Search the Community

Σύνοψη του Έργου από την Jemma και την DocMZ Μπουένος Άιρες. Θανατηφόρο "χιόνι" πέφτει από τον ουρανό. Οι δρόμοι γεμίζουν από τα άψυχα σώματα όσων δεν πρόλαβαν να βρουν καταφύγιο. Ο Χουάν Σάλβο και οι δικοί του κλείνονται στο σπίτι, όμως οι προμήθειες τελειώνουν και η επικοινωνία με τον έξω κόσμο έχει κοπεί. Η στιγμή που θα αναγκαστούν να βγουν έξω πλησιάζει∙ και μαζί της η μεγαλύτερη απειλή που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Ιστορική Αναδρομή - Το El Eternauta πριν το El Eternauta 1969 Το πρώτο El Eternauta ξεκίνησε να δημοσιεύεται για πρώτη φορά σε συνέχειες μεταξύ των ετών 1957-1959 στο περιοδικό Hora Cero Semanal της εκδοτικής Editorial Frontera, την οποία είχε ιδρύσει ο ίδιος ο Oesterheld. Εκεί ο Oesterheld, μαζί με τον Francisco Solano López στο σχέδιο, θα ξεκινήσει την αφήγηση της θρυλικής πλέον ιστορίας του Κοσμοναύτη του Απείρου (παρουσίαση της εν λόγω έκδοσης στο φόρουμ εδώ), μίας ιστορίας η οποία μέχρι και σήμερα συνεχίζει να αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της αργεντίνικης σχολής κόμικς. Το δυστοπικό νεο-νουάρ αφήγημα των Oesterheld και Solano López έτυχε ευρείας κριτικής αποδοχής, και ήδη μετά το πέρας του, το κόμικ ξεκίνησε γρήγορα να λαμβάνει διαστάσεις μύθου. Τον Oesterheld όμως, κάτι συνέχιζε να τον τρώει μέσα του. Η συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια της χώρας του σε συνδυασμό με την ξεδιάντροπη υποκρισία των τότε "μεγάλων δυνάμεων" του πλανήτη, ριζοσπαστικοποίησε ακόμα περισσότερο την δράση του καλλιτέχνη, οδηγώντας τον τελικά το 1969 να αφηγηθεί ξανά, σε πιο έντονη πολιτική χροιά, την ιστορία του El Eternauta, έχοντας όμως αυτή την φορά στο σχέδιο τον Alberto Breccia αντί τον Solano López. Σενάριο και Σχέδιο - Ο Γενναίος Oesterheld και ο Πρωτοπόρος Breccia Η αφήγηση της ιστορίας ξετυλίγεται ομαλά και οργανικά, παίρνοντας τον χρόνο της για να μας χτίσει την πλοκή και να μας συστήσει τους χαρακτήρες της. Το μόνο μικρό αρνητικό αποτελεί το τελευταίο 1/4 του κόμικ, στο οποίο γίνεται εμφανές το βεβιασμένο κλείσιμο της ιστορίας από τον Oesterheld, εξαιτίας των πολλών παραπόνων που είχε δεχθεί τότε από τους αναγνώστες της σειράς. Κατά τ’ άλλα δεν έχω να προσάψω απολύτως τίποτα αρνητικό για την ιστορία ή τον συγγραφέα. Ήδη διαβάζοντας το πρώτο μπαλονάκι κειμένου, καταλαβαίνουμε αμέσως ότι ο Oesterheld είναι ποιητής. Δεν θα ήθελα όμως να σταθώ περισσότερο στο κείμενο του Oesterheld και στο τί αντιπροσωπεύει η ιστορία του El Eternauta, κυρίως, για τους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Αυτά τα έχουν γράψει πολλοί άλλοι άνθρωποι, πάρα πολύ καλύτερα από όσο θα μπορούσα ποτέ να τα γράψω εγώ. Εκεί που θα ήθελα να σταθώ όμως είναι στην γενναία, ανυπότακτη ψυχούλα του Oesterheld. Απλά δεν έχω λόγια για να περιγράψω το μεγαλείο του συγγραφέα, ο οποίος εν μέσω έντονων πολιτικών αναταραχών στην χώρα του, εκεί όπου πολλοί άλλοι άνθρωποι του πνεύματος, συμπατριώτες του και όχι μόνο, έκαναν πίσω, αυτός βγήκε με περίσσιο θάρρος και πυγμή μπροστά, προκειμένου να αφυπνίσει, αλλά και να παρακινήσει τον λαό του, αδιαφορώντας πλήρως για τις συνέπειες που μπορεί να επωμιζόταν τόσο αυτός, όσο και η οικογένειά του. Πόσο πολύ αξιοθαύμαστο... Περνώντας τώρα στο "παρεξηγημένο" σχέδιο του Alberto Breccia, νομίζω πως εκεί είναι που το El Eternauta παίζει την μπάλα της ζωής του. Ένα επιμελώς ατημέλητο αφαιρετικό (αλλά και αποπνικτικά κλειστοφοβικό) σχέδιο, τόσο εσκεμμένα πειραματικό, όσο και λεπτεπίλεπτα καλλιτεχνικό. Είναι πραγματικά χάρμα οφθαλμών να βλέπεις τον Breccia να πρωτοστατεί στην αποτύπωση των ασπρόμαυρων τεχνικών σχεδίασης, χρησιμοποιώντας πανέξυπνα προς όφελός του τις σκιάσεις και τις αντιθέσεις που του προσφέρουν αυτά τα δύο χρώματα. Μάλιστα, σε συγκεκριμένα καρέ, ο Breccia το πάει και ένα βήμα παραπέρα, κάνοντας χρήση του μαύρου χρώματος για να φωτίσει κάποιες σκηνές, και αντίστοιχα του άσπρου, για να σκουρύνει κάποιες άλλες. Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω συνθέτουν ένα ανορθόδοξο, αβάν-γκαρντ σχέδιο, τόσο παράταιρο και τόσο πολύ καλαίσθητο την ίδια στιγμή, που δεν μπορείς από το να μην καθίσεις και να το θαυμάσεις με το στόμα ανοιχτό. Η Έκδοση - Ένα Κόσμημα Απαράμιλλης Αισθητικής Η Jemma και η DocMZ για άλλη μία φορά μας δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους στο κομμάτι της έκδοσης. Η βιβλιοδεσία του κόμικ είναι στιβαρή και οι σελίδες του είναι σχετικά παχιές, το άρωμα των οποίων και αναδίδει μία νοσταλγική "σχολική" μυρωδιά. Το μεγάλο μέγεθος του κόμικ αναδεικνύει υπέροχα το σχέδιο του Breccia και η γραμματοσειρά που χρησιμοποιείται είναι επίσης ευχάριστη. Το κόμικ κλείνει με τα βιογραφικά στοιχεία των δύο δημιουργών, και φυσικά, δεν νομίζω ότι θα υπήρχε κάποιος πιο κατάλληλος από τον κύριο Κουκουλά, για να κάνει τον πρόλογο ενός τέτοιου έπους. Μήπως όμως ξεχάσαμε να αναφέρουμε κάτι; Φυσικά, το εξώφυλλο του κόμικ, με το αχνό πορτοκαλί χρώμα και την κόκκινη λεζάντα του, είναι αδιαμφισβήτητα το καλυτερότερο εξώφυλλο που έχει υπάρξει για οποιαδήποτε έκδοση του El Eternauta παγκοσμίως, και φυσικά, είναι άνετα ένα από τα ομορφότερα εξώφυλλα που έχω δει ποτέ στη ζωή μου! Συμπερασματικά - Όταν ο Λαός Αντιστέκεται Το El Eternauta 1969 των Oesterheld και Breccia είναι πολλά πράγματα. Είναι ένα κόμικ για την συντροφικότητα και για τις ανθρώπινες σχέσεις... για την πίστη και για την δύναμη του λαού... Είναι ένα κόμικ που μας κρούει τον κώδωνα, για το αν τελικά είμαστε καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε αέναα τα λάθη του παρελθόντος μας... Μα πάνω από όλα όμως, το El Eternauta 1969 είναι ένα κόμικ για όλες εκείνες τις ελεύθερες και ασυμβίβαστες ψυχές, για όλους εκείνους τους σύγχρονους Κοσμοναύτες του Απείρου που υπάρχουν εκεί έξω, οι οποίοι με τις δράσεις τους μας υπενθυμίζουν ότι, τελικά, κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος. Και αυτή ήταν η παρουσίαση παιδιά! Θα χαρώ πάρα πολύ να διαβάσω και τις δικές σας εντυπώσεις που σας άφησε το κόμικ. Εύχομαι καλή ανάγνωση σε όλες και σε όλους! Ευχαριστώ πάρα πάρα πολύ τον @ Dr Paingiver , για το σκανάρισμα και για την διάθεση των εξωφύλλων.

Τέλη δεκαετίας του ’60 και ένα αυγουστιάτικο βράδυ που ο Χουάν Σάλβο παίζει χαρτιά με τους φίλους του, νιφάδες πέφτουν πάνω από το Μπουένος Άϊρες. Μόνο που δεν είναι χιόνι, αλλά μια ύπουλη βροχή θανάτου που προξενούν εξωγήινοι, η οποία σπέρνει αθόρυβα τον τρόμο, θερίζοντας κάθε μορφή ζωής στην πόλη. Ο Σάλβο, ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας, μεταμορφώνεται σε μάχιμο αγωνιστή και, μαζί με μια μικρή ομάδα επιζώντων, αντιστέκεται απέναντι σε γιγάντια σκαθάρια με ακτινοπυροβόλα και ανθρώπους-ρομπότ στους ερειπωμένους δρόμους της πρωτεύουσας. Έμπνευση του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, το μετααποκαλυπτικό γκράφικ νόβελ τρόμου «El Eternauta» είχε ήδη καθιερωθεί μια από τις πιο δημοφιλείς σειρές κόμικ της Αργεντινής από το 1957 έως το 1959, όταν δημοσιευόταν σε συνέχειες στο εβδομαδιαίο περιοδικό κόμικς Hora Cero, σε σχέδια του Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες (κυκλοφόρησε σε δύο τόμους στα ελληνικά από τις εκδόσεις Jemma Press, σε μετάφραση Ντίνας Σώτηρα). Το 1969 ο Έστερχελντ συνεργάστηκε με τον εικονογράφο Αλμπέρτο Μπρέτσια και μαζί επανήλθαν με μια ριζικά διαφορετική και σκοτεινότερη εκδοχή, που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει ότι θα εξελισσόταν σε ένα κλασικό πολιτικό έργο της λατινοαμερικανικής εικονογραφημένης αφήγησης. Μάλιστα, αναγνώστες του περιοδικού Gente, όπου δημοσιεύθηκε σε συνέχειες το ριμέικ «El Eternauta 1969: ο κοσμοναύτης του απείρου» παραπονέθηκαν για το δυστοπικό ύφος και τις πολιτικές αιχμές, ζητώντας μάλιστα αλλαγές στα σχέδια. Ο Μπρέτσια αρνήθηκε και ο Έστερχελντ αναγκάστηκε απλώς να επιταχύνει το φινάλε. Παρά τη βιαστική ολοκλήρωση, το γκράφικ νόβελ αγαπήθηκε από την ισπανική και την ιταλική αγορά, ενώ ο προφητικός χαρακτήρας των σκηνών μάχης στις αντιδικτατορικές διαδηλώσεις του ’70 στο κέντρο της πρωτεύουσας της Αργεντινής ανάμεσα σε διαδηλωτές, στρατό και παρακρατικούς συνέβαλε στην επιτυχία του. Τον περασμένο Μάιο το έργο των Έστερχελντ και Μπρέτσια μεταφέρθηκε και σε μίνι σειρά έξι επεισοδίων στο Netflix, ενώ πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά βιβλιοπωλεία από μια σύμπραξη των εκδόσεων Jemma Press και DocMZ Publishing, σε μετάφραση Δανάης Ταχταρά. Αντιλαμβανόμενος τα όρια της άμεσης πολιτικής κριτικής σε μια περίοδο όξυνσης του Ψυχρού Πολέμου και διαδοχικών αμερικανικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική, ο Έστερχελντ χρησιμοποίησε την επιστημονική φαντασία ως ασφαλές όχημα για να μιλήσει για την καταστολή, τον φόβο και τη χειραγώγηση. Η εξωγήινη εισβολή λειτουργεί ως μεταφορά για τις αθέατες δυνάμεις που ελέγχουν και απειλούν τις κοινωνίες, ενώ ο Σάλβο ενσαρκώνει τη συλλογική εμπειρία των λατινοαμερικανικών λαών: τον άνθρωπο που αναγκάζεται να αντισταθεί, ακόμη και όταν ο κόσμος γύρω του μοιάζει να έχει καταρρεύσει. Η πειραματική εικονογραφία του Μπρέτσια – τα κολάζ, οι σκιές, το συνεχές παιχνίδι με το μαύρο, η ανομοιομορφία των καρέ και η έλλειψη περιγραμμάτων – είναι οργανικό κομμάτι του σχολιασμού. «Η πολιτική κατάσταση ήταν σκοτεινή και απρόβλεπτη, αντίστοιχη και η σχεδιαστική της απόδοση. Ο Μπρέτσια κατάφερε να περιγράψει με αφηρημένες εικόνες, συχνά μόνο με γραμμές ή σκιές, τον τρόμο, τη μοναξιά, την απόγνωση, την προδοσία. Αλλά με τα ποικίλα τεχνάσματα και τους πειραματισμούς του κατάφερε επίσης να δείξει και την αλληλεγγύη, την ανθρωπιά, την αντίσταση», αναφέρει ο Γιάννης Κουκουλάς, ιστορικός τέχνης και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ο οποίος υπογράφει και την εισαγωγή της έκδοσης. Προφητικό έργο Μπορεί οι αναγνώστες του Gente να είχαν θορυβηθεί από τις απεικονίσεις των μαχών με τους εξωγήινους στο κέντρο του Μπουένος Άϊρες, αλλά τελικά αποδείχθηκαν προφητικές. Στη δεκαετία του ’70 η πόλη συγκλονιζόταν από διαδηλώσεις ενάντια στην κρατική καταστολή, τη φτώχεια, τις συνεχείς στρατιωτικές παρεμβάσεις στην πολιτική ζωή και την κλιμακούμενη βία που ακολούθησε την ανατροπή των δημοκρατικών κυβερνήσεων. Οι εικόνες των οδομαχιών στο κόμικ θύμιζαν επικίνδυνα εκείνες των πραγματικών συγκρούσεων ανάμεσα σε φοιτητές, αριστερές οργανώσεις και τις δυνάμεις ασφαλείας. Αυτή η σύγκλιση ζωής και αφήγησης είναι και ένας από τους λόγους που, όπως επισημαίνει ο κ. Κουκουλάς, «η επίθεση που δέχονται οι ανθρώπινες κοινωνίες από τις ποικίλες εξουσίες, κυρίως τις πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές, είναι εξίσου βίαιη με την εξωγήινη που περιγράφουν οι Έστερχελντ και Μπρέτσια, κι ας έχουν περάσει αρκετές δεκαετίες από τη φιλοτέχνηση του “El Eternauta”. Η Ιστορία κάνει κύκλους και επαναλαμβάνεται όπως το αιώνιο ταξίδι του κοσμοναύτη του απείρου, πότε βίαια και πότε σαν φάρσα, αλλά ακόμη δεν έχει τελειώσει». Η αλληγορία του «El Eternauta» γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συνδεθεί με τη βιογραφία του δημιουργού του. Το 1976 ο Έστερχελντ συνεργάστηκε ξανά με τον Λόπες για τη συνέχεια της σειράς. Ωστόσο, η συμμετοχή του στην ακροαριστερή επαναστατική οργάνωση των Μοντονέρος και η δουλειά του πάνω στην εικονογραφημένη βιογραφία του Τσε και της Εβίτα Περόν τον έκαναν στόχο του καθεστώτος του Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα (1976-1981). Τόσο ο ίδιος όσο και οι τέσσερις κόρες του με τους συντρόφους τους «εξαφανίστηκαν» το 1977, όντας θύματα των μηχανισμών βίας και ελέγχου που προέβλεπε στα έργα του. Και το σχετικό link...

Ο ανυποχώρητος αγώνας και η συγκινητική αλληλεγγύη των απλών ανθρώπων ενάντια στην πανίσχυρη εξουσία βρίσκεται στο επίκεντρο της δεύτερης εκδοχής του «Ετερνάουτα» των Έκτορ Έστερχελντ και Αλμπέρτο Μπρέτσια. O Έκτορ Έστερχελντ πλήρωσε με τη ζωή του τα αριστουργηματικά έργα του (η χούντα της Αργεντινής τον δολοφόνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1970) και την πολιτική του δράση. Στα πρώτα συγκαταλέγεται αναμφίβολα το «Eternauta» που συνέγραψε από το 1955 ώς το 1957 και σχεδίασε ο Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες (κυκλοφόρησε σε δύο τόμους από τις εκδόσεις Jemma Press και είναι χρόνια τώρα εξαντλημένο). Σε αυτή την πρώτη εκδοχή του «Eternauta» βασίστηκε και η ομώνυμη σειρά του Netflix, της οποίας ολοκληρώθηκε η πρώτη σεζόν με πολύ θετικές κριτικές και αναμένεται η δεύτερη. Το πέρασμα των ετών όμως έφερε στη Λατινική Αμερική ακόμα δυσκολότερες συνθήκες από αυτές της δεκαετίας του 1950. Δικτατορικά στρατοκρατικά καθεστώτα ανεβοκατέβαιναν σε κάθε χώρα από τη Βολιβία και το Περού μέχρι την Αργεντινή και την Παραγουάη ενώ η αμερικανική παρέμβαση γινόταν όλο και πιο εξόφθαλμα, όλο και πιο κυνικά. Ο Εστερχελντ, που διαρκώς ριζοσπαστικοποιούσε την πολιτική σκέψη και πρακτική του ως μέλος ακροαριστερών οργανώσεων, συνειδητοποίησε το 1969 ότι η πρώτη εκδοχή του «Eternauta» δεν τον εξέφραζε πια. Αποφάσισε να ξαναγράψει το σενάριο διατηρώντας τη βασική ιδέα σταθερή, αλλά τροποποιώντας αρκετές κρίσιμες λεπτομέρειες, ενώ ανέθεσε το σχέδιο στον φίλο και συνεργάτη του Αλμπέρτο Μπρέτσια, με τον οποίο πριν λίγους μήνες είχαν φιλοτεχνήσει την Βιογραφία του Τσε Γκεβάρα (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Οξύ»). «El Eternauta 1969», συνέκδοση Jemma Press και DocMZ Publishing. Mετάφραση: Δανάη Ταχταρά, σελ. 64 Στη νέα μορφή, με την αφαιρετική, σκοτεινή, αριστουργηματική ζωγραφική του Μπρέτσια, η Γη και πάλι δέχεται την εξωγήινη επίθεση. Λευκές νιφάδες πέφτουν από τον ουρανό αλλά δεν είναι χιόνι. Όποιος εκτίθεται σε αυτές πεθαίνει ακαριαία και σε λίγες ώρες το Μπουένος Άϊρες γεμίζει πτώματα. Σύντομα, οι εμβρόντητοι επιζήσαντες έρχονται αντιμέτωποι με το δεύτερο κύμα της επίθεσης, με κατευθυνόμενα εξωγήινα πλάσματα που εξολοθρεύουν ό,τι κινείται αλλά και με εξανδραποδισμένα ανθρώπινα πλάσματα που συνεργάζονται με τον κατακτητή. Οι λιγοστοί ζωντανοί πρέπει να συνεργαστούν, να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον, να επινοήσουν λύσεις και να αντισταθούν σε μια αδίστακτη, νέα, απρόβλεπτη μορφή εξουσίας που σπέρνει τον θάνατο. Βασικός στόχος αυτής της εξουσίας είναι το μυαλό των ανθρώπων που προσπαθούν να κατακτήσουν με κάθε τρόπο. Οι εξωγήινοι δεν φτάνει να αιχμαλωτίσουν, να εξολοθρεύσουν ή να εξαϋλώσουν τα σώματα των ανθρώπων, θέλουν να εξουσιάσουν το μυαλό τους χρησιμοποιώντας γι’ αυτό άλλα υποδουλωμένα πλάσματα και μια υπερεξελιγμένη τεχνολογία. Οι άνθρωποι δεν θα το βάλουν κάτω. Με απλά τεχνάσματα όπως η μάσκα θαλάσσης του πρωταγωνιστή – σήμα κατατεθέν και σύμβολο του «Eternauta» – θα αντισταθούν. Το μεγαλύτερο σοκ όμως, και μεγαλύτερη διαφορά από την πρώτη εκδοχή, θα έρθει όταν μάθουν πως δεν θα έχουν καμιά βοήθεια από την υπόλοιπη Γη, καθώς οι ηγέτες των μεγάλων κρατών έχουν έρθει σε συμφωνία με τους εξωγήινους και έχουν παραδώσει τη Λατινική Αμερική για να γλιτώσουν τις χώρες τους. Αντί να απελπιστούν, πεισμώνουν ακόμα περισσότερο. Κι έτσι προχωρά ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία, ο αγώνας των αμυνόμενων ενάντια στους ιμπεριαλιστές που όποια μορφή κι αν έχουν, στοχεύουν στο μυαλό. Και το σχετικό link...

Μια συνέκδοση της Jemma Press και της DocMZ Publishing ξαναζωντανεύει ένα εμβληματικό έργο της πλούσιας παράδοσης κόμικς της Αργεντινής με έντονες πολιτικές αιχμές που παραμένουν επίκαιρες. Η Jemma Press, σε συνεργασία με την DocMZ Publishing, κυκλοφορεί ένα εμβληματικό έργο της αργεντίνικης σχολής κόμικς, το θρυλικό «El Eternauta 1969», με τον τίτλο «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Φέτος μεταφέρθηκε αυτούσιο στη μικρή οθόνη μέσω του Netflix. Είναι η δεύτερη φορά που η Jemma εκδίδει το έργο του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ. Είχε προηγηθεί το 2008-2009 η δίτομη έκδοση της πρώτης μορφής του κόμικ που δημοσιεύτηκε μεταξύ του 1955 και του 1957. Ο Λευτέρης Σταυριανός, που κρύβεται πίσω από την Jemma, ήξερε το κόμικ από παλιά ως αναγνώστης αρχικά, όπως μου αναφέρει. «Η πρώτη μου επαφή με τον “Κοσμοναύτη του Απείρου” ήταν από τις σελίδες του περιοδικού “Σκορπιός”, όπου είχε δημοσιευτεί ένα μεγάλο μέρος της κλασικής εκδοχής του έργου στα ελληνικά, τη δεκαετία του ’80. Δυστυχώς, η δημοσίευση δεν ολοκληρώθηκε κι έτσι δεν μπόρεσα να μάθω ποτέ πώς τελείωνε – αυτός ήταν και ο λόγος που προχώρησα στην κυκλοφορία της ιστορίας των Έστερχελντ – Λόπεζ στα ελληνικά το 2008, όταν η Jemma Press έκανε ακόμα τα πρώτα της βήματα. Η εκδοχή του 1969 διατηρεί πολλά από τα στοιχεία της κλασικής ιστορίας, έχει όμως μια πιο σκοτεινή και πολιτικά αιχμηρή διάσταση σε σχέση με την εκδοχή που κυκλοφόρησε τη δεκαετία του ’50». Το πρώτο «El Eternauta» που εξέδωσε είναι πλέον εξαντλημένο. Ο Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, δημιουργός του «El Eternauta 1969». Ιστορικά, το «El Eternauta 1969» – το κόμικ που εκδίδεται τώρα – εμφανίστηκε δώδεκα χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση του ορίτζιναλ έργου που είχε γράψει ο Έστερχελντ και είχε εικονογραφήσει ο Φρανσίσκο Σολάνο-Λόπεζ. Ο Έστερχελντ αποφάσισε να επανέλθει στο ίδιο έργο, αυτήν τη φορά συνεργαζόμενος με τον Αλμπέρτο Μπρέτσια, επιδιώκοντας μια νέα, πιο τολμηρή εκδοχή. Το πρώτο «El Eternauta» αποτελούσε ήδη μια σπουδαία ιστορία επιστημονικής φαντασίας με έντονες πολιτικές αιχμές, τοποθετημένη σε μια περίοδο βαθιάς κοινωνικής και πολιτικής ταραχής στην Αργεντινή και τη Λατινική Αμερική. Ο Αλμπέρτο Μπρέτσια. Στα χρόνια που ακολούθησαν την έκδοσή του όμως η κατάσταση στην Αργεντινή επιδεινώθηκε, με διαδοχικά πραξικοπήματα και κυβερνητική αστάθεια, ενώ διεθνώς ο Ψυχρός Πόλεμος και ο πόλεμος του Βιετνάμ αναδιαμόρφωναν το παγκόσμιο σκηνικό. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Έστερχελντ ριζοσπαστικοποιήθηκε πολιτικά. Θεωρώντας ότι το αρχικό κομικ δεν εξέφραζε πλέον τις ιδέες και τη ματιά του, αποφάσισε το 1969 να το αναδιαμορφώσει. Με τον Μπρέτσια στον σχεδιασμό, προσέθεσε αφηρημένα στοιχεία, πειραματικές τεχνικές και πιο δυστοπικό ύφος, ενώ ενίσχυσε τον αντιιμπεριαλιστικό και πολιτικό χαρακτήρα της ιστορίας. Εικόνα από την τηλεοπτική μεταφορά του στο Netflix το 2025. Γιατί αποφάσισαν από την Jemma Press να το συνεκδώσουν με την DocMZ Publishing; Την απορία μού λύνει ο Γιάννης Ιατρού της DocMZ, ο οποίος έκανε το πρώτο βήμα γι’ αυτήν τη σημαντική κυκλοφορία: «Η Jemma Press είναι ένας εκδοτικός οίκος που παρακολουθώ από παιδί και μπορώ να πω ότι η δραστηριότητά της όλα αυτά τα χρόνια μού έχει ασκήσει καθοριστική επιρροή, όπως και σε χιλιάδες ακόμα Έλληνες αναγνώστες. Πρόκειται για έναν εκδοτικό οίκο που σύστησε στο ελληνικό κοινό σπουδαίους τίτλους και καλλιτέχνες, τους οποίους διαφορετικά μπορεί να αγνοούσαμε», λέει. «Τέτοια ήταν και η περίπτωση του “Κοσμοναύτη του Απείρου”, τον οποίο έμαθα χάρη στην έκδοση της Jemma πριν από σχεδόν 20 χρόνια. Αμέσως λοιπόν μόλις ενδιαφέρθηκα για τον συγκεκριμένο τίτλο, απευθύνθηκα στον Λευτέρη – και με μεγάλη μου χαρά δέχτηκε να συνεργαστούμε». Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Παρότι τα βασικά στοιχεία της πλοκής του κόμικ παρέμειναν τα ίδια – μια φονική τοξική χιονόπτωση, η εισβολή εξωγήινων που επιδιώκουν τον έλεγχο του νου και η αντίσταση των απλών ανθρώπων –, στην εκδοχή του 1969 η εισβολή περιορίζεται στη Νότια Αμερική. Οι εξωγήινοι κατακτητές συνεργάζονται με τις μεγάλες δυνάμεις – ΗΠΑ, ΕΣΣΔ κ.ά. –, αφήνοντας το κεντρικό και νότιο τμήμα της αμερικανικής ηπείρου προδομένο και αποκλεισμένο στον αγώνα του για επιβίωση. Η αφήγηση αντικατοπτρίζει το πολιτικό κλίμα της εποχής, όταν χούντες που δημιουργούνταν με τις ευλογίες των ΗΠΑ κατέστρεφαν ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Η πειραματική εικονογραφία του Μπρέτσια – κολάζ, μαύρες πιτσιλιές, απουσία καθαρών γραμμών – σε συνδυασμό με το πολιτικά φορτισμένο σενάριο ενόχλησαν το κοινό του εβδομαδιαίου περιοδικού «Gente», όπου δημοσιευόταν το έργο. Από την πρώτη κιόλας εβδομάδα κυκλοφορίας του, οι αναγνώστες εξέφρασαν παράπονα ότι ήταν πολύ απαισιόδοξο και δυσνόητο. Έτσι, έπειτα από τέσσερις μήνες, το κόμικ διακόπηκε, με τον Έστερχελντ να αναγκάζεται να δώσει ένα βιαστικό, αλλά συμβολικό τέλος. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Το 1976, εν μέσω ακόμη πιο σκοτεινών εποχών, ο Έστερχελντ συνεργάστηκε ξανά με τον Λόπεζ για το δεύτερο μέρος που θα συνέχιζε την ιστορία. Ως μέλος της επαναστατικής οργάνωσης Μοντονέρος, ζούσε πλέον κυνηγημένος. Απήχθη το 1977 από παρακρατικούς και πιθανότατα δολοφονήθηκε το 1978, όπως και οι τέσσερις κόρες του – οι δύο από αυτές ήταν έγκυοι την εποχή της απαγωγής τους, με διάφορες εικασίες να θέλουν τα δυο εγγόνια του να είναι ζωντανά σήμερα. Παρά την τραγική μοίρα της οικογένειάς του, η μορφή του πρωταγωνιστή Χουάν Σάλβο, με την απλή μάσκα κατάδυσης, έγινε η απόλυτη εικόνα του αγώνα απέναντι στην καταπίεση – γεγονός που αποτυπώθηκε και στη μεταφορά του Netflix το 2025. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Σήμερα, δεκαετίες αργότερα, το έργο παραμένει επίκαιρο, καθώς η κριτική του απέναντι στην καταχρηστική εξουσία, την προπαγάνδα και την καταπίεση εξακολουθεί να αντανακλά τον σύγχρονο κόσμο. «Νομίζω πως τόσο το “El Eternauta 1969” όσο και το προγενέστερό του, “El Eternauta”, θα παραμένουν επίκαιρα για όσο θα υπάρχει η σχέση εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου. Κρίνοντας από το τι συμβαίνει σήμερα στον πλανήτη, πιθανόν για πάντα», τονίζει ο Λευτέρης. Πέρα όμως από αυτό, σαν να προφήτευσε ότι για δύο χρόνια ολόκληρος ο πλανήτης θα βαλλόταν από έναν αόρατο αλλά θανατηφόρο ιό – όπως ακριβώς οι τοξικές χιονόμπαλες του έργου που τρομοκρατούν τον κόσμο –, τις τρομακτικές επιπτώσεις του οποίου συνεχίζει να βιώνει. Σίγουρα η εικονογραφία του Netflix βοήθησε, το έκανε πιο ξεκάθαρο αυτό. Τι το κάνει όμως τόσο ιδιαίτερο έπειτα από τόσα χρόνια; Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Λευτέρης Σταυριανός: Εκτός από την ιστορία την ίδια, που αποτελεί μια ατμοσφαιρική, μετα-αποκαλυπτική αλληγορία για την πολιτική αντίσταση, το «El Eternauta 1969» έχει και το πλεονέκτημα της εξαιρετικής εικονογράφησης. Ο Αλμπέρτο Μπρέτσια, με το χειρονομιακό σχέδιό του, τα ανισομερή πάνελ και τις πρωτοποριακές συνθέσεις του, καταφέρνει να δημιουργήσει ένα οπτικό αποτέλεσμα μοναδικό για τον αναγνώστη και να παρουσιάσει μια δουλειά που παραμένει αβανγκάρντ μέχρι και σήμερα. Σελίδα από το κόμικ «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου». Γιάννης Ιατρού: Η ιστορία του «Κοσμοναύτη του Απείρου» είναι μια ιστορία αντίστασης ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, η οποία άγγιξε βαθιά ολόκληρο τον κόσμο και έγινε μία από τις πιο εμβληματικές σειρές κόμικ στην Αργεντινή, σε συνδυασμό με την τραγική μοίρα του δημιουργού της. Ήταν η εκδοχή του 1969 όμως αυτή που διαδόθηκε ευρέως στην Ευρώπη, προκαλώντας το ενδιαφέρον του κοινού και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού για τη συγκλονιστική περιπέτεια του μασκοφόρου πρωταγωνιστή της. Μεταξύ των έργων του Έστερχελντ, το «El Eternauta 1969» έχει αναμφίβολα μία ξεχωριστή θέση, όντας ένα από τα πιο επιδραστικά έργα της αργεντίνικης πολιτισμικής κληρονομιάς. Στόχος μας είναι να βγάλουμε κι άλλα έργα, τόσο του Μπρέτσια όσο και του Έκτορ Χερμάν Έστερχελντ, αλλά και άλλων, προκειμένου να αναδείξουμε την εντυπωσιακά πλούσια παράδοση κόμικς της Αργεντινής. Και το σχετικό link...

Η μεταφορά του ιστορικού αργεντίνικου κόμικς Eternauta στη μικρή οθόνη και στο Netflix κάνει ξανά δημοφιλή μια ιστορία θριάμβου της αλληλεγγύης και της συλλογικής δράσης έναντι σε δυστοπίες και ολοκληρωτισμούς που έχουν... τρομακτικές ομοιότητες με το καθεστώς του Χαβιέρ Μιλέι. Καρέ από το αυθεντικό κόμικς Eternauta της δεκαετίας του '50 Ο Eternauta (Κοσμοναύτης του Απείρου), ένα ιστορικό αργεντίνικο κόμικς που έγινε σειρά στο Netflix, είναι πλέον μια διεθνής επιτυχία που ξεπέρασε τα όρια της πατρίδας του, μιλώντας για μια δυστοπική πραγματικότητα απέναντι στην οποία μόνη διέξοδος και σωτηρία είναι η συλλογική δράση. Μια πραγματική διακήρυξη αρχών σε εποχές ταραγμένες, όπου το κεντρικό μήνυμα του βιβλίου «κανείς δεν σώζεται μόνος του» έρχεται σε ευθεία ρήξη με την επιταγή του αναρχοκαπιταλιστή προέδρου Χαβιέρ Μιλέι και του ακραίου ατομικισμού του «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Η σειρά, που βασίζεται σε κόμικς (το πρώτο ισπανόφωνο και από τα κορυφαία έργα της λατινοαμερικανικής επιστημονικής φαντασίας) του Έκτορ Χερμάν Ουέστερχελντ (αγνοούμενος της δικτατορίας μαζί με πολλά μέλη της οικογένειάς του), αναθέρμανε τις διαμαρτυρίες εναντίον του ακροδεξιού Μιλέι και έδωσε νέα πνοή στις Γιαγιάδες της Πλατείας του Μάη και άλλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που απαιτούν να μάθουν τι έγιναν οι αγνοούμενοι και τα κλεμμένα παιδιά τους και μάχονται για δικαίωση, τιμωρία, μνήμη. O Eternauta δημοσιεύτηκε το 1957-1959 σε συνέχειες στο περιοδικό Hora Cero, αφηγούμενος μια ιστορία αντίστασης: όταν ένα τοξικό χιόνι και μια εισβολή εξωγήινων σκοτώνουν μαζικά ανθρώπους θέλοντας να τους υποτάξουν, μόνη διέξοδος επιβίωσης αναδεικνύεται η συλλογική αντίσταση απέναντι στον τύραννο εχθρό. Για πολλούς Αργεντίνους σήμερα αυτό το τοξικό χιόνι που σκοτώνει ανθρώπους και διαλύει τον κοινωνικό ιστό είναι οι τοξικές πολιτικές ενός ακροδεξιού – διαταραγμένου σαν εξωγήινος – προέδρου που αφήνει πίσω του ερείπια, μιζέρια, καταστολή και ανθρώπους ξεχασμένους στην τύχη τους (ή την ατυχία τους). Είναι το σωτήριο «εμείς» απέναντι στο καταστροφικό μεσσιανικό «εγώ». Ένα παρόν δεμένο με το τραύμα του παρελθόντος Το βιβλίο γράφτηκε σε μια περίοδο βαθιών πολιτικών διεργασιών, που διαπερνούν τις γραμμές του: ο Ψυχρός Πόλεμος να δίνει τον τόνο και οι πυρηνικές δοκιμές να ξεσηκώνουν πάθη και φόβους στον κόσμο, ενώ στην Αργεντινή το πραξικόπημα του 1955 κατά του προέδρου Περόν και η αποκαλούμενη Απελευθερωτική Επανάσταση και η στυγνή δικτατορία του Αραμπούρου να εγκαινιάζουν τον αιματηρό διωγμό των περονιστών. Στη μεταφορά του στην οθόνη το κείμενο προσαρμόστηκε στο σήμερα και φέρει αναφορές και σε άλλα, πιο πρόσφατα ιστορικά γεγονότα: η δικτατορία του Βιντέλα, ο πόλεμος στις Μαλβίδες, οι οικονομικές κρίσεις, η νεο-αποικιοκρατία του δολαρίου, όλα πλεγμένα σε «ένα παρόν δεμένο με το τραύμα του παρελθόντος». Το έργο είναι αδιαχώριστο από την ίδια τη ζωή του Ουέστερχελντ. Στρατευμένος στους αγώνες της εποχής του, μέλος πια των Μοντονέρος, της επαναστατικής πτέρυγας των περονιστών, συνελήφθη στη διάρκεια της δικτατορίας και το 1978 χάθηκαν για πάντα τα ίχνη του. Προηγουμένως είχαν εξαφανίσει τις τέσσερις κόρες του, ηλικίας από 18 ως 25 ετών (οι δύο από αυτές έγκυες που οι στρατιωτικοί τούς έκλεψαν τα παιδιά τους) και τρεις γαμπρούς του. Με την επιστροφή της δημοκρατίας το 1983, το έργο βρέθηκε στο επίκεντρο της πολιτικής ως ένα προφητικό κείμενο για τη βία αλλά και τη συλλογική αντίσταση αφού, όπως έγραφε ο συγγραφέας, «ο πραγματικός ήρωας είναι ένας συλλογικός ήρωας, μια ανθρώπινη ομάδα». Έμπνευση για νέες κινητοποιήσεις Στην Αργεντινή ο αντίκτυπος της ταινίας είναι τεράστιος. Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα όπως οι HIJOS (οργάνωση των παιδιών των αγνοούμενων και δολοφονημένων), έκαναν καμπάνια με μια εικόνα από την ταινία όπου πρόσθεσαν τις φωτογραφίες από τις εξαφανισμένες κόρες του Ουέστερχελντ γράφοντας: «Ήξερες πως δύο εγγόνια του δημιουργού του Eternauta είναι αγνοούμενα και μπορεί να βρίσκονται εν ζωή; Αν γεννήθηκες ανάμεσα στον Νοέμβριο του 1976 και τον Ιανουάριο του 1978 ή αμφιβάλλεις για την ταυτότητα κάποιου που γεννήθηκε σε αυτό το διάστημα, επικοινώνησε με της Γιαγιάδες της Πλατείας του Μάη». Έκτοτε έχει εκτοξευτεί ο αριθμός των ανθρώπων που έρχονται σε επαφή με την οργάνωση για να διαπιστώσουν μέσα από γενετική ταυτοποίηση αν είναι παιδιά αγνοούμενων. Φράσεις και αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στη σειρά γίνονται συνθήματα και σύμβολα των αυξανόμενων διαμαρτυριών που ξεσπούν στην Αργεντινή και του πνεύματος συλλογικής αντίστασης στην ακραία λιτότητα του καθεστώτος. «Κανείς δεν σώζεται μόνος του», «Δεν ηττηθήκαμε, η αντίσταση ΖΕΙ», «Η θύελλα προχωρά, η αντίσταση επίσης», δεσπόζουν στις διαδηλώσεις μαζί με τις προστατευτικές στολές και τις αντιασφυξιογόνες μάσκες, ανάλογες αυτών που χρησιμοποιούνται (και εξίσου χρήσιμες κατά των χημικών που εκτοξεύονται με περισσή βία εναντίον τους). Την περασμένη Τετάρτη, σαν κλωνοποιημένα αντίγραφα των πρωταγωνιστών της σειράς, εκατοντάδες Eternautas με αδιάβροχες στολές και αντιασφυξιογόνες μάσκες – όλοι τους μέλη συνδικάτων επιστημόνων – κατέβηκαν στους δρόμους καταγγέλλοντας τους πενιχρούς μισθούς τους, που έχασαν το 40-50% της πραγματικής τους αξίας λόγω του πληθωρισμού, και τις τραγικές περικοπές που υπονομεύουν (όταν δεν αναστέλλουν) το ερευνητικό τους έργο και την ίδια την ύπαρξη του Conicet, του βασικού επιστημονικού οργανισμού της χώρας, του οποίου περίπου το 15% του προσωπικού λόγω των συνθηκών έφυγε από τη χώρα. Το 2025 ο κρατικός προϋπολογισμός για τις επιστήμες ισοδυναμεί στο 0,152% του ΑΕΠ. Και μαζί στις διαδηλώσεις που κάθε Τετάρτη κάνουν οι συνταξιούχοι απαιτώντας αξιοπρέπεια την ώρα που οι 7 στους 10 δεν παίρνουν παρά 300 ευρώ: στο όριο της φτώχειας. Και τώρα αυτή η συλλογική διεκδίκηση γίνεται πράξη καθώς σήμερα, συνδικάτα συνταξιούχων, καθηγητών, επιστημόνων, υγειονομικών, δημοσιογράφων, ατόμων με αναπηρίες, φεμινιστικές οργανώσεις ανάμεσα στα πολλά άλλα, κατεβαίνουν έπειτα από μεγάλο διάστημα όλοι μαζί συντονισμένα σε μια αντιπολίτευση μη κομματική και σύσσωμη από τα κάτω, και πάλι στην κεντρική πλατεία, απέναντι από το Κογκρέσο. «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου» έγινε έτσι απρόσμενα ένα ισχυρό πολιτικό όπλο στην Αργεντινή, προτείνοντας ένα «άλλο παιχνίδι, συλλογικό, δίκαιο, δημοκρατικό», απαραίτητο περισσότερο από ποτέ μπροστά στις ενδιάμεσες εκλογές του Οκτωβρίου, που θα καθορίσουν πολλά για τις εξελίξεις στη χώρα, γράφει ο ερευνητής του Conicet Αλεχάντρο Ρουίς Μπάλσα. «Μπροστά στην κανονικοποίηση της χυδαιότητας, του θεάματος χωρίς ηθική και της επίκλησης της ατομικότητας ως ανώτατης αρχής της κοινωνίας, θυμίζει την ανατρεπτική δύναμη της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης (και της ενότητας μπροστά σε έναν πανίσχυρο επικίνδυνο εχθρό) ως οχημάτων κοινωνικής προόδου. Και το σχετικό link...

Η νέα σειρά επιστημονικής φαντασίας «El Eternauta – Ο Κοσμοναύτης του Απείρου» στο Netflix, βασισμένη στο ομώνυμο κόμικς των Oesterheld – Lopez, υπενθυμίζει την ανάγκη του συλλογικού αγώνα ενάντια στην εξουσία που επιχειρεί να κυριεύσει όχι μόνο το σώμα αλλά κυρίως, το μυαλό. Από το 1957 ως το 1959 δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Hora Cero Semanal της Αργεντινής κι από τότε μέχρι σήμερα έχει αναδημοσιευτεί, αποσπασματικά ή ολοκληρωμένο, σε δεκάδες γλώσσες. Θεωρείται, όχι άδικα, ένα από τα σημαντικότερα και πιο επιδραστικά κόμικς της ιστορίας λόγω κυρίως του πολιτικού περιεχομένου με το οποίο οι δημιουργοί του, Hector Oesterheld και Francisco Lopez, μπόλιασαν μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας. Το El Eternauta που κυκλοφορεί στα ελληνικά σε δύο τόμους από την Jemma Press με υπότιτλο «Ο Κοσμοναύτης του Απείρου», αποτελεί ένα εμβληματικό και πολυεπίπεδο έργο με βαθιά νοήματα που αποκαλύπτονται σελίδα σελίδα μέχρι το συγκλονιστικό τέλος. Ο Oesterheld άλλωστε, ήταν ανέκαθεν ένας στρατευμένος στην Αριστερά συγγραφέας και σεναριογράφος που είχε φιλοτεχνήσει το αντιπολεμικό «Ερνι Πάικ» με τη συνεργασία του Hugo Pratt, ενώ το 1968 έγραψε το σενάριο μιας υπέροχης βιογραφίας του Τσε Γκεβάρα έναν μόλις χρόνο μετά τη δολοφονία του, την οποία σχεδίασαν οι Enrique και Alberto Breccia. Το έργο και η πολιτική του δράση ήταν και οι λόγοι για τους οποίους απήχθη από παρακρατικές ομάδες συνεργαζόμενες με το δικτατορικό καθεστώς το 1977 και κατά τα φαινόμενα δολοφονήθηκε λίγο αργότερα, ενώ το ίδιο τραγικό τέλος είχαν και οι τέσσερις κόρες του. Η υπόθεση του Eternauta αρχικά φαίνεται απλή και, ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, αποτελεί επαναλαμβανόμενη συνταγή στην επιστημονική φαντασία. Σταδιακά όμως, γίνεται όλο και πιο σύνθετη και συνεχώς προκύπτουν ερωτήματα και προβληματισμοί γύρω από την έννοια της ελευθερίας της βούλησης, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης, του αγώνα ενάντια στην εξουσία και τους σκοπούς της. Μια παράξενη χιονόπτωση στην Αργεντινή αποδεικνύεται πολύ γρήγορα ότι έχει θανατηφόρες συνέπειες σε όσους εκτεθούν στις νιφάδες της. Οι τρομαγμένοι άνθρωποι κλείνονται στα σπίτια τους αλλά σύντομα αντιλαμβάνονται ότι αν θέλουν να επιβιώσουν πρέπει να αντιμετωπίσουν την κατάσταση, να προστατεύσουν τους εαυτούς τους και τους οικείους τους και να βγουν αναζητώντας τρόφιμα και άλλους επιζώντες. Τότε θα καταλάβουν ότι τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα, καθώς στους δρόμους κυκλοφορούν ατέλειωτα αποκρουστικά πλάσματα που σπέρνουν το θάνατο καθοδηγούμενα από μια μεγαλύτερη δύναμη εξωγήινης προέλευσης. Κι ενώ η ήττα της ανθρωπότητας μοιάζει προδιαγεγραμμένη, η αλληλεγγύη, η αγάπη, η κατανόηση, η συλλογικότητα, η ενσυναίσθηση ακόμα και απέναντι στον εχθρό, αρχίζουν να αναπτερώνουν τις ελπίδες. Με αυτήν την κεντρική ιδέα προχώρησε ο Bruno Stagnaro στη σκηνοθεσία της σειράς El Eternauta για λογαριασμό του Netflix. Η υπόθεση μεταφέρθηκε στη σύγχρονη εποχή και τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν καθ’ ολοκληρίαν σε σημαντικά σημεία του Μπουένος Άϊρες όπως η Plaza Italia, το Στάδιο Monumental της ποδοσφαιρικής Ρίβερ Πλέιτ και η Plaza del Congreso που μεταμορφώθηκαν σε μετααποκαλυπτικές τοποθεσίες, καλυμμένες από χιόνι και πτώματα. Η επιτυχία των έξι επεισοδίων της πρώτης σεζόν ήταν μεγάλη με αποτέλεσμα να ανακοινωθεί ήδη η δεύτερη σεζόν με οκτώ επεισόδια στα οποία θα ολοκληρώνεται η σειρά. Μια σειρά γεμάτη αλληγορίες και συμβολισμούς που σέβεται σε μεγάλο βαθμό τις ιδέες του Oesterheld και την αισθητική του Lopez και υπενθυμίζει ότι η εξουσία είναι απάνθρωπη και αμείλικτη, αλλά όχι ανίκητη. Και το σχετικό link...

«Ο κοσμοναύτης του απείρου» έκανε πρεμιέρα πριν από μερικές μέρες, σε μια μεταφορά αντάξια του θρύλου που συνοδεύει τόσο το έργο όσο και τον δημιουργό του, ο οποίος βρήκε τραγικό τέλος στα χέρια της αργεντινής χούντας. Ένα από τα πιο σημαντικά κόμικς όλων των εποχών, και σίγουρα το πιο διάσημο στην Αργεντινή – μια χώρα με πολύ σοβαρή και βαθιά παράδοση στο είδος – αν όχι σε ολόκληρη τη Νότιο Αμερική, βρήκε τον δρόμο προς την μυθοπλασία της οθόνης, έξι δεκαετίες έστω μετά την πρώτη κυκλοφορία του. Το μνημειώδες αυτό έπος επιστημονικής φαντασίας (και πολιτικής αλληγορίας) γράφτηκε από τον Έκτορ Έστερχελντ και εικονογραφήθηκε από τον Φρανσίσκο Σολάνο Λόπες και είχε εμφανιστεί και στη χώρα μας σε βραχύβια περιοδικά κόμικς της δεκαετίας του ’80 όπως το «Σκαθάρι» και ο «Σκορπιός» – τίτλοι που χάθηκαν στην εκδοτική λήθη ή στην αιωνιότητα, σύμφωνα και με τον τίτλο του έργου: El Eternauta. Τελικά κυκλοφόρησε ολόκληρο στα ελληνικά σε δύο τόμους το 2008 και το 2009 από τον μικρό εκδοτικό οίκο Jemma, με τον (ιδανικά επεξηγηματικό) τίτλο «El Eternauta: Ο κοσμοναύτης του απείρου». Η μεταφορά του βιβλίου από το Netflix με πρωταγωνιστή τον γνωστό Αργεντινό ηθοποιό Ρικάρντο Νταρίν αποτελεί μια σύγχρονη και φιλόδοξη υπερπαραγωγή που κρατάει τα βασικά στοιχεία της δομής, της πλοκής και της ατμόσφαιρας του «ιερού» αυτού για τους Αργεντινούς έργου, μεταφέροντας την δράση στο σήμερα, ο θεατής όμως θα πρέπει να περιμένει μέχρι το τελευταίο από τα έξι επεισόδια του πρώτου κύκλου της σειράς, για να υποψιαστεί σε τι ή σε ποιον αναφέρεται ο τίτλος. (Αμέσως μετά την πρεμιέρα της σειράς, ανακοινώθηκε ότι θα υπάρξει και δεύτερος κύκλος όπου θα αναπτυχθούν περαιτέρω τα φιλοσοφικά / «χωροχρονικά» θέματα του έργου). Χρειάζεται συνεπώς μια κάποια υπομονή εκ μέρους του κοινού μέχρι να αποκαλυφθούν οι διαστάσεις του οράματος του Έκτορ Έστερχελντ, ο οποίος μέσω των ιστοριών του έβρισκε τον τρόπο να στηλιτεύει τις χούντες που ταλάνιζαν την πατρίδα του, στάση που πλήρωσε με την ίδια του την ζωή. Το 1977, και ενώ κυκλοφορούσε κρυφά από το ένα κρησφύγετο στο άλλο, υπαγορεύοντας τα σενάριά του από τηλεφωνικούς θαλάμους, απήχθη από το στυγνό καθεστώς του Στρατηγού Βιδέλα, και έκτοτε δεν τον ξαναείδε κανείς ποτέ. Την ίδια τραγική μοίρα είχαν και οι τέσσερις κόρες του. Ήδη όμως ο «Κοσμοναύτης του απείρου» είχε γίνει στην κοινή συνείδηση ένας «συλλογικός ήρωας», ένα σύμβολο αντίστασης ενάντια στον ολοκληρωτισμό και την καταπίεση. Η ιστορία ξεκινάει μια χριστουγεννιάτικη (δηλαδή ζεστή για το νότιο ημισφαίριο) μέρα στο Μπουένος Άιρες – που είναι ο αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής τόσο του κόμικ όσο και της σειράς, έστω και στην «μετα-αποκαλυπτική» εκδοχή του – όταν ξαφνικά μια μυστηριώδης τοξική χιονοθύελλα καλύπτει τα πάντα φονεύοντας ακαριαία οποιονδήποτε κυκλοφορεί στο δρόμο χωρίς πλήρη εξάρτηση προστασίας. Πώς συνέβη αυτό; Πρόκειται για ακραίο μετεωρολογικό φαινόμενο ή για κάτι άλλο ακόμα πιο απειλητικό; Τότε είναι που ξεκινάει η περιπλάνηση του κεντρικού ήρωα, του μεσόκοπου Χουάν Σάλβο – που βασανίζεται από οράματα ολέθρου και από έντονα déjà vu – και των οικείων του, σε μια υποβλητική όσο και τρομακτική αρένα επιβίωσης. Η σειρά φέρνει στο μυαλό μια αλληλουχία από γνωστά έργα επιστημονικής φαντασίας, από τον «Πόλεμο των κόσμων» του Χ.Τζ. Γουέλς και τα αμερικάνικα B-movies επιστημονικής φαντασίας του ’50 – φιλτραρισμένα τα περισσότερα από το κλίμα της ψυχροπολεμικής παράνοιας που επικρατούσε τότε – μέχρι τις σύγχρονες σειρές με φόντο έναν κόσμο «μετά την καταστροφή», όπως το The Last of Us. Διατηρεί όμως αυτούσια σχεδόν την ειδική του υπόσταση και την αργεντινή του ταυτότητα. Και το σχετικό link...

Φέτος το Netflix αποφάσισε να ζωντανέψει έναν ήρωα κόμικ και με την ευκαιρία να μας υπενθυμίσει μια ιστορία που δεν πρέπει να ξεχαστεί ποτέ. Μιλάμε για τη σειρά (6 επεισοδίων) «El Eternauta: ο Κοσμοναύτης του Απείρου» ή ο «Αειναύτης» όπως εναλλακτικά θα μπορούσε να μεταφραστεί, αφού το «eternal» έχει σχέση με το αιώνιο και όχι το άπειρο (infinite). Η πλοκή της σειράς βασίζεται στο κόμικ επιστημονικής φαντασίας του Αργεντινού συγγραφέα Έκτορ Γερμάν Έστερχελντ, «The Eternaut» που κυκλοφόρησε το 1957, με εικονογράφηση του Φρανσίσκο Σολάνο Λόπεζ. Ο κεντρικός ήρωας, Χουάν Σάλβο, ένας μεσήλικας με γυναίκα και μια κόρη, παίζει χαρτιά στο σπίτι φίλων του στο Μπουένος Άιρες, όταν αρχίζει ξαφνικά να πέφτει χιόνι. Όλοι απορούν, αφού είναι καλοκαίρι, και θαυμάζουν – με κάποια αμηχανία βέβαια – το παράδοξο φυσικό φαινόμενο. Γρήγορα όμως καταλαβαίνουν ότι το χιόνι αυτό σκοτώνει όποιον ακουμπήσει. Σε λίγη ώρα, όσοι κυκλοφορούσαν στους δρόμους της πόλης είναι όλοι νεκροί. Ζωντανοί μένουν όσοι βρίσκονταν σε κλειστούς χώρους. Σε λίγες ώρες τα πάντα παραλύουν. Οι επιζήσαντες συνειδητοποιούν πως η «βασική συνθήκη της ζωής» έχει αλλάξει απότομα. Δεν υπάρχει μόνο ο εξωτερικός κίνδυνος, αλλά και οι άνθρωποι που όταν βρίσκονται σε κατάσταση αστάθειας γίνονται επικίνδυνοι για τους ίδιους. Μελέτες δείχνουν πως πέντε (5) ώρες κοινωνικής αστάθειας, ασχέτως αν η αιτία είναι γνωστή ή άγνωστη, είναι αρκετές για να διαλύσουν τον κοινωνικό ιστό κάθε συντεταγμένης χώρας. Κάθε απότομη μεταβολή στο «κοινωνικό συνεχές», είτε λόγω μιας πανδημίας, είτε λόγω μιας γενικευμένης διακοπής ρεύματος (Black Out), είτε λόγω πτώσης των επικοινωνιών, είτε λόγω εισβολής από εχθρό, είτε λόγω εισβολής εξωγήινων, οδηγεί αναπόφευκτα σε κοινωνικές ταραχές. Η Αργεντινή περνά απότομα σε μια κατάσταση γενικευμένης αναρχίας. Οι λίγοι επιζήσαντες φτιάχνουν στολές για να προστατευτούν από το θανατηφόρο άγγιγμα του χιονιού, μαζεύουν προμήθειες και εξοπλίζονται. Τελικά αντιλαμβάνονται ότι δεν πρόκειται για φυσικό φαινόμενο, αλλά για εισβολή εξωγήινων όντων, που με τον τρόπο αυτό καταλαμβάνουν την εξουσία του πλανήτη. To 1969, το κόμικ επιστρέφει με μια πιο πολιτικοποιημένη δεύτερη ιστορία. Τα σχέδια κάνει ο Αλμπέρτο Μπρέτσια. Εδώ, ο Όστερχελντ κριτικάρει τα ολοκληρωτικά καθεστώτα και τις χούντες της Λατινικής Αμερικής. Η ιστορία διηγείται πως οι ΗΠΑ και οι «Μεγάλες Δυνάμεις» συνθηκολογούν με τον «εχθρό», και παραχωρούν τη Λ. Αμερική στους εξωγήινους με αντάλλαγμα τη δική τους ασφάλεια. Το 1975, κυκλοφορεί το «El Eternauta: secunda parte», πάλι σε σχέδια του Σολάνο Λόπεζ. Την εποχή εκείνη ο συγγραφέας, Όστερχελντ, έχει γίνει πλέον εκπρόσωπος των Αργεντινών ανταρτών «Μοντονέρος» και αναγκάζεται να διαφύγει κυνηγημένος από το Μπουένος Άιρες, και να ολοκληρώσει την ιστορία του κρυμμένος στα βουνά. Η ιστορία αυτή περιγράφει τον αγώνα των «Μοντονέρος» και ο Όστερχελντ εμφανίζεται σαν αφηγητής στην αρχή και το τέλος της ιστορίας. Το 1976, ο αιμοσταγής στρατηγός Χόρχε Ραφαέλ Βιντέλα κάνει πραξικόπημα και κηρύσσει δικτατορία στην Αργεντινή. Στο κόμικ οι εξωγήινοι σκοτώνουν τον πληθυσμό του Μπουένος Άιρες, τώρα τη θέση τους έχουν πάρει οι δικτάτορες και οι παραστρατιωτικές ομάδες που σκοτώνουν τους σαστισμένους κατοίκους. Ένα χρόνο αργότερα, το 1977, ο Όστερχελντ θα πέσει θύμα «απαγωγής και εξαφάνισης» από Αργεντινούς παρακρατικούς και το πτώμα του δεν θα βρεθεί ποτέ. Ήταν ένας από τους δεκάδες χιλιάδες «desaparecidos», δηλαδή εξαφανισμένους της Αργεντινής. Τον επόμενο χρόνο απήχθησαν και οι τέσσερεις (4) κόρες του Όστερχελντ, Εστέλα (25), Νταϊάνα (23), Μπέατρις (19) και Μαρίνα (18), από τις δυνάμεις του δικτατορικού στρατού. Δεν τις ξαναείδε ποτέ κανείς. Η ιστορία επαναλαμβάνεται όπως στο κόμικ. Η εισβολή και η επιβολή μιας «ξένης ανώτερης δύναμης», ομάδες πολιτών που αντιστέκονται για να κρατήσουν την ανθρωπιά τους, αιχμαλωσία, στρατόπεδα και βασανιστήρια, εξαφανίσεις πολιτών. Ο ήρωας, Χουάν Σάλβο, είναι ένας άνθρωπος αποστεγνωμένος, μόνος κι έρημος. Είναι καταδικασμένος να μάχεται και να αναζητά την οικογένειά του μέσα στο Χώρο και το Χρόνο. Καταδικασμένος να αναζητά τη ζωή μέσα στον Αιώνα του θανάτου. Δεν πρόκειται για μια απλή ιστορία κόμικ, αλλά για τη βιωμένη μας δυστοπία. Και το σχετικό link...