Search the Community

Ειναι σαφές οτι το περιοδικό με τον τίτλο ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ των αρχων του 60,αποτέλεσε πρώιμο στάδιο της γνωστής εφημερίδας με το ιδιο ονομα. Αλλά δουμε πως έφθασε να αποτελεί μια απο τις σημαντικοτερες εφημερίδες του τόπου μας. Δανείζομαι μερος του κείμενο του "Φώντα Τρούσα' της 10ης Μαρτιου του 2024.: 'ΣΤΙΣ 4 ΜΑΡΤΙΟΥ μάθαμε από τα μίντια πως η εταιρεία Alter Ego του Βαγγέλη Μαρινάκη απέκτησε τον τίτλο της ιστορικής εφημερίδας της αριστεράς «Ελευθεροτυπία» και κατ’ επέκταση της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας» και βεβαίως του σάιτ enet.gr. Το πρώτο φύλλο της «Ελευθεροτυπίας» είχε κυκλοφορήσει στις 21 Ιουλίου 1975, ενώ η αυλαία θα έπεφτε στις 14 Νοεμβρίου 2014. Στην πράξη όμως ο τίτλος «Ελευθεροτυπία» είναι παλαιότερος και δεν είχε σχέση με εφημερίδα, μα με περιοδικό. Πάμε πολύ πίσω στο χρόνο, στο 1963, μια χρονιά που σημαδεύεται από τη δολοφονία του βουλευτή της αριστεράς Γρηγόρη Λαμπράκη (ως γνωστόν ο Λαμπράκης στις 22 Μαΐου 1963, θα χτυπηθεί βάναυσα, στο κεφάλι, από παρακρατικούς στη Θεσσαλονίκη, για ν’ αφήσει την τελευταία του πνοή πέντε μέρες μετά, στο νοσοκομείο, στις 27 Μαΐου, στα 51 χρόνια του). Η δολοφονία του Λαμπράκη, από μόνη της σαν γεγονός, θα έθετε σε μιαν άλλη βάση το ίδιο το δημοσιογραφικό λειτούργημα, καθώς τρεις μαχόμενοι δημοσιογράφοι της εποχής, ο Γιώργος Ρωμαίος από «Το Βήμα» και «Τα Νέα», ο Γιάννης Βούλτεψης από την «Αυγή» και ο Γιώργος Μπέρτσος από την «Ελευθερία» θα βοηθούσαν αποφασιστικά, με τις έρευνες και την αρθρογραφία τους, στη διαλεύκανση μιας υπόθεσης που θα συντάραζε το πανελλήνιο για χρόνια (και με πάμπολλα παρεπόμενα σε πολιτικό, κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο). Κάτω από αυτό το σκηνικό οι δημοσιογράφοι θα δουν τον Οκτώβριο του 1963 ένα περιοδικό να βγαίνει μέσα από τα σπλάχνα τους, που αποκαλείται «Ελευθεροτυπία», έχοντας ως ιδιοκτήτες-διευθυντές του τους δημοσιογράφους Δημήτρη Μαρούδα-Αλέκο Φιλιππόπουλο (αργότερα ο Μαρούδας θα αποχωρούσε) και αρχισυντάκτη ξανά τον Α. Φιλιππόπουλο. Στο περιοδικό έγραφαν και άλλοι φυσικά (οι Κώστας Χατζηαργύρης και Αλέκος Λιδωρίκης ήταν ανάμεσά τους), ενώ έδιναν δουλειά τους και σκιτσογράφοι, όπως ο Ιωάννης Κυριακόπουλος (δηλαδή ο ΚΥΡ) και ο Ηλίας Σκουλάς, που είχαν αναλάβει να εικονογραφούν και τα εξώφυλλα.[..] Στη σελίδα 3 βλέπουμε πως το περιοδικό κόστιζε 10 δραχμές –ακριβό για τα δεδομένα της εποχής, αν σκεφθούμε πως οι «Εικόνες», που ήταν μια κλάση πάνω σαν lay-out, κόστιζαν ακριβώς τα μισά, δηλαδή 5 δραχμές–, κάτι που αιτιολογείται από το γεγονός πώς ήταν ειδικού περιεχομένου έκδοση η «Ελευθεροτυπία», όχι «για όλη την οικογένεια», απευθυνόμενη, πρωτίστως, στον κόσμο του Τύπου.[..] Τα προδικτατορικά τεύχη της «Ελευθεροτυπίας» είναι 42 (το τελευταίο από τον Μάρτιο του 1967), με την έκδοση να διακόπτεται από τη δικτατορία. Σχεδόν ένα χρόνο πριν εμφανιστεί στα περίπτερα η εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» (στις 21 Ιουλίου 1975, όπως προαναφέρθηκε) είναι το περιοδικό «Ελευθεροτυπία», που αρχίζει να τυπώνεται και πάλι, από εκεί όπου σταμάτησε (ή το σταμάτησαν καλύτερα), με εκδότη-διευθυντή πάντα τον Αλέκο Φιλιππόπουλο, αρχισυντάκτη τον Χρήστο Θεοχαράτο και εικονογράφο-σκιτσογράφο τον Διογένη Καμένο («Μήτσος κε Κατινάκι...» κ.λπ.). Έτσι το πρώτο μεταπολιτευτικό τεύχος είναι το #43, από τον Νοέμβριο του 1974, με τους τίτλους στο εξώφυλλο να είναι οι εξής: «Οι δημοσιογράφοι κρίνουν τον Τύπο» και «Η 7ετία του βιασμού».[..] Για το πώς προέκυψε η εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» έχει μια ωραία αφήγηση, που τραβάει σε μάκρος όμως, ο αείμνηστος δημοσιογράφος Λυκούργος Κομίνης στο βιβλίο του «Η κρίση του ελληνικού Τύπου» [Κάκτος, 1985]. «Ήταν Μάης του 1975. Ένα γλυκό ανοιξιάτικο βράδυ, αλλά ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι μέσα στο τυπογραφείο της παλιάς “Ελευθερίας” του Κόκκα, στην οδό Γερανίου 7. Οι λινοτυπικές μηχανές βογκούσαν. Σ’ όλα τα μαρμάρινα τραπέζια του τυπογραφείου ήταν απλωμένοι οι σελιδοθέτες και από πάνω τους σκυμμένοι τυπογράφοι και δημοσιογράφοι απ’ όλες τις εφημερίδες, έκλειναν τις σελίδες της πρώτης εφημερίδας των συντακτών. Της “Αδέσμευτης Γνώμης”. Ήταν μια από τις πιο μεγάλες απεργίες του κλάδου μας, με ελάχιστα ιδεολογικά και περισσότερα επαγγελματικά αιτήματα. Το κυριότερο όμως δεν ήταν η ικανοποίηση των όσων ήθελαν οι δημοσιογράφοι. Το κυριαρχικό στοιχείο ήταν το αποτέλεσμα της σύγκρουσης: Ποιος θα υπέκυπτε, οι εργαζόμενοι ή οι εργοδότες; Η μάχη γοήτρου ήταν πιο σημαντική από τις δραχμικές μας επιδιώξεις.(...) Είχαν περάσει 15 μέρες χωρίς εφημερίδες. Η απεργία είχε αρχίσει στις 28 Απριλίου. Η Ένωση Ιδιοκτητών κυκλοφορούσε ένα μικρό ενημερωτικό φυλλάδιο με τα καθημερινά “νέα” τής επιλογής της. Όλα έδειχναν ότι ο αγώνας θα τραβούσε σε μάκρος. Και οι πιο πολλοί άρχισαν να σπάνε. Πρώτος ο Φιλιππόπουλος έριξε την ιδέα να βγάλουμε εφημερίδα. Ήταν τότε διευθυντής της “Απογευματινής”. Το διοικητικό συμβούλιο δέχτηκε μετά από σκέψη την πρόταση. Και πέσαμε στη μάχη.(...) Οι εκδότες μάς αποκαλούσαν Βιετκόγκ. Δουλεύαμε χωρίς σταματημό. Και όλα προχωρούσαν προς την έκδοση της εφημερίδας. Της εφημερίδας μας». Υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες εδώ, αλλά για να το προχωρήσουμε το θέμα πιο γοργά να πούμε πως ο Οργανισμός Χάρτου δεν έδινε χαρτί, για να τυπωθεί η νέα εφημερίδα, ενώ και το πρακτορείο αρνιόταν να την μοιράσει. Εκεί σκάει μύτη σαν από μηχανής Θεός ο Χρήστος Τεγόπουλος, που προσφέρει χαρτί για την «Αδέσμευτη Γνώμη», ώστε να συνεχιστεί η έκδοσή της. Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό ο Φιλιππόπουλος απολύεται από την «Απογευματινή», συναντιέται με τον Τεγόπουλο και αφού συμφωνήσουν τα οικονομικά «τι» και «πώς» αποφασίζουν να κυκλοφορήσουν μια νέα εφημερίδα. Ο τελικός μεταξύ τους διάλογος, όπως τον αποτυπώνει στο βιβλίο του ο Λυκούργος Κομίνης, ήταν ο εξής: «Τίτλος; “Ελεθεροτυπία” λέει ο Φιλιππόπουλος. “Είναι δικός μου, κατοχυρωμένος για το περιοδικάκι που έβγαζα”. Σύμφωνοι». Κάπως έτσι θα προέκυπτε η εφημερίδα πλέον «Ελευθεροτυπία».[..] https://www.lifo.gr/culture/vivlio/h-istoria-tis-efimeridas-eleytherotypia-kai-toy-periodikoy-epsilon

H κατάρρευση της δικτατορίας στον απόηχο της κυπριακής τραγωδίας και η άφιξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Αθήνα τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου 1974 υπήρξε μια διαδικασία που απελευθέρωσε δυναμικές σε κάθε τομέα της πολιτικής και πνευματικής ζωής. Ένας από αυτούς υπήρξε και ο χώρος της γελοιογραφίας. Φύσει ενοχλητικές για κάθε εξουσία, λόγω της ικανότητάς τους να μεταδίδουν ευρηματικά πολιτικά μηνύματα μέσω του σατιρικού υπαινιγμού, οι γελοιογραφίες είχαν υποστεί και εκείνες, ως αναπόσπαστο κομμάτι του Τύπου, τις συνέπειες του «γύψου»: απαγορεύσεις και προληπτική λογοκρισία. Γιάννης Ιωάννου (1974). Από το άλμπουμ «Η άλλη επταετία: γελοιογραφίες 1974-1981» Καθώς όμως η πολιτική γελοιογραφία είναι «φρούτο» που ευδοκιμεί μόνον στο εύκρατο κλίμα του πλουραλισμού, η εκρηκτική της εμφάνιση τον Ιούλη του ’74 υπήρξε αναπόφευκτη. Γελοιογράφοι γνωστοί ήδη από τα προδικτατορικά χρόνια και με παρουσία στις λιγοστές, ασφυκτικά ελεγχόμενες εφημερίδες που κυκλοφορούσαν επί επταετίας «έβγαλαν το άχτι τους» μετά από επτά χρόνια τρόμου και βίας: «Γύψος τέλος» μας πληροφορεί η ταμπέλα που βρίσκεται έξω από κατάστημα με… υλικά οικοδομών, σε ένα από τα σκίτσα του Κώστα Μητρόπουλου στα «Νέα». Ενώ ο Κώστας Βλάχος στην «Αθηναϊκή» απεικονίζει τη δημοκρατία ως νεαρή κοπέλα με φρυγικό σκουφάκι να καλεί σαλπίζοντας όλους τους εξόριστους της δικτατορίας. Κώστας Μητρόπουλος, «Τα Νέα» 26.7.1974 Κώστας Βλάχος, «Αθηναϊκή» 25.7.1974 Λίγο αργότερα, ο ανερχόμενος σκιτσογράφος Σπύρος Ορνεράκης θα φιλοτεχνήσει το πασίγνωστο «αγόρι που ουρεί στο στέμμα», σύμβολο της αντιμοναρχικής καμπάνιας. Με το χαρακτηριστικό «σκιαγραφικό» του κέντημα, ο Βαγγέλης Παυλίδης δεν θα… χαρίσει κάστανα στον (γνώριμο από τα χρόνια της ΕΡΕ) Εθνάρχη, απαιτώντας «εδώ και τώρα» ριζοσπαστικές ελευθερίες. Και βέβαια θα κάνει το ντεμπούτο του και ο ανεπανάληπτος Γιάννης Ιωάννου, φέρνοντας στις γελοιογραφικές του αποσκευές τον γαλλικό «αέρα» και ανοίγοντας… τρίτους δρόμους στις επόμενες γενιές Ελλήνων γελοιογράφων. Κώστας Βλάχος, Αντώνης Καλαμάρας, ΚΥΡ, Ηλίας Δελλόγλου (ο γνωστός σήμερα Ηλίας Μακρής), Παναγιώτης Μήλας, Βασίλης Μητρόπουλος (BAS) και Διογένης Οικονόμου είναι, μεταξύ άλλων, τα θρυλικά ονόματα δημιουργών που επίσης αποτύπωσαν με τα πενάκια τους τη μεγαλύτερη τομή της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Σπύρος Ορνεράκης, αντιμοναρχική αφίσα, Νοέμβριος 1974 ΚΥΡ, «Απογευματινή» 13.2.1975 Παρατηρώντας μία προς μία τις εκατοντάδες γελοιογραφίες της κρίσιμης εκείνης περιόδου (Ιούλιος 1974 – Αύγουστος 1975), διαπιστώνουμε μια πρωτοφανή πνοή ελευθερίας με τη μορφή του αυθόρμητου χιούμορ. Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, από τον ριζοσπάστη αριστερό μέχρι τον συντηρητικό αντιχουντικό δεξιό επικρατεί, για πρώτη φορά από τον πόλεμο του 1940, μια σύμπνοια: καταδίκη της χούντας, εμβάθυνση στη δημοκρατία και φυσικά «πυρ ομαδόν» κατά του πιο μισητού τότε προσώπου πανελληνίως, του Χένρι Κίσινγκερ. Θεματικές όπως η διπλή τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η θριαμβευτική υποδοχή του Καραμανλή, η αποχουντοποίηση, οι σχέσεις με την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ, η πορεία προς τις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974, το δημοψήφισμα για το πολιτειακό, η υπερψήφιση του νέου Συντάγματος, η δίκη και καταδίκη των πρωταιτίων της χούντας καταγράφονται στις γελοιογραφίες του πρώτου χρόνου της Μεταπολίτευσης, καθιστώντας τις ένα είδος πρωτογενούς ιστορικής πηγής. Αλλά και λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό γεγονότα, όπως η ματαιωμένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Φλεβάρη του 1975 από χουντικά σταγονίδια ή η δράση της νεοφασιστικής οργάνωσης «Νέα Τάξις», αποτυπώνονται από τους γελοιογράφους με έναν τρομακτικά επίκαιρο τρόπο, αποδεικνύοντας ότι κάθε άλλο παρά δεδομένη θεωρούσαν τότε την, ακόμα εύθραυστη, Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία. * Σκιτσογράφος, μέλος Δ.Σ. της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων Ηλίας Σκουλάς, «Απογευματινή» 25.7.1974 ΚΥΡ, «Ελευθεροτυπία» 23.7.1975 🔴 «Η Μεταπολίτευση των γελοιογράφων» είναι ο τίτλος της έκθεσης που παρουσιάστηκε την Κυριακή 21 Ιουλίου 2024 στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 50 χρόνια από την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Πρόκειται για το εισαγωγικό μέρος μιας μεγαλύτερης αναδρομικής έκθεσης, η οποία θα παρουσιαστεί στο μετρό του Συντάγματος μεταξύ 14 και 19 του προσεχούς Οκτωβρίου με την επιμέλεια της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων, υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Κατερίνας Σακελλαροπούλου. Και το σχετικό link...