Search the Community

Τρία βιβλία του Πολ Όστερ μεταφέρονται σε κόμικς και συνθέτουν μια ιδιότυπη τριλογία με πρωταγωνιστές τους Νεοϋορκέζους σε διαρκή κρίση ταυτότητας. Στη «Γυάλινη Πόλη» (1985), ο πολυβραβευμένος Πολ Όστερ (1947-2024) αποδομεί το αστυνομικό είδος και αντί να στήσει ένα μυστήριο που σταδιακά θα λυθεί, οδηγεί τους πρωταγωνιστές του να βυθιστούν όλο και βαθύτερα σε ένα υπαρξιακό σκοτάδι συνεχών αλλαγών ταυτότητας. Έναν χρόνο αργότερα, στα «Φαντάσματα», ο Όστερ αφαιρεί κι άλλα από τα βασικά συστατικά του αστυνομικού μυθιστορήματος, το διαβρώνει αργά αλλά σταθερά για να καταλήξει σε έναν φιλοσοφικό στοχασμό για το βλέμμα, τη μνήμη, την παρατήρηση. Κι αμέσως μετά, την ίδια χρονιά, γράφει «Το Κλειδωμένο Δωμάτιο», μια ακόμη πρόφαση αστυνομικής πλοκής όπου μια μυστηριώδης εξαφάνιση γίνεται η αφορμή για ένα ταξίδι αναζήτησης και μεταμόρφωσης. Και τα τρία έργα του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα εκτυλίσσονται στη Νέα Υόρκη και είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας μελαγχολικής μεταμοντέρνας λογοτεχνίας που σε αντίθεση με τον παιγνιώδη και ειρωνικό μεταμοντερνισμό, εστιάζει στον κατακερματισμό του ανθρώπου, τη διάσπαση της ταυτότητας, την πλήρη απώλεια κάθε κέντρου και προσανατολισμού. Από τα τρία έργα που όλα μαζί συνθέτουν την «Τριλογία της Νέας Υόρκης» και κυκλοφόρησαν σε ενιαίο τόμο το 1987, πρώτο μεταφέρθηκε σε κόμικς το «Η Γυάλινη Πόλη» το 1994. Ιθύνων νους και εμπνευστής ήταν ο Πολ Κάρασικ, που αρχικά σκόπευε να φιλοτεχνήσει ο ίδιος τη μεταφορά, αλλά σύντομα ζήτησε από τον Ντέιβιντ Ματσουκέλι να την υλοποιήσει με την απόλυτη έγκριση του ίδιου του Πολ Όστερ. Η Τριλογία της Νέας Υόρκης (404 σελίδες) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Ιωάννας Ηλιάδη και Μαρίας Ξυλούρη. Ο Ματσουκέλι ώς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 είχε ασχοληθεί κυρίως με το υπερηρωικό είδος και ήταν γνωστός για τις συνεργασίες του με τον Φρανκ Μίλερ σε περιπέτειες του Batman και του Daredevil. Γύρω στο 1990 όμως αποφάσισε να εγκαταλείψει τις μεγάλες εταιρείες και να αφοσιωθεί στα εναλλακτικά κόμικς. Η «Γυάλινη Πόλη» ήταν το έργο που απογείωσε την καριέρα του καθώς, κατά γενική ομολογία, απέδωσε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το κλίμα του αλλόκοτου, του ανεξήγητου και του αβέβαιου που σημαδεύει την πορεία ενός συγγραφέα προς την απόλυτη κρίση και απώλεια ταυτότητας. Ο Ντάνιελ Κουίν, που πριν από λίγα χρόνια έχει χάσει τη γυναίκα και τον γιο του και τώρα γράφει μυθιστορήματα με το ψευδώνυμο Γουίλιαμ Γουίλσον και πρωταγωνιστή τον φανταστικό ντετέκτιβ Μαξ Γουόρκ, δέχεται ένα τηλεφώνημα. Κάποιος αναζητεί τον ιδιωτικό ερευνητή Πολ Όστερ για να τον προστατέψει από τον πατέρα του που τον είχε κακοποιήσει σε παιδική ηλικία. Και κάπως έτσι, ένας χαρακτήρας οδηγείται στην πολυδιάσπαση του εαυτού υιοθετώντας στοιχεία από τέσσερα διαφορετικά πρόσωπα των οποίων οι ζωές τέμνονται, πλησιάζουν και εν τέλει ταυτίζονται δημιουργώντας μια νοητική Βαβέλ και πολλούς αδιέξοδους λαβυρίνθους που διαμορφώνονται τόσο στα μονοπάτια του μυαλού όσο και στα σοκάκια και τα κτίρια της Νέας Υόρκης. «Η Νέα Υόρκη ήταν το πουθενά που είχε χτίσει ολόγυρά του», γράφει για τον Κουίν/Γουίλσον/Γουόρκ/Όστερ ο αφηγητής και ο Ματσουκέλι τον αποδίδει ως ένα αχνό δακτυλικό αποτύπωμα, ένα ίχνος στην πόλη που σύντομα θα σβηστεί, θα ενσωματωθεί στα κτίρια και στους δρόμους, θα γίνει ένα με τα σκουπίδια και σιγά σιγά θα ξεχαστεί. Στο δεύτερο μέρος της τριλογίας, στα «Φαντάσματα», οι χαρακτήρες δεν φέρουν πια ονόματα ή, ορθότερα, τα ονόματά τους είναι χρώματα. Ο Γουάιτ προσλαμβάνει τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Μπλου που είναι εκπαιδευμένος από τον Μπράουν και του αναθέτει να παρακολουθεί τον Μπλακ. Ο Μπλακ δεν κάνει τίποτα ιδιαίτερο, απλώς γράφει καθισμένος στο γραφείο του τρελαίνοντας τον Μπλου που πρέπει να μάθει τι είναι αυτό που γράφεται. Στο υπαρξιακό νουάρ από το οποίο απουσιάζει εντελώς η δράση και τα πάντα κυλούν ράθυμα και επαναλαμβανόμενα, τα χρώματα σταδιακά ξεθωριάζουν και οι εικόνες θολώνουν. Αυτός που παρακολουθεί μπορεί ταυτόχρονα να παρακολουθείται, ενώ υποκείμενο και αντικείμενο της παρακολούθησης αρχίζουν να γίνονται ένα. Ο Πολ Κάρασικ στα «Φαντάσματα» έχει συνεργαστεί με τον Ιταλό Λορέντσο Ματότι που έχει κάνει τα ασπρόμαυρα σχέδια σε εντελώς διαφορετικούς τόνους από τον Ματσουκέλι, πιο σκοτεινά και στιγμές στιγμές αποστασιοποιημένα, σαν φωτογραφικά τεκμήρια και αποδείξεις μιας φαινομενικά αναίτιας παρακολούθησης με τραγική κατάληξη. Τέλος, στο «Κλειδωμένο Δωμάτιο», επανέρχεται το θέμα της γραφής και της οντολογίας του συγγραφέα, ενώ τα σχέδια αναλαμβάνει ο ίδιος ο Κάρασικ. Ο αφηγητής αναλαμβάνει να τακτοποιήσει και να διαβάσει το έργο ενός εξαφανισμένου παιδικού του φίλου, να το αξιολογήσει και να αποφασίσει αν αξίζει να εκδοθεί ή όχι. Στην πορεία και πάλι οι ρόλοι αρχίζουν να συγχέονται, η ζωή και το λογοτεχνικό έργο συμπλέκονται αξεδιάλυτα και ο αναγνώστης-αφηγητής παίρνει τη θέση του συγγραφέα. Για να ολοκληρωθεί έτσι μια σπουδαία τριλογία με κοινές θεματικές τη μεταμοντέρνα αβεβαιότητα, τις ρευστές ταυτότητες, τα ανοιχτά νοήματα, την υβριδική φύση της τέχνης, την πεσιμιστική αναγκαιότητα να τίθενται ερωτήματα χωρίς κατ’ ανάγκη να βρίσκονται απαντήσεις. Και το σχετικό link...