη λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες. Πριν από λίγες µέρες ο Μίλο Μανάρα βρέθηκε στην Αθήνα µε αφορµή την έκθεση «Manara και Fellini: Όνειρο και σχέδιο», µε έργα και ηµιτελή πρότζεκτ από τη συνεργασία του µε τον Φεντερίκο Φελίνι. Η έκθεση, επιµεληµένη από το Napoli COMICON, διοργανώνεται από το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών σε συνεργασία µε το Comicdom CON Athens, και εντάσσεται στις προφεστιβαλικές δράσεις για τα 20 χρόνια του φεστιβάλ. Πρόσφατα επίσης κυκλοφόρησε στα ελληνικά και το «Καραβάτζιο» των εκδόσεων Chaniartoon Press και DocMZ Publishing, µία από τις ωραιότερες δουλειές του µαέστρο. Με αφορµή την επίσκεψή του στην Αθήνα τον συναντήσαµε στη βιβλιοθήκη του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου. Ο Μίλο Μανάρα από κοντά είναι ένας ευγενικός συνοµιλητής µε λεπτούς τρόπους. Μεγαλώσατε σε ένα σπίτι µε πολλά βιβλία αλλά χωρίς ίχνος κόµικς. Πότε τα ανακαλύψατε; Στο σπίτι µας είχαµε πολλά βιβλία, µεταξύ αυτών την παιδική εγκυκλοπαίδεια Mondadori που τότε κυκλοφορούσε σε δέκα τόµους. Σε αυτήν υπήρχαν πολλές εικονογραφήσεις, σκίτσα που µε έκαναν να ονειρεύοµαι. Στην οικογένειά µας δεν ήταν απαγορευµένα τα σκίτσα αλλά τα κόµικς συγκεκριµένα. Κι αυτό επειδή η µητέρα µου ήταν δασκάλα δηµοτικού και παλιότερα κυρίως οι δάσκαλοι ήταν προκατειληµµένοι. Θεωρούσαν ότι οι εικόνες αποθάρρυναν τα παιδιά από το διάβασµα. Ανακάλυψα τα κόµικς όταν πλέον ήµουν ενήλικος. Πώς βιώσατε ως παιδί την πρώτη µεταπολεµική περίοδο δεδοµένου ότι οι γονείς σας ήταν αντιφασίστες και ο θείος σας αντάρτης; Ο αδελφός της µητέρας µου, Αουγκούστο Τεµπάλντι, είχε εκτοπιστεί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Φλόσενµπεργκ. Ήταν διοικητής των ανταρτών, έχουν γραφτεί βιβλία γι’ αυτόν. Οι δικές του αφηγήσεις ήταν που µε έκαναν να καταλάβω τι ήταν ο φασισµός. Οι γονείς µου ήταν αντιφασίστες αλλά δεν ήταν αγωνιστές. Τους θυµάµαι όµως να µιλούν ψιθυριστά για όσα συνέβαιναν εκείνη την εποχή. Γεννήθηκα το 1945 όταν ο πόλεµος είχε ήδη τελειώσει. Μετά την 8η Σεπτεµβρίου 1943 (σ.σ.: τότε έγινε η συνθηκολόγηση της Ιταλίας µε τις συµµαχικές δυνάµεις) επικράτησε πολιτικό χάος στην Ιταλία. Κάποια από τα βιβλία που είχαµε σπίτι ήταν κλειδωµένα. Θυµάµαι ακόµη τους τίτλους γιατί εµείς τα παιδιά προφανώς ανοίξαµε κάποια στιγµή την κλειδωµένη βιβλιοθήκη. Εκεί, πέρα από τα βιβλία του Κούρτσιο Μαλαπάρτε ή του Γκουίντο ντα Βερόνα, ο οποίος συγγενεύει κάπως µε τον Ντ’ Ανούντσιο, υπήρχαν και κάποια βιβλία φριχτά. Το ένα λεγόταν «Το φραγγέλιο της σβάστικας» και το άλλο «∆εν ξέρεις τι σηµαίνει πείνα». Και τα δύο είχαν θέµα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Άουσβιτς και το Μπίρκεναου µε φωτογραφίες. Άφησαν πραγµατικά ανεξίτηλο σηµάδι πάνω µου. Η δεκαετία του 1960 σας βρήκε στο Μιλάνο που τότε θεωρούνταν κέντρο της ιταλικής αντικουλτούρας. Πώς το θυµάστε; Έζησα πολύ έντονα τη δεκαετία αυτή. Είµαι παιδί των 60s και συµµετείχα στην κοινωνική αναταραχή και ανανέωση που συνέβαιναν τότε. Στην Ιταλία παρατηρήθηκε ένα φαινόµενο που δεν υπήρχε πουθενά αλλού στον κόσµο. Ό,τι έγινε το 1968 ξεκίνησε από το Μπέρκλεϊ και το Σαν Φρανσίσκο και ο γαλλικός Μάης ήταν ακόµη πιο συνεπής από τον ιταλικό. Στην Ιταλία όµως υπήρξε το φαινόµενο των µικρών κόµικς. Το πιο διάσηµο είναι το «Diabolik» το οποίο περιλάµβανε ερωτικές ιστορίες, φρικτές ιστορίες, που όµως άνοιξαν την πόρτα των κόµικς για τους ενήλικες αναγνώστες. Μιλάµε για πραγµατικά προσβλητικές ιστορίες προς τις γυναίκες, αλλά πολύ πιο προσβλητικές προς τους οµοφυλόφιλους. Παρότι ήταν ενοχλητικό, το φαινόµενο αυτό εξελίχθηκε στα σηµερινά κόµικς. Ήταν µια εποχή στην οποία εµφανίστηκαν πολλά περιοδικά αντικουλτούρας, κάποια µε πολιτική θεµατολογία, κάποια µόνο µουσικά. Άλλωστε το κύµα του ’68 προήλθε πάνω απ’ όλα από τη µουσική, τους Beatles, τους Rolling Stones κ.λ.π. Πιο πριν δεν υπήρχε νεολαία που να είχε δύναµη στην αγορά. Με αυτά τα νέα αγγλοαµερικανικά συγκροτήµατα οι νέοι απέδειξαν ότι είχαν αξία στην αγορά και εποµένως και πολιτική αξία. Πιστεύαµε ότι ο κόσµος θα γινόταν πολύ καλύτερος από ό,τι ήταν. Σήµερα οι νέοι ατενίζουν το µέλλον µε περισσότερη ανησυχία. Τότε το βλέπαµε µε αισιοδοξία γιατί πραγµατικά ήµασταν πεπεισµένοι ότι θα ανατρέπαµε το σύστηµα και θα δηµιουργούσαµε ένα νέο σύστηµα αξιών. Σε κάποιον βαθµό τα καταφέραµε. Όχι πολιτικά, εκεί τίποτα δεν έχει αλλάξει. Ένα µεγάλο µέρος της τέχνης σας έχει να κάνει µε το ερωτικό στοιχείο. Ποια είναι τα όρια µεταξύ ερωτισµού και πορνογραφίας; Το όριο είναι θολό και µάλιστα τυχαίο, ανάλογα µε τον καθένα. Ο Γούντι Άλεν έχει πει ότι η πορνογραφία είναι ο ερωτισµός των άλλων. Αυτό που για κάποιον µπορεί να είναι ερωτικό, για µένα µπορεί να είναι πορνογραφικό. Ακόµη κι αυτό που σε ορισµένες στιγµές βρίσκω ερωτικό και συναρπαστικό, άλλες φορές µπορεί να το θεωρήσω χυδαίο, πορνογραφικό. Ο ερωτισµός είναι η πολιτισµική επεξεργασία του σεξ. ∆εν υπάρχει ερωτισµός χωρίς πολιτισµό. Σήµερα που η πρόσβαση στην πορνογραφία είναι πιο εύκολη, ο ερωτισµός περνάει σε δεύτερη µοίρα; Οι δηµιουργοί της πορνογραφίας προσπαθούν να την κάνουν πιο ενδιαφέρουσα παρουσιάζοντας απίστευτες παραστάσεις, ας πούµε παράξενες και ολοένα πιο κουραστικές και προσβλητικές για τις γυναίκες. Πιστεύω ότι στον ερωτισµό δεν υπάρχει απολύτως καµία προσβολή για τις γυναίκες. Συγκεκριµένα βασίζεται στη γυναικεία απόλαυση, εποµένως είναι απολύτως απαλλαγµένος από οποιαδήποτε βία. Εκτός αν µιλάµε για συγκεκριµένες αποκλίσεις όπως ο σαδισµός και ο µαζοχισµός, που µπορούν να είναι ευχάριστες, αρκεί να υπάρχει συναίνεση. Το ερωτικό στοιχείο έχει σηµαντικό ρόλο και στις ταινίες του Φεντερίκο Φελίνι µε τον οποίο συνεργαστήκατε. Θυµάστε την πρώτη φορά που είδατε το «8 ½»; Είναι τόσο έντονη η µνήµη που νιώθω σαν να ήταν σήµερα. Η ταινία επηρέασε πολύ τη φαντασία µου. ∆εν νοµίζω ότι κατάλαβα καλά τους συµβολισµούς της, αλλά οι εικόνες έµειναν στο µυαλό µου. Την «Dolce vita» που είχε προηγηθεί δεν την είχα δει όταν είχε βγει γιατί ήµουν ανήλικος και απαγορευόταν η είσοδος για άτοµα κάτω των 18. Γνωριστήκατε µε τον Φελίνι στα µέσα της δεκαετίας του 1980, όταν σας τηλεφώνησε για µια δουλειά που είχατε κάνει κι έτσι συνδεθήκατε µε φιλία. Πώς ήταν ως προσωπικότητα; Από πολλές απόψεις ήταν δύσκολος, αλλά από άλλες πολύ εύκολος. ∆ιατηρούσε κάποια παιδικά χαρακτηριστικά, ήταν πολύ ευχάριστος στη συζήτηση και πολύ δηµιουργικός. Επινοούσε τέλειες εκφράσεις που δεν συνηθίζουµε να χρησιµοποιούµε. Τον θυµάµαι να αφηγείται πως όταν τον είχε παρατήσει µια κοπέλα ένιωθε µια οδυνηρή µελαγχολία, «σκυλίσια» όπως έλεγε. Και όπως το περιέγραφε έκανα εικόνα στο µυαλό µου τον σκύλο. ∆εν υπάρχει τίποτα πιο οδυνηρό από έναν σκύλο που κλαίει. Επίσης θυµάµαι την ευγένεια και την καλοσύνη του. Σε αντίθεση µε άλλους σεναριογράφους µε τους οποίους συνεργάστηκα, είχε πολύ σαφείς ιδέες, ακόµη και οπτικά. Οπότε αν τα σχέδιά µου δεν ήταν ακριβώς όπως θεωρούσε ότι έπρεπε να είναι, τα ξανάκανα. ∆εν έχω ξανακάνει ποτέ σχέδιο µε κανέναν άλλον, ούτε µε τον Ούγκο Πρατ ούτε µε τον Χοδορόφσκι ή τον Νιλ Γκέιµαν. ∆εν µου το ζήτησαν ποτέ. Ο Φελίνι πάντα µου εξηγούσε πολύ ευγενικά τα λάθη, οπότε για µένα ήταν σπουδαίο µάθηµα. Κάποιες φορές τον έβλεπα και θυµωµένο, ειδικά όταν έκανε γύρισµα µε πλήθος, όπου υπήρχαν πολλοί κοµπάρσοι που µιλούσαν µεταξύ τους και έπρεπε να χρησιµοποιεί το µεγάφωνο για να επιβάλλει την ησυχία. Είχε πολύ δυνατή προσωπικότητα. Όσοι γνωρίστηκαν κάτω από την οµπρέλα του Φελίνι εξακολουθούν να επικοινωνούν σήµερα. Για παράδειγµα, είµαστε ακόµα φίλοι µε τον Νικόλα Πιοβάνι, ο οποίος συνεργάστηκε µε τον Φελίνι µετά τον Νίνο Ρότα. Και µε τον Ροµπέρτο Μπενίνι είµαστε φίλοι όπως ήµασταν και µε τον Πάολο Βιλάτζιο. Οι θαυµαστές του Φελίνι αναγνώριζαν ο ένας τον άλλον επειδή είχαν την τύχη να κάνουν παρέα µε αυτόν τον γίγαντα της φαντασίας. Πολύ φίλοι ήσασταν και µε τον Ούγκο Πρατ. Γιατί ποτέ δεν τον αποκαλέσατε µε το µικρό του όνοµα; Παρόλο που ήµασταν πολύ δεµένοι, περισσότερο από αδέρφια, πάντα τον αποκαλούσα δάσκαλο. Απλώς δεν µπορούσα να τον πω Ούγκο. Αλλά ακόµη και τώρα, όταν µιλάω για τον Ούγκο Πρατ, τον λέω πάντα Ούγκο Πρατ. ∆εν θα µε ακούσετε ποτέ να λέω Ούγκο. Ηταν ένας τρόπος να αναγνωρίσω τη µαεστρία του και τους ρόλους του µαθητή και του δασκάλου. Μια από τις πολύ ωραίες ιστορίες σας µαζί του είναι όταν βρεθήκατε να πίνετε µέχρι πρωίας µε τον υπόκοσµο της Βενετίας. Οι χαρακτήρες εκείνης της εποχής είχαν µεγαλύτερο ενδιαφέρον για σας από τους σηµερινούς; Σίγουρα ήταν λιγότερο βίαιοι. Ο βενετσιάνικος υπόκοσµος ήταν σίγουρα πολύ λιγότερο βίαιος και πολύ πιο συναρπαστικός από τον σηµερινό. Αυτοί οι άνθρωποι, πηδώντας από τον έναν τοίχο στον άλλο, κατάφερναν παρότι σωµατώδεις να φτάσουν στον τέταρτο όροφο. Ο Κοτσίς συγκεκριµένα, που πήρε το όνοµα αυτό από µια ταινία µε Ινδιάνους Απάτσι, έµοιαζε λίγο µε τον Diabolik στο κόµικς και ήταν πολύ δηµοφιλής στις γυναίκες. Στην κηδεία του – τον σκότωσε η αστυνοµία – υπήρχε µια ποµπή από βάρκες γεµάτες γυναίκες που έκλαιγαν. Αυτόν λοιπόν τον γνωρίσαµε ως εξής. Περάσαµε µε τον Ούγκο Πρατ µπροστά από ένα µπαρ στη Βενετία. Εκείνος τον ήξερε από τη φήµη που είχε και όταν τον είδε µέσα µου είπε να µην κοιτάξω. Φυσικά κοίταξα. Όταν ο Κοτσίς συνειδητοποίησε ότι µιλούσαµε για εκείνον, βγήκε και στάθηκε µπροστά µας. Ήταν ψηλός. Ο Ούγκο Πρατ, από την άλλη, ήταν αρκετά κοντός. Τον ρώτησε: «Ποιος είσαι;» και εκείνος απάντησε: «Είµαι ο Ούγκο Πρατ». Τότε ο Κοτσίς είπε: «Αν εσύ είσαι ο Ούγκο Πρατ, τότε εγώ είµαι η Ούρσουλα Αντρες». Και τότε εκείνος του απάντησε: «Α, µου φαίνεσαι πολύ αλλαγµένη τελευταία». Ο Κοτσίς άρχισε να γελάει και µας πήγε στο µπαρ. Όλοι µας κερνούσαν και κάπως έτσι καταλήξαµε πολύ µεθυσµένοι. Να έρθουµε στο σήµερα της Ιταλίας και της Ευρώπης. Παρατηρείται άνοδος του φασισµού στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσµο. Πώς βλέπετε τα ευρωπαϊκά κόµικς απέναντι σε όλο αυτό; Υπάρχει µια κάποια ριζοσπαστικοποίηση, αλλά είµαι αντίθετος στο να αποκαλούµε αυτό που βιώνουµε τώρα φασισµό, από σεβασµό προς τα θύµατα του φασισµού. Αυτό που ζούµε δεν είναι φασισµός. ∆εν υπάρχουν στρατόπεδα συγκέντρωσης τώρα. Ας µη συγχέουµε µια αυταρχική κυβέρνηση, ακόµη και υπέρµετρα αυταρχική, µε τον φασισµό. Ο φασισµός ήταν µια πολύ βίαιη εποχή µε συγκεκριµένα χαρακτηριστικά που ευτυχώς δεν αναπαράγονται σήµερα. Το λέω αυτό ακριβώς επειδή, ακούγοντας τις ιστορίες αυτού του αντάρτη θείου µου, κατάλαβα πώς ήταν. Τόλµησε να επαναστατήσει ενάντια στον φασισµό, πήρε ένα τουφέκι και πήγε στα βουνά µε την αντάρτικη ταξιαρχία. Ποιος παίρνει ένα τουφέκι να πάει στα βουνά σήµερα; Σήµερα µπορεί να είναι φασιστική η νοοτροπία – του Τραµπ σίγουρα είναι. Θα την αποκαλούσα ακόµη και ναζιστική. Ωστόσο η Αµερική δεν είναι φασιστική κοινωνία. Υπάρχουν υπερβολές εκ µέρους κάποιων αστυνοµικών, είναι µια πολύ βίαιη κοινωνία, ωστόσο δεν κυριαρχεί ο φασισµός. Υπάρχουν αντίβαρα, υπάρχουν δικαστές. Η Αριστερά, κατά τη γνώµη µου, κάνει λάθος να προκαλεί συνεχώς φόβο κάνοντας αναγωγή του τότε στο σήµερα. INFO «Manara και Fellini: Όνειρο και σχέδιο», Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών (Πατησίων 47), έως 20/5. Θερµές ευχαριστίες στον Ιάκοπο Νοβέντα για τη διερµηνεία µέρους της συνέντευξης. Και το σχετικό link...

Ένας από τους σπουδαιότερους κομίστες της Ιταλίας, με σχεδόν εξήντα χρόνια πορείας στον χώρο, μιλάει στα «ΝΕΑ» για τη ζωή του με αφορμή την έκδοση για πρώτη φορά στα ελληνικά ενός από τα πλέον φιλόδοξα έργα του, του «Καραβάτζιο». Ο Milo Manara μετρά σχεδόν εξήντα χρόνια πορείας στα κόμικς. Η διαδρομή του είναι σχεδόν σύγχρονη με την ακμή των λεγόμενων «ενήλικων» κόμικς και της ευρείας πλέον αναγνώρισης του είδους των κόμικς ως τέχνης. Αποτελεί άλλωστε έναν από τους σπουδαιότερους κομίστες της Ιταλίας, μιας χώρας με μακρά παράδοση στο είδος. Δεινός σχεδιαστής, τολμηρός, αισθησιακός, ταύτισε το όνομά του με διασκεδαστικές ιστορίες όπου πρωταγωνιστούσαν καλλίγραμμες γυναίκες μπλέκοντας σε αλλόκοτες ιστορίες ακραίου αισθησιασμού και σεξ. Δεν αποτελούσε όμως ποτέ, παραδόξως, το βλέμμα του Manara πάνω στο γυναικείο σώμα και τη γυναικεία σεξουαλικότητα στενά το βλέμμα ενός άντρα. Οι ιστορίες που έγραψε και σχεδίασε δεν ήταν ένα ακόμα προϊόν τού πώς μεταβολίζουν το ανδρικό βλέμμα και η πατριαρχία την επικράτεια της γυναικείας σεξουαλικότητας. Οι ηρωίδες του, αφού απελευθερωθούν απ’ όσα τους έχει επιβάλει η πατριαρχική κοινωνία, αυτενεργούν, αποφασίζουν, επιθυμούν, γίνονται προκλητικές. Ορίζουν οι ίδιες τις επιθυμίες και τα όριά τους. Συναντήσαμε τον «μαέστρο» των ενήλικων κόμικς στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, λίγο πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης «MANARA και FELLINI: Όνειρο και Σχέδιο» (που θα «τρέξει» από τις 2 Απριλίου ως τις 20 Μαΐου). Με την έκθεση και τη συνάντησή μας συνέπεσε η έκδοση για πρώτη φορά στα ελληνικά ενός από τα πλέον φιλόδοξα έργα του ιταλού δημιουργού, κομματιού της περιόδου της ωριμότητάς του, του «Καραβάτζιο» (Chaniartoon Press και DocMZ Publishing, 2026, μτφ. Γιάννης Ιατρού). Μια απόπειρα μεταφοράς σε κόμικς της ζωής του Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζιο, ενός από τους σημαντικότερους ζωγράφους που υπήρξαν. Η εικονογράφηση που βλέπετε να πλαισιώνει τη συνέντευξη προέρχεται από αυτό το κόμικ και ευχαριστούμε θερμά τις εκδόσεις Chaniartoon Press και DocMZ Publishing για την ευγενική παραχώρηση. Στις τελευταίες σελίδες της αυτοβιογραφίας σας («Αυτοπροσωπογραφία», εκδόσεις ΚΨΜ, Αθήνα, 2022, μτφ. Χρήστος Σιάφκος) λέτε: «Είμαι σχεδιαστής». Σε άλλο σημείο αναφέρεστε στον Hugo Pratt και παραθέτετε τα λόγια του: «Οι κομίστες δεν είναι παρά συγγραφείς που απλώς ξέρουν και να σχεδιάζουν». Εσείς, πώς θέλετε να αποκαλείστε ως καλλιτέχνης; Ο Pratt ήθελε πολύ να μη θεωρείται δημιουργός δεύτερης κατηγορίας. Εκείνη την εποχή υπήρχε, από τους ζωγράφους και τους καλλιτέχνες, μια αίσθηση ανωτερότητας απέναντι στους δημιουργούς κόμικς, αλλά και από την πλευρά των συγγραφέων το ίδιο. Οι συγγραφείς θεωρούσαν τους εαυτούς τους «ατόφιους» καλλιτέχνες και επειδή το κόμικ θεωρούνταν ανέκαθεν μια κατώτερη αφηγηματική τέχνη – κυρίως γιατί απευθυνόταν στους νέους, στα παιδιά, με τον Ντόναλντ Ντακ και τον Μίκυ Μάους –, αυτή ήταν η φαντασιακή εικόνα του. Τότε ο Pratt επινόησε αυτόν τον νέο ορισμό του κόμικ ως «εικονογραφημένης λογοτεχνίας». Ήθελε το κόμικ να ονομάζεται έτσι, γιατί έλεγε ότι οι δημιουργοί κόμικς είναι συγγραφείς, αλλά επιπλέον ξέρουν και να σχεδιάζουν. Με αυτή την έννοια, ο Pratt δεν ήθελε να θεωρείται καλλιτέχνης δεύτερης κατηγορίας. Εμένα μου κάνει το «σχεδιαστής». Σε ποιο σημείο της καριέρας σας αποβάλατε αυτό το κλισέ που ακολουθούσε τα κόμικς ως υποδεέστερα και νιώσατε ότι κάνετε κάτι που έχει αξία; Νομίζω πως αυτό συνέβη όταν άρχισα να σχεδιάζω τον χαρακτήρα Τζουζέπε Μπέργκμαν. Γιατί το «À Suivre» (σ.σ.: σημαντική βελγική επιθεώρηση κόμικς που κυκλοφόρησε την περίοδο 1978-1997) ήταν ένα περιοδικό πραγματικά υψηλού πολιτιστικού επιπέδου και το γεγονός ότι με δέχτηκαν – ότι δέχτηκαν την πρώτη μου ιστορία, γραμμένη από εμένα και σχεδιασμένη από εμένα – ήταν ήδη μια μεγάλη ενθάρρυνση. Ένιωσα πως έκανα όντως κάτι καλό. Εκεί κατάλαβα ότι τα κόμικς είναι μια τέχνη που δεν έχει τίποτα κατώτερο από όλες τις άλλες· είναι μια αφηγηματική τέχνη, ένα αφήγημα με εικόνες. Αν σκεφτούμε ποιο είναι το αρχαιότερο επάγγελμα του κόσμου – που πολλοί πιστεύουν ότι είναι κάποιο άλλο –, οι αποδείξεις δείχνουν ότι είναι ο σχεδιαστής, ο αφηγητής μέσω εικόνων. Δηλαδή κάτι που γεννήθηκε μαζί με τον άνθρωπο: αυτή η ανάγκη να αφηγείται μέσω του σχεδίου. Γι’ αυτό θα έλεγα ότι αυτό το ευλογημένο επάγγελμα, το επάγγελμα του κομίστα, έχει πολύ ευγενείς καταβολές. Πρέπει να αφηγηθείς κάτι. Το αφηγείσαι πρώτα στον εαυτό σου όμως, και αυτή η διαδικασία έχει κάτι το καθαρτικό. Τα κόμικς δεν στερούνται τίποτε συγκριτικά με τις υπόλοιπες τέχνες. Ένα μεγάλο χρονικά κομμάτι της αρχής της πορείας σας δαπανήθηκε με εσάς να σχεδιάζετε ατελείωτες σελίδες για ιστορίες άλλων, σαν σε γραμμή παραγωγής. Πώς νιώσατε όταν δημοσιεύτηκε το πρώτο κόμικ σε σενάριό σας; Μπορείτε να ανακαλέσετε αυτά τα συναισθήματα; Ήταν ο Hugo Pratt που με υποχρέωσε, γιατί μου είπε ότι όταν θα γράψω το δικό μου σενάριο, θα καταλάβω πως αυτό το επάγγελμα παύει να είναι απλώς μια δουλειά και γίνεται μια εξομολόγηση. Γίνεται ο τρόπος με τον οποίο βλέπεις τον κόσμο και τον επικοινωνείς. Δεν είναι πια ένα επάγγελμα όπως τα άλλα για να βγάζεις τα προς το ζην· είναι κάτι που είναι η ίδια η ουσία της ζωής σου. Είσαι αυτό που αφηγείσαι. Και παραδόξως, παρόλο που ο Pratt με ανάγκασε να υπογράψω τα δικά μου σενάρια, ήταν αυτός που εν τέλει με έβαλε να εικονογραφήσω τα δικά του… (Γέλια) Μεγάλο μέρος της αφήγησης στο βιβλίο διαπερνά τη σχέση σας με τον Federico Fellini. Λέτε πως όταν δουλεύατε μαζί ένα κόμικ ο Fellini συμπεριφερόταν απολύτως ως σκηνοθέτης, παρά ως σεναριογράφος. Πώς επέδρασε αυτό στον τρόπο που χειρίζεστε το μέσο των κόμικς μετέπειτα; Είχα την τύχη να συνεργαστώ με πολλούς μεγάλους σεναριογράφους: τον Hugo Pratt, τον Jodorowsky, τον Vincenzo Cerami, τον Alfredo Castelli, τον Chris Claremont, τον Neil Gaiman, τον Frank Miller. Όλοι, σπουδαίοι. Αλλά κανείς δεν ήταν όπως ο Fellini. Όλοι οι άλλοι μου έδιναν το σενάριο και με άφηναν εντελώς ελεύθερο να το μετατρέψω σε εικόνες. Στα γαλλικά ο σκηνοθέτης λέγεται metteur en scène, αυτός που «βάζει στη σκηνή». Και στα ελληνικά το ίδιο. Στα αγγλικά και στα ιταλικά η σημασία αυτή έχει χαθεί. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο σκηνοθέτης ήμουν εγώ. Με τον Fellini όμως, ο σκηνοθέτης ήταν πάντα εκείνος. Μου αφηγούνταν καρέ προς καρέ και σχεδίαζε ο ίδιος τα storyboards. Κανείς άλλος δεν το είχε κάνει ποτέ αυτό για μένα. Έπρεπε να κάνω ένα πρόχειρο, να του το πάω, εκείνος να διορθώσει ό,τι χρειαζόταν, και μετά να κάνω το τελικό, το οποίο έπρεπε να εγκρίνει πριν από την εκτύπωση. Ήταν πιο δύσκολο, αλλά ταυτόχρονα μια θαυμάσια μαθητεία. Ήταν πάντα ευγενικός, μου μιλούσε ήρεμα σαν σε μικρότερο αδελφό και μου εξηγούσε τους λόγους για κάθε αλλαγή. Παρά την κούραση, ήταν μια μεγάλη χαρά. Ήταν σαν να έχω έναν editor. Κάτι που δεν μου συνέβαινε. Το 1983 δημοσιεύετε «Το κουμπί της». Το πλαίσιο τότε το έθεταν η ελευθεριότητα που διεκδίκησε ο Μάης του ’68 και ο πουριτανισμός που ο Μάης προσπάθησε να ανατρέψει. Σήμερα, παρόλο που το σεξ είναι παντού, νιώθει κανείς πως η κοινωνία συντηρητικοποιείται. Πώς το βλέπετε αυτό; Σήμερα η σεξουαλικότητα είναι ελεύθερη και όντως το σεξ είναι προσβάσιμο. Υπάρχει όμως τεράστια διαφορά ανάμεσα στην πορνογραφία και τον ερωτισμό. Σήμερα υπάρχει μια τεράστια εξάπλωση της πορνογραφίας – ποτέ δεν ήταν τόσο εύκολα προσβάσιμη, ακόμη και για τα παιδιά –, αλλά υπάρχει όλο και λιγότερη πολιτισμική επεξεργασία του σεξ, άρα και λιγότερος ερωτισμός. Αυτό ισχύει γενικότερα: υπάρχει όλο και λιγότερη πολιτισμική επεξεργασία των πάντων. Ακόμη και οι πόλεμοι το αποδεικνύουν: «εγώ δυνατός, εσύ αδύναμος, εγώ σκοτώνω». Όλα λίγο-πολύ κινούνται στα πλαίσια αυτής της επιφανειακής λογικής. Είναι μια βασική, πρωτόγονη λογική, χωρίς καμία επεξεργασία. Τότε υπήρχε και μια γενικότερη διεκδίκηση απελευθέρωσης της επιθυμίας… Βεβαίως. Τότε υπήρχε μια συνολική αλλαγή: στο κόμικ, στο σινεμά, στη μόδα, στον τρόπο ένδυσης. Η Mary Quant πρότεινε τη μίνι φούστα και ξαφνικά όλα άλλαξαν. Οι συμφοιτήτριες ξεκίνησαν να φορούν μίνι φούστες και δεν ήξερες πού να κοιτάξεις… Υπήρξε μια γενικευμένη κοινωνική αναταραχή που άλλαξε τις σχέσεις μεταξύ των φύλων, τις σχέσεις γονιών και παιδιών, δασκάλων και μαθητών. Δεν θα τη χαρακτήριζα επανάσταση, αλλά σίγουρα μια βαθιά αλλαγή που επηρέασε τα πάντα, και τον ερωτισμό. Υπήρχε επίσης θεωρητική επεξεργασία, όπως ο Μαρκούζε με τον «Μονοδιάστατο άνθρωπο» (σ.σ.: Χέρμπερτ Μαρκούζε, «Ο μονοδιάστατος άνθρωπος», στα ελληνικά, εκδόσεις Παπαζήση, 1971, μτφ. Μπάμπης Λυκούδης) και το «Έρως και πολιτισμός» (εκδόσεις Κάλβος, 1970, μτφ. Ιορδάνης Αρζόγλου), όπου υποστήριζε ότι η ανθρώπινη απελευθέρωση περνά και μέσα από τη σεξουαλική απελευθέρωση και πως πρέπει να ξεκινά από τον καθένα ατομικά, όχι από κάτι που επιβάλλεται εν είδει ενός «πρέπει». Αν, υποθετικά, το σχεδιάζατε σήμερα, θα κάνατε κάτι διαφορετικά; Δεν ξέρω αν θα το έκανα σήμερα. Γιατί κάθε εποχή δίνει τους δικούς της καρπούς, και εγώ βρίσκομαι πλέον σε ένα «χειμερινό» στάδιο. Αλλά κυρίως επειδή ζούμε σε μια πολυεθνική, πολυθρησκευτική κοινωνία, με πολλές διαφορετικές ευαισθησίες. Αυτό που κάποτε ήταν απελευθερωτικό, σήμερα μπορεί να θεωρηθεί προσβλητικό. Πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί. Δεν ξεχνώ επίσης το «Charlie Hebdo». Είμαι ακόμα «Charlie». Ένας πολύ αγαπημένος μου φίλος, o Georges Wolinski, σκοτώθηκε σε εκείνη τη σφαγή. Δεν μπορούμε σήμερα να κάνουμε τα ίδια που κάναμε τότε. Σας βαραίνει αυτή η αλλαγή; Όχι, είναι μια συνειδητοποίηση, αλλά και μια μορφή αυτολογοκρισίας. Είναι κακό; Ή απλώς έτσι είναι; Σίγουρα δεν είναι κάτι καλό. Είστε ικανοποιημένος από την καριέρα σας; Κανείς δεν είναι ποτέ πλήρως ικανοποιημένος. Αλλά αν δεν ήμουν ευτυχισμένος για την τύχη που είχα, θα ήμουν αχάριστος απέναντι στη μοίρα. Τι σας ώθησε να γράψετε την αυτοβιογραφία σας; Δεν θα την έγραφα ποτέ μόνος μου. Μου το πρότεινε ο εκδοτικός οίκος Feltrinelli και επέμεινε πολύ. Δεν είχα καν χρόνο να τη γράψω, οπότε την αφηγήθηκα στον Tito Faraci, που της έδωσε γραπτή μορφή. Αναρωτήθηκα ποια θα μπορούσε να είναι η χρησιμότητα μιας αυτοβιογραφίας και έτσι ζήτησα να επικεντρώνεται κυρίως στην εξέλιξη του κόμικ. Γιατί η δική μου πορεία είναι ιδιαίτερη: ξεκίνησα από τα κόμικς για παιδιά, όταν το ενήλικο κόμικ δεν υπήρχε ακόμη, και έζησα όλη αυτή την εξέλιξη, που είναι και κοινωνική εξέλιξη. Αν αυτό το βιβλίο έχει κάποια χρησιμότητα, είναι ότι αφηγείται αυτή την πορεία μέσα από τη ματιά ενός άμεσου μάρτυρα. Σ.σ.: θερμές ευχαριστίες στον κ. Jacopo Noventa για τη διερμηνεία της συζήτησης. Και το σχετικό link...

Τα περιοδικά κόμικς για ενήλικο κοινό έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στην Ελλάδα. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και ιδίως από τη δεκαετία του 1980 και μετά, η «Πράσινη Γάτα», η «Κολούμπρα», το «Μαμούθ», η «Βαβέλ», το «Παρά Πέντε», το «Μικρό Παρά Πέντε», η «Επόμενη Μέρα» δημοσίευσαν στις σελίδες τους αριστουργήματα της παγκόσμιας παραγωγής αλλά και σπουδαία έργα Ελλήνων δημιουργών που συνήθως από εκεί ξεκίνησαν την καριέρα τους. Τη σκυτάλη πήρε το «Εννέα» της «Ελευθεροτυπίας» τη δεκαετία του 2000 και αργότερα το «MOV» και ο «Μπλε Κομήτης» που έδωσαν θαυμαστά δείγματα στο μικρό διάστημα της κυκλοφορίας τους. Και πάνω που πιστεύαμε πως η εποχή των χάρτινων περιοδικών έχει παρέλθει οριστικά, έσκασε μια Φούσκα, ή, καλύτερα, η είδηση για τη «Φούσκα». Το νέο περιοδικό ετοιμάζεται πυρετωδώς και αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Μάιο από τις εκδόσεις DocMZ με εκδότη και αρχισυντάκτη τον Γιάννη Ιατρού και διευθυντή σύνταξης τον Ίωνα Αγγελή. «Στον πυρήνα της φιλοσοφίας μας βρίσκεται η διαμόρφωση των συνθηκών για έναν πολυεπίπεδο καλλιτεχνικό διάλογο, τόσο μεταξύ δημιουργών διαφορετικών εθνικοτήτων και καλλιτεχνικών προσεγγίσεων, όσο και μεταξύ της κλασικής παράδοσης με τις σύγχρονες τάσεις. Η “Φούσκα” είναι το αποτέλεσμα της αγάπης μας για τα κόμικς και τα περιοδικά που μας μεγάλωσαν, μια πεισματική επιστροφή στις ρίζες της κουλτούρας των κόμικς, όπως εμείς την αντιλαμβανόμαστε. […] Σε αυτή τη διαδρομή, η στήριξη του κοινού είναι καθοριστικής σημασίας» λένε οι συντελεστές της «Φούσκας» που πραγματοποιούν καμπάνια χρηματοδότησης μέσω της πλατφόρμας του Kickstarter με έναρξη στις 14 Απριλίου, προσκαλώντας μας να συμβάλουμε στην έκδοσή της και να δώσουμε ζωή στο νέο και φιλόδοξο περιοδικό. Μεταξύ των συνεργατών του τεύχους #0, όπως έχει ανακοινωθεί, θα είναι οι Tasmar, που έχει σχεδιάσει και το εξώφυλλο, Τάσος Ζαφειριάδης, Αγγελική Σαλαμαλίκη, Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου, Γιώργος Παπαηλίου, Έφη Θεοδωροπούλου, Brain Mince, Σταύρος Κιουτσιούκης, Σπύρος Δερβενιώτης, Χρίστος Δημητρίου, Αντώνης Βαβαγιάννης, Θανάσης Πετρόπουλος, Τόμεκ, Περικλής Κουλιφέτης κι από το εξωτερικό οι Zerocalcare, Pascal Jouselin και Maicol & Mirco ενώ θα υπάρχει εκτενής αρθρογραφία, αποκλειστικές συνεντεύξεις, στήλες με ειδήσεις και ένα μεγάλο αφιέρωμα για την ιστορία των ελληνικών περιοδικών κόμικς. Όλες οι ευχές μας για καλή αρχή κι ακόμα καλύτερη συνέχεια! Και το σχετικό link...

Η έκθεση «Όνειρο και σχέδιο», η συνεργασία με τον Ιταλό auteur, ο ερωτισμός. Ο διάσημος κομίστας Μίλο Μανάρα φωτογραφημένος στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο στην Αθήνα, όπου φιλοξενείται η έκθεση «Όνειρο και σχέδιο», η οποία περιλαμβάνει στριπ από τη συνεργασία του με τον Φεντερίκο Φελίνι. Τίποτα δεν προδίδει στο παιδικό σχεδόν βλέμμα του, στην τακτοποιημένη γραβάτα του και στα κατάλευκα μαλλιά του πως ο άνδρας που κάθεται απέναντί μας, στη βιβλιοθήκη του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου, είναι ο Μίλο Μανάρα, δηλαδή ο κομίστας που τις τελευταίες δεκαετίες έκανε την ένατη τέχνη να ξεχειλίζει ερωτισμό. Η έκθεση «Όνειρο και σχέδιο», που τον έφερε στην Αθήνα, σε συνεργασία με το Comicdom CON Athens βέβαια, δεν επικεντρώνεται στα θρυλικά, ερωτικά του κόμικς, αλλά σε μια «συνάντηση γιγάντων» και στη συνεργασία του Ιταλού κομίστα με τον σκηνοθέτη Φεντερίκο Φελίνι, από την οποία μπορεί κανείς να απολαύσει στιγμιότυπα στους εκθεσιακούς χώρους του Ινστιτούτου. Οι δυο τους συναντήθηκαν τη δεκαετία του ’80 και συνέχισαν να δημιουργούν μαζί κόμικς έως τη δεκαετία του ’90. Έργα τους όπως το «Ταξίδι στο Tulum» μοιάζουν σαν μια ταινία του Φελίνι για την οποία χρειάστηκε πενάκι αντί για κάμερα. Εξακολουθούσε ο Φελίνι να είναι ένας «σκηνοθέτης» στο χαρτί και στη συνεργασία τους; Ο Μανάρα γελάει και γνέφει καταφατικά στην ερώτηση και εξηγεί, αυστηρά στα ιταλικά, πως «ο Φελίνι διόρθωνε συνεχώς τα σχέδια στα κόμικς, όπως ακριβώς θα παρέμβαινε ένας σκηνοθέτης σε μια ταινία» και δεν κρύβει ότι ήταν οι δυσκολίες που έφεραν τους δύο δημιουργούς κοντά. «Βοήθησε πολύ το ότι η RAI δυσκολευόταν να χρηματοδοτήσει τις ταινίες του και έτσι στράφηκε σε ένα άλλο μέσο έκφρασης. Ήταν και λίγο τύχη», μας λέει. Πρέπει να ήταν και ανακουφιστικό ότι τα κόμικς, σε αντίθεση με τους πρακτικούς περιορισμούς μιας κινηματογραφικής παραγωγής, είχαν άπειρες δυνατότητες. Με αυτή την έννοια, οι κοινές δουλειές τους «ήταν ταινίες που δεν έγιναν ποτέ». Και τον Φελίνι «τον χαροποιούσε ιδιαίτερα το ότι στα κόμικς δεν χρειάζονταν λεφτά». Άποψη της έκθεσης που θα διαρκέσει έως τις 20 Μαΐου. Ακόμη και αν δεν είχε αφήσει ποτέ τη φαντασία του να καλπάσει στα καρέ των κόμικς, ο Φελίνι ούτως ή άλλως είχε επηρεάσει τον κόσμο τους γενικά, αλλά και ειδικότερα τον Μανάρα, ο οποίος είχε προσδώσει «φελινική» ατμόσφαιρα σε δουλειές του πολύ πριν από τη συνεργασία τους. Σημασία πάντως για τον κομίστα είχε και η γενικότερη στάση του. «Ήταν από τους διανοούμενους, όπως και ο Ουμπέρτο Έκο, που δεν ντρέπονταν για το πόσο τους άρεσε η ένατη τέχνη. Και αυτό τη βοήθησε πάρα πολύ», μας τονίζει. Η κοινή πορεία του Μανάρα και του Φελίνι θα τέλειωνε με έναν τρόπο που σχεδόν έμοιαζε βγαλμένος από κινηματογραφικό σενάριο. «Το Ταξίδι του Τζ. Μαστόρνα» ήταν ένα ακόμη πρότζεκτ του Φελίνι που δεν ολοκληρώθηκε ούτε ως ταινία ούτε ως κόμικ. Ο προληπτικός Φελίνι δεν ήθελε ποτέ να αναγράφεται η λέξη «τέλος» στα έργα του. «Έβρισκε τη λέξη αυτή πολύ βίαιη, γιατί ένιωθε ότι τον έστελνε πίσω στην πραγματικότητα», υπογραμμίζει ο κομίστας. Είδε επομένως ως κακό οιωνό ένα τυπογραφικό λάθος του περιοδικού Il Grifo, που έβαλε «τέλος» σε ένα μέρος της χάρτινης ιστορίας από το «Ταξίδι του Τζ. Μαστόρνα» που δημοσίευσε ως κόμικς ο Μανάρα. Ο auteur αποφάσισε να την αφήσουν ανολοκλήρωτη και έμελλε να γίνει και η τελευταία του δουλειά, καθώς μερικούς μήνες αργότερα πέθανε. Αλλά όπως φαίνεται, η συνεργασία τους θα προλάβαινε να επηρεάσει τον Μίλο Μανάρα με έναν ακόμη τρόπο: «Έκτοτε, ούτε εγώ έβαλα ποτέ “τέλος” στις δουλειές μου». Λίγο πριν από το τέλος της δικής μας συνέντευξης, του εκμυστηρεύομαι πως όταν ήμουν μικρή, θυμάμαι τα κόμικς του στα ράφια του περιπτέρου της γειτονιάς, που κοίταζα σκανταλιάρικα. Μου φαίνονταν μια υπόσχεση ενός κόσμου των μεγάλων όπου ο πόθος και οι επιθυμίες έμοιαζαν απενοχοποιημένα και ας μην μπορούσα να το εκφράσω ακριβώς έτσι. «Στα δικά μου χρόνια, αγοράζαμε ερωτικά περιοδικά και τα κρύβαμε μέσα σε εφημερίδες, οπότε χαίρομαι που έχεις αυτή την ανάμνηση, γιατί ο σκοπός μου ήταν ακριβώς αυτός, να κάνω τον κόσμο να αγοράσει ένα τέτοιο κόμικ χωρίς ντροπή», μου λέει. Στη σημερινή εποχή όμως, της συχνά αυστηρής πολιτικής ορθότητας, τι θέση παίρνει ο ερωτισμός; «Στην εποχή μας, που η σεξουαλικότητα είναι πολύ εύκολα προσβάσιμη, το σεξ έχει καταντήσει να είναι μια αθλητική δραστηριότητα. Είναι σαν να έχει χαθεί σε αυτό το κλίμα ο ερωτισμός και, εντέλει, δεν υπάρχει σεβασμός απέναντι στη γυναίκα», υποστηρίζει. Σε πείσμα όλων αυτών, ο Μίλο Μανάρα ανοίγει ένα κόμικ του με μια ολόγυμνη γυναίκα στο εξώφυλλο για να το υπογράψει, πριν μας πει «αριβεντέρτσι» και πάει να συναντήσει όσους θέλουν να ακούσουν και άλλες ιστορίες του ανάμεσα στα έργα του. Και το σχετικό link...

Σύνοψη του Έργου από την Jemma και την DocMZ Μπουένος Άιρες. Θανατηφόρο "χιόνι" πέφτει από τον ουρανό. Οι δρόμοι γεμίζουν από τα άψυχα σώματα όσων δεν πρόλαβαν να βρουν καταφύγιο. Ο Χουάν Σάλβο και οι δικοί του κλείνονται στο σπίτι, όμως οι προμήθειες τελειώνουν και η επικοινωνία με τον έξω κόσμο έχει κοπεί. Η στιγμή που θα αναγκαστούν να βγουν έξω πλησιάζει∙ και μαζί της η μεγαλύτερη απειλή που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Ιστορική Αναδρομή - Το El Eternauta πριν το El Eternauta 1969 Το πρώτο El Eternauta ξεκίνησε να δημοσιεύεται για πρώτη φορά σε συνέχειες μεταξύ των ετών 1957-1959 στο περιοδικό Hora Cero Semanal της εκδοτικής Editorial Frontera, την οποία είχε ιδρύσει ο ίδιος ο Oesterheld. Εκεί ο Oesterheld, μαζί με τον Francisco Solano López στο σχέδιο, θα ξεκινήσει την αφήγηση της θρυλικής πλέον ιστορίας του Κοσμοναύτη του Απείρου (παρουσίαση της εν λόγω έκδοσης στο φόρουμ εδώ), μίας ιστορίας η οποία μέχρι και σήμερα συνεχίζει να αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της αργεντίνικης σχολής κόμικς. Το δυστοπικό νεο-νουάρ αφήγημα των Oesterheld και Solano López έτυχε ευρείας κριτικής αποδοχής, και ήδη μετά το πέρας του, το κόμικ ξεκίνησε γρήγορα να λαμβάνει διαστάσεις μύθου. Τον Oesterheld όμως, κάτι συνέχιζε να τον τρώει μέσα του. Η συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια της χώρας του σε συνδυασμό με την ξεδιάντροπη υποκρισία των τότε "μεγάλων δυνάμεων" του πλανήτη, ριζοσπαστικοποίησε ακόμα περισσότερο την δράση του καλλιτέχνη, οδηγώντας τον τελικά το 1969 να αφηγηθεί ξανά, σε πιο έντονη πολιτική χροιά, την ιστορία του El Eternauta, έχοντας όμως αυτή την φορά στο σχέδιο τον Alberto Breccia αντί τον Solano López. Σενάριο και Σχέδιο - Ο Γενναίος Oesterheld και ο Πρωτοπόρος Breccia Η αφήγηση της ιστορίας ξετυλίγεται ομαλά και οργανικά, παίρνοντας τον χρόνο της για να μας χτίσει την πλοκή και να μας συστήσει τους χαρακτήρες της. Το μόνο μικρό αρνητικό αποτελεί το τελευταίο 1/4 του κόμικ, στο οποίο γίνεται εμφανές το βεβιασμένο κλείσιμο της ιστορίας από τον Oesterheld, εξαιτίας των πολλών παραπόνων που είχε δεχθεί τότε από τους αναγνώστες της σειράς. Κατά τ’ άλλα δεν έχω να προσάψω απολύτως τίποτα αρνητικό για την ιστορία ή τον συγγραφέα. Ήδη διαβάζοντας το πρώτο μπαλονάκι κειμένου, καταλαβαίνουμε αμέσως ότι ο Oesterheld είναι ποιητής. Δεν θα ήθελα όμως να σταθώ περισσότερο στο κείμενο του Oesterheld και στο τί αντιπροσωπεύει η ιστορία του El Eternauta, κυρίως, για τους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Αυτά τα έχουν γράψει πολλοί άλλοι άνθρωποι, πάρα πολύ καλύτερα από όσο θα μπορούσα ποτέ να τα γράψω εγώ. Εκεί που θα ήθελα να σταθώ όμως είναι στην γενναία, ανυπότακτη ψυχούλα του Oesterheld. Απλά δεν έχω λόγια για να περιγράψω το μεγαλείο του συγγραφέα, ο οποίος εν μέσω έντονων πολιτικών αναταραχών στην χώρα του, εκεί όπου πολλοί άλλοι άνθρωποι του πνεύματος, συμπατριώτες του και όχι μόνο, έκαναν πίσω, αυτός βγήκε με περίσσιο θάρρος και πυγμή μπροστά, προκειμένου να αφυπνίσει, αλλά και να παρακινήσει τον λαό του, αδιαφορώντας πλήρως για τις συνέπειες που μπορεί να επωμιζόταν τόσο αυτός, όσο και η οικογένειά του. Πόσο πολύ αξιοθαύμαστο... Περνώντας τώρα στο "παρεξηγημένο" σχέδιο του Alberto Breccia, νομίζω πως εκεί είναι που το El Eternauta παίζει την μπάλα της ζωής του. Ένα επιμελώς ατημέλητο αφαιρετικό (αλλά και αποπνικτικά κλειστοφοβικό) σχέδιο, τόσο εσκεμμένα πειραματικό, όσο και λεπτεπίλεπτα καλλιτεχνικό. Είναι πραγματικά χάρμα οφθαλμών να βλέπεις τον Breccia να πρωτοστατεί στην αποτύπωση των ασπρόμαυρων τεχνικών σχεδίασης, χρησιμοποιώντας πανέξυπνα προς όφελός του τις σκιάσεις και τις αντιθέσεις που του προσφέρουν αυτά τα δύο χρώματα. Μάλιστα, σε συγκεκριμένα καρέ, ο Breccia το πάει και ένα βήμα παραπέρα, κάνοντας χρήση του μαύρου χρώματος για να φωτίσει κάποιες σκηνές, και αντίστοιχα του άσπρου, για να σκουρύνει κάποιες άλλες. Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω συνθέτουν ένα ανορθόδοξο, αβάν-γκαρντ σχέδιο, τόσο παράταιρο και τόσο πολύ καλαίσθητο την ίδια στιγμή, που δεν μπορείς από το να μην καθίσεις και να το θαυμάσεις με το στόμα ανοιχτό. Η Έκδοση - Ένα Κόσμημα Απαράμιλλης Αισθητικής Η Jemma και η DocMZ για άλλη μία φορά μας δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους στο κομμάτι της έκδοσης. Η βιβλιοδεσία του κόμικ είναι στιβαρή και οι σελίδες του είναι σχετικά παχιές, το άρωμα των οποίων και αναδίδει μία νοσταλγική "σχολική" μυρωδιά. Το μεγάλο μέγεθος του κόμικ αναδεικνύει υπέροχα το σχέδιο του Breccia και η γραμματοσειρά που χρησιμοποιείται είναι επίσης ευχάριστη. Το κόμικ κλείνει με τα βιογραφικά στοιχεία των δύο δημιουργών, και φυσικά, δεν νομίζω ότι θα υπήρχε κάποιος πιο κατάλληλος από τον κύριο Κουκουλά, για να κάνει τον πρόλογο ενός τέτοιου έπους. Μήπως όμως ξεχάσαμε να αναφέρουμε κάτι; Φυσικά, το εξώφυλλο του κόμικ, με το αχνό πορτοκαλί χρώμα και την κόκκινη λεζάντα του, είναι αδιαμφισβήτητα το καλυτερότερο εξώφυλλο που έχει υπάρξει για οποιαδήποτε έκδοση του El Eternauta παγκοσμίως, και φυσικά, είναι άνετα ένα από τα ομορφότερα εξώφυλλα που έχω δει ποτέ στη ζωή μου! Συμπερασματικά - Όταν ο Λαός Αντιστέκεται Το El Eternauta 1969 των Oesterheld και Breccia είναι πολλά πράγματα. Είναι ένα κόμικ για την συντροφικότητα και για τις ανθρώπινες σχέσεις... για την πίστη και για την δύναμη του λαού... Είναι ένα κόμικ που μας κρούει τον κώδωνα, για το αν τελικά είμαστε καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε αέναα τα λάθη του παρελθόντος μας... Μα πάνω από όλα όμως, το El Eternauta 1969 είναι ένα κόμικ για όλες εκείνες τις ελεύθερες και ασυμβίβαστες ψυχές, για όλους εκείνους τους σύγχρονους Κοσμοναύτες του Απείρου που υπάρχουν εκεί έξω, οι οποίοι με τις δράσεις τους μας υπενθυμίζουν ότι, τελικά, κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος. Και αυτή ήταν η παρουσίαση παιδιά! Θα χαρώ πάρα πολύ να διαβάσω και τις δικές σας εντυπώσεις που σας άφησε το κόμικ. Εύχομαι καλή ανάγνωση σε όλες και σε όλους! Ευχαριστώ πάρα πάρα πολύ τον @ Dr Paingiver , για το σκανάρισμα και για την διάθεση των εξωφύλλων.

Τέλη δεκαετίας του ’60 και ένα αυγουστιάτικο βράδυ που ο Χουάν Σάλβο παίζει χαρτιά με τους φίλους του, νιφάδες πέφτουν πάνω από το Μπουένος Άϊρες. Μόνο που δεν είναι χιόνι, αλλά μια ύπουλη βροχή θανάτου που προξενούν εξωγήινοι, η οποία σπέρνει αθόρυβα τον τρόμο, θερίζοντας κάθε μορφή ζωής στην πόλη. Ο Σάλβο, ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας, μεταμορφώνεται σε μάχιμο αγωνιστή και, μαζί με μια μικρή ομάδα επιζώντων, αντιστέκεται απέναντι σε γιγάντια σκαθάρια με ακτινοπυροβόλα και ανθρώπους-ρομπότ στους ερειπωμένους δρόμους της πρωτεύουσας. Έμπνευση του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, το μετααποκαλυπτικό γκράφικ νόβελ τρόμου «El Eternauta» είχε ήδη καθιερωθεί μια από τις πιο δημοφιλείς σειρές κόμικ της Αργεντινής από το 1957 έως το 1959, όταν δημοσιευόταν σε συνέχειες στο εβδομαδιαίο περιοδικό κόμικς Hora Cero, σε σχέδια του Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες (κυκλοφόρησε σε δύο τόμους στα ελληνικά από τις εκδόσεις Jemma Press, σε μετάφραση Ντίνας Σώτηρα). Το 1969 ο Έστερχελντ συνεργάστηκε με τον εικονογράφο Αλμπέρτο Μπρέτσια και μαζί επανήλθαν με μια ριζικά διαφορετική και σκοτεινότερη εκδοχή, που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει ότι θα εξελισσόταν σε ένα κλασικό πολιτικό έργο της λατινοαμερικανικής εικονογραφημένης αφήγησης. Μάλιστα, αναγνώστες του περιοδικού Gente, όπου δημοσιεύθηκε σε συνέχειες το ριμέικ «El Eternauta 1969: ο κοσμοναύτης του απείρου» παραπονέθηκαν για το δυστοπικό ύφος και τις πολιτικές αιχμές, ζητώντας μάλιστα αλλαγές στα σχέδια. Ο Μπρέτσια αρνήθηκε και ο Έστερχελντ αναγκάστηκε απλώς να επιταχύνει το φινάλε. Παρά τη βιαστική ολοκλήρωση, το γκράφικ νόβελ αγαπήθηκε από την ισπανική και την ιταλική αγορά, ενώ ο προφητικός χαρακτήρας των σκηνών μάχης στις αντιδικτατορικές διαδηλώσεις του ’70 στο κέντρο της πρωτεύουσας της Αργεντινής ανάμεσα σε διαδηλωτές, στρατό και παρακρατικούς συνέβαλε στην επιτυχία του. Τον περασμένο Μάιο το έργο των Έστερχελντ και Μπρέτσια μεταφέρθηκε και σε μίνι σειρά έξι επεισοδίων στο Netflix, ενώ πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά βιβλιοπωλεία από μια σύμπραξη των εκδόσεων Jemma Press και DocMZ Publishing, σε μετάφραση Δανάης Ταχταρά. Αντιλαμβανόμενος τα όρια της άμεσης πολιτικής κριτικής σε μια περίοδο όξυνσης του Ψυχρού Πολέμου και διαδοχικών αμερικανικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική, ο Έστερχελντ χρησιμοποίησε την επιστημονική φαντασία ως ασφαλές όχημα για να μιλήσει για την καταστολή, τον φόβο και τη χειραγώγηση. Η εξωγήινη εισβολή λειτουργεί ως μεταφορά για τις αθέατες δυνάμεις που ελέγχουν και απειλούν τις κοινωνίες, ενώ ο Σάλβο ενσαρκώνει τη συλλογική εμπειρία των λατινοαμερικανικών λαών: τον άνθρωπο που αναγκάζεται να αντισταθεί, ακόμη και όταν ο κόσμος γύρω του μοιάζει να έχει καταρρεύσει. Η πειραματική εικονογραφία του Μπρέτσια – τα κολάζ, οι σκιές, το συνεχές παιχνίδι με το μαύρο, η ανομοιομορφία των καρέ και η έλλειψη περιγραμμάτων – είναι οργανικό κομμάτι του σχολιασμού. «Η πολιτική κατάσταση ήταν σκοτεινή και απρόβλεπτη, αντίστοιχη και η σχεδιαστική της απόδοση. Ο Μπρέτσια κατάφερε να περιγράψει με αφηρημένες εικόνες, συχνά μόνο με γραμμές ή σκιές, τον τρόμο, τη μοναξιά, την απόγνωση, την προδοσία. Αλλά με τα ποικίλα τεχνάσματα και τους πειραματισμούς του κατάφερε επίσης να δείξει και την αλληλεγγύη, την ανθρωπιά, την αντίσταση», αναφέρει ο Γιάννης Κουκουλάς, ιστορικός τέχνης και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ο οποίος υπογράφει και την εισαγωγή της έκδοσης. Προφητικό έργο Μπορεί οι αναγνώστες του Gente να είχαν θορυβηθεί από τις απεικονίσεις των μαχών με τους εξωγήινους στο κέντρο του Μπουένος Άϊρες, αλλά τελικά αποδείχθηκαν προφητικές. Στη δεκαετία του ’70 η πόλη συγκλονιζόταν από διαδηλώσεις ενάντια στην κρατική καταστολή, τη φτώχεια, τις συνεχείς στρατιωτικές παρεμβάσεις στην πολιτική ζωή και την κλιμακούμενη βία που ακολούθησε την ανατροπή των δημοκρατικών κυβερνήσεων. Οι εικόνες των οδομαχιών στο κόμικ θύμιζαν επικίνδυνα εκείνες των πραγματικών συγκρούσεων ανάμεσα σε φοιτητές, αριστερές οργανώσεις και τις δυνάμεις ασφαλείας. Αυτή η σύγκλιση ζωής και αφήγησης είναι και ένας από τους λόγους που, όπως επισημαίνει ο κ. Κουκουλάς, «η επίθεση που δέχονται οι ανθρώπινες κοινωνίες από τις ποικίλες εξουσίες, κυρίως τις πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές, είναι εξίσου βίαιη με την εξωγήινη που περιγράφουν οι Έστερχελντ και Μπρέτσια, κι ας έχουν περάσει αρκετές δεκαετίες από τη φιλοτέχνηση του “El Eternauta”. Η Ιστορία κάνει κύκλους και επαναλαμβάνεται όπως το αιώνιο ταξίδι του κοσμοναύτη του απείρου, πότε βίαια και πότε σαν φάρσα, αλλά ακόμη δεν έχει τελειώσει». Η αλληγορία του «El Eternauta» γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συνδεθεί με τη βιογραφία του δημιουργού του. Το 1976 ο Έστερχελντ συνεργάστηκε ξανά με τον Λόπες για τη συνέχεια της σειράς. Ωστόσο, η συμμετοχή του στην ακροαριστερή επαναστατική οργάνωση των Μοντονέρος και η δουλειά του πάνω στην εικονογραφημένη βιογραφία του Τσε και της Εβίτα Περόν τον έκαναν στόχο του καθεστώτος του Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα (1976-1981). Τόσο ο ίδιος όσο και οι τέσσερις κόρες του με τους συντρόφους τους «εξαφανίστηκαν» το 1977, όντας θύματα των μηχανισμών βίας και ελέγχου που προέβλεπε στα έργα του. Και το σχετικό link...

Το πρώτο βιβλίο κόμικς της DocMZ Publishing είναι γεγονός! Και το όνομα αυτού... ¡Infierno! Απευθείας από τον Άλλο Κόσμο, ο απαγορευμένος καρπός των ιταλικών κόμικς έρχεται στην Ελλάδα! Μία ιστορία που έγραψε ο Tito Faraci και σχεδίασε η Silvia Ziche, ένα καλλιτεχνικό δίδυμο που αποτελεί εγγύηση για την διασκέδαση των αναγνωστών. Η πρώτη ιστορία κυκλοφόρησε το 1999 και η συνέχεια δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το 2014. Η DocMZ Publishing στην πρώτη της έκδοση, συλλέγει και τα δύο κεφάλαια, μαζί με πλούσιο, ανέκδοτο υλικό, σε ένα βιβλίο κόμικς που θα θέλετε... κολασμένα! Από το οπισθόφυλλο: Δεν θα πω περισσότερα για την ιστορία, μόνο ότι είναι όσο αστεία και διασκεδαστική όσο ευλόγως περιμένει κανείς, όταν ακούει τα ονόματα Tito Faraci και Silvia Ziche! Ήταν ένα από τα πρώτα μη ντισνεϋκά κόμικς της Ziche που είχα διαβάσει με αφορμή την επίσκεψή της στο AthensCon του 2015 και με κέρδισε ήδη από τις πρώτες σελίδες. Παρεμπιπτόντως, ανεβάζω ενδεικτικά εν είδει προδημοσίευσης τις πρώτες οκτώ: Σε ό,τι αφορά την έκδοση, προσπαθήσαμε να την φέρουμε όσο πιο κοντά στα μέτρα της ιταλικής, προσθέτοντας όμως ένα έγχρωμο 16σέλιδο, σε αντίθεση με το εντελώς ασπρόμαυρο πρωτότυπο ιταλικό βιβλίο, το οποίο έχει εμπλουτιστεί με 8 σελίδες εισαγωγικά άρθρα. Εκτός των κειμένων που συνεπιμελήθηκα με τον Γιώργο @ PhantomDuck , με την βοήθεια του Βασίλη @ The_Sandman ανακατασκευάσαμε την ευφάνταστη εισαγωγή του ιταλικού βιβλίου, δηλαδή τους διαλόγους των δημιουργών κατά τη δημιουργία του δεύτερου μέρους της ιστορίας, μεταφρασμένους στα ελληνικά και με χρώμα. Ενδεικτικά αποσπάσματα: Ελπίζω να σας αρέσει και να το απολαύσετε όσο κι εμείς! Κυκλοφορεί στο AthensCon 6-7-8 Δεκεμβρίου 2024 - θα το βρείτε στο περίπτερο Β14 των εκδόσεών μας, όπου θα μπορείτε να συναντήσετε και τους δημιουργούς του για να σας υπογράψουν και να τους γνωρίσετε από κοντά! Το αμέσως επόμενο διάστημα θα μπορείτε να το βρείτε και στο -υπό κατασκευή- site μας ( docmzpublishing.gr ), αλλά και στα συνεργαζόμενα βιβλιοπωλεία και κομιξάδικα. ΥΓ. Δεν είθισται νομίζω να κάνει τις παρουσιάσεις στο forum ο ίδιος ο... εκδότης (δεν έχω συνηθίσει ακόμη τον χαρακτηρισμό), αλλά μετά την προτροπή του @ Valtasar μου φάνηκε πολύ καλή ιδέα και σίγουρα ταιριαστό, αφού όπως συχνά υπενθυμίζω, σε μεγάλο βαθμό εδώ ξεκίνησαν όλα. Δεν είναι τυχαίο ότι με τα παιδιά που συνυπογράφουμε την επιμέλεια της έκδοσης, τον @ PhantomDuck και τον @ The_Sandman γνωριστήκαμε εδώ μέσα - και δεν είναι λίγο ότι όλα αυτά τα χρόνια συνεχίζουμε να κρατάμε επαφές και να ασχολούμαστε (και) επαγγελματικά, ο καθένας με τον τρόπο του, με τα κόμικς. Ευχαριστούμε για τα εξώφυλλα τον Ion.

Ο ανυποχώρητος αγώνας και η συγκινητική αλληλεγγύη των απλών ανθρώπων ενάντια στην πανίσχυρη εξουσία βρίσκεται στο επίκεντρο της δεύτερης εκδοχής του «Ετερνάουτα» των Έκτορ Έστερχελντ και Αλμπέρτο Μπρέτσια. O Έκτορ Έστερχελντ πλήρωσε με τη ζωή του τα αριστουργηματικά έργα του (η χούντα της Αργεντινής τον δολοφόνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1970) και την πολιτική του δράση. Στα πρώτα συγκαταλέγεται αναμφίβολα το «Eternauta» που συνέγραψε από το 1955 ώς το 1957 και σχεδίασε ο Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες (κυκλοφόρησε σε δύο τόμους από τις εκδόσεις Jemma Press και είναι χρόνια τώρα εξαντλημένο). Σε αυτή την πρώτη εκδοχή του «Eternauta» βασίστηκε και η ομώνυμη σειρά του Netflix, της οποίας ολοκληρώθηκε η πρώτη σεζόν με πολύ θετικές κριτικές και αναμένεται η δεύτερη. Το πέρασμα των ετών όμως έφερε στη Λατινική Αμερική ακόμα δυσκολότερες συνθήκες από αυτές της δεκαετίας του 1950. Δικτατορικά στρατοκρατικά καθεστώτα ανεβοκατέβαιναν σε κάθε χώρα από τη Βολιβία και το Περού μέχρι την Αργεντινή και την Παραγουάη ενώ η αμερικανική παρέμβαση γινόταν όλο και πιο εξόφθαλμα, όλο και πιο κυνικά. Ο Εστερχελντ, που διαρκώς ριζοσπαστικοποιούσε την πολιτική σκέψη και πρακτική του ως μέλος ακροαριστερών οργανώσεων, συνειδητοποίησε το 1969 ότι η πρώτη εκδοχή του «Eternauta» δεν τον εξέφραζε πια. Αποφάσισε να ξαναγράψει το σενάριο διατηρώντας τη βασική ιδέα σταθερή, αλλά τροποποιώντας αρκετές κρίσιμες λεπτομέρειες, ενώ ανέθεσε το σχέδιο στον φίλο και συνεργάτη του Αλμπέρτο Μπρέτσια, με τον οποίο πριν λίγους μήνες είχαν φιλοτεχνήσει την Βιογραφία του Τσε Γκεβάρα (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Οξύ»). «El Eternauta 1969», συνέκδοση Jemma Press και DocMZ Publishing. Mετάφραση: Δανάη Ταχταρά, σελ. 64 Στη νέα μορφή, με την αφαιρετική, σκοτεινή, αριστουργηματική ζωγραφική του Μπρέτσια, η Γη και πάλι δέχεται την εξωγήινη επίθεση. Λευκές νιφάδες πέφτουν από τον ουρανό αλλά δεν είναι χιόνι. Όποιος εκτίθεται σε αυτές πεθαίνει ακαριαία και σε λίγες ώρες το Μπουένος Άϊρες γεμίζει πτώματα. Σύντομα, οι εμβρόντητοι επιζήσαντες έρχονται αντιμέτωποι με το δεύτερο κύμα της επίθεσης, με κατευθυνόμενα εξωγήινα πλάσματα που εξολοθρεύουν ό,τι κινείται αλλά και με εξανδραποδισμένα ανθρώπινα πλάσματα που συνεργάζονται με τον κατακτητή. Οι λιγοστοί ζωντανοί πρέπει να συνεργαστούν, να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον, να επινοήσουν λύσεις και να αντισταθούν σε μια αδίστακτη, νέα, απρόβλεπτη μορφή εξουσίας που σπέρνει τον θάνατο. Βασικός στόχος αυτής της εξουσίας είναι το μυαλό των ανθρώπων που προσπαθούν να κατακτήσουν με κάθε τρόπο. Οι εξωγήινοι δεν φτάνει να αιχμαλωτίσουν, να εξολοθρεύσουν ή να εξαϋλώσουν τα σώματα των ανθρώπων, θέλουν να εξουσιάσουν το μυαλό τους χρησιμοποιώντας γι’ αυτό άλλα υποδουλωμένα πλάσματα και μια υπερεξελιγμένη τεχνολογία. Οι άνθρωποι δεν θα το βάλουν κάτω. Με απλά τεχνάσματα όπως η μάσκα θαλάσσης του πρωταγωνιστή – σήμα κατατεθέν και σύμβολο του «Eternauta» – θα αντισταθούν. Το μεγαλύτερο σοκ όμως, και μεγαλύτερη διαφορά από την πρώτη εκδοχή, θα έρθει όταν μάθουν πως δεν θα έχουν καμιά βοήθεια από την υπόλοιπη Γη, καθώς οι ηγέτες των μεγάλων κρατών έχουν έρθει σε συμφωνία με τους εξωγήινους και έχουν παραδώσει τη Λατινική Αμερική για να γλιτώσουν τις χώρες τους. Αντί να απελπιστούν, πεισμώνουν ακόμα περισσότερο. Κι έτσι προχωρά ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία, ο αγώνας των αμυνόμενων ενάντια στους ιμπεριαλιστές που όποια μορφή κι αν έχουν, στοχεύουν στο μυαλό. Και το σχετικό link...

Μια συνέκδοση της Jemma Press και της DocMZ Publishing ξαναζωντανεύει ένα εμβληματικό έργο της πλούσιας παράδοσης κόμικς της Αργεντινής με έντονες πολιτικές αιχμές που παραμένουν επίκαιρες. Η Jemma Press, σε συνεργασία με την DocMZ Publishing, κυκλοφορεί ένα εμβληματικό έργο της αργεντίνικης σχολής κόμικς, το θρυλικό «El Eternauta 1969», με τον τίτλο «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Φέτος μεταφέρθηκε αυτούσιο στη μικρή οθόνη μέσω του Netflix. Είναι η δεύτερη φορά που η Jemma εκδίδει το έργο του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ. Είχε προηγηθεί το 2008-2009 η δίτομη έκδοση της πρώτης μορφής του κόμικ που δημοσιεύτηκε μεταξύ του 1955 και του 1957. Ο Λευτέρης Σταυριανός, που κρύβεται πίσω από την Jemma, ήξερε το κόμικ από παλιά ως αναγνώστης αρχικά, όπως μου αναφέρει. «Η πρώτη μου επαφή με τον “Κοσμοναύτη του Απείρου” ήταν από τις σελίδες του περιοδικού “Σκορπιός”, όπου είχε δημοσιευτεί ένα μεγάλο μέρος της κλασικής εκδοχής του έργου στα ελληνικά, τη δεκαετία του ’80. Δυστυχώς, η δημοσίευση δεν ολοκληρώθηκε κι έτσι δεν μπόρεσα να μάθω ποτέ πώς τελείωνε – αυτός ήταν και ο λόγος που προχώρησα στην κυκλοφορία της ιστορίας των Έστερχελντ – Λόπεζ στα ελληνικά το 2008, όταν η Jemma Press έκανε ακόμα τα πρώτα της βήματα. Η εκδοχή του 1969 διατηρεί πολλά από τα στοιχεία της κλασικής ιστορίας, έχει όμως μια πιο σκοτεινή και πολιτικά αιχμηρή διάσταση σε σχέση με την εκδοχή που κυκλοφόρησε τη δεκαετία του ’50». Το πρώτο «El Eternauta» που εξέδωσε είναι πλέον εξαντλημένο. Ο Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, δημιουργός του «El Eternauta 1969». Ιστορικά, το «El Eternauta 1969» – το κόμικ που εκδίδεται τώρα – εμφανίστηκε δώδεκα χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση του ορίτζιναλ έργου που είχε γράψει ο Έστερχελντ και είχε εικονογραφήσει ο Φρανσίσκο Σολάνο-Λόπεζ. Ο Έστερχελντ αποφάσισε να επανέλθει στο ίδιο έργο, αυτήν τη φορά συνεργαζόμενος με τον Αλμπέρτο Μπρέτσια, επιδιώκοντας μια νέα, πιο τολμηρή εκδοχή. Το πρώτο «El Eternauta» αποτελούσε ήδη μια σπουδαία ιστορία επιστημονικής φαντασίας με έντονες πολιτικές αιχμές, τοποθετημένη σε μια περίοδο βαθιάς κοινωνικής και πολιτικής ταραχής στην Αργεντινή και τη Λατινική Αμερική. Ο Αλμπέρτο Μπρέτσια. Στα χρόνια που ακολούθησαν την έκδοσή του όμως η κατάσταση στην Αργεντινή επιδεινώθηκε, με διαδοχικά πραξικοπήματα και κυβερνητική αστάθεια, ενώ διεθνώς ο Ψυχρός Πόλεμος και ο πόλεμος του Βιετνάμ αναδιαμόρφωναν το παγκόσμιο σκηνικό. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Έστερχελντ ριζοσπαστικοποιήθηκε πολιτικά. Θεωρώντας ότι το αρχικό κομικ δεν εξέφραζε πλέον τις ιδέες και τη ματιά του, αποφάσισε το 1969 να το αναδιαμορφώσει. Με τον Μπρέτσια στον σχεδιασμό, προσέθεσε αφηρημένα στοιχεία, πειραματικές τεχνικές και πιο δυστοπικό ύφος, ενώ ενίσχυσε τον αντιιμπεριαλιστικό και πολιτικό χαρακτήρα της ιστορίας. Εικόνα από την τηλεοπτική μεταφορά του στο Netflix το 2025. Γιατί αποφάσισαν από την Jemma Press να το συνεκδώσουν με την DocMZ Publishing; Την απορία μού λύνει ο Γιάννης Ιατρού της DocMZ, ο οποίος έκανε το πρώτο βήμα γι’ αυτήν τη σημαντική κυκλοφορία: «Η Jemma Press είναι ένας εκδοτικός οίκος που παρακολουθώ από παιδί και μπορώ να πω ότι η δραστηριότητά της όλα αυτά τα χρόνια μού έχει ασκήσει καθοριστική επιρροή, όπως και σε χιλιάδες ακόμα Έλληνες αναγνώστες. Πρόκειται για έναν εκδοτικό οίκο που σύστησε στο ελληνικό κοινό σπουδαίους τίτλους και καλλιτέχνες, τους οποίους διαφορετικά μπορεί να αγνοούσαμε», λέει. «Τέτοια ήταν και η περίπτωση του “Κοσμοναύτη του Απείρου”, τον οποίο έμαθα χάρη στην έκδοση της Jemma πριν από σχεδόν 20 χρόνια. Αμέσως λοιπόν μόλις ενδιαφέρθηκα για τον συγκεκριμένο τίτλο, απευθύνθηκα στον Λευτέρη – και με μεγάλη μου χαρά δέχτηκε να συνεργαστούμε». Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Παρότι τα βασικά στοιχεία της πλοκής του κόμικ παρέμειναν τα ίδια – μια φονική τοξική χιονόπτωση, η εισβολή εξωγήινων που επιδιώκουν τον έλεγχο του νου και η αντίσταση των απλών ανθρώπων –, στην εκδοχή του 1969 η εισβολή περιορίζεται στη Νότια Αμερική. Οι εξωγήινοι κατακτητές συνεργάζονται με τις μεγάλες δυνάμεις – ΗΠΑ, ΕΣΣΔ κ.ά. –, αφήνοντας το κεντρικό και νότιο τμήμα της αμερικανικής ηπείρου προδομένο και αποκλεισμένο στον αγώνα του για επιβίωση. Η αφήγηση αντικατοπτρίζει το πολιτικό κλίμα της εποχής, όταν χούντες που δημιουργούνταν με τις ευλογίες των ΗΠΑ κατέστρεφαν ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Η πειραματική εικονογραφία του Μπρέτσια – κολάζ, μαύρες πιτσιλιές, απουσία καθαρών γραμμών – σε συνδυασμό με το πολιτικά φορτισμένο σενάριο ενόχλησαν το κοινό του εβδομαδιαίου περιοδικού «Gente», όπου δημοσιευόταν το έργο. Από την πρώτη κιόλας εβδομάδα κυκλοφορίας του, οι αναγνώστες εξέφρασαν παράπονα ότι ήταν πολύ απαισιόδοξο και δυσνόητο. Έτσι, έπειτα από τέσσερις μήνες, το κόμικ διακόπηκε, με τον Έστερχελντ να αναγκάζεται να δώσει ένα βιαστικό, αλλά συμβολικό τέλος. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Το 1976, εν μέσω ακόμη πιο σκοτεινών εποχών, ο Έστερχελντ συνεργάστηκε ξανά με τον Λόπεζ για το δεύτερο μέρος που θα συνέχιζε την ιστορία. Ως μέλος της επαναστατικής οργάνωσης Μοντονέρος, ζούσε πλέον κυνηγημένος. Απήχθη το 1977 από παρακρατικούς και πιθανότατα δολοφονήθηκε το 1978, όπως και οι τέσσερις κόρες του – οι δύο από αυτές ήταν έγκυοι την εποχή της απαγωγής τους, με διάφορες εικασίες να θέλουν τα δυο εγγόνια του να είναι ζωντανά σήμερα. Παρά την τραγική μοίρα της οικογένειάς του, η μορφή του πρωταγωνιστή Χουάν Σάλβο, με την απλή μάσκα κατάδυσης, έγινε η απόλυτη εικόνα του αγώνα απέναντι στην καταπίεση – γεγονός που αποτυπώθηκε και στη μεταφορά του Netflix το 2025. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Σήμερα, δεκαετίες αργότερα, το έργο παραμένει επίκαιρο, καθώς η κριτική του απέναντι στην καταχρηστική εξουσία, την προπαγάνδα και την καταπίεση εξακολουθεί να αντανακλά τον σύγχρονο κόσμο. «Νομίζω πως τόσο το “El Eternauta 1969” όσο και το προγενέστερό του, “El Eternauta”, θα παραμένουν επίκαιρα για όσο θα υπάρχει η σχέση εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου. Κρίνοντας από το τι συμβαίνει σήμερα στον πλανήτη, πιθανόν για πάντα», τονίζει ο Λευτέρης. Πέρα όμως από αυτό, σαν να προφήτευσε ότι για δύο χρόνια ολόκληρος ο πλανήτης θα βαλλόταν από έναν αόρατο αλλά θανατηφόρο ιό – όπως ακριβώς οι τοξικές χιονόμπαλες του έργου που τρομοκρατούν τον κόσμο –, τις τρομακτικές επιπτώσεις του οποίου συνεχίζει να βιώνει. Σίγουρα η εικονογραφία του Netflix βοήθησε, το έκανε πιο ξεκάθαρο αυτό. Τι το κάνει όμως τόσο ιδιαίτερο έπειτα από τόσα χρόνια; Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Λευτέρης Σταυριανός: Εκτός από την ιστορία την ίδια, που αποτελεί μια ατμοσφαιρική, μετα-αποκαλυπτική αλληγορία για την πολιτική αντίσταση, το «El Eternauta 1969» έχει και το πλεονέκτημα της εξαιρετικής εικονογράφησης. Ο Αλμπέρτο Μπρέτσια, με το χειρονομιακό σχέδιό του, τα ανισομερή πάνελ και τις πρωτοποριακές συνθέσεις του, καταφέρνει να δημιουργήσει ένα οπτικό αποτέλεσμα μοναδικό για τον αναγνώστη και να παρουσιάσει μια δουλειά που παραμένει αβανγκάρντ μέχρι και σήμερα. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Γιάννης Ιατρού: Η ιστορία του «Κοσμοναύτη του Απείρου» είναι μια ιστορία αντίστασης ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, η οποία άγγιξε βαθιά ολόκληρο τον κόσμο και έγινε μία από τις πιο εμβληματικές σειρές κόμικ στην Αργεντινή, σε συνδυασμό με την τραγική μοίρα του δημιουργού της. Ήταν η εκδοχή του 1969 όμως αυτή που διαδόθηκε ευρέως στην Ευρώπη, προκαλώντας το ενδιαφέρον του κοινού και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού για τη συγκλονιστική περιπέτεια του μασκοφόρου πρωταγωνιστή της. Μεταξύ των έργων του Έστερχελντ, το «El Eternauta 1969» έχει αναμφίβολα μία ξεχωριστή θέση, όντας ένα από τα πιο επιδραστικά έργα της αργεντίνικης πολιτισμικής κληρονομιάς. Στόχος μας είναι να βγάλουμε κι άλλα έργα, τόσο του Μπρέτσια όσο και του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, αλλά και άλλων, προκειμένου να αναδείξουμε την εντυπωσιακά πλούσια παράδοση κόμικς της Αργεντινής. Και το σχετικό link...

ΣΜΑΛΤΟ & ΤΖΟΝΝΥ Από τον εκδότη: Το πιο ανεκδιήγητο δίδυμο των ιταλικών κόμικς, έρχεται στα ελληνικά! Στο Σμάλτο & Τζόννυ, δύο ατζαμήδες απατεώνες της κακιάς ώρας μπλέκουν σε εξωφρενικές περιπέτειες, κάνοντας βρωμοδουλειές στις τέσσερις γωνίες της Γης Περίληψη: Στο συγκεκριμένο κόμικ εμπεριέχονται 9 διασκεδαστικές ιστορίες. Στις 7 από αυτές πρωταγωνιστούν δύο πρώην στρατιωτικοί, ο "Συνταγματάρχης" Σμάλτο, και ο βοηθός του ο Τζόννυ. Αυτοί οι δύο απατεώνες, κάνουν κάθε λογής λαμογιές με σκοπό να πλουτίσουν. Η ατζαμοσύνη τους όμως, τους μπλέκει σε περιπέτειες με όχι τόσο ευχάριστη κατάληξη για τους ίδιους. Εδρεύουν στο Παρίσι, αλλά τους βλέπουμε να ταξιδεύουν σε διάφορους εξωτικούς προορισμούς για να κάνουν τις βρομοδουλειές τους. Υπάρχουν και 2 ακόμα μικρές ιστορίες, που δεν αφορούν αυτούς τους δύο, από διαφορετικούς σεναριογράφους. Η μία για μια οικογένεια στην Άγρια Δύση, η άλλη για κάποιους ανθρώπους και την παρακμή της κοινωνίας. Σχόλια για σενάριο, σχέδιο και έκδοση: Σεναριακά είναι άκρως απολαυστικό! Το χιούμορ είναι κορυφαίο! Οι χαρακτήρες είναι πρωτότυποι και έχουν φοβερή χημεία μεταξύ τους. Είναι αρκετά ανάλαφρο, αν και καυτηριάζει κάποια πιο σοβαρά ζητήματα. Οι δύο τελευταίες ιστορίες έχουν δόσεις χιούμορ, αλλά είναι λίγο πιο σοβαρές και "πικρές". Στο σχέδιο τώρα: πραγματικά υπέροχο. Βλέπουμε μια διαφορετική πτυχή του σχεδίου του Cavazzano. Οι σκηνές είναι πολύ εντυπωσιακές και λεπτομερείς. Όσο για το σχέδιο των χαρακτήρων, κι αυτό εξαιρετικό, σατιρίζει αποτελεσματικά τους χαρακτήρες. Η έκδοση είναι υποδειγματική, σε μεγάλο φορμάτ, που πλήρως αναδεικνύει το σχέδιο. Υπάρχει πάααααρα πολύ πλούσια αρθρογραφία, με πολλές ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Θα προτιμούσα βέβαια κάποια άρθρα να ήταν στο τέλος της έκδοσης, μετά της ιστορίες, για να μπορέσουμε να τα κατανοήσουμε καλύτερα. Η μετάφραση/επιμέλεια επίσης πολύ καλή, αλλά υπήρχαν κάποια σημεία που δεν ήταν πολύ ξεκάθαρα Εν ολίγοις, θεωρώ ότι είναι ένα εξαιρετικό κόμικ, με απολαυστικές, άκρως διασκεδαστικές ιστορίες. Φυσικά προτείνεται ΣΕ ΟΛΟΥΣ ανεξαιρέτως, όχι μόνο στους λάτρεις των Ντίσνεϊ, καθώς πρόκειται για ένα μικρό αριστούργημα με πολύ χιούμορ! και ξανά @ JohnnyMZ , για αυτή την υπέροχη έκδοση, και είθε να φέρεις στην χώρα μας κι άλλα τέτοια διαμαντάκια που κρύβουν οι αγαπημένοι μας Ντίσνεϊ δημιουργοί! YΓ: Σόρυ Μικρέ Ήρωα, αλλά νομίζω βρήκα νέα αγαπημένη εκδοτική.

Οι θεοί του Ολύμπου επιστρέφουν στο σήμερα παλεύοντας να αποκτήσουν το χαμένο τους ποίμνιο στο χιουμοριστικό κόμικς «Όλυμπος Α.Ε.» των Βιντσέντζο Τσεράμι και Σίλβια Τζίκε. Οι θεοί του Ολύμπου έχουν, κυρίως, σταματήσει να λατρεύονται εδώ και αιώνες. Κι όμως, υπάρχουν ακόμα κάπου στο ιερό τους βουνό, βαριεστημένοι και νωθροί χωρίς λόγο ύπαρξης. Σύντομα όμως ταρακουνιούνται, αποφασίζουν να επικαιροποιηθούν και να απαιτήσουν τους χαμένους τους πιστούς! Και αυτοί που τους ταρακουνούν είναι δύο Ιταλοί δημιουργοί, ο συγγραφέας Βιντσέντζο Τσεράμι και η σχεδιάστρια Σίλβια Τζίκε, στο κόμικς τους «Όλυμπος Α.Ε.» το οποίο, 25 χρόνια μετά την 1η του κυκλοφορία, κυκλοφορεί επιτέλους στην πατρίδα των Ολύμπιων από τις εκδόσεις DocMZ Publishing σε μετάφραση Άννας Μπότσου και Γιάννη Ιατρού. Μια ιδιαίτερη συνεργασία Οι δημιουργοί του κόμικς δεν είναι καθόλου τυχαίοι. Ο σεναριογράφος του, Βιντσέντζο Τσεράμι (1940-2013), ήταν δραστήριος άνθρωπος του σύγχρονου ιταλικού πνεύματος: μαθητής του Παζολίνι στο Γυμνάσιο, ασχολήθηκε στην πορεία του με τη λογοτεχνία, την ποίηση, τη δοκιμιογραφία, τη συγγραφή σεναρίων για το σινεμά, το θέατρο και την τηλεόραση, ενώ έφτασε στις υποψηφιότητες των Όσκαρ με το σενάριο τού «Η ζωή είναι ωραία», τη διάσημη ταινία με τον Ρομπέρτο Μπενίνι του οποίου υπήρξε στενός συνεργάτης. Σίλβια Τζίκε – Βιντσέντζο Τσεράμι. Το κόμικς «Όλυμπος Α.Ε.» κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις DocMZ Publishing. Το «Όλυμπος Α.Ε.» ήταν το πρώτο κόμικς που αποφάσισε να γράψει εν έτει 2000 και για την εικονογράφηση διόλου τυχαία δεν επέλεξε τη Σίλβια Τζίκε. Η Τζίκε (1967), παρότι είχε τότε μόνο 11 χρόνια πορείας στα κόμικς, ξεχώρισε με τη διασκεδαστική της γραμμή και τα σατιρικά της σενάρια που την ανέδειξαν τόσο στο ιταλικό κόμικς όσο και στα κόμικς Ντίσνεϊ, τα οποία δημιουργεί με το ίδιο μεράκι μέχρι και σήμερα. Η έμπειρη στη συγγραφή – μα άπειρη στα κόμικς – πένα του Τσεράμι και η διοχέτευσή της στα καρέ από το παρανοϊκό πενάκι της Τζίκε οδήγησαν σε ένα διασκεδαστικό ανάγνωσμα με μυθολογικές αναφορές και σατιρικές ματιές πάνω σε σύγχρονα θέματα. Θεοί με υπαρξιακά Οι θεοί πλήττουν. Ο Δίας πλήττει. Σε μια συνεδρία με τον σάτυρο ψυχολόγο του συνειδητοποιεί πως πρέπει να ξαναπάρει τη ζωή στα χέρια του, να γίνει ο θεός που κάποτε ήταν. Έτσι, συγκαλώντας διοικητικό συμβούλιο, ο Δίας και οι υπόλοιποι αποφασίζουν πως πρέπει να ξαναγίνουν δημοφιλής θρησκεία. Πώς θα γίνει κάτι τέτοιο; Επιλύοντας, φυσικά, τα μεγάλα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου! Μαγικές μηχανές που λεπταίνουν τους παχύσαρκους, θεραπεύουν τη φαλάκρα και άλλα πολλά σκαρφίζονται οι Ολύμπιοι, τα οποία όμως καταλήγουν ανεπαρκή χωρίς την εύνοια μιας άλλης, παντοδύναμης μαγικής μηχανής: της τηλεόρασης. Μπορούν οι θεοί να κερδίσουν την προσοχή των θνητών από τις Σειρήνες των τηλεοπτικών celebirities; Ο Τσεράμι στήνει μια σάτιρα για την εποχή που η τηλεόραση ανέβαζε και κατέβαζε είδωλα κρατώντας τη Δύση ναρκωμένη σε μια φούσκα άρτου και θεάματος, ενώ τα μεγάλα προβλήματα (μόλυνση περιβάλλοντος, κατανομή παγκόσμιου πλούτου) παραμερίζονταν ως ειδήσεις που «κόβουν την όρεξη». Σάτιρα που, 25 χρόνια μετά, δεν μοιάζει να έχει παλιώσει. Όπως γράφει η Τζίκε στην εισαγωγή της έκδοσης: «Αν το γράφαμε σήμερα, ο Δίας για να προσελκύσει πιστούς, αντί να βγαίνει στην τηλεόραση, θα έπρεπε να γίνει ινφλουένσερ. (…) Αυτό που δεν αλλάζει ποτέ είναι η ανθρώπινη ψυχολογία». Και φυσικά, δεν λείπουν τα αστεία για τους χαρακτήρες των θεών, όπως για την ακόρεστη δίψα του Δία για το γυναικείο φύλο, τη σοφία της Αθηνάς που μοιάζει με εταιρική CEO και τις υπνωτικές ιδιότητες των διαλέξεων του Μορφέα. Η ελληνική έκδοση συνοδεύεται από εκτενή εισαγωγικά κείμενα (ένα από αυτά είναι του αρχαιολόγου Θεόδωρου Παπακώστα, γνωστού από το διαδίκτυο ως Archaestoryteller) και βιογραφικά των δημιουργών, πλαισιώνοντας και αναδεικνύοντας ακόμα καλύτερα το έργο. Η μετάφραση της Μπότσου και του Ιατρού μεταφέρει με μαεστρία τα αστεία και λογοπαίγνια στα καθ’ ημάς και σε συνδυασμό με την πρωτότυπη γραμματοσειρά, βασισμένη στα χειρόγραφα γράμματα της σχεδιάστριας, συντελεί καταλυτικά σε μια προσεγμένη έκδοση. Αναμένοντας τη συνέχεια Οι Τσεράμι και Τζίκε, μετά την επιτυχία των Ολύμπιών τους, προχώρησαν δύο χρόνια μετά στη δημιουργία ενός σίκουελ. Αυτό το 2ο μέρος, «Όλυμπος Α.Ε. – Χοντρό Κυνήγι», αναμένεται να κυκλοφορήσει μεταφρασμένο από την DocMZ Publishing τον Σεπτέμβριο, στο πλαίσιο του 9oυ φεστιβάλ κόμικς και animation Chaniartoon στα Χανιά (20-28/9) παρουσία, μάλιστα, της ίδιας της Σίλβια Τζίκε. Και το σχετικό link...

Ο @ JohnnyMZ έδωσε χθες μια πολύ ενδιαφέρουσα ραδιοφωνική συνέντευξη σχετικά με την DOC MZ Publishing και τις πρώτες εκδόσεις της στην εκπομπή "Καλημέρα". Μπορείτε να την ακούσετε εδώ.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία του Τζεροκαλκάρε, του σημαντικότερου ονόματος των σύγχρονων εναλλακτικών ευρωπαϊκών κόμικς, ήταν η «Προφητεία του Αρμαντίλλο», ενός ημιαυτοβιογραφικού έργου με πικρό χιούμορ για την απώλεια, τις νευρώσεις, τις αποτυχίες αλλά και τη συντροφικότητα μιας γενιάς που παλεύει να βρει την ψυχική της ισορροπία και την πολιτική ταυτότητά της. «Ονομάζεται “Προφητεία του Αρμαντίλλο” κάθε αισιόδοξη πρόβλεψη που στηρίζεται σε υποκειμενικά και ανορθολογικά στοιχεία καμουφλαρισμένα σε λογικά και αντικειμενικά, προορισμένη να τρέφει απογοήτευση, απελπισία και τύψεις, στον αιώνα των αιώνων. Αμήν». Οι προφητείες αυτές είναι καταδικασμένες όχι μόνο να μην εκπληρωθούν ποτέ, όταν τις διατυπώνει ο «φανταστικός φίλος» του Τζεροκαλκάρε που βρίσκεται μόνο μέσα στο κεφάλι του, αλλά και να τον γεμίζουν θλίψη κι ενοχές σε κάθε νέα αποτυχία που διαδέχεται την προηγούμενη και προηγείται της επόμενης, σε μια αλυσίδα δίχως τέλος. Κάπως έτσι εξηγεί ο Ιταλός δημιουργός τον τίτλο της πρώτης ολοκληρωμένης του αυτοέκδοσης από το 2011, έτος που φαίνεται πια τόσο «μακρινό» με δεδομένη την παραγωγική έκρηξή του από τότε μέχρι σήμερα· μια έκρηξη που τον μετέτρεψε σε ένα μοναδικό καλλιτεχνικό φαινόμενο όχι μόνο για την Ιταλία αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη. Γεννημένος το 1983, ο Τζεροκαλκάρε, κατά κόσμον Μικέλε Ρεκ, με την «Προφητεία του Αρμαντίλλο» (συνεργασία των εκδόσεων Chaniartoon Press και DocMZ Publishing, μετάφραση Γιάννης Ιατρού, Τζόναθαν Τσικαρέλι, 164 σελίδες) διαμόρφωσε την πολιτική του συνείδηση και ταυτότητα κατά τη σκληρή περίοδο του «μπερλουσκονισμού», συμμετέχοντας στις διαμαρτυρίες της Γένοβας με αφορμή τη Σύνοδο του G-8 το 2001 και υπό το σοκ της αστυνομικής και κρατικής βίας που οδήγησε στη δολοφονία του Κάρλο Τζουλιάνι, γεγονός που σημάδεψε τη μετέπειτα καριέρα του. Όπως αναφέρεται και στο σύντομο βιογραφικό του που περιλαμβάνεται στην υποδειγματικά προσεγμένη και πλούσια έκδοση: «Γνήσιο τέκνο της γενιάς του, ο Τζεροκαλκάρε μεγάλωσε με τα κόμικς και τις ταινίες κινουμένων σχεδίων της Disney, με αμερικανικά κόμικς και μάνγκα, με τα βιντεοπαιχνίδια της Nintendo με προεξέχον το Game Boy, με επιρροές από την τηλεόραση και τον κινηματογράφο της εποχής, όπως το Star Wars και το Jurassic Park. Παράλληλα με τις ποπ αναφορές του, μεγαλώνοντας ανακάλυψε την πανκ σκηνή και τα πολιτικοποιημένα μονοπάτια των καταλήψεων, όπου έκανε τα πρώτα βήματά του ως καλλιτέχνης σχεδιάζοντας φλάιερ, αφίσες, εξώφυλλα δίσκων και φυσικά κόμικς». Αυτά δημοσιεύονταν σε περιοδικά (Carta), ανθολογίες (Zero Tolleranza), φανζίν (Antifa!nzine) και εφημερίδες (Liberazione και La Repubblica) ενώ παράλληλα εργαζόταν περιστασιακά ως καθηγητής ιδιαιτέρων μαθημάτων γαλλικών, μεταφραστής ντοκιμαντέρ κυνηγιού και ψαρέματος, συμβασιούχος στο αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο και άλλες δουλειές του ποδαριού. «Η Προφητεία του Αρμαντίλλο» όμως το 2011 απογείωσε την καριέρα του με αποτέλεσμα τα βραβεία να διαδέχονται το ένα το άλλο, τα επόμενα βιβλία του να ξεπερνούν σε πωλήσεις τις 100 χιλιάδες αντίτυπα και να προκύψουν και δύο σειρές animation στο Netflix («Κατά μήκος της διακεκομμένης γραμμής» και «Αυτός ο κόσμος δε θα με κάνει κακό») με μεγάλη επιτυχία. Τι είναι όμως αυτό που κάνει το «Αρμαντίλλο» τόσο ιδιαίτερο και ενδιαφέρον; «Το αρμαντίλλο, ένα μικρό τεθωρακισμένο θηλαστικό που επιβιώνει κλείνοντας τον εαυτό του σε μια προστατευτική μπάλα, γίνεται το άλτερ έγκο του δημιουργού, η φωνή του υποσυνείδητού του. Μέσα από αυτόν τον φανταστικό συνομιλητή, ο Τζεροκαλκάρε ψυχογραφείται. […] Ο δημιουργός από τις σελίδες του κόμικς μοιράζεται μαζί μας μικρά και μεγάλα συμβάντα που τον καθόρισαν, μέσα από τις σχέσεις του με τους φίλους του, την οικογένειά του και μια μεγάλη γκάμα ζωόμορφων χαρακτήρων. Έτσι, βλέπουμε τις κοινωνικές σχέσεις του, τα επαγγελματικά του, τα ερωτικά του, πάντα με οδηγό το χιούμορ και το ταλέντο του. Μας αφήνει να τα ερευνήσουμε, να πάρουμε δύναμη από τις εξομολογήσεις του και να φωτίσουμε όχι μόνο τα δικά του, αλλά και τα δικά μας σκοτάδια», τονίζει ο Γιώργος Τσαγκόζης στον εύστοχο πρόλογό του περιγράφοντας ιδανικά τις δυσκολίες μιας γενιάς που μεγάλωσε χειρότερα από την προηγούμενη. Κάποια μέλη της ωστόσο, όπως ο Τζεροκαλκάρε δεν το βάζουν κάτω. Κι αν δεν καταφέρνουν να αλλάξουν τον κόσμο, τουλάχιστον μπορούν να γελούν μαζί του, ακόμα κι όταν κλαίνε. Κόμικς στην Καλαμάτα Δεν είναι λίγες οι φορές που η Καλαμάτα φιλοξένησε σημαντικά γεγονότα για τα κόμικς: εκθέσεις, παρουσιάσεις, προβολές, συζητήσεις κ.ά. Σε μια τέτοια εκδήλωση με τίτλο «Κουβεντιάζοντας για τα Ελληνικά Κόμικς» μας καλεί το Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ (Κουτσομητοπούλου 6), μεθαύριο Δευτέρα 23 Ιουνίου στις 8 το βράδυ, με ελεύθερη είσοδο και καλεσμένους τους βραβευμένους και ιδιαίτερα παραγωγικούς τα τελευταία χρόνια John Antono, Γεωργία Ζάχαρη και Στηβ Στιβακτή. Οι τρεις καλλιτέχνες, σε μια ζωντανή συζήτηση που θα συντονίσει η Λίλα Γκλεγκλέ, θα παρουσιάσουν τη δουλειά τους και θα μιλήσουν για την πορεία τους στον χώρο των ελληνικών κόμικς. Μια πορεία που είναι διαρκώς ανοδική και θα έχει ακόμα πολλά ενδιαφέροντα επεισόδια. Και το σχετικό link...

Στην πιο δυσώδη τρύπα του Παρισιού, στην άκρη της κακόφημης οδού Ντε Λα Μορτ, κοντά στην Πλατεία Ντε Ασασίν, όποιος έχει άγνοια κινδύνου μπορεί να βρει την έδρα της διαβόητης «Σμάλτο & Τζόννυ Α.Ε.». Από εκεί ξεκινούν οι περιπέτειες των δύο εμβληματικών αν και ανεκδιήγητων αντιηρώων που άρχισαν να δημοσιεύονται στην Ιταλία το 1976, προϊόν της συνεργασίας δύο θρυλικών πλέον δημιουργών, του σεναριογράφου Τζόρτζιο Πετσίν (γενν. 1949) και του σχεδιαστή Τζόρτζιο Καβατσάνο (γενν. 1947). Τζόρτζιο Καβατσάνο και Τζόρτζιο Πετσίν Οι δυο νεαροί φίλοι τότε είχαν ήδη δημοσιεύσει ορισμένες από τις ιστορίες τους με χαρακτήρες του Ντίσνεϊ στο ιταλικό Topolino και όλα έδειχναν ότι θα κάνουν μια μεγάλη καριέρα στα χιουμοριστικά κόμικς, όπως και έκαναν, για να θεωρούνται σήμερα δύο από τα μεγαλύτερα ονόματα των ευρωπαϊκών κόμικς. Στην αρχή αυτής της καριέρας, ξεχωριστή θέση έχει η ανατρεπτική σειρά «Σμάλτο & Τζόννυ», που μόλις κυκλοφόρησε στο σύνολό της σε μια υποδειγματική έκδοση από την DOCMZ Publishing (μετάφραση: Γιάννης Ιατρού, ονοματοποιίες στα ελληνικά: Αποστόλης Ιωάννου, Νίκος Τσιώλης, 100 σελίδες), με πλούσια επεξηγηματικά κείμενα, αναλυτικές βιογραφίες των δημιουργών, εκτενή ιστορικά σημειώματα και δυο εξτρά ιστορίες σε σχέδια του Καβατσάνο και σενάρια των Αλφρέντο Καστέλι και Ρομπέρτο Σαλβανίνι. Πρόκειται για ένα απολαυστικό, σουρεαλιστικό διονυσιακό πανηγύρι, γεμάτο βία, γκάφες, φάρσες, αποτυχίες και ήχους, που το καθιστούν μια μοναδική υπενθύμιση της τεράστιας δυναμικής των νοτιοευρωπαϊκών κόμικς αυτού του είδους της δεκαετίας του 1970. Οι Σμάλτο και Τζόννυ, διαρκώς αποτυχημένοι αλλά πάντα απτόητοι, θα ταξιδέψουν από το Παρίσι μέχρι την Τρανσιλβανία, θα τα βάλουν με Ρώσους ναυτικούς, με αδίστακτους γκάνγκστερ, με Λυκανθρώπους και με Λατινοαμερικάνους δικτάτορες και (δεν) θα βγουν νικητές. Και όπως αναφέρει το προλογικό σημείωμα: «Οι Πέτσιν και Καβατσάνο είχαν την ευκαιρία να αποτυπώσουν στις ιστορίες τους κωμικές σκηνές υπερβολικής βίας και περίτεχνους διαλόγους, συχνά στο όριο της λεκτικής ακροβασίας. Και οι δυο συμφωνούν ότι σήμερα δεν θα μπορούσε να κυκλοφορήσει κάτι τέτοιο». Ευτυχώς όμως που μπορεί να μεταφραστεί και να εκδοθεί στα ελληνικά. Και το σχετικό link...

Μιλήσαμε με τον Γιάννη Ιατρού, ιδρυτή της DocMZ Publishing, που ήδη κυκλοφορεί τα πρώτα της βιβλία. Ο Γιάννης Ιατρού τονίζει ότι υπάρχουν πολλά αξιόλογα ιταλικά κόμικς που δεν έχουν μεταφραστεί. Ο Γιάννης Ιατρού πήρε στα χέρια του το πρώτο κόμικς – ένα τεύχος με ιστορίες του Ντόναλντ – όταν ήταν μόλις τριών ετών. Το δώρο των γονιών του ήταν άκρως καθοριστικό για την πορεία του. Στα χρόνια που ακολούθησαν τα έκρυβε μέσα στα σχολικά βιβλία, ενώ η μεγάλη επανάσταση του ίντερνετ γιγάντωσε την αγάπη του για τα κόμικς, καθώς πλέον μπορούσε να έρχεται σε επαφή με υλικό και πληροφορίες από όλο τον κόσμο. Στην περίοδο της εφηβείας ακόμη, θέλησε να αναζητήσει επικοινωνία με τους καλλιτέχνες που θαύμαζε. Η πρώτη με την οποία μίλησε ήταν η γνωστή Ιταλίδα σχεδιάστρια Σίλβια Τζίκε. Όπως περιγράφει: «Τότε δεν είχα ακόμη ξεκινήσει να μαθαίνω ιταλικά κι έτσι αποφάσισα να της στείλω μέιλ με τη βοήθεια του google translate. Της έγραφα μεταξύ άλλων ότι είμαι μεγάλος θαυμαστής της. Επειδή όμως το google translate τότε δεν ήταν τόσο εκπαιδευμένο όσο σήμερα, έγραψα στα αγγλικά το μήνυμα ώστε η πλατφόρμα να το μεταφράσει στα ιταλικά. Είχα γράψει λοιπόν “I am a big fan of yours” και το google translate αντί για “θαυμαστής” μετέφρασε τη λέξη ως “ανεμιστήρας”. Έτσι η Τζίκε έλαβε ένα μήνυμα που έλεγε “Είμαι μεγάλος ανεμιστήρας σου”». Αυτό βέβαια δεν την απέτρεψε από το να απαντήσει και να του λύσει όλες τις απορίες. Τα πρώτα βήματα Με τον καιρό άρχισε να γράφει στο σάιτ του Comicdom και στη συνέχει στο «Καρέ καρέ» – το έντυπο για τα κόμικς της «ΕφΣυν» –, ενώ το 2015 εντάχθηκε στην οργανωτική ομάδα ενός από τα μεγαλύτερα φεστιβάλ κόμικς στην Ελλάδα, του AthensCon. Κάποια στιγμή, έπειτα από τις σπουδές του στη Νομική, κατάλαβε πως δεν του ταίριαζε να ασχοληθεί με το γράμμα του νόμου κι έτσι στράφηκε ολοκληρωτικά στα κόμικς. Πάντα στο μυαλό του υπήρχε η ιδέα να κάνει παράλληλα κάτι δικό του. Έτσι προέκυψε ο εκδοτικός οίκος DocMZ Publishing, ο οποίος έκανε την πρώτη του εμφάνιση τον περασμένο Δεκέμβριο με το κόμικς «¡Infierno!» που έγραψε ο Τίτο Φαράτσι και σχεδίασε η Σίλβια Τζίκε. Το πρώτο βιβλίο ήταν «βουβό», δηλαδή χωρίς διαλόγους και λεζάντες, κάτι που διευκόλυνε την έκδοση καθώς, όπως εξηγεί, η μετάφραση και η γραφιστική επιμέλειά της είναι διαδικασίες χρονοβόρες και απαιτητικές. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο νέος εκδότης: «Επιλέγοντας τίτλους που μου αρέσουν και δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμη στα ελληνικά, φιλοδοξώ τα βιβλία κόμικς – και όχι μόνο – που θα κυκλοφορήσουν το επόμενο διάστημα από την DocMZ Publishing να σταθούν η αφορμή για έναν δημιουργικό και παραγωγικό καλλιτεχνικό διάλογο. Άλλωστε, οι πρώτοι καλλιτέχνες που έχουν επιλεγεί για να συστηθούν εκ νέου στο ελληνικό κοινό μόνο άγνωστοι δεν είναι». Εξηγεί ότι η πρώτη περίοδος θα είναι αφιερωμένη στο ιταλικό χιουμοριστικό κόμικς μέσα από τα μάτια καλλιτεχνών που έγιναν διάσημοι φιλοτεχνώντας ιστορίες με τους ήρωες του Ντίσνεϊ στη χώρα τους. Τονίζει πως έχει υπόψη του πάρα πολλά αξιόλογα ιταλικά κόμικς τα οποία δεν έχουν μεταφραστεί και ούτε φαίνεται να υπάρχει η πρόθεση ή και η γνώση από Έλληνες εκδότες να τα βγάλουν. Τα βιβλία που ακολουθούν Η επόμενη έκδοση, «Σμάλτο & Τζόννυ», που υπογράφουν δύο μεγαθήρια των ιταλικών κόμικς, ο Τζόρτζιο Πετσίν και ο Τζόρτζιο Καβατσάνο, θα παρουσιαστεί στο φετινό Comicdom CON Athens. Εκεί θα βρίσκεται και ο διάσημος κυρίως για την δουλειά του με ήρωες του Ντίσνεϊ, Καβατσάνο, ο οποίος μαθήτευσε πλάι στον θρυλικό Βενετό καλλιτέχνη Ρομάνο Σκάρπα και σύντομα έγινε σημείο αναφοράς για τους ομότεχνούς του. Από την DοcMZ Publishing κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο «Όλυμπος Α.Ε.», σε σχέδιο Σίλβια Τζίκε και σενάριο Βιντσέντζο Τσεράμι (γνωστός και για την ιδιότητά του ως σεναριογράφου των ταινιών του Ρομπέτο Μπενίνι, μεταξύ των οποίων το «Η ζωή είναι ωραία»). Πρόκειται για μια χιουμοριστική ιστορία με σημείο αναφοράς την ελληνική μυθολογία. Έπεται «Η προφητεία του Αρμαντίλλο» του Zerocalcare, κορυφαίου σύγχρονου Ιταλού δημιουργού κόμικς, ο οποίος υπογράφει δύο σειρές κινουμένων σχεδίων στο Netflix. Το φεστιβάλ της Αθήνας Το διεθνές φεστιβάλ της Αθήνας Comicdom CON Athens 2025 επιστρέφει 16-18/5 στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων (Πειραιώς 100). Οι επισκέπτες θα συναντήσουν περισσότερους από 180 καλλιτέχνες, πάνω από 40 εκδοτικές και διεθνείς προσκεκλημένους, ενώ έχουν προγραμματιστεί ειδικές προβολές animation και ντοκιμαντέρ, παιδικό πρόγραμμα και τελετή απονομής των Ελληνικών Βραβείων Κόμικς. Τιμώμενος δημιουργός της 19ης διοργάνωσης είναι ο πολυβραβευμένος Θανάσης Πέτρου. Ξεχωριστή θέση έχουν ο διαγωνισμός Comicdom Cosplay, που φέτος θα μεταδοθεί ζωντανά από τη γιγαντοοθόνη του Solar Cinema, αλλά και το Sketch Event για τα 90 χρόνια της DC Comics. Και το σχετικό link...

Το κόμικ “Σμάλτο & Τζόννυ”, ένα κωμικό “διαμάντι” της ένατης Τέχνης θα διατεθεί επισήμως από αύριο έως την Κυριακή στο Comicdom Con Athens στην Τεχνόπολη, στο περίπτερο της DocMZ Publishing. Πώς θα γνωρίστετε από κοντά τον σχεδιαστή του, Giorgio Cavazzano. Η εκδοτική DocMZ Publishing του Γιάννη Ιατρού “ξαναχτυπά” επιλέγοντας ένα ακόμα κλασικό αριστούργημα από την ιταλική σκηνή των κόμικς, προϊόν της συνεργασίας ενός καλλιτεχνικού διδύμου γνωστού κυρίως από το έργο τους με τους χαρακτήρες του Ντίσνεϋ, που εξερευνά ωστόσο τις πιο προσωπικές πτυχές της δημιουργίας τους. Ο λόγος για το “Σμάλτο & Τζόννυ” των Giorgio Pezzin και Giorgio Cavazzano που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά σε μία χορταστική, συλλεκτική έκδοση. Pezzin και Cavazzano δημιούργησαν το κωμικό αυτό “διαμάντι” της ένατης Τέχνης για το περιοδικό “Il Mago” το 1976-77, και τώρα, μετά από πάνω από 50 χρόνια, επιστρέφει στη νέα ελληνική πολυτελή έκδοση. Στο “Σμάλτο & Τζόννυ” οι δύο Ιταλοί δημιουργοί πλάθουν ένα ανεκδιήγητο δίδυμο ξεπεσμένων μισθοφόρων χωρίς κανέναν ηθικό φραγμό, αφήνοντας την αχαλίνωτη ευρηματικότητά τους να οργιάσει δίχως προηγούμενο. Στις ιστορίες τους γινόμαστε μάρτυρες ενός καταιγισμού σουρεαλιστικών, εξωφρενικών καταστάσεων, απότοκο της έντονα πειραματικής διάθεσης των νεαρών συνεργατών και της αυθεντικότητας που τους διακρίνει ήδη από τα πρώτα τους βήματα. Το παζλ συμπληρώνουν δύο εξίσου αιρετικές ιστορίες που σχεδίασε ο Cavazzano, σε κείμενα των Alfredo Castelli και Rudy Salvagnini, αναδεικνύοντας μία αθέατη πλευρά του Βενετού «μαέστρου» των ιταλικών κόμικς. Τοποθετώντας δύο ανεκδιήγητους αντιήρωες σε πρωταγωνιστικό ρόλο, Pezzin και Cavazzano είχαν την ευκαιρία να αποτυπώσουν στις ιστορίες τους σκηνές κωμικά υπερβολικής βίας και περίτεχνους διαλόγους, συχνά στο όριο της λεκτικής ακροβασίας. Και οι δύο συμφωνούν ότι σήμερα δεν θα μπορούσε να κυκλοφορήσει κάτι τέτοιο. Το “Σμάλτο και Τζόννυ” δεν είναι απλώς ένα κόμικ για δύο κακοποιούς: Είναι μια σάτιρα για την κοινωνία, την εξουσία και την ανθρώπινη φύση. Οι χαρακτήρες, παρά τις αδυναμίες τους, κερδίζουν τη συμπάθεια του αναγνώστη με την ειλικρίνεια και την αφέλειά τους. Με έναν τρόπο, οι πρωταγωνιστές είναι ταυτόχρονα και οι «κακοί» της ίδιας της ιστορίας τους. Το κόμικ αποτελεί ένα προϊόν πειραματισμού και νεανικού αυθορμητισμού – κυρίως όμως, ένα έργο με τον αφιλτράριστο χαβαλέ και την πλάκα που έσπαγαν οι δημιουργοί τους, καθώς συμπλήρωναν την μία κωμική λεπτομέρεια μετά την άλλη. Γνωρίστε τους δημιουργούς Ο Giorgio Cavazzano, μαζί με τον συνεργάτη του, δημοσιογράφο και συγγραφέα Francesco Verni, θα είναι επίσημοι διεθνείς καλεσμένοι της DocMZ Publishing σε συνεργασία με το Comicdom Con Athens 2025! Από αύριο, Παρασκευή (16/05) μέχρι την Κυριακή (18/05), ο Ιταλός καλλιτέχνης θα βρίσκεται στο περίπτερο των εκδόσεων DocMZ Publishing, στην Τεχνόπολη στο Γκάζι, όπου θα υπογράφει το “Σμάλτο & Τζόννυ” και τα υπόλοιπα έργα του. Αμφότεροι θα λάβουν μέρος στο πρόγραμμα του φεστιβάλ, συμμετέχοντας σε ομιλίες, καλλιτεχνικά εργαστήρια, ενώ ο Verni θα είναι ένας από τους ειδικούς της Agora, ενός θεσμού που εισήγαγε το Comicdom Con Athens για την προώθηση και την εξωστρέφεια των ελληνικών κόμικς στο εξωτερικό. Τα ραντεβού για portfolio reviews θα είναι καθημερινά 11:00 – 14:00. Ο Βέρνι επίσης θα συμμετάσχει την Κυριακή 18:30 – 19:30 σε διεθνές panel, όπου θα μιλήσει για τα trends και τις προκλήσεις στη βιομηχανία των κόμικς στην Ιταλία. Το πρόγραμμα του Giorgio Cavazzano: Παρασκευή 17:15 – 18:45 στο Αμφιθέατρο Μιλτιάδης Έβερτ Σάββατο 17:00 – 17:50 στο Innovathens καλλιτεχνικό εργαστήρι (workshop) «Το δίδυμο στα χιουμοριστικά κόμικς» Κυριακή 19:45 – 20:45 στο Innovathens panel Χάρτινοι ήχοι: ονοματοποιίες και μεταφραστικές προκλήσεις με τη συμμετοχή του Αποστόλη Ιωάννου, σχεδιαστή κόμικς που επιμελήθηκε την προσαρμογή των ονοματοποιιών στα ελληνικά και του Βασίλη Μπαμπούρη, μεταφραστή κόμικς. Υπογραφές / Signing sessions: Παρασκευή 19:15 – 20:00 Σάββατο 12:15 – 13:00 Κυριακή 12:15 – 13:00 Μετά το πέρας του φεστιβάλ, θα έχετε μία ακόμα ευκαιρία να γνωρίσετε τον Cavazzano την ερχόμενη Δευτέρα 19/5/2025 στο βιβλιοπωλείο-καφέ «Κομπραί» στα Εξάρχεια. Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει στις 19:00 και θα ακολουθήσει συζήτηση σε χαλαρό κλίμα. Το δυναμικό ντουέτο Giorgio Cavazzano Ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς δημιουργούς κόμικς, διάσημος κυρίως για την δουλειά του με ήρωες του Ντίσνεϋ. Μαθήτευσε πλάι στον θρυλικό Βενετό καλλιτέχνη Ρομάνο Σκάρπα και σύντομα έγινε σημείο αναφοράς για τους ομότεχνούς του, επηρεάζοντας καθοριστικά τις επόμενες γενιές με την σύγχρονη και πειραματική αισθητική του. Στη διάρκεια της καριέρας του δημιούργησε δεκάδες δικούς του χαρακτήρες και σειρές για την ιταλική και τη γαλλική αγορά, όπως οι Oscar & Tango, Walkie & Talkie, Smalto & Jonny, Altai & Jonson, Silas Finn, Capitan Rogers, Timothée Titan, ενώ υπήρξε ο πρώτος Ιταλός καλλιτέχνης που σχεδίασε ιστορία του Σπάιντερ-Μαν για την Marvel (Το Μυστικό Του Κρυστάλλου, Εκδόσεις Μικρός Ήρως). Στην Ελλάδα, εκτός από το αχανές ντισνεϋκό έργο του, με αιχμή του δόρατος τις διάσημες παρωδίες κινηματογραφικών ταινιών με τους ήρωες του Ντίσνεϋ (Καζαμπλάνκα, Λα Στράντα κ.ά. / ΚΟΜΙΞ, Εκδόσεις Νέα Ακτίνα), έχουν κυκλοφορήσει συμμετοχές του σε ανθολογίες αφιερωμένες σε χαρακτήρες όπως ο Αστερίξ (Ο Σχεδιαστής Του Asterix Του Γαλάτη Uderzo Σκιαγραφημένος Από Τους Φίλους Του, Μαμούθ Κόμιξ) και ο Ντιαμπολίκ (Με Το Βλέμμα Των Άλλων, Jemma Press). Giorgio Pezzin Αν και μηχανικός στο επάγγελμα, ως συγγραφέας συνέβαλε καθοριστικά στην ανανέωση των ιταλικών κόμικς, σε επίπεδο αφήγησης και σεναρίου. Η συνεργασία του με τον Τζόρτζιο Καβατσάνο την δεκαετία του ’70 άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στα κόμικς της περιόδου, τόσο με τους ήρωες του Ντίσνεϋ όσο και με πρωτότυπους ήρωες όπως οι Walkie & Talkie, Oscar & Tango, Smalto & Jonny, Capitan Rogers, σηματοδοτώντας την πιο παραγωγική περίοδο των δύο δημιουργών. Με τον Μάσιμο Ντε Βίτα δημιούργησαν τις σειρές Η Εποποιΐα του Νέου Κόσμου, Οι Κυρίαρχοι του Γαλαξία και Τα Ημερολόγια του Σερ Μίκυ για το Topolino, ενώ με τον Μπρούνο Μαράφα τη σειρά Uomo bianco. Μεταξύ άλλων, έχει γράψει σενάρια για ήρωες όπως ο Ρίνγκο και ο Ζαγκόρ, για τη σειρά Winx Club, αλλά και πολλά βιβλία. Η σύζυγός του, η συγγραφέας Μανουέλα Μαρινάτο, συχνά συνυπογράφει τα έργα του. Στην Ελλάδα, αμέτρητες ιστορίες με τους ήρωες του Ντίσνεϋ που έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά Μίκυ Μάους, Ντόναλντ, ΚΟΜΙΞ, Αλμανάκο, Κλασικά, Μεγάλο Μίκυ, Μεγάλα Σήριαλ κ.ά. (Εκδόσεις Νέα Ακτίνα, Καθημερινές Εκδόσεις), ενώ ακόμα ιστορίες που έγραψε με τη σύζυγό του κυκλοφόρησαν στα περιοδικά Winx Club των εκδόσεων Modern Times και Anubis. Και το σχετικό link...