Search the Community

Τρεις σημαντικοί καλλιτέχνες υπογράφουν την εικονογράφηση του βραβευμένου μυθιστορήματος του Αμερικανού συγγραφέα, στην έκδοσή του που κυκλοφορεί από το Μεταίχμιο. To 1994 η Γυάλινη πόλη του Πολ Όστερ έγινε graphic novel, αναδείχθηκε αμέσως ως ένα δημοφιλές κλασικό και κυκλοφόρησε σε περισσότερες από τριάντα χώρες. Όμως η Γυάλινη πόλη ήταν μόνο το πρώτο μυθιστόρημα μιας σειράς βιβλίων, και οι λάτρεις των graphic novel περίμεναν χρόνια για να δουν εικονογραφημένες και τις άλλες δύο ιστορίες της διάσημης «Τριλογίας της Νέας Υόρκης». Τώρα η αναμονή τελείωσε. Η Τριλογία της Νέας Υόρκης του Πολ Όστερ είναι μεταμοντέρνα λογοτεχνία μεταμφιεσμένη σε νουάρ μυθιστόρημα, όπου η γλώσσα είναι ο κύριος ύποπτος. Κάθε βιβλίο εξερευνά διαφορετικά φιλοσοφικά θέματα: στη Γυάλινη πόλη, ένας συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων ερευνά μια δολοφονία και βυθίζεται στην τρέλα· τα Φαντάσματα έχουν πρωταγωνιστή έναν ιδιωτικό ντετέκτιβ ονόματι Μπλου, ο οποίος παρακολουθεί έναν άντρα ονόματι Μπλακ, για λογαριασμό ενός πελάτη ονόματι Γουάιτ· στο Κλειδωμένο δωμάτιο, ένας άλλος συγγραφέας δυσκολεύεται να γράψει και ελπίζει να το ξεπεράσει εξιχνιάζοντας το μυστήριο της εξαφάνισης του παιδικού του φίλου. Ο Πολ Κάρασικ, ο ιθύνων νους πίσω από τις τρεις διασκευές, ήταν ο καλλιτεχνικός διευθυντής και των τριών βιβλίων. «Η Γυάλινη Πόλη» Τη Γυάλινη πόλη την εικονογράφησε ο βραβευμένος δημιουργός κόμικς Ντέιβιντ Ματσουκέλι, τα Φαντάσματα ο Λορέντσο Ματότι, ενώ το Κλειδωμένο δωμάτιο το διασκεύασε και το εικονογράφησε ο ίδιος ο Karasik. Αυτές οι διασκευές εικονοποιούν τα εκλεπτυσμένα γλωσσικά παιχνίδια του Όστερ, αποτελώντας ένα ανάγνωσμα που απευθύνεται τόσο σε απαιτητικούς όσο και σε λιγότερο απαιτητικούς αναγνώστες, και είναι εξαιρετικά διασκεδαστικό. «Φαντάσματα» Ο Πολ Όστερ (1947-2024) ήταν συγγραφέας και σκηνοθέτης. Έχει τιμηθεί με τα βραβεία: Prince of Asturias Award for Literature, Prix Médicis Étranger, Independent Spirit Award και Premio Napoli. Ήταν μέλος της Αµερικανικής Ακαδηµίας Τεχνών και Γραµµάτων, της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών και χρίστηκε Ιππότης του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων. Ήταν επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου του PEN American Center (2004-2009) όπου και διετέλεσε αντιπρόεδρος (2005-2007). «Το κλειδωμένο δωμάτιο» Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν τα βιβλία του: Η τριλογία της Νέας Υόρκης, Μπαουμγκάρτνερ, Αιματοβαμμένο έθνος, Φλεγόμενο αγόρι, 4 3 2 1, Σάνσετ Παρκ, Η επινόηση της μοναξιάς, Mr. Vertigo, Ημερολόγιο του χειμώνα, Το παλάτι του φεγγαριού, Αόρατος, Το βιβλίο των ψευδαισθήσεων, Μέρα / νύχτα: Ταξίδια στο σκριπτόριο και Άνθρωπος στο σκοτάδι. O Πολ Κάρασικ ξεκίνησε την καριέρα του ως επιμελητής στο περιοδικό RAW των Art Spiegelman και Françoise Mouly. Το έργο του έχει δημοσιευτεί στις εφημερίδες The New York Times,The Washington Post και The New Yorker. Τιμήθηκε δύο φορές με το Eisner Award. Ο Λορέντσο Ματότι είναι Ιταλός δημιουργός κόμικς και εικονογράφος. Οι εικονογραφήσεις του έχουν εκδοθεί σε περιοδικά όπως: «Cosmopolitan», «Vogue», «The New Yorker», «Le Monde» και «Vanity Fair». Κέρδισε το Eisner Award (2003) για το graphic novel Dr. Jekyll & Mr. Hyde. Ο Ντέιβιντ Ματσουκέλι είναι γνωστός για την εμβληματική συνεργασία του με τον Φρανκ Μίλερ στα έργα με τον Batman και τον Daredevil. Το 2009 κυκλοφόρησε το graphic novel Asterios Polyp. Έργα του έχουν δημοσιευτεί σε βιβλία και περιοδικά σε όλο τον κόσμο. Και το σχετικό link...

Η «Τριλογία της Νέας Υόρκης» κατέχει από τη γέννησή της έναν ιδιαίτερο χώρο στη σύγχρονη λογοτεχνία. Το έργο οργανώνεται γύρω από τη μορφή της έρευνας, της ταυτότητας και της γραφής, και συγκροτεί μια αφήγηση όπου η πόλη λειτουργεί ως ενεργό σύστημα σημασιών. Η Νέα Υόρκη στον Auster παρουσιάζεται ως πυκνό πεδίο σημείων, διαδρομών και επαναλήψεων, ένας τόπος όπου η κίνηση δεν οδηγεί σε λύση, αλλά σε βαθύτερη εμπλοκή με τον ίδιο τον μηχανισμό της αφήγησης. Οι ήρωες κινούνται μέσα σε αυτό το περιβάλλον με την ιδιότητα του αναγνώστη και του παρατηρητή, αναζητώντας σταθερότητα σε έναν χώρο που διαρκώς μετατοπίζεται. Η μεταφορά της «Τριλογίας» σε graphic novel αξιοποιεί με συνέπεια τις δυνατότητες του μέσου και επεκτείνει τη στοχαστική διάσταση του έργου. Το σχέδιο του David Mazzucchelli στη «Γυάλινη Πόλη» συγκροτεί μια αυστηρή, σχεδόν αρχιτεκτονική γλώσσα, όπου οι γραμμές, οι όγκοι και οι επαναλαμβανόμενες όψεις της πόλης αποκτούν λειτουργία αφηγηματική. Ο χώρος αποτυπώνεται με ακρίβεια, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί μια αίσθηση αποσταθεροποίησης, σαν το ίδιο το σκίτσο να συμμετέχει στη διαδικασία της διάλυσης της ταυτότητας. Στα «Φαντάσματα», ο Lorenzo Mattotti εισάγει μια έντονα χρωματική και συναισθηματική προσέγγιση. Το χρώμα λειτουργεί ως φορέας ψυχικής έντασης και μνήμης, αποδίδοντας την εσωτερική κατάσταση των προσώπων και τη ρευστότητα του χρόνου. Η αφήγηση αποκτά έναν ρυθμό εσωτερικό, όπου η πόλη και οι χαρακτήρες συνδέονται μέσα από ατμόσφαιρες και σιωπές. Στο «Κλειδωμένο Δωμάτιο», ο Paul Karasik οργανώνει την αφήγηση γύρω από την απουσία και τη μνήμη. Οι εικόνες κινούνται σε μια περιοχή ενδιάμεση, ανάμεσα στην παρουσία και στο ίχνος, μετατρέποντας την ανάγνωση σε διαδικασία αναστοχασμού. Η γραφική αφήγηση λειτουργεί ως χώρος σκέψης, όπου η ιστορία αναδιπλώνεται πάνω στην ίδια της τη δομή. Το graphic novel, ως σύνολο, αναπτύσσει έναν ιδιαίτερο ρυθμό ανάγνωσης. Τα κενά ανάμεσα στα καρέ, οι παύσεις, οι επαναλήψεις μορφών και κινήσεων, συγκροτούν έναν μηχανισμό νοήματος αντίστοιχο με εκείνον της γλώσσας στο πρωτότυπο έργο. Το βλέμμα καλείται να κινηθεί προσεκτικά, να επιστρέψει, να επιμείνει σε λεπτομέρειες, να αποδεχθεί την αβεβαιότητα ως οργανικό στοιχείο της εμπειρίας. Η ελληνική έκδοση από το Μεταίχμιο αποδίδει με φροντίδα αυτή τη σύνθετη συνάντηση λογοτεχνίας και εικονογραφημένης αφήγησης. Η μετάφραση υποστηρίζει τον στοχαστικό χαρακτήρα του έργου και επιτρέπει στο graphic novel να λειτουργήσει ως αυτόνομη αναγνωστική εμπειρία – σε συνεχή συνομιλία με το αρχικό κείμενο. Το αποτέλεσμα αναδεικνύει την «Τριλογία της Νέας Υόρκης» ως έργο που διατηρεί τη δύναμή του μέσα από διαφορετικές μορφές, επιβεβαιώνοντας τη θέση του ως ένα από τα πιο ανθεκτικά και πολυσήμαντα αφηγηματικά εγχειρήματα της σύγχρονης λογοτεχνίας. Η Τριλογία της Νέας Υόρκης (Graphic Novel) Paul Auster Εικονογράφηση: Paul Karasik, David Mazzucchelli, Lorenzo Mattotti Μετάφραση: Ιωάννα Ηλιάδη, Μαρία Ξυλούρη Εκδόσεις: Εκδόσεις Μεταίχμιο Και το σχετικό link...

Τρία βιβλία του Πολ Όστερ μεταφέρονται σε κόμικς και συνθέτουν μια ιδιότυπη τριλογία με πρωταγωνιστές τους Νεοϋορκέζους σε διαρκή κρίση ταυτότητας. Στη «Γυάλινη Πόλη» (1985), ο πολυβραβευμένος Πολ Όστερ (1947-2024) αποδομεί το αστυνομικό είδος και αντί να στήσει ένα μυστήριο που σταδιακά θα λυθεί, οδηγεί τους πρωταγωνιστές του να βυθιστούν όλο και βαθύτερα σε ένα υπαρξιακό σκοτάδι συνεχών αλλαγών ταυτότητας. Έναν χρόνο αργότερα, στα «Φαντάσματα», ο Όστερ αφαιρεί κι άλλα από τα βασικά συστατικά του αστυνομικού μυθιστορήματος, το διαβρώνει αργά αλλά σταθερά για να καταλήξει σε έναν φιλοσοφικό στοχασμό για το βλέμμα, τη μνήμη, την παρατήρηση. Κι αμέσως μετά, την ίδια χρονιά, γράφει «Το Κλειδωμένο Δωμάτιο», μια ακόμη πρόφαση αστυνομικής πλοκής όπου μια μυστηριώδης εξαφάνιση γίνεται η αφορμή για ένα ταξίδι αναζήτησης και μεταμόρφωσης. Και τα τρία έργα του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα εκτυλίσσονται στη Νέα Υόρκη και είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας μελαγχολικής μεταμοντέρνας λογοτεχνίας που σε αντίθεση με τον παιγνιώδη και ειρωνικό μεταμοντερνισμό, εστιάζει στον κατακερματισμό του ανθρώπου, τη διάσπαση της ταυτότητας, την πλήρη απώλεια κάθε κέντρου και προσανατολισμού. Από τα τρία έργα που όλα μαζί συνθέτουν την «Τριλογία της Νέας Υόρκης» και κυκλοφόρησαν σε ενιαίο τόμο το 1987, πρώτο μεταφέρθηκε σε κόμικς το «Η Γυάλινη Πόλη» το 1994. Ιθύνων νους και εμπνευστής ήταν ο Πολ Κάρασικ, που αρχικά σκόπευε να φιλοτεχνήσει ο ίδιος τη μεταφορά, αλλά σύντομα ζήτησε από τον Ντέιβιντ Ματσουκέλι να την υλοποιήσει με την απόλυτη έγκριση του ίδιου του Πολ Όστερ. Η Τριλογία της Νέας Υόρκης (404 σελίδες) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Ιωάννας Ηλιάδη και Μαρίας Ξυλούρη. Ο Ματσουκέλι ώς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 είχε ασχοληθεί κυρίως με το υπερηρωικό είδος και ήταν γνωστός για τις συνεργασίες του με τον Φρανκ Μίλερ σε περιπέτειες του Batman και του Daredevil. Γύρω στο 1990 όμως αποφάσισε να εγκαταλείψει τις μεγάλες εταιρείες και να αφοσιωθεί στα εναλλακτικά κόμικς. Η «Γυάλινη Πόλη» ήταν το έργο που απογείωσε την καριέρα του καθώς, κατά γενική ομολογία, απέδωσε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το κλίμα του αλλόκοτου, του ανεξήγητου και του αβέβαιου που σημαδεύει την πορεία ενός συγγραφέα προς την απόλυτη κρίση και απώλεια ταυτότητας. Ο Ντάνιελ Κουίν, που πριν από λίγα χρόνια έχει χάσει τη γυναίκα και τον γιο του και τώρα γράφει μυθιστορήματα με το ψευδώνυμο Γουίλιαμ Γουίλσον και πρωταγωνιστή τον φανταστικό ντετέκτιβ Μαξ Γουόρκ, δέχεται ένα τηλεφώνημα. Κάποιος αναζητεί τον ιδιωτικό ερευνητή Πολ Όστερ για να τον προστατέψει από τον πατέρα του που τον είχε κακοποιήσει σε παιδική ηλικία. Και κάπως έτσι, ένας χαρακτήρας οδηγείται στην πολυδιάσπαση του εαυτού υιοθετώντας στοιχεία από τέσσερα διαφορετικά πρόσωπα των οποίων οι ζωές τέμνονται, πλησιάζουν και εν τέλει ταυτίζονται δημιουργώντας μια νοητική Βαβέλ και πολλούς αδιέξοδους λαβυρίνθους που διαμορφώνονται τόσο στα μονοπάτια του μυαλού όσο και στα σοκάκια και τα κτίρια της Νέας Υόρκης. «Η Νέα Υόρκη ήταν το πουθενά που είχε χτίσει ολόγυρά του», γράφει για τον Κουίν/Γουίλσον/Γουόρκ/Όστερ ο αφηγητής και ο Ματσουκέλι τον αποδίδει ως ένα αχνό δακτυλικό αποτύπωμα, ένα ίχνος στην πόλη που σύντομα θα σβηστεί, θα ενσωματωθεί στα κτίρια και στους δρόμους, θα γίνει ένα με τα σκουπίδια και σιγά σιγά θα ξεχαστεί. Στο δεύτερο μέρος της τριλογίας, στα «Φαντάσματα», οι χαρακτήρες δεν φέρουν πια ονόματα ή, ορθότερα, τα ονόματά τους είναι χρώματα. Ο Γουάιτ προσλαμβάνει τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Μπλου που είναι εκπαιδευμένος από τον Μπράουν και του αναθέτει να παρακολουθεί τον Μπλακ. Ο Μπλακ δεν κάνει τίποτα ιδιαίτερο, απλώς γράφει καθισμένος στο γραφείο του τρελαίνοντας τον Μπλου που πρέπει να μάθει τι είναι αυτό που γράφεται. Στο υπαρξιακό νουάρ από το οποίο απουσιάζει εντελώς η δράση και τα πάντα κυλούν ράθυμα και επαναλαμβανόμενα, τα χρώματα σταδιακά ξεθωριάζουν και οι εικόνες θολώνουν. Αυτός που παρακολουθεί μπορεί ταυτόχρονα να παρακολουθείται, ενώ υποκείμενο και αντικείμενο της παρακολούθησης αρχίζουν να γίνονται ένα. Ο Πολ Κάρασικ στα «Φαντάσματα» έχει συνεργαστεί με τον Ιταλό Λορέντσο Ματότι που έχει κάνει τα ασπρόμαυρα σχέδια σε εντελώς διαφορετικούς τόνους από τον Ματσουκέλι, πιο σκοτεινά και στιγμές στιγμές αποστασιοποιημένα, σαν φωτογραφικά τεκμήρια και αποδείξεις μιας φαινομενικά αναίτιας παρακολούθησης με τραγική κατάληξη. Τέλος, στο «Κλειδωμένο Δωμάτιο», επανέρχεται το θέμα της γραφής και της οντολογίας του συγγραφέα, ενώ τα σχέδια αναλαμβάνει ο ίδιος ο Κάρασικ. Ο αφηγητής αναλαμβάνει να τακτοποιήσει και να διαβάσει το έργο ενός εξαφανισμένου παιδικού του φίλου, να το αξιολογήσει και να αποφασίσει αν αξίζει να εκδοθεί ή όχι. Στην πορεία και πάλι οι ρόλοι αρχίζουν να συγχέονται, η ζωή και το λογοτεχνικό έργο συμπλέκονται αξεδιάλυτα και ο αναγνώστης-αφηγητής παίρνει τη θέση του συγγραφέα. Για να ολοκληρωθεί έτσι μια σπουδαία τριλογία με κοινές θεματικές τη μεταμοντέρνα αβεβαιότητα, τις ρευστές ταυτότητες, τα ανοιχτά νοήματα, την υβριδική φύση της τέχνης, την πεσιμιστική αναγκαιότητα να τίθενται ερωτήματα χωρίς κατ’ ανάγκη να βρίσκονται απαντήσεις. Και το σχετικό link...

Το αγαπημένο έργο «Η τριλογία της Νέας Υόρκης» επανεκδίδεται από το Μεταίχμιο και νέα μετάφραση της Σταυρούλας Αργυροπούλου. Και ο συγγραφέας αυτής, ο διάσημος Πολ Οστερ, έρχεται στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στις 5/11. Αφορμές για να ξεφυλλίσουμε ξανά το γκράφικ νόβελ City of Glass, την κόμικς διασκευή της «Γυάλινης πόλης», του πρώτου από τα τρία βιβλία που αποτελούν την τριλογία της Νέας Υόρκης. Πρόκειται για ένα αξιόλογο εγχείρημα που καθοδηγήθηκε από τον Art Spiegelman (δημιουργός του διάσημου «Maus»), όπου το σενάριο, πιστό στο λογοτεχνικό ύφος του Πολ Οστερ, έχει διασκευάσει ο Αμερικανός Paul Karasik, ενώ το ταιριαστό και ατμοσφαιρικό σχέδιο ανήκει στον David Mazzucchelli. Ιστορία μυστηρίου Οπως και στο βιβλίο, έτσι και στο κόμικς, όλα ξεκινούν από ένα λάθος νούμερο, «Με το τηλέφωνο να χτυπά τρεις φορές μέσα στην άγρια νύχτα και μια φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής να ζητά κάποιον που δεν ήταν εκείνος». Ενα περίεργο τηλεφώνημα που θα πυροδοτήσει την έναρξη μιας ιστορίας μυστηρίου και συμβολισμών. Και αδιεξόδων. Για τον Πολ Οστερ έχει ειπωθεί πως είναι ο συγγραφέας που έφερε το μοτίβο των καφκικών αδιεξόδων στην Αμερική. Με το σενάριο του γκράφικ νόβελ να είναι ένα πυκνό απόσταγμα της πρωτότυπης ιστορίας, ο ευρηματικός σχεδιαστής David Mazzucchelli επιτυγχάνει μια γοργή και μοντέρνα αφήγηση μέσα από σκληρά σχέδια, χειριζόμενος τις αντιθέσεις του άσπρου και μαύρου – δεν υπάρχουν σκιαγραφήσεις, δεν υπάρχουν αποχρώσεις του γκρι, πέρα από την τελευταία σελίδα, το επιμύθιο. Παίζοντας αφηγηματικά και σχεδιαστικά με τα στερεότυπα που άφησαν οι ντετέκτιβ ήρωες των Ντάσιελ Χάμετ και Ρέιμοντ Τσάντλερ, με γεωμετρική επιδεξιότητα στη σκηνοθεσία και στο στήσιμο των καρέ και ισορροπία μεταξύ λογικού και παραλόγου, επιτυγχάνεται ένας κλειστοφοβικός κόσμος, μια μεγαλούπολη με κατοίκους παραδομένους στις εμμονές τους, ένα τοπίο που βρίθει από συμβολισμούς. Εκεί τα δεδομένα χωρούν μια δεύτερη ανάγνωση, προκειμένου να λυθεί το μυστήριο, και να επέλθει μια λυτρωτική κάθαρση. Οι εμμονές όμως μπορεί να τρελάνουν (όπως πολύ καλά εξέφρασε στο κινηματογραφικό έργο «Ζόντιακ» ο Ντέιβιντ Φίντσερ). Και νουάρ... Μπάτμαν Ο σχεδιαστής του γκράφικ νόβελ, David Mazzucchelli, στο City Of Glass, που κυκλοφόρησε το 2005, καταφέρνει να απεικονίσει με ευστοχία τον χαοτικό κόσμο της Νέας Υόρκης του Πολ Οστερ, όπως είχε καταφέρει το 1998 να «χτίσει» μια άλλη ιδιότροπη και σκοτεινή πόλη, το Γκόθαμ Σίτι του Μπάτμαν. Προτού προχωρήσει σε ανεξάρτητες παραγωγές, ο Mazzucchelli σχεδίαζε σούπερ ήρωες για τη Marvel και την DC, και από αυτή την περίοδο ξεχωρίζει το Batman Year One σε σενάριο του Φρανκ Μίλερ («Sin City», 300). Σεναριογράφος και σχεδιαστής παρουσίασαν τη δική τους εκδοχή της γέννησης του θρύλου του Σκοτεινού Ιππότη και έναν Μπάτμαν με νουάρ ύφος, σχεδιασμένο στις γραμμές του Γκρέκορι Πεκ. Πρόκειται για μία από τις αξιοσημείωτες Μπάτμαν ιστορίες. Σκοτεινό ύφος Τέλος, αναλογιζόμενοι τις μεγάλες στιγμές του David Mazzucchelli, συναντάμε τον εξαιρετικό «Asterios Polyp» (2009), όπου ο δημιουργός, διατηρώντας στοιχεία από το σκοτεινό ύφος του και δοκιμάζοντας νέες αφηγηματικές φόρμες, αφηγείται την ιστορία ενός επιτυχημένου αρχιτέκτονα που από ένα παιχνίδι της μοίρας το σπίτι του χάνεται στις φλόγες και μαζί με αυτό όλα όσα έχει καταφέρει στη ζωή του. Ο Αστέριος τότε ξεκινά ένα ταξίδι αναζήτησης και εξιλέωσης από τα λάθη του παρελθόντος. Τυχαία περιπλανιέται και καταφεύγει σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, κι ενώ μέχρι πρότινος συναναστρεφόταν με έναν κύκλο διανοουμένων, τώρα αναμειγνύεται με απλούς ανθρώπους και κατανοεί τα βαθύτερα νοήματα της στις μικρές χαρές της καθημερινότητας και στις λαϊκές σοφίες. Αυτή τη φορά, τις υπαρξιακές αναζητήσεις του ήρωα συνοδεύουν απαλά χρώματα και ευφυή σχεδιαστικά τερτίπια. Είναι εδώ εμφανής μια ελευθερία, μια αφαιρετικότητα στον σχεδιασμό, κάτι που δεν θα μπορούσε να υπάρχει στον Μπάτμαν, πόσο μάλλον στον συμπαγή, καφκικό κόσμο του Πολ Οστερ. Διαβάστε • City of Glass, σενάριο Paul Karasik, σχέδιο David Mazzucchelli, εκδ. Picador, σελ. 144. • Batman Year One, σενάριο Frank Miller, σχέδιο David Mazzucchelli, στα ελλ. εκδ. Anubis, μτφ. Χρήστος Βλάχος, σελ. 112. • Asterios Polyp, David Mazzucchelli, εκδ. Pantheon, σελ. 344. ΠΗΓΗ: kathimerini.gr