Search the Community

«Εν Κατακλείδι»: το κόμικς που αποτυπώνει με ευαισθησία τον μύθο, τις αντιφάσεις και τη διαχρονική καλλιτεχνική κληρονομιά του Παύλου Σιδηρόπουλου. Αυθεντικός, εμβληματικός, αυτοκαταστροφικός. Αυτές οι τρεις λέξεις χαρακτηρίζουν τον θρύλο της ελληνικής ροκ μουσικής που εξέφρασε όσο λίγοι την ανάγκη για ελευθερία και την άρνηση κάθε συμβιβασμού: τον Παύλο Σιδηρόπουλο. Λίγες προσωπικότητες της ελληνικής μουσικής κουβαλούν το βάρος και τη γοητεία του μύθου όσο εκείνος. Υπήρξε ο «πρίγκιπας» του ελληνικού ροκ, σπουδαίος τραγουδοποιός και ερμηνευτής, αλλά και μια ανήσυχη καλλιτεχνική συνείδηση που εξέφρασε την ασφυξία, την ελευθερία, την αυτοκαταστροφή και την ανάγκη για αυθεντικότητα μιας ολόκληρης γενιάς. Μαζί με τον Νικόλα Άσιμο και την Κατερίνα Γώγου συναποτελεί την τριάδα των «αγίων» ή «καταραμένων» των Εξαρχείων, όπως τους θέλει ο ρομαντικοποιημένος μύθος. Και οι τρεις τους «έφυγαν» σε χρονικό εύρος μιας πενταετίας: το 1988 ο Άσιμος, το 1990 ο Σιδηρόπουλος, το 1993 η Γώγου. Στη σύντομη ζωή του ο σπουδαίος μουσικός άφησε το δικό του αποτύπωμα, κάτι που επιχείρησε να αποδώσει το κόμικς «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι» των Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου (σενάριο) και Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη (σχέδιο). Η εικονογραφημένη βιογραφική αφήγηση των 122 σελίδων που κυκλοφόρησε τον περασμένο Μάιο από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως, κατάφερε να μεταφέρει όχι μόνο τα γεγονότα της ζωής του, αλλά και το ιδιαίτερο ψυχικό και καλλιτεχνικό του σύμπαν. Πώς προέκυψε αυτή η όμορφη δουλειά για τη ζωή του Παύλου Σιδηρόπουλου; Όπως αναφέρει ο Ηλίας (σεναριογράφος κόμικς και ένας από τους τέσσερις συνιδρυτές και συνδιοργανωτές του Comicdom CON Athens) στο εισαγωγικό του σημείωμα: «Κι όλα γίναν τόσο, μα τόσο ξαφνικά… Ένα βράδυ, ο Λεωκράτης [σ.σ.: Ανεμοδουράς, εκδότης του «Μικρού Ήρωος»] με γυρνούσε σπίτι με το αυτοκίνητο μετά από κάποια κομιξική δράση, και λίγο πριν φτάσουμε στο νούμερο 50 της οδού Δροσοπούλου, του είπα με έμφαση βέρου Κυψελιώτη που ξεναγεί κάποιον στο “χωριό” του: “Εδώ ήταν το σπίτι του Σιδηρόπουλου”. Δεν περίμενα αυτό που θα άκουγα: “Σκέφτομαι καιρό τώρα ένα γκράφικ νόβελ για τον Σιδηρόπουλο. Ξέρω ότι είσαι φαν, θα το έβλεπες να αναλάμβανες το σενάριο;”». Το πώς εξελίχθηκε αυτό, είναι ήδη προφανές. Ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου γνωρίζοντας πώς να εντοπίζει το ιδιαίτερο ταλέντο των εκάστοτε δημιουργών με τους οποίους θέλει να συνεργαστεί, αναγνώρισε στον σκιτσογράφο Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη το κατάλληλο πρόσωπο για να εικονογραφήσει τον Σιδηρόπουλο και τη ζωή του. Ο Κωνσταντίνος έχει μια αισθητική που ισορροπεί «ανάμεσα στο ονειρικό και το βρόμικο» (draft σχεδίαση και πλακάτ παστέλ αποχρώσεις) και αυτός ο τρόπος τον καθιστούσε ιδανικό όχι μόνο για να υλοποιήσει το καλογραμμένο σενάριο του Ηλία, αλλά ακόμη περισσότερο να το ερμηνεύσει με τη δική του σκηνοθετική ματιά. Η καλλιτεχνική «συνάντηση» των δύο συνδημιουργών είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο μια προσεγμένη αφήγηση, αλλά και έναν φόρο τιμής προς ένα πρόσωπο που δεν έπρεπε ούτε να «αγιοποιηθεί», ούτε να παρουσιαστεί κιτρινιστικά με το στερεότυπο του «πεπτωκότος αγγέλου» ή του «καταραμένου ήρωα». Αντιθέτως, τον προσεγγίζουν ως έναν αντιφατικό άνθρωπο: ευαίσθητο, ευφυή, παρορμητικό, αυτοκαταστροφικό αλλά και βαθιά ανθρώπινο. Το σενάριό του βασίζεται σε εκτενή έρευνα και οργανώνει τη βιογραφία κινηματογραφικά, με εναλλαγές ανάμεσα στις σημαντικές στιγμές της καριέρας, στις προσωπικές του σχέσεις και στις εσωτερικές του συγκρούσεις. Το «Εν Κατακλείδι» ξεκινά στην Κυψέλη, όπου ο καπνός από το τσιγάρο του δημιουργεί ένα ονειρικό σκηνικό. Μέσα από έναν φανταστικό διάλογο με τον σεναριογράφο, ο Σιδηρόπουλος αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο τη ζωή του. Γεννημένος το 1948 στην Αθήνα και αρκετά καλός μαθητής με έφεση στα μαθηματικά, ακολούθησε τον δύσκολο δρόμο της μουσικής, παρά τις διαφορετικές προοπτικές που του προσέφερε το οικογενειακό του περιβάλλον. Από τους «Δάμων και Φιντίας» και τη συνεργασία του με τον Παντελή Δεληγιαννίδη, μέχρι τους «Σπυριδούλα» και τους «Απροσάρμοστους», διαμόρφωσε έναν ήχο που συνέδεσε το ελληνικό ροκ με τη γλώσσα και τις αγωνίες της ελληνικής πραγματικότητας. Η προσωπική του μάχη με τις εξαρτήσεις υπήρξε καθοριστική για τη δημόσια εικόνα του, χωρίς όμως να μπορεί να μειώσει ή, πολύ περισσότερο, να ανατρέψει την καλλιτεχνική του αξία. Ο πρόωρος θάνατός του, το 1990, σε ηλικία μόλις 41 ετών, ολοκλήρωσε τον μύθο, αλλά και άφησε ανολοκλήρωτη μια δημιουργική πορεία που πιθανότατα είχε ακόμη πολλά να προσφέρει. Αυτό που ξεχωρίζει περισσότερο είναι ο σεβασμός των δημιουργών απέναντι στο πρόσωπο που πραγματεύονται. Δεν επιχειρούν να εξηγήσουν τα πάντα ούτε να δώσουν εύκολες απαντήσεις για τις επιλογές του μουσικού, οι οποίες εύκολα θα διολίσθαιναν σε ηθικολογία. Απεναντίας, αφήνουν χώρο στις αντιφάσεις του – αντιφάσεις, άλλωστε, μιας ολόκληρης γενιάς και εποχής – αναγνωρίζοντας ότι η γοητεία του Σιδηρόπουλου βρισκόταν ακριβώς σε αυτή την αδυναμία του να χωρέσει σε εύκολες κατηγορίες. Ιδιαίτερα πολύτιμο είναι και το πολυσέλιδο παράρτημα του κόμικ με τη δισκογραφία του, μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν, τις πηγές που αξιοποιήθηκαν για το σενάριο, αλλά και πλήθος προσχεδίων. Τι μας έμεινε από την ανάγνωση της ζωής αυτού του «αλήτη διανοούμενου» με το φως και το σκοτάδι της; Μια γλυκιά μελαγχολία. Εντέλει, αυτό που κρατάμε είναι το απόφθεγμά του από συνέντευξή του στο περιοδικό «Ποπ και Ροκ»: «Άκου, φίλε. Η αγάπη είναι πολύ πιο μακροχρόνια από τον έρωτα, και όταν δημιουργηθεί δεν σβήνει. Ο έρωτας υπάρχει και χωρίς την αγάπη. Κι η αγάπη δεν έχει να κάνει με το φύλο». Και το σχετικό link...

Ένα νέο graphic novel των Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου και Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη επιχειρεί να φωτίσει τον Παύλο Σιδηρόπουλο, τον άνθρωπο πίσω από τον θρύλο του ελληνικού ροκ. Ο Παύλος Σιδηρόπουλος είναι ένας πραγματικός, σάρκινος ήρωας. Δηλαδή ένας άνθρωπος που μετά τον θάνατό του απέκτησε έναν μύθο όσο λίγοι άνθρωποι του τραγουδιού. Όσο κι αν αυτό είναι κάτι που συμβαίνει συχνά με όσους φεύγουν νωρίς, μέσα στην νιότη, στην ομορφιά, στην ακμή, ο Σιδηρόπουλος δικαιούται να έχει μύθο. Όπως όλοι όσοι άνοιξαν έναν δρόμο μόνοι τους με τα χέρια τους, δεν ακολούθησαν τίποτα έτοιμο και ήταν επιδραστικοί για τους επόμενους. Δύο εξαιρετικοί καλλιτέχνες ανέλαβαν το δύσκολο εγχείρημα να φτιάξουν ένα κόμικ για τον Παύλο. Και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Φτιάχνουν κόσμο από τις πρώτες σελίδες. Τον βλέπεις να τριγυρνάει στην Αθήνα των δεκαετιών του 70 και του 80, τον ακούς να σκέφτεται, να τραγουδάει, να τσακίζει. Ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου έγραψε το σενάριο και ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης το σκίτσο. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Μικρός Ήρως». Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου Ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου Έχεις πει πως όταν σού έγινε η πρόταση για αυτό το βιβλίο, δεν απάντησες αμέσως γιατί αισθάνθηκες πως θα αναλάμβανες μία ευθύνη για την οποία δεν ήξερες αν ήσουν έτοιμος. Ποιες ήταν δηλαδή οι πρώτες σου σκέψεις και ποια είναι η ευθύνη; Οι πρώτες μου σκέψεις ήταν «Θέλω σαν τρελός να το κάνω, μπορώ όμως; Μπορώ να βιογραφήσω έναν άνθρωπο και καλλιτέχνη που σημαίνει τόσα πολλά για τόσο πολλούς ανθρώπους; Να αποτυπώσω μια τόσο αντιφατική προσωπικότητα – που μάλιστα δεν ζει για να καταθέσει τη δική του οπτική, να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει γεγονότα και συναισθήματα;» Από την επόμενη ημέρα κιόλας της πρότασης του εκδότη, Λεωκράτη Ανεμοδουρά, ξεκίνησα την έρευνα κι ένα μήνα μετά, έχοντας σχηματίσει στοιχειωδώς μια εικόνα των διαθέσιμων πληροφοριών σχετικά με τη ζωή και το έργο του, και με πλήρη επίγνωση του ρίσκου που έπαιρνα, είπα το «ναι». Είναι ένα βιβλίο για τον Παύλο ή για την ανάμνηση τού Παύλου; Εννοώ, είναι για τον άνθρωπο ή για τον μύθο του; Τολμώ να πω ότι είναι και τα δύο. Στο κόμικ ξετυλίγεται η ιστορία της ζωής του, όμως ο αφηγητής δεν είναι ο ίδιος ο Παύλος, παρότι έχει τη μορφή του. Είναι η «ηχώ» του, το απόσταγμα όσων έγραψε, είπε και άφησε πίσω του, και ταυτόχρονα το σύνολο των – συχνά αντιφατικών – αναμνήσεων όσων τον έζησαν. Αναμνήσεις που διαμορφώθηκαν από επιλογή ή από τη συγκυρία. Ουσιαστικά αποτυπώνεται η ζωή ενός ανθρώπου που έγινε. Πώς κατάφερες να επιλέξεις ποια κομμάτια από την ζωή του θα αναφερθούν και ποια θα μείνουν απ’ έξω; Το τι θα έμενε εν τέλει εκτός, ήταν ίσως η πιο δύσκολη διαδικασία απ’ όλες. Η προσέγγισή μου ήταν μια διαρκής άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στον σεβασμό προς το πρόσωπό του και τη δραματουργική ανάγκη του έργου. Λειτούργησα με ένα φίλτρο προσωπικής ηθικής. Άφησα απ’ έξω οτιδήποτε αντιλαμβανόμουν ως διάθεση «κλειδαρότρυπας» και κιτρινισμού, και προτίμησα να δείξω τις συνέπειες πράξεων και γεγονότων, τον αντίκτυπο που είχαν οι επιλογές του, αποφεύγοντας φτηνούς εντυπωσιασμούς στις σκοτεινές στιγμές του, και κυρίως σε ό,τι αφορούσε τη χρήση και τις συνέπειές της. Πόσο εύκολο είναι να μιλήσεις για την ζωή ενός παιδικού σου ήρωα; Προσπάθησες να αποστασιοποιηθείς, να γίνεις «αντικειμενικός» ή η αντικειμενικότητα δεν έχει καμία θέση όταν αναφερόμαστε στις αγάπες μας; Η αποστασιοποίηση, η αποδόμηση κι εν συνεχεία η αποκατάσταση σε μια πιο ρεαλιστική βάση, ήρθαν αναπόφευκτα μέσα από την έρευνα, και τις συνεντεύξεις – πρωτογενείς και μη – με ανθρώπους που τον έζησαν. Επέλεξα να κρατήσω μια εύθραυστη ισορροπία, στεκόμενος με σεβασμό απέναντι στον άνθρωπο-καλλιτέχνη, επιτρέποντας όμως στον αναγνώστη να δει τις ρωγμές, τη δημιουργία και την αυτοκαταστροφή μέσω των οποίων και εκφράστηκε, όπως έλεγε ο ίδιος. Νιώθω ότι, στο τέλος της ημέρας, η αληθινή αγάπη για έναν καλλιτέχνη δεν κρύβεται πίσω από εξιδανικεύσεις. Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης Ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης Ποιες ήταν οι πρώτες σου σκέψεις όταν σου έγινε η πρόταση για αυτό το βιβλίο; Κάθε φορά που ξεκινάω ένα καινούργιο κόμικς μου αρέσει να διαφέρει από το προηγούμενο, να δοκιμάζω νέα πράγματα και προκλήσεις, κάνοντας όμως δουλειές που κι εγώ θα ήθελα να διαβάσω ως αναγνώστης. Πρέπει όμως να ομολογήσω πως δεν είχα φανταστεί ποτέ τη ζωή και το έργο του Παύλου σε μορφή κόμικς. Μέχρι που μου το πρότεινε ο Λεωκράτης (υπεύθυνος των εκδόσεων Μικρός Ήρως). Απ’ όσο ξέρω, ήταν κάτι που το επεξεργαζόταν καιρό, και ο Ηλίας είχε αναλάβει την έρευνα και το σενάριο. Αρχικά, δεν ήμουν σίγουρος ότι ήταν κάτι που θα μπορούσα να αναλάβω, μου έμοιαζε μεγάλη ευθύνη. Σύντομα όμως, όταν βρεθήκαμε από κοντά και συζητήσαμε γι’ αυτό, πώς το φαντάζεται ο καθένας μας, θέλησα κι εγώ να γίνω μέρος αυτού του πρότζεκτ που μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον και διαφορετικό από ό,τι είχα κάνει ως εκείνη τη στιγμή. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση, η μεγαλύτερη δυσκολία και με ποιον τρόπο την έλυσες; Όταν σχεδίαζα τις πρώτες σελίδες, είχα στο μυαλό μου όσο γίνεται να πετύχω την ομοιότητα των προσώπων που παρουσιάζονται στην ιστορία μας και του ίδιου του Παύλου, φυσικά. Γρήγορα όμως, αυτό έπαψε να με απασχολεί τόσο και έδωσα περισσότερο βάρος στα συναισθήματα και στην απόδοση της ατμόσφαιρας. Έτσι, το πιο δύσκολο θα πω ότι ήταν να μπορέσω να δώσω μια μουσικότητα στα σχέδια, ένα ροκ αυθορμητισμό που θα ζωντάνευε τον χάρτινο Παύλο και την εποχή του. Αυτό προσπάθησα να το πετύχω μέσα από τις έντονες γραμμές και το παιχνίδι με το χρώμα ή την απουσία του. Σε ενδιέφερε να αποδώσεις με ρεαλισμό τις εικόνες και τα χρώματα της εποχής ή να φτιάξεις έναν δικό σου κόσμο; Προσωπικά, διαβάζοντας το βιβλίο ένωσα πως περπατούσα στους δρόμους της Αθήνας της δεκαετίας του 80. Πολύ χαίρομαι που το λες! Η σκέψη μου ήταν κάθε σκηνή να έχει τη δική της απόχρωση ανάλογα με την περίοδο που περιγράφεται σε αυτή, αλλά να αποτυπώνει και τα συναισθήματα, την κατάσταση στην οποία βρισκόταν τότε ο Παύλος. Καθώς η ιστορία μας εκτείνεται στο πέρασμα των δεκαετιών, βασίστηκα σε φωτογραφίες για τα κτίρια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης του ’70 και του ‘80, όπως και για τα πρόσωπα και τα εξώφυλλα δίσκων που κυκλοφόρησαν τότε. Φυσικά, δεν με ενδιαφέρει να τα αποτυπώσω φωτογραφικά αλλά να δίνουν την εικόνα και την ατμόσφαιρα της εποχής. Γι’ αυτό κάποιες φορές τα παραλλάσσω και τα αποδίδω με τον δικό μου τρόπο ώστε να ταιριάζουν καλύτερα στη ροή της ιστορίας, οπότε ναι, ίσως πλέον μιλάμε για έναν δικό μου κόσμο, στα χνάρια του Παύλου. Όσο σχεδίαζα, άκουγα και τα αντίστοιχα τραγούδια του, οπότε, έστω και υποσυνείδητα, επηρέασαν κι αυτά το αποτέλεσμα. Ετοιμάζοντας το βιβλίο, υπήρξε κάποια σκέψη, κάποια ιδέα που την θεώρησες ακραία ή «επικίνδυνη» και τελικά δεν την προχώρησες; Σχεδιαστικά μιλώντας, ειδικά στις πιο «σκοτεινές» πλευρές της ζωής του, ήθελα να αποφύγω τις υπερβολικά δραματικές απεικονίσεις. Προτίμησα τα πράγματα περισσότερο να υπονοούνται παρά να επιδεικνύονται. Ήδη από την πρώτη μας συζήτηση με τον Ηλία και τον Λεωκράτη, όταν ακόμα φανταζόμασταν πώς θα είναι το τελικό αποτέλεσμα του βιβλίου, είχαμε πει ότι δεν θέλαμε να τονίσουμε τα σκοτάδια αλλά περισσότερο τις φωτεινές στιγμές του Παύλου. Γι’ αυτό έδωσα περισσότερο έμφαση στο ονειρικό στοιχείο, είναι νομίζω και κάτι που χαρακτηρίζει την δουλειά μου κι εδώ το βρήκα σαν ευκαιρία για πειραματισμό. Και το σχετικό link...

Τη ζωή, το έργο και τον πρόωρο θάνατο του «Πρίγκηπα» του ελληνικού ροκ αφηγείται το κόμικ «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι». Το σενάριο του Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου βασίστηκε σε έρευνα και συνεντεύξεις με ανθρώπους που γνώρισαν τον μουσικό, ενώ το σχέδιο του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη ισορροπεί ανάμεσα στο ρεαλιστικό και στο ονειρικό στοιχείο. «Είχε μια σκέψη που ήταν ξυραφένια, μια ευαισθησία που δεν έχω συναντήσει γύρω μου ξανά από τότε», έλεγε γι’ αυτόν ο σκηνοθέτης Ανδρέας Θωμόπουλος. «Η συνεργασία μας άλλαξε τη ζωή μου», τόνιζε ο κιθαρίστας των «Σπυριδούλα», Βασίλης Σπυρόπουλος, προσθέτοντας ότι «είχε έναν χαριτωμένο ναρκισσισμό, ζούσε τη ζωή του σαν ταινία». Και ο Αλέκος Αράπης, μπασίστας στους «Απροσάρμοστους», θα παρατηρούσε ότι «είναι αδιανόητο το πώς ένα εξαρτημένο από ναρκωτικά άτομο χρησιμοποιούσε τόσο λογικά επιχειρήματα, ώστε να σε αποτρέψει να πάρεις ουσίες». Τι ήταν, λοιπόν, για τους άλλους ο Παύλος Σιδηρόπουλος (1948-1990) ή σκέτα «Παύλος», όπως έμεινε γνωστός ακόμα και σε εκείνους που τον συνάντησαν μόνο μέσα από τα τραγούδια του; Τι αποτύπωμα άφησε στους γύρω του; «Αγάπη, τρυφερότητα, παράπονο για το άδικο φευγιό του», απαντά ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου, σεναριογράφος του κόμικ «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως σε σχέδια Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη. «Δεν μας είπε κάποιος κάτι κακό για τον Παύλο», συνεχίζει. «Φυσικά, ήταν ένας άνθρωπος ατελής. Αλλά νομίζω ότι, με το πέρασμα του χρόνου, το απόσταγμα που έμεινε σε όλους ήταν ότι νιώθουν τυχεροί που πέρασε από τη ζωή τους». Εκτός από τις πρωτογενείς συνεντεύξεις που πήρε, ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου μελέτησε και βιογραφίες του Σιδηρόπουλου, συνεντεύξεις του ίδιου ή των μουσικών του, ενώ καθοδηγητικό ρόλο στην έρευνα είχε η Μελίνα Σιδηροπούλου, αδελφή του τραγουδιστή. «Αφηγητής στο κόμικ είναι και δεν είναι ο Παύλος», λέει ο σεναριογράφος, εξηγώντας ότι την ιστορία τη διηγούνται στο σήμερα η «ηχώ» του καλλιτέχνη, το σύνολο όσων έγραψε, είπε και άφησε πίσω του, αλλά και εκείνοι που τον έζησαν, κάτι σαν «το αποτέλεσμα μιας συλλογικής μνήμης». Το σχέδιο του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη, συνεχίζει ο σεναριογράφος, «έχει αυτή την υπέροχη ισορροπία ανάμεσα στο ονειρικό και το ρεαλιστικό, το καθαρό και το βρώμικο. Η βιογραφία ενός τόσο αντιφατικού ανθρώπου, με τόσα ετερόκλητα στοιχεία, δεν θα μπορούσε να εικονογραφηθεί αλλιώς». Υπάρχει εδώ το περιβάλλον στο οποίο γαλουχήθηκε, η αστική οικογένεια του Παύλου Σιδηρόπουλου, ο οποίος ήταν δισέγγονος του Αλέξη Ζορμπά και ανιψιός της Έλλης Αλεξίου. «Είχε μέσα του τον αστό, είχε και τον “αλήτη”. Την πρώτη ιδιότητα την πήρε από το σπίτι του, τη δεύτερη από την ιδιοσυγκρασία του», λέει ο Κατιρτζιγιανόγλου. Υπάρχουν επίσης οι σπουδές του στη Θεσσαλονίκη, η ενασχόλησή του με τη μουσική και τα συγκροτήματά του: οι «Δάμων και Φιντίας», τα «Μπουρμπούλια», οι «Σπυριδούλα» και οι «Απροσάρμοστοι», τους οποίους «ο Παύλος αναγνώριζε ως μπάντα του και ήταν αυτοί που τον συνόδεψαν ώς το τέλος». Το εξώφυλλο του graphic novel «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μικρός Ηρως σε σενάριο Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου και σχέδια Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη. Υπάρχουν ακόμη οι γυναίκες με τις οποίες συνδέθηκε. Και, φυσικά, η εξάρτηση. «Εκεί υπεισέρχεται στην αφήγησή μας το ονειρικό στοιχείο», σημειώνει ο σεναριογράφος. Το οποίο επιστρατεύθηκε ώστε να κρατηθεί μια ισορροπία στην αφήγηση. Αυτός εξάλλου ήταν και ο προβληματισμός του Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου, όταν ο εκδότης Λεωκράτης Ανεμοδουράς του πρότεινε να γράψει το κόμικ, μια μέρα που περνούσαν έξω από το παλιό σπίτι του Σιδηρόπουλου, στην οδό Δροσοπούλου στην Κυψέλη. «Είπα το ναι, έχοντας στο μυαλό μου μια πυξίδα: ότι δεν θέλω να προκύψει ούτε μια αγιογραφία, ούτε ένας “κιτρινισμός”. Ο ίδιος ο Παύλος έλεγε ότι εμπεριέχει και τη δημιουργία και την αυτοκαταστροφή, ότι εκφράστηκε πότε με τη μία, πότε με την άλλη. Προσέγγισα λοιπόν το θέμα της εξάρτησης μέσα από γεγονότα, δείχνοντας τις συνέπειές τους τόσο στον ίδιο, όσο και στους γύρω του», λέει ο σεναριογράφος. Πιστεύει άραγε ότι ο Σιδηρόπουλος ταυτίστηκε με την εξάρτηση; «Επιστρέφω συχνά στην ατάκα που είχε πει ο Δημήτρης Πουλικάκος, για τις υποκριτικές αναδιπλώσεις της δισκογραφικής βιομηχανίας και του Τύπου», απαντά και παραθέτει τη φράση: «Πρεζάκιας εν ζωή. Έλληνας Τζιμ Μόρισον μετά θάνατον. Τυμβωρυχία κανονική». Μια απεικόνιση συνάντησης του Σιδηρόπουλου με τον Διονύση Σαββόπουλο. Στη διαδικτυακή του καμπάνια, το κόμικ συνοδεύεται και από μια playlist με τραγούδια: από τα «Μου ‘πες θα φύγω», «Ο Μπάμπης ο Φλου» και «Στην Κ.», μέχρι το «Βιβλίο των ηρώων», το «Ροκ εν ρολ στο κρεβάτι» κ.ά. Η έκδοση, που συνοδεύεται από πρόλογο του Γιάννη Αγγελάκα, θα παρουσιαστεί την Κυριακή στο πλαίσιο του φεστιβάλ Comicdom, στην Τεχνόπολη. Υπάρχει άραγε κάτι καινούργιο που ανακάλυψε ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου για τον Παύλο Σιδηρόπουλο στη διάρκεια της έρευνάς του; «Μου είπαν πολλοί ότι ήταν καλοπροαίρετος, στα όρια της παιδικής αφέλειας. Του έλεγες “είμαι σε ανάγκη” και δεν εξέταζε αν ήταν αλήθεια. Προσέφερε», απαντά. Κάποια τραγούδια που εκτίμησε εκ νέου; «Τα “Μπλουζ του Πρίγκηπα”, το ντέμο που κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό του και είναι μόνο φωνή-κιθάρα», λέει. «Είναι ίσως η πιο επιτυχημένη πρόσμειξη μπλουζ και ρεμπέτικων που έχω ακούσει». Και το σχετικό link...

Οι δημιουργοί του κόμικς «Εν Κατακλείδι» (Εκδόσεις Μικρός Ήρως) μιλούν στην ATHENS VOICE για την ξεχωριστή αυτή βιογραφία του Παύλου. Αντισυμβατικός, γνήσιος, ποιητής, επαναστατικός και δυστυχώς αυτοκαταστροφικός. Ο Παύλος Σιδηρόπουλος, ο «Πρίγκιπας» του ελληνικού ροκ και δισέγγονος του Αλέξη Ζορμπά υπήρξε ένας πανέμορφος – μέσα και έξω – άνθρωπος, ο οποίος μέσα από την ποίηση και τα τραγούδια άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην εγχώρια μουσική σκηνή. Από τα πρώτα χρόνια στη Θεσσαλονίκη και τους «Δάμων και Φιντίας», μέχρι τις συνεργασίες με τους «Σπυριδούλα» και τον Γιάννη Μαρκόπουλο, ο Παύλος Σιδηρόπουλος άφησε ένα σαφές και ξεχωριστό αποτύπωμα στο ελληνικό ροκ, με τραγούδια που διαπέρασαν τα στεγανά του είδους και έγιναν το ηχητικό ισοδύναμο μιας ολόκληρης περιόδου της «ηλεκτρικής» ελληνικής μουσικής. Στη σύντομη αλλά μεστή και γεμάτη καριέρα του, ο Σιδηρόπουλος πρωταγωνίστησε μεταξύ άλλων στην ταινία του Ανδρέα Θωμόπουλου «Ο Ασυμβίβαστος» (1979). Όπως αναφέρει η εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου», ο Φρέντυ Γερμανός έγραψε τότε σχετικά στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία: «Άραγε πώς θα έβρισκε την ταινία του εγγονού του ο ήρωας του Καζαντζάκη; Θα καμάρωνε σίγουρα και ίσως (όταν άναβαν τα φώτα) να μας έλεγε τα ίδια λόγια που είχε χαράξει στην τελευταία του κάρτα από τη Γιουγκοσλαβία: "Εύρον πράσινη πέτρα ωραιοτάτη..."». Ο Παύλος Σιδηρόπουλος έφυγε από τη ζωή στις 6 Δεκεμβρίου 1990 από υπερβολική δόση ηρωίνης. Ήταν μόλις 42 ετών. 36 σχεδόν χρόνια αργότερα, η κληρονομιά του Σιδηρόπουλου παραμένει ζωντανή στο ελληνικό τραγούδι και προσφάτως σε άλλες μορφές τέχνης, όπως τα κόμικς. Με ξεχωριστή αισθητική ματιά και όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, χωρίς την οπτική της «κλειδαρότρυπας», ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης (σκίτσο) και ο Ηλίας Κατιρτζιγιάνογλου (σενάριο) δημιούργησαν μια ξεχωριστή βιογραφία για τον Παύλο με τίτλο «Εν Κατακλείδι», καταδεικνύοντας τις συνθήκες και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, γύρω από κάθε φάση της ζωής και καριέρας του καλλιτέχνη. Το κόμικ δανείζεται φυσικά τον τίτλο του από το θρυλικό τραγούδι που κλείνει τον δίσκο «Φλου», τη συνεργασία δηλαδή του Σιδηρόπουλου με τους Σπυριδούλα που θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα πλέον ιστορικά άλμπουμ της εγχώριας ροκ παραγωγής. Οι δύο δημιουργοί μίλησαν στην ATHENS VOICE για το «Εν Κατακλείδι», δίνοντας πληροφορίες για την έρευνα στο πλούσιο αρχείο του τραγουδιστή και τη συλλογή του σχετικού υλικού. Κάνοντας μια αναδρομή στη ζωή, το έργο και τη δισκογραφία του Σιδηρόπουλου, ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης και ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου απέδωσαν με σεβασμό και ρεαλισμό τις «αλήθειες» του καλλιτέχνη, του οποίου το αποτύπωμα παραμένει ζωντανό και επιβλητικό μέχρι σήμερα. Τo graphic novel «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι» κυκλοφορεί πανελλαδικά την Τετάρτη 20 Μαΐου, ωστόσο θα είναι διαθέσιμο και στο περίπτερο των εκδόσεων Μικρός Ήρως, στο Comicdom CON 2026 (15-17 Μαΐου – Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων). Εκεί αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη παρουσίασή του βιβλίου, ενώ θα φιλοξενηθεί και σχετική έκθεση. – Πώς προσεγγίσατε τη ζωή και το έργο του Παύλου Σιδηρόπουλου; Πώς γίνεται η επιλογή για το ποια κομμάτια ενός δύσκολου παζλ αφήνει κανείς απ' έξω; Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου: Η προσέγγιση ήταν μια άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στον σεβασμό και τη δραματουργική ανάγκη. Kι η επιλογή του τι θα έμενε εν τέλει εκτός, ήταν ίσως η πιο δύσκολη διαδικασία. Λειτούργησα με ένα αυστηρό φίλτρο αισθητικής, αφήνοντας έξω οτιδήποτε θα εξυπηρετούσε απλώς μια διάθεση «κλειδαρότρυπας». Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης: Προσεγγίσαμε την ιστορία του Παύλου με σεβασμό και αγάπη προς το πρόσωπό του. Σκοπός δεν ήταν να δείξουμε τόσο την καθημερινότητά του όσο τον μουσικό Σιδηρόπουλο. Κάποια από τα περιστατικά που επιλέξαμε για τη δική μας ιστορία είναι πιο σύντομα, άλλα είναι εκτενέστερα και πιο λεπτομερή. Όλα όμως, είναι μια εκδοχή των πραγματικών γεγονότων από τη δική μας ματιά, με σχέδιο και χρώμα. – Θα ήθελα να μας περιγράψετε τη διαδικασία δημιουργίας του «Εν Κατακλείδι». Πώς έγινε η συλλογή του υλικού; Προηγούνται τα σκίτσα ή τα κείμενα σε αυτή την περίπτωση, ή είναι μια ταυτόχρονη διαδικασία; ΚΣ: Ο Ηλίας είχε αναλάβει την έρευνα και το σενάριο και, μαζί με τον Λεωκράτη, οι τρεις μας συζητήσαμε πολύ πάνω σε αυτό και πώς το φαντάζεται ο καθένας μας. Αρχικά, ξεκίνησα να σχεδιάζω μικρά πορτρέτα του Παύλου βασισμένος σε φωτογραφίες και εξώφυλλα από τα άλμπουμ του. Όταν ο Ηλίας άρχισε να μου στέλνει το σενάριο, το χωρίσαμε σε σελίδες και έκανα τα προσχέδια, το layout κάθε σκηνής. Πάνω σε αυτά δούλεψα μετά, κάνοντας διορθώσεις και προσθέτοντας λεπτομέρειες και χρώμα που ήταν και το τελικό στάδιο της εικονογράφησης. ΗΚ: Όπως είπε κι ο Κωνσταντίνος, ήμασταν τρεις σε αυτή την ιστορία, ο εκδότης μας Λεωκράτης Ανεμοδουράς είναι ο τρίτος αφανής δημιουργός του comic, καθώς συνεισέφερε τόσο σε επίπεδο ιδεών, όσο και ενορχήστρωσης της όλης διαδικασίας. Η συλλογή του υλικού ήταν το αποτέλεσμα διετούς εντατικής έρευνας: βιβλία, συνεντεύξεις του ίδιου, πρωτογενείς και μη συνεντεύξεις ανθρώπων-κλειδιά στη ζωή του, βίντεο, μαρτυρίες, και πολλή, πολλή ακρόαση των τραγουδιών του, αλλά και αγαπημένων του καλλιτεχνών, ώστε να κατανοήσω καλύτερα τα πράγματα που τον συγκινούσαν. – Δώστε μας πολύτιμες πληροφορίες από την έρευνα στο αρχείο του Σιδηρόπουλου. Κάποιες μαρτυρίες, ποιήματα ή στίχοι που άξιζε να δουν το φως της δημοσιότητας. ΗΚ: Στο σενάριο ενσωμάτωσα θραύσματα από τον ποιητικό του λόγο και χειρόγραφες σκέψεις του. Παράλληλα, διαβάζοντας το έργο μας ένας fan της μουσικής του Παύλου, θα βρει μέσα σε αυτό πληροφορίες που ήδη γνωρίζει, αλλά και κάποιες που για πρώτη φορά καταγράφονται. Κάθε συνέντευξη κρύβει πάντα κάτι καινούριο, ακόμη κι αν το άτομο έχει μιλήσει πολλές φορές στο παρελθόν για το ίδιο θέμα, εξ ου και ήταν σημαντικό να μιλήσουμε με όποιο σημαντικό πρόσωπο της ζωής του ήταν διαθέσιμο, αρκεί να το επιθυμούσε. Κάτι πάντως που ναι μεν έχει ξαναειπωθεί, αλλά αποτέλεσε αποκάλυψη για μένα, ήταν αυτό που είχε πει πριν χρόνια ο Δημήτρης Πουλικάκος στον Αντώνη Μποσκοΐτη, για τη – σχεδόν παιδική – αθωότητα του Παύλου. Παρά την οξύνοια και τη μόρφωσή του, ο Παύλος παρέμενε ένας καλοπροαίρετος άνθρωπος, συχνά απροστάτευτος. – Πώς αποφεύγεται η «αγιογραφία» για έναν άνθρωπο τόσο αγαπητό στο ευρύ κοινό, 36 χρόνια μετά τον θάνατό του; ΗΚ: Αποφεύγοντας την ωραιοποίηση των λαθών. Μέρος της γοητείας του Παύλου ήταν οι αντιφάσεις του, ή τουλάχιστον εκεί καταλήξαμε εμείς. Αν τον παρουσιάζαμε ως αψεγάδιαστο, θα τον προδίδαμε. Δείξαμε το σκοτάδι του με ειλικρίνεια αλλά και αξιοπρέπεια. Εξάλλου η «αγιογραφία» σκοτώνει την ουσία του βιογραφούμενου. ΚΣ: Θέλαμε να τονίσουμε περισσότερο τις φωτεινές στιγμές του Παύλου, χωρίς όμως να παραλείψουμε τα σκοτάδια και την πτώση του. Η προσέγγισή μας όμως έγινε με βάση την καλλιτεχνική του πορεία και το έργο του. Προσωπικά, θεωρώ πολύ άδικο να συνδέεται το όνομά του με τα ναρκωτικά και το περιθώριο και να ξεχνάμε το ταλέντο του και την τεράστια σημασία και επιρροή του στον χώρο του ελληνικού ροκ. – Πώς εναλλάσσονται τα χρώματα και το ύφος των σκίτσων, με βάση τις διάφορες περιόδους της ζωής και του έργου του Παύλου; ΚΣ: Η σκέψη μου ήταν κάθε σκηνή να έχει τη δική της απόχρωση ανάλογα με την περίοδο που περιγράφεται σε αυτή, αλλά να αποτυπώνει και τα συναισθήματα, την κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο Παύλος. Έτσι, ανάλογα με το πώς εξελίσσεται η ιστορία αλλάζει και η χρωματική παλέτα και το σχέδιο αποκτά περισσότερες σκιές, μέχρι που σε σημεία το χρώμα απουσιάζει τελείως. Προσπάθησα με αυτό τον τρόπο να δείξω τα πολλά διαφορετικά πρόσωπα του Παύλου στο πέρασμα του χρόνου και παράλληλα να δώσω μια ροκ ατμόσφαιρα. – Ποια τραγούδια από τη δισκογραφία του Σιδηρόπουλου στάθηκαν ως βάση για το έργο σας και με ποιον τρόπο; ΗΚ: Αφήσαμε τα ίδια τα τραγούδια, τους στίχους και τα ποιήματά του να διαποτίσουν το σενάριο, όχι ως «playlist», αλλά ως λόγια και σκέψεις. Εξάλλου ο Παύλος έγραφε κατά κύριο λόγο, αν όχι αποκλειστικά, βιωματικά. Το «Εν Κατακλείδι» έδωσε φυσικά τον τίτλο και την υπαρξιακή βάση, οι διάσπαρτοι στίχοι του όμως είναι αυτοί που λειτουργούν μέσα στο comic ως η «ηχώ» του, καθοδηγώντας συχνά τον αναγνώστη σε κρίσιμες καμπές της ιστορίας. ΚΣ: Όσο σχεδίαζα κάθε σκηνή της ιστορίας, άκουγα και τα τραγούδια που αναφέρονται σε αυτή. Ένιωσα έτσι να μπαίνω πιο πολύ στο κλίμα του σεναρίου και κάποιοι στίχοι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το τραγούδι 'Ο κόσμος τους' όπου δείχνουμε τον Παύλο στο λεωφορείο που το γράφει επιστρέφοντας από Θεσσαλονίκη. Ο Ηλίας έχει εντάξει ιδανικά νομίζω στίχους και κομμάτια από τα τραγούδια στην αφήγηση που μπλέκονται με τα λόγια και τα σχέδια. – Στο Comicdom CON 2026 θα γίνει η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου, ενώ θα υπάρχει και σχετική έκθεση. Τι να περιμένουμε από την έκθεση αυτή; ΚΣ: Το κόμικς αυτό είναι μια εξερεύνηση της ψυχής του έργου του Παύλου, ένα διαφορετικό πορτρέτο του για όσους τον ξέρουν και για όσους θέλουν να τον γνωρίσουν. Κατ' επέκταση, η έκθεση είναι κατά κάποιο τρόπο το χρονικό αυτής της δημιουργικής διαδικασίας. Περιλαμβάνει σελίδες, καρέ και προσχέδια δίνοντας και μια εικόνα από το παρασκήνιο της εικονογράφησης. ΗΚ: Να περιμένετε μια ματιά στο παρασκήνιο αυτής της διετούς διαδρομής. Ο επισκέπτης θα έχει την ευκαιρία να δει πώς – για παράδειγμα – ένα αρχειακό εύρημα ή μια προφορική μαρτυρία μετουσιώνεται σε προσχέδιο και τελικά σε σελίδα comic. Ο Γαβριήλ Τομπαλίδης, επιμελητής της έκθεσης, πέρα από καλλιτέχνης και ο ίδιος, είναι ιδρυτής της ιστορικής έκθεσης comics και εικονογράφησης, Εν Αιθρία, πράγμα το οποίο εγγυάται μια ξεχωριστή κι ενδιαφέρουσα προσέγγιση. – Αν ζούσε σήμερα ο Παύλος, για ποια πράγματα θα τραγουδούσε; ΗΚ: Θεωρώ πως οι κεραίες του θα έπιαναν την αποξένωση της ψηφιακής εποχής και τα σημερινά αδιέξοδα. Ενδεχομένως να τραγουδούσε για την απώλεια της αυθεντικότητας σε έναν κόσμο που εστιάζει στην εικόνα και το «φαίνεσθαι». Ωστόσο, προσωπικά, θα ήθελα να τον φαντάζομαι στο "happy end" που στερήθηκε: έναν Παύλο δικαιωμένο (η έλλειψη αναγνώρισης τον βασάνιζε πολύ), που θα είχε βρει τη λύτρωση, έστω από κάποιους δαίμονές του. ΚΣ: Νομίζω πως κάποια από τα τραγούδια και κάποιοι από τους στίχους του μοιάζουν να σχολιάζουν ακριβώς όσα ζούμε και συμβαίνουν μέχρι και σήμερα. Μοιάζουν διαχρονικά και επίκαιρα με κάποιον τρόπο. Ακούστε για παράδειγμα την 'Αποκάλυψη' ή το 'Welcome to the show' και πιστεύω θα συμφωνήσετε. – Τι μορφή θα είχε ένας Παύλος Σιδηρόπουλος αν κυκλοφορούσε αύριο το πρώτο του τραγούδι; ΚΣ: Θεωρώ ότι στο ύφος τουλάχιστον δε θα διέφερε και πολύ από τον Παύλο που ξέρουμε, καθώς πάντα ήταν ανένταχτος και ειλικρινής σε ό,τι έκανε. Πολύ πιθανό να μην είχε καν social και να μαθαίναμε τα τραγούδια του τυχαία, από κάποιο φίλο που θα μας έλεγε «άκου τι ανακάλυψα...». ΗΚ: Συμφωνώ με τον Κωνσταντίνο, κι εγώ δεν πιστεύω ότι θα διέφερε. Ίσως ως «προϊόν» της γενιάς του να μην έγραφε rock, αλλά hip-hop. Το μόνο σίγουρο είναι πως και έτσι, θα είχε συγκλονιστικά αιχμηρούς στίχους και θα ήταν ένας σπουδαίος performer. Και το σχετικό link...

Ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου και ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης, που εργάστηκαν στο σενάριο και στο σχέδιο του «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι», εξηγούν πώς προσέγγισαν τη ζωή και την καλλιτεχνική πορεία αυτής της σύνθετης προσωπικότητας. Ο Παύλος Σιδηρόπουλος υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της ελληνικής ροκ σκηνής. Αντισυμβατικός και βαθιά χαρισματικός, καθιερώθηκε ως ο κατεξοχήν ροκ επαναστάτης. Με έντονη καλλιτεχνική ταυτότητα και ανήσυχο πνεύμα, εξέφρασε μέσα από τη μουσική του τις αγωνίες, τις αντιφάσεις και την ευαισθησία μιας ολόκληρης γενιάς. Τα τραγούδια του διατηρούν μέχρι σήμερα τη δύναμη να συγκινούν και να εμπνέουν τους ακροατές κάθε ηλικίας, αφήνοντας ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική μουσική ιστορία. Το νέο graphic novel με τίτλο «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν Κατακλείδι», σε σενάριο του Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου και σχέδιο του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη, επιχειρεί να εξερευνήσει τη ζωή και την καλλιτεχνική του πορεία. Η παρουσίασή του θα πραγματοποιηθεί στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, στο αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ», στο πλαίσιο του Comicdom CON Athens 2026, την Κυριακή 17 Μαΐου στις 14:00. Στη συζήτηση θα πάρουν μέρος οι δημιουργοί, καθώς και οι μουσικοί Αλέκος Αράπης και Οδυσσέας Γαλανάκης από τους Απροσάρμοστους, το συγκρότημα του Σιδηρόπουλου, αλλά και ο σκηνοθέτης Ανδρέας Θωμόπουλος. Ταυτόχρονα θα τρέχει μια έκθεση με εικονογραφήσεις, καρέ και προσχέδια από το νέο graphic novel σε επιμέλεια του Γαβριήλ Τομπαλίδη. Προτού συμβούν όλα αυτά, ρωτήσαμε τον Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου και τον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη πώς είναι να δημιουργεί κανείς ένα κόμικ για μια τόσο σύνθετη προσωπικότητα. – Πώς γεννήθηκε η ιδέα να γίνει η ζωή του Παύλου Σιδηρόπουλου κόμικ; Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου: Ένα βράδυ, ο Λεωκράτης Ανεμοδουράς των εκδόσεων Μικρός Ήρως με γυρνούσε σπίτι με το αυτοκίνητο έπειτα από κάποια δράση σχετική με κόμικς. Λίγο προτού φτάσουμε στο νούμερο 50 της οδού Δροσοπούλου, του είπα με ύφος βέρου Κυψελιώτη που ξεναγεί κάποιον στο «χωριό» του: «Εδώ ήταν το σπίτι του Σιδηρόπουλου». Η απάντησή του ήταν κάτι που δεν περίμενα: «Σκέφτομαι καιρό τώρα ένα graphic novel για τον Σιδηρόπουλο. Ξέρω ότι είσαι φαν, πώς θα σου φαινόταν να αναλάμβανες το σενάριο;». Ταλαντεύτηκα αρκετά αναλογιζόμενος το βάρος της ευθύνης προτού πω τελικά το «ναι». Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης: Σε κάθε νέα μου δουλειά μού αρέσει να δοκιμάζω νέα πράγματα και προκλήσεις, κάνοντας όμως κόμικς που κι εγώ θα ήθελα να διαβάσω ως αναγνώστης. Ένα κόμικ για τη ζωή και το έργο του Παύλου Σιδηρόπουλου, ομολογώ, δεν είχε περάσει ποτέ από το μυαλό μου, μέχρι που μου το πρότεινε ο Λεωκράτης. Απ’ όσο ξέρω, ήταν κάτι που το επεξεργαζόταν ως ιδέα καιρό και το συζητούσε με τον Ηλία που είχε αναλάβει την έρευνα και το σενάριο. Όταν βρεθήκαμε και από κοντά και συζητήσαμε γι’ αυτό, πώς το φαντάζεται ο καθένας μας, θέλησα κι εγώ να γίνω μέρος αυτού του πρότζεκτ που μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον και διαφορετικό από ό,τι είχα κάνει ως εκείνη τη στιγμή. – Πώς ήρθατε για πρώτη φορά σε επαφή με το έργο του; Κ.Σ.: Στα εφηβικά μου χρόνια, τότε που με την παρέα μου γράφαμε κασέτες και ανακαλύπταμε μουσικές. Ακούγαμε ροκ εκπομπές στο ράδιο και θυμάμαι πως τότε, τέλος της δεκαετίας του ’90, μας έκαναν εντύπωση οι στίχοι του Σιδηρόπουλου, και αναρωτιόμασταν ποιο είναι αυτό το «βιβλίο των ηρώων του τρόμου» ή αν υπάρχει αυτή η «Κ». Σε σχέση με τα άλλα συγκροτήματα που ακούγαμε, έμοιαζε πιο σκοτεινός, ωστόσο είχε κάτι γοητευτικό με έναν δικό του απλό τρόπο. Η.Κ.: Ομοίως κι εγώ, στην εφηβεία. Πάντα κάποιος στην παρέα θα έπαιζε το «Να μ’ αγαπάς» στην κιθάρα – ήμασταν όλοι «ναμαγαπάδες» τότε – μέχρι που άρχισαν να διακινούνται οι κασέτες. Τότε ανακάλυψα τον πραγματικό Παύλο. Όχι εκείνον με τις όμορφες μπαλάντες από τον «Ασυμβίβαστο», αλλά τον πιο τραχύ, τον ρoκ Παύλο, που κατέγραφε βιώματα με αφοπλιστική ειλικρίνεια και πρωτόγνωρο βάθος. – Τι σας τράβηξε περισσότερο στη ζωή του; Η.Κ.: Οι αντιφάσεις του. Ήταν αστός και ταυτόχρονα «του δρόμου», διανοούμενος αλλά και «αλήτης», σίγουρος για τον εαυτό του και την ίδια στιγμή ανασφαλής. Ένας άνθρωπος ευγενής, που όμως γινόταν σκληρός και απότομος, γενναιόδωρος με τους συνεργάτες του, αλλά απόλυτα προστατευτικός με το έργο του. Ο Παύλος εμπεριείχε τα άκρα: το φως και το σκοτάδι, τη δημιουργία και την αυτοκαταστροφή. Κ.Σ.: Όλη η πορεία του και η προσπάθειά του να πετύχει αυτό που αγαπούσε παρά τις δυσκολίες και τις κακές επιλογές με γοητεύει και είναι κάτι που, νομίζω, αγγίζει πολύ κόσμο. – Πώς προσεγγίσατε έναν τόσο σύνθετο και αντιφατικό χαρακτήρα; Η.Κ.: Με τεράστια προσοχή, ώστε ο Παύλος να μην «αγιοποιηθεί», αλλά και σε καμία περίπτωση να μη διολισθήσει η ιστορία του στον εύκολο κιτρινισμό της κλειδαρότρυπας. Ήταν μια εύθραυστη ισορροπία, καθώς έπρεπε να αποτυπωθούν τα γεγονότα με ευθύτητα και τιμιότητα, αποφεύγοντας όμως τους φτηνούς εντυπωσιασμούς στις σκοτεινές του στιγμές, ιδίως σε ό,τι αφορούσε τη χρήση και τις συνέπειές της. – Τι ανακαλύψατε για εκείνον που δεν ξέρατε πριν; Κ.Σ.: Η μουσική του έχει μια ζωντάνια και μια νοσταλγία, μου δίνει την εντύπωση πως σαν να ήξερε τι θα ακολουθούσε. Ακούγοντας τα τραγούδια του ξανά όσο σχεδίαζα, θυμήθηκα κάποια που είχα ξεχάσει ή δεν τους είχα δώσει πολλή σημασία παλιότερα και μου φάνηκε σαν να καθρεφτίζουν την κάθε περίοδο της ζωής του όταν τα έγραφε. Η.Κ.: Έμαθα πολλά κατά τη διάρκεια της διετούς έρευνας που προηγήθηκε της συγγραφής. Αυτό όμως που δεν ήξερα και με άγγιξε περισσότερο είναι κάτι που έχει πει ο Δημήτρης Πουλικάκος, ο αγαπημένος του «θείος Νώντας»: ότι ο Παύλος ήταν καλοπροαίρετος με όλους, είχε μια σχεδόν παιδική αθωότητα. Μπορεί να ήταν ένας ευφυέστατος άνθρωπος, αλλά σε ορισμένα πράγματα παρέμενε αθώος, σαν μικρό παιδί. – Υπάρχουν φανταστικά ή συμβολικά στοιχεία στο κόμικ; Η.Κ.: Σαφέστατα. Ο αφηγητής στο κόμικ δεν είναι ο ίδιος ο Παύλος, παρόλο που έχει τη μορφή του. Είναι η «ηχώ» του, το απόσταγμα όσων έγραψε, είπε και άφησε πίσω του, και ταυτόχρονα το σύνολο των (συχνά αντιφατικών) αναμνήσεων όσων τον έζησαν. Αναμνήσεις που διαμορφώθηκαν από επιλογή ή από τη συγκυρία. Παράλληλα, ο αναγνώστης θα συναντήσει κάποιες ονειρικές σεκάνς με έντονο το στοιχείο του συμβολισμού. Κ.Σ.: Στις σελίδες της ιστορίας μας συναντάμε πολλούς διαφορετικούς Παύλους, μικρά πορτρέτα στα οποία προσπαθώ να αποτυπώσω τα συναισθήματα της στιγμής, τη διαρκή αλλαγή του στο πέρασμα του χρόνου. Αυτό γίνεται μέσα από το χρώμα και τη χρήση του ασπρόμαυρου σε σημεία, με έντονες γραμμές και τον κατακερματισμό της σελίδας σε μικρότερα καρέ, δίνοντας έμφαση σε στοιχεία όπως τα μάτια, η απουσία φόντου και οι σκιές. – Πώς διαχειριστήκατε τις πιο «σκοτεινές» πλευρές της ζωής του; Προσεγγίσαμε την ιστορία του Παύλου με σεβασμό και αγάπη προς το πρόσωπό του. Σχεδιαστικά δόθηκε μορφή και «ήχος» στα σιωπηλά καρέ, ενώ τόσο σεναριακά όσο και σχεδιαστικά αποφύγαμε το στοιχείο του σοκ ή τις υπερβολικά δραματικές απεικονίσεις. Προτιμήσαμε τα πράγματα περισσότερο να υπονοούνται παρά να επιδεικνύονται. – Υπήρξαν στιγμές που διστάσατε να συμπεριλάβετε κάτι; Κ.Σ.: Είχαμε πει από την πρώτη μας συζήτηση ήδη με τον Ηλία και τον Λεωκράτη, όταν ακόμα φανταζόμασταν πώς θα είναι το τελικό αποτέλεσμα του κόμικ, ότι δεν θέλαμε να τονίσουμε τα σκοτάδια αλλά περισσότερο τις φωτεινές στιγμές του Παύλου. Φυσικά δεν κάναμε αγιογραφία, ούτε παραλείψαμε τις εξαρτήσεις και την πτώση του. Η προσέγγισή μας όμως έγινε με βάση την καλλιτεχνική του πορεία και το έργο του. Προσωπικά, θεωρώ πολύ άδικο να συνδέεται το όνομά του με τα ναρκωτικά και το περιθώριο και να ξεχνάμε το ταλέντο του και την τεράστια σημασία και επιρροή του στον χώρο. Η.Κ.: Ό,τι έμεινε εκτός ήταν οτιδήποτε θα αποτελούσε «βούτυρο στο ψωμί» των θιασωτών του κιτρινισμού. Για παράδειγμα, δεν χρειάζεται να δείξεις έναν μεθυσμένο ή «πιωμένο» frontman επί σκηνής να φέρνει σε απίστευτα δύσκολη θέση την μπάντα του. Είναι φτηνό και οριακά ασεβές. Προτιμήσαμε να δείξουμε τις συνέπειες και το στίγμα της επερχόμενης πτώσης με άλλον τρόπο. Είναι καθαρά θέμα αισθητικής. – Πόσο επηρεάστηκες στο σχεδιαστικό κομμάτι από την αισθητική της εποχής στην οποία έδρασε; Κ.Σ.: Θεωρώ πως το κόμικ μας δεν είναι απλώς μια ροκ βιογραφία αλλά περισσότερο η απεικόνιση μιας εποχής και ενός ανθρώπου που μουσικά την καθόρισε όσο λίγοι. Καθώς η ιστορία μας εκτείνεται στο πέρασμα των δεκαετιών, κάθε σκηνή έχει στοιχεία που παραπέμπουν σε καθεμιά από αυτές. Σχεδίασα κτίρια και γωνιές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης του ’70, τα ρούχα των μουσικών με τις καμπάνες και τα τζιν να κυριαρχούν, τα μαλλιά και τα μουστάκια με τα χαρακτηριστικά στοιχεία της εποχής. Αυτό που μου άρεσε ιδιαίτερα ήταν που ξανασχεδίασα αφίσες και εξώφυλλα δίσκων που κυκλοφόρησαν τότε. Δεν με ενδιαφέρει να τα αποτυπώσω φωτογραφικά αλλά να δίνουν την εικόνα και την ατμόσφαιρα της εποχής, γι’ αυτό κάποιες φορές τα παραλλάσσω και τα αποδίδω με τον δικό μου τρόπο ώστε να ταιριάζουν καλύτερα στη ροή της ιστορίας. – Αν ζούσε σήμερα, πώς φαντάζεστε ότι θα ήταν; Η.Κ.: Δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα ήταν, ξέρω όμως ότι θα ήθελα το happy end που στερήθηκε. Θα ήθελα έναν Παύλο απεξαρτημένο, που θα ζούσε για να δει την προσφορά του να αναγνωρίζεται, έναν Παύλο με τους δαίμονές του υπό έλεγχο, ακόμα κι αν αυτό σήμαινε πως δεν θα ήταν τόσο δημιουργικός όσο πριν. Κ.Σ.: Mα ζει, είναι παρών μέσα από τα τραγούδια και τους στίχους του, που μοιάζουν να σχολιάζουν όσα ζούμε και συμβαίνουν μέχρι και σήμερα, δεν έφυγε ποτέ με κάποιον τρόπο. Αυτή η διαχρονικότητά του είναι που τον κάνει κλασικό και προσιτό παράλληλα. – Υπάρχουν συγκεκριμένα τραγούδια που ενέπνευσαν σκηνές; Κ.Σ.: Όσο σχεδίαζα, άκουγα και τα τραγούδια της περιόδου στην οποία αναφέρεται η κάθε σκηνή. Σίγουρα, έστω και υποσυνείδητα, επηρέασαν το αποτέλεσμα. Η.Κ.: Αν και δεν ενέπνευσαν άμεσα συγκεκριμένες σκηνές, αποσπάσματα από τα τραγούδια και τους στίχους του – μην ξεχνάμε ότι ο Παύλος υπήρξε και εξαιρετικός ποιητής – έχουν ενταχθεί στην αφήγηση. – Τι σας δυσκόλεψε περισσότερο σε όλη τη δημιουργία του κόμικ; Η.Κ.: Με τον Λεωκράτη πήραμε πολλές συνεντεύξεις από συνεργάτες και οικείους του. Υπήρχαν όμως άνθρωποι που δεν ήθελαν ούτε να κατονομαστούν ούτε να «φωτογραφηθούν» μέσα από τα γεγονότα. Χρειάστηκε να επιστρατεύσω διάφορα σεναριακά ευρήματα ώστε να σεβαστούμε την επιθυμία τους, χωρίς όμως να αποσιωπήσουμε το αποτύπωμα που άφησαν στη ζωή του Παύλου. Πιστεύω ότι το εύρημα στο οποίο καταλήξαμε πετυχαίνει αυτή την ισορροπία. Κ.Σ.: Πολλές φορές σχεδίασα κάποια καρέ ή πρόσωπα ξανά και ξανά. Καθώς μιλάμε για κόμικ και όχι ρεαλιστική απεικόνιση ή προσωπογραφίες, με ενδιέφερε περισσότερο να αποτυπώσω την παρουσία των προσώπων στον χώρο, τα συναισθήματα και τη σχέση μεταξύ τους και όχι τόσο να πετύχω την ομοιότητα ή τη φωτογραφική τους απεικόνιση. Τα πιο δύσκολα ήταν ίσως τα σημεία όπου πολλά πρόσωπα έπρεπε να συνυπάρχουν ή να μιλάνε σε μια σειρά καρέ ή στην ίδια σελίδα. Προσπάθησα να το κάνω όσο πιο δημιουργικό και διασκεδαστικό γίνεται ώστε να φαίνεται αυθόρμητο και φυσικό το αποτέλεσμα. Ελπίζω να τα κατάφερα και να σας αρέσει. Το «Εν Κατακλείδι» κυκλοφορεί στις 17 Μαΐου από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως. Και το σχετικό link...

Στο φεστιβάλ Comicdom Con Athens παρουσιάζεται έκθεση και γκράφικ νόβελ, σχεδιασμένο από τον σκιτσογράφο των «ΝΕΩΝ» Κώστα Σκλαβενίτη. Το Comicdom Con Athens, η μεγάλη γιορτή των κόμικς, της εικονογράφησης, του animation και των επιτραπέζιων παιχνιδιών επιστρέφει από 15 έως 17 Μαΐου, μετατρέποντας την Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων σ’ ένα πολύχρωμο σταυροδρόμι ιστοριών, φαντασίας και δημιουργών. Στην 20ή, επετειακή της χρονιά, η διοργάνωση φιλοξενεί τον συνδημιουργό του εμβληματικού «V for Vendetta» Ντέιβιντ Λόιντ, εκθέσεις, ντοκιμαντέρ για τον θρυλικό Μίλο Μανάρα και περισσότερους από 200 διεθνείς και εγχώριους καλλιτέχνες με νέες κυκλοφορίες κόμικς σ’ ένα πρόγραμμα δράσεων με ελεύθερη είσοδο. Ανάμεσα σε ήρωες που γεννιούνται από μελάνι και έμπνευση, ξεχωρίζει μια σκιτσαρισμένη φιγούρα όχι επειδή φοράει κάποια στολή αλλά επειδή κουβαλάει μνήμη. Είναι ο Παύλος Σιδηρόπουλος, ο «πρίγκιπας» της ελληνικής ροκ, πρωταγωνιστής της έκθεσης «Παύλος Σιδηρόπουλος – Εν κατακλείδι» που στήνεται στο Comicdom με αφορμή την κυκλοφορία του ομώνυμου graphic novel από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως σε σενάριο Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου και σχέδιο Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη. Στην έκθεση σε επιμέλεια Γαβριήλ Τομπαλίδη επιχειρείται ένα οπτικό ταξίδι στη ζωή και το έργο του τραγουδιστή μέσα από εικονογραφήσεις, καρέ και προσχέδια της επικείμενης έκδοσης. ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ «Ο Παύλος Σιδηρόπουλος είναι μια προσωπικότητα με μεγάλο βάρος. Κουβαλάει μια ολόκληρη εποχή. Είναι η ιστορία της ελληνικής ροκ. Εμείς τον προσεγγίσαμε με πολύ σεβασμό, χωρίς να θίξουμε όσα δεν πρέπει, σε συνεννόηση πάντα με την αδελφή του, η οποία έχει τη διαχείριση των δικαιωμάτων του», αναφέρει στα «Πρόσωπα» ο σκιτσογράφος των «ΝΕΩΝ» Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης, που έχει ετοιμάσει τα σχέδια του κόμικ. Αξιοποιώντας ο ίδιος το πλούσιο αρχειακό υλικό και τα στοιχεία που συγκέντρωσε με την έρευνά του ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου, μετέτρεψε ντοκουμέντα, μαρτυρίες και προσωπικές σημειώσεις σε μια συνεκτική εικαστική αφήγηση. «Η πρόκληση ήταν να μείνω όσο πιο πιστός γίνεται στην πραγματικότητα, αλλά να δώσω τα πάντα μέσα από το δικό μου στυλ. Δεν ήθελα να κάνω μια φωτογραφική αποτύπωση αλλά ένα κόμικ που να είναι στο ύφος μου», υπογραμμίζει ο σκιτσογράφος. Για να αποδοθεί με ακρίβεια η πορεία και η προσωπικότητα του Παύλου Σιδηρόπουλου, ο εικονογράφος χρειάστηκε να δημιουργήσει περισσότερα από 500 σκίτσα μέσα σε οκτώ μήνες, τα οποία ντύθηκαν με το σενάριο. «Η ιστορία ξεκινάει από τη δεκαετία του 1960 και καταλήγει στο 1990. Σε όλο αυτό το διάστημα αλλάζουν τα πρόσωπα, ο Παύλος περνάει σε διαφορετικές φάσεις, ακόμα κι εμφανισιακά και μεταβάλλεται το σκηνικό. Επειδή δείχνουμε τοπία κάθε εποχής σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, βασίστηκα σε εικόνες των κτιρίων ή των διάφορων σημείων ώστε να είμαστε όσο πιο πιστοί γίνεται και να φαίνεται η ατμόσφαιρα. Δώσαμε έμφαση στο έργο του, το πώς γεννήθηκε ο δίσκος “Φλου”, πώς ήρθε σε επαφή με το συγκρότημα Σπυριδούλα, την ανταπόκριση που βρήκε το άλμπουμ στον κόσμο και τη μετέπειτα πορεία του με το άλλο συγκρότημα, τους Απροσάρμοστους. Όλο αυτό χωρίζεται σε 14 κεφάλαια όπου το καθένα είναι ένας σταθμός της ζωής του. Κάποια είναι πιο μικρά, πιο σύντομα, άλλα είναι εκτενέστερα. Σκοπός δεν ήταν να δείξουμε τόσο την καθημερινότητά του όσο τον καλλιτέχνη Παύλο Σιδηρόπουλο», τονίζει ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης. ΟΧΙ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Μέσα από τα σκίτσα σε 100 σελίδες, ξεδιπλώνονται όλες οι πτυχές του τραγουδιστή, από τη δημιουργική του λάμψη μέχρι τις πιο σκοτεινές και αντιφατικές στιγμές του ώστε η εικόνα του να παραμείνει αληθινή, πλήρης και ανθρώπινη. «Θέλαμε να σεβαστούμε κάποια πράγματα αλλά όχι σε υπερβολικό βαθμό ώστε να κάνουμε αγιογραφία. Θέλαμε να είναι μια όμορφη ιστορία που να είναι ειλικρινής» υπογραμμίζει ο σκιτσογράφος. «Σκιτσάροντας χρησιμοποίησα το χαρακτηριστικό μου στυλ και το χρώμα το έκανα ψηφιακά. Αυτό που διαφοροποίησε εδώ τα σχέδια όμως, είναι ότι σε κάθε κεφάλαιο που αντιπροσωπεύει τη διαφορετική περίοδο της ζωής του, έχω χρησιμοποιήσει διαφορετικό χρώμα. Κάθε περίοδος έχει τη δική της απόχρωση η οποία εξαρτάται από τα συναισθήματα, την κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο Παύλος. Ξεκινάει πιο ατίθασος κι επαναστάτης και περνάει σε φάσεις πιο σκοτεινές και ρομαντικές, ανάλογα με το πώς εξελίσσεται η ιστορία. Προσπάθησα τα χρώματα να παίζουν με αυτό το μοτίβο. Έκανα, ωστόσο, δύο κεφάλαια πιο πειραματικά όπου δοκίμασα πράγματα που δεν τα κάνω συνήθως αλλά είναι εικονογραφικά. Το ένα εξ αυτών, δείχνει τις καταχρήσεις με σχέδια που παίζουν με το μαύρο και το άσπρο. Το άλλο έχει να κάνει με τις σχέσεις της ζωής του και μοιάζει με όνειρο», υπογραμμίζει ο εικαστικός δημιουργός του κόμικ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ Μέσα από την παρατεταμένη ενασχόληση με τη ζωή και την πορεία του «διανοούμενου αλήτη» που σφράγισε με τη μουσική του τις καρδιές τόσων ροκάδων, ο σκιτσογράφος κατέληξε σε δικές του προσωπικές ανακαλύψεις που τον βοήθησαν να κατανοήσει βαθύτερα τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο, αναπτύσσοντας μια οικειότητα που τελικά διαμόρφωσε τον τρόπο που τον προσέγγισε. «Ανακάλυψα κάποια ποιήματά του που δεν τα είχα υπόψη μου. Ήξερα ότι έγραφε μόνος τα τραγούδια του αλλά στάθηκα στην ποιητικότητα που έχουν οι στίχοι του. Δεν είναι σαν τους υπόλοιπους ροκ στίχους, είναι λίγο πιο “ψαγμένοι”. Η ποίησή του είναι νομίζω πολύ σημαντική στο έργο του παρότι δεν της έχουμε δώσει πολλή σημασία. Υπάρχουν πολλά στοιχεία κρυμμένα εκεί, αναφορές στη ζωή αλλά και σε όσα τον απασχολούσαν», λέει ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης. «Μου άρεσε που δεν διαχώριζε τη ζωή από τη δουλειά του και κάπως σαν να τα ταύτιζε. Αυτό που έδειχνε ήταν πολύ αληθινό. Στις συναυλίες του εμφανιζόταν όπως κυκλοφορούσε στον δρόμο, μ’ ένα μπλουζάκι και το τσιγάρο στο χέρι, πολύ απλός, καθόλου δήθεν. Ήταν πολύ ειλικρινής κι αυτό περνάει στην ιστορία μας». Και το σχετικό link...

Συνοψη εκδοτικής: Με λένε Μάγκα. Είμαι φοξ τεριέ και, παρόλο που όλοι λένε ότι έχω αγγλική καταγωγή, εγώ ξέρω καλά ότι είμαι Ρωμιός. Η ζωή μου άλλαξε για τα καλά όταν πήγα με τα αφεντικά μου στην Αλεξάνδρεια, όπου γνώρισα τον Αφράτο, τον Μπόμπη, τον κύριο Βασίλη, τη Γιαγιά… Το κλασικό μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα ζωντανεύει ως graphic novel με τις υπέροχες εικόνες του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη, για να παρασύρει μικρούς και μεγάλους σ’ ένα ταξίδι στο παρελθόν. Εντυπώσεις: Έτρεχε σαν τον νερό η αφήγηση του διηγήματος της Π.Σ.Δέλτα 'Μαγκας'δωσμένο απο τον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη που παρά το γεγονός ότι εγω διαβαζω αργά με συνεπήρε η αφήγηση.Ξερω οτι μιλάμε για ενα ανάγνωσμα που απευθύνεται στο παιδικό κοινό,όμως εδώ δεν θετουμε αυστηρά ηλικιακά όρια αρκεί η ψυχή του εκάστοτε αναγνωστη να δει τα μυνηματα μέσα απο την σκυλίσια οπτική γωνία,και να τ κατανοήσει. Μια ποιοτική έκδοση που παιρνει πνοή από τα χρώματα και τα σχέδια του Κ.Σκλαβενίτη πάνω στο κλασικο μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα.. Ως σύμβουλος έκδοσης- για το οποίο δεν υπάρχει σχετικό πεδίο στο πινακάκι- αναφέρεται η Μένη Κανατσούλη.

Ανάμεσα στους Σνούπι, Πλούτο και Μιλού, το ελληνικό φοξ τεριέ βρίσκει επιτέλους τη θέση του στο πάνθεον των σκυλο-ηρώων των κόμικς. Η μεταφορά λογοτεχνικών έργων σε κόμικς αποτελεί μια δημιουργική τάση χαρακτηριστική της τελευταίας δεκαετίας. Από τις διασκευές έργων της Άλκης Ζέη ώς τον Ερωτόκριτο, το ελληνικό «γκράφικ νόβελ» αναμετριέται με τη λογοτεχνική κληρονομιά, αναζητώντας τρόπους να τη φέρει κοντά στις νεότερες γενιές. Φυσικά, δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση το έργο της Πηνελόπης Δέλτα: μετά τα «Μυστικά του Βάλτου» σε κόμικς (Εκδόσεις Polaris, 2018 / Γιάννης Ράγκος – σενάριο, Παναγιώτης Πανταζής – σχέδιο), ακόμα ένας εμβληματικός τίτλος, αυτός του «Μάγκα», απέκτησε πρόσφατα τη δική του εικονογραφημένη εκδοχή από τον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη (Εκδόσεις Ψυχογιός, 2025). Το μυθιστόρημα του 1935 παραμένει ένα από τα πιο γοητευτικά και συνάμα αντιφατικά έργα της Δέλτα. Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση ενός αριστοκρατικού φοξ τεριέ, που σχολιάζει τον κόσμο της Αλεξάνδρειας και των ανθρώπων της, η συγγραφέας στήνει μια αλληγορία για την ηθική, την κοινωνία και την εθνική ταυτότητα – ή, αλλιώς, για τη σχέση ανάμεσα στην αθωότητα και την προκατάληψη. Πίσω από τα μάτια του Μάγκα περνούν μορφές όπως ο φιλικός Λουκάς, ο ενοχλητικός Βρασίδας, ο μυστηριώδης Βασίλης ο περιβολάρης, αλλά και τα ζώα-σύμβολα του έργου: ο αδέσποτος Αφράτος, τα εγγλέζικα άλογα Μπόμπης και Ντέιζη και τα «ηρωικά» Αστέρω και Κεχαγιάς. Όμως, όσο αθώο κι αν φαίνεται το βλέμμα του, δεν λείπουν οι τόνοι εθνικού διδακτισμού που σήμερα ξενίζουν. Αναφορές όπως «καλύτερα σοβινισμός παρά ξενομανία» ή περιγραφές των έγχρωμων κατοίκων της Αλεξάνδρειας θυμίζουν τις ιδεολογικές αντιφάσεις μιας άλλης εποχής. Γιατί η συγγραφέας παραμένει ταυτόχρονα εμβληματική και αμφιλεγόμενη: πρόδρομος της παιδικής λογοτεχνίας, αλλά και φορέας του εθνικού διδακτισμού μιας εποχής που πίστευε ακράδαντα στις «αρετές της φυλής». Εδώ παρεμβαίνει ο Σκλαβενίτης, όχι ως απλός εικονογράφος αλλά ως αναγνώστης που συνομιλεί με τη Δέλτα. Όπως σημειώνει η Μένη Κανατσούλη στο προλογικό της σημείωμα, «ο “Μάγκας” […] είναι ένα μυθιστόρημα διαχρονικό και ταυτόχρονα επίκαιρο […] και η απόδοσή του σε graphic novel αποτελεί αναγκαιότητα στην εποχή μας». Η εικονογράφηση, βασισμένη σε καρτ ποστάλ και φωτογραφίες της Αλεξάνδρειας, σέβεται την ιστορική ατμόσφαιρα χωρίς να την αναπαράγει μουσειακά· τα ψάθινα καπέλα, τα φέσια και οι μπορσαλίνες γίνονται μικρά σήματα κοινωνικής θέσης και η Αλεξάνδρεια της Δέλτα, με τον κοσμοπολίτικο παροικιακό της αέρα, ανασαίνει ξανά με ζωντάνια και χιούμορ. «Η διασκευή ενός τόσο γνωστού έργου ήταν μεγάλη πρόκληση», γράφει ο ίδιος ο Σκλαβενίτης στο επίμετρο. «Προσπάθησα να διατηρήσω τη μαγεία της Δέλτα, αλλά να προσεγγίσω κι εκείνους που ίσως δεν έχουν διαβάσει το βιβλίο». Και πράγματι, ο Μάγκας του κινείται με ελευθερία ανάμεσα στην πιστότητα και τη νέα ανάγνωση. Οι πιο προβληματικές αναφορές αποφεύγονται, οι σκηνές δράσης και οι σκανταλιές του σκύλου αποκτούν κινηματογραφικό ρυθμό, ενώ η εναλλαγή χρωματικών τόνων ενισχύει τη συναισθηματική ένταση. Σε ορισμένα σημεία, οι εκτενείς εσωτερικές σκέψεις ή οι αφηγήσεις ιστορικών περιστατικών παραμένουν πιο «κειμενικές» απ’ όσο θα ταίριαζε στο μέσο, χωρίς όμως να διακόπτουν τη ροή ή να μειώνουν τη συνολική δύναμη της αφήγησης. Ο «Μάγκας» διαβάζεται σήμερα ως καθρέφτης μιας Ελλάδας που τότε μάθαινε να κοιτά τον εαυτό της – μέσα από τα μάτια ενός σκύλου που έμαθε να ακούει, να αμφιβάλλει και, κυρίως, να καταλαβαίνει. Και το σχετικό link...

Αγαπημένος Κώστας Σκλαβενίτης, αγαπημένο στριπ και το Ανώνυμος ο Αθηναίος

O σχεδιαστής κόμικς και σκιτσογράφος της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ ετοιμάζεται για το Comicdom Con Athens 2023 και μιλάει στο Platform. Πολλοί από εμάς, εποχές που αγοράζαμε πιο συχνά εφημερίδες, γνωρίσαμε τη δουλειά του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη μέσα από τα σκίτσα του στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ. Από το 2010 μέχρι σήμερα, καθημερινά μας δίνει αιχμηρά και χιουμοριστικά σκίτσα που σε κάνουν να σκεφτείς, σκίτσα επίκαιρα, σκίτσα που σε κάνουν να χαμογελάσεις. Για κάποιους άλλους, όπως και εγώ, λατρέψαμε τα κόμικς του και ιδιαίτερα τη σειρά «Ανώνυμος ο Αθηναίος: Στη Σκιά της Ακρόπολης», με τον ανώνυμο ήρωα να ζει στην Αρχαία Αθήνα κουβαλώντας ταυτόχρονα όλα τα βάρη και άγχη της σύγχρονης εποχής. Ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης θα βρεθεί και φέτος στο μεγάλο φεστιβάλ κόμικς της Αθήνας Comidcom Con, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων στις 12, 13 & 14 Μαΐου. Μία βδομάδα πριν από το Comicdom Con μίλησε στο Platform για τη δουλειά του στα ΝΕΑ, τα κόμικς και την επιστροφή του στη Λευκάδα. - Ξεκινώντας με το σήμερα, πώς σε βρίσκει το 2023; Ετοιμάζεσαι να κυκλοφορήσεις κάποιο νέο βιβλίο κόμικ; Με βρίσκει σε μια αρκετά δημιουργική φάση και εν μέσω προετοιμασίας για το Comicdom Con 2023 της Αθήνας που πλησιάζει. Θα παρουσιάσω εκεί την καινούργια μου αυτοέκδοση με τίτλο "the ComixFilm", μια εικονογραφημένη συλλογή με την δική μου ματιά σε αγαπημένες ταινίες, συνέχεια του προηγούμενου "the ComixTape" που έχει πλέον εξαντληθεί. Φυσικά θα έχω μαζί μου και παλιότερες δουλειές μου, όπως την τριλογία "Ανώνυμος ο Αθηναίος" που κυκλοφόρησε πέρυσι για πρώτη φορά από τις εκδόσεις Comicdom Press. TA NEA - Είσαι σκιτσογράφος στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ από το 2010. Ποιες είναι οι απαιτήσεις μίας τέτοιας δουλειάς; Πρέπει να έχεις πάντα ανοιχτά τα αυτιά σου και στην επικαιρότητα; Είναι μια δουλειά με πολλές απαιτήσεις καθώς πρέπει κάθε μέρα να είμαι σε εγρήγορση και να έχω ιδέες κάτω από πίεση χρόνου αλλά το απολαμβάνω και προσπαθώ να το εξελίσσω συνεχώς. Μέσα από τα σκίτσα μου προσπαθώ να δίνω το στίγμα της ημέρας με χιούμορ, να σχολιάζω ό,τι με ενοχλεί και να κάνω τον αναγνώστη να χαμογελάσει, να προβληματιστεί ή να δει την πραγματικότητα με μια πιο εύθυμη ματιά. - Θα έβαζες τον εαυτό σου ανάμεσα στους πολιτικούς γελοιογράφους – και μέσα από τη δουλειά σου στα ΝΕΑ – ή στους σκιτσογράφους / σχεδιαστές κόμικς; Υπάρχει ειδοποιός διαφορά ή μιλάμε για το ίδιο πράγμα; Θα έλεγα πως μου αρέσει να λέω ιστορίες, είτε αυτές είναι ένα σύντομο πολιτικό / κοινωνικό σχόλιο στην εφημερίδα είτε στριπάκια ή πολυσέλιδα κόμικς. Φυσικά υπάρχουν διαφορές ως προς τον τρόπο που τα αντιμετωπίζω και τα σχεδιάζω, τα χαρακτηριστικά του ύφους μου όμως, η αφαίρεση, το χρώμα και οι φιλοσοφικές αναζητήσεις (με χιούμορ ή χωρίς) είναι πάντα εκεί. - Γεννήθηκες στη Λευκάδα. Πότε άρχισες να ασχολείσαι με τα κόμικς και πώς αυτό εξελίχθηκε στη συνέχεια; Από πολύ μικρή ηλικία θυμάμαι να αγοράζω τα περιοδικά της Disney, επηρεασμένος από τα καρτούν που έβλεπα. Στα σχολικά μου χρόνια διάβαζα πολλά κόμικς και από ένα σημείο και μετά ήθελα να φτιάξω τα δικά μου. Σχεδόν τυχαία, λίγο μετά τις σπουδές μου βρέθηκα για ένα δοκιμαστικό στο Βήμα, το ένα έφερε το άλλο και να ‘μαι, επί σχεδόν μια δεκαπενταετία να δημοσιεύω καθημερινά στα ΝEA! - Βοήθησαν και οι σπουδές στο Τμήμα Πλαστικών Τεχνών & Επιστημών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων; Σίγουρα. Στη σχολή, πέρα από την θεωρία και ιστορία της τέχνης, ήρθα σε επαφή και με άλλα παιδιά που είχαμε τα ίδια ενδιαφέροντα και επιτέλους μπορούσα να ζωγραφίζω όλη μέρα! Υπήρξα τυχερός καθώς ήδη από τότε έκανα εικονογραφήσεις για εκδοτικούς και περιοδικά. Ξεκίνησα να σκιτσάρω πιο εντατικά στο Βήμα και τον Ταχυδρόμο από το 2009. - Τι κρατάς από τη Λευκάδα; Βλέπουμε ότι την έχεις απεικονίσει πολλές φορές μέσα από βιβλία ("Περπατώντας στην Παλιά Πόλη της Λευκάδας", Fagotto), σκίτσα και εκθέσεις. Είναι ο τόπος που γεννήθηκα και μεγάλωσα και την έχω συνδέσει με ωραίες αναμνήσεις. Πάντα έβρισκα αφορμές να επιστρέφω και να σχεδιάζω γωνιές της πόλης που αγαπώ και σημεία που περνούν απαρατήρητα από τον κόσμο. Μου αρέσει η πολυχρωμία της, η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της και οι αντιθέσεις της. Τα τελευταία δυο χρόνια επέστρεψα σε μόνιμη βάση και δουλεύω από εδώ, ίσως αυτό φαίνεται με κάποιο τρόπο και στα σκίτσα μου πλέον. Ανώνυμος ο Αθηναίος - Βλέποντας στα σκίτσα σου διακρίνω επιρροές από τα ευρωπαϊκά κόμικς, ίσως και από άλλες μορφές τέχνης (χαρακτική, αρχιτεκτονική), σίγουρα όχι τα αμερικάνικα υπερωικά. Συμφωνείς με αυτό; Έτσι είναι. Έχω ιδιαίτερη αγάπη στα γαλλοβελγικά και ιταλικά κόμικς και οι επιρροές μου προέρχονται από τον ευρύτερο χώρο της εικονογράφησης. Με τα υπερηρωικά δεν μπορώ να πω ότι έχω ιδιαίτερη επαφή, εκτός από κάποιες ιστορίες του Μπάτμαν που μου αρέσουν πολύ. Δεν τα απορρίπτω, απλώς ίσως δεν έχω αφιερώσει τόσο χρόνο σε αυτά ως αναγνώστης. - Υπάρχει ένα dream project που κάποια μέρα θα ήθελες να υλοποιήσεις και δεν βρίσκεις τον κατάλληλο χρόνο; Χμμ… Θα μου άρεσε να σχεδιάσω μια ιστορία νουάρ ή μυστηρίου, είναι κάτι που μου το έχουν ζητήσει κατά καιρούς πολλοί αναγνώστες και φίλοι. Ποιος ξέρει, αν βρω μια καλή ιδέα θα βρω και τον χρόνο πιστεύω για να το κάνω… - Τι θα έλεγε ο Ανώνυμος ο Αθηναίος για την Αθήνα του σήμερα, την Αθήνα του υπερτουρισμού και των Airbnb; Αρχικά θα αναρωτιόταν αν όλος αυτός ο κόσμος έρχεται πράγματι για τουρισμό ή μήπως για να διαπιστώσει από κοντά το πόσο έχουμε καταστρέψει ό,τι θυμίζει τις ένδοξες μέρες αυτής της πόλης. Τουλάχιστον στην εποχή του υπήρχε και ένα δέντρο για να ξεκουραστείς λίγο στη σκιά του και κάπου, θυμάται, κυλούσε και ένα ποτάμι… Επειδή όμως πάντα βλέπει τη θετική πλευρά των πραγμάτων, θα αναλάμβανε τον ρόλο του ξεναγού και θα έδειχνε σε λίγους τυχερούς που θα τον ακολουθούσαν την αθέατη πλευρά της Αθήνας, τις ομορφιές και τα καλά κρυμμένα μυστικά της. Ανώνυμος ο Αθηναίος Και το σχετικό link...

Ο Ανώνυμος ο Αθηναίος επιστρέφει για τρίτη και τελευταία φορά στο χαρτί και γράφει ιστορία. Ο αγαπημένος ήρωας, δημιουργία του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη, συνεχίζει το ταξίδι του στα μονοπάτια της ιστορίας και παρέα με τους φίλους του στοχάζεται και φιλοσοφεί, πάντα με κωμικό τρόπο. Ο αγαπητός μας @ Aoua , έχοντας αποκτήσει σημαντική εμπειρία από την μέχρι τώρα καριέρα του στα γελοιογραφικά δρώμενα του Τύπου, εμπνέεται από το παρόν μας και συνθέτει μία σειρά από σπαρταριστά γκαγκ που πιστεύω ότι θα ικανοποιήσουν τους λάτρεις αυτής της θεματολογίας. Σε αυτό το βιβλίο, λοιπόν, έχουμε μαζεμένη την Τριλογία του Ανώνυμου, η οποία αποτελείται από τα δύο πρώτα βιβλία που είχαν κυκλοφορήσει το 2017 και 2019, καθώς κι ένα εντελώς αδημοσίευτο μέρος που την ολοκληρώνει. Συνεπώς πρόκειται για μία αγορά – μονόδρομο για όσους θελήσουν να αποκτήσουν το συνολικό έργο. Συγκριτικά η παρούσα έκδοση είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από τις προγενέστερες, γεγονός ικανοποιητικό, αλλά δεν βοηθάει πολύ, μιας και τα καρέ έχουν γελοιογραφική υφή και δεν διαθέτουν πολλές λεπτομέρειες που κρίνουν επιβεβλημένο ένα μεγαλύτερο φορμάτ. Όσον αφορά την ποιότητα του τεύχους, να πούμε ότι αυτό αποτελείται από ματ χαρτί, με καλή εκτύπωση κι αξιοπρεπή απόδοση της χρωματικής παλέτας. Πριν την έναρξη του κάθε βιβλίου, έχουμε μία σελίδα που μας πληροφορεί ποιο τεύχος πρόκειται να διαβάσουμε, ενώ σαν συνοδευτικό υλικό θα μπορούσαμε να εντάξουμε μία σύντομη, αλλά περιεκτική επαγγελματική βιογραφία του δημιουργού η οποία υπάρχει στην αρχή του έργου, καθώς επίσης και δισέλιδες σημειώσεις που περιέχουν σύντομες πληροφορίες για ατάκες και πρόσωπα που βρίσκονται στην υπόθεση. Όπως και να έχει το συγκεκριμένο έργο φτάνει στο τέλος του και θεωρώ ότι κρίνεται με θετικό πρόσημο, μας διασκέδασε και πάντα περιμένουμε με ανυπομονησία την επόμενη “κομιξική” κίνηση του Κωνσταντίνου. Πολλές ευχαριστίες στον φίλο @ nikos99 για την διάθεση του τεύχους. Αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη Ο Ανώνυμος ο Αθηναίος στο SoComic

Στα πλαίσια του ComicDom 2017,η JEMMA κυκλοφόρησε την δουλειά του ταλαντούχου δημιουργού Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη με τίτλο,"Ανώνυμος ο Αθηναίος - Στην σκιά της Ακρόπολης"...!Πρόκειται για μονοσέλιδα,χιουμοριστικά στριπάκια,με θέμα την αρχαιότητα,τα οποία τα είχαμε συναντήσει για πρώτη φορά στις οθόνες των υπολογιστών μας από το Socomic...! Η έκδοση έχει στενόμακρο φορμάτ και καλό γυαλιστερό χαρτί...!Στην τελευταία σελίδα βρίσκουμε και μερικές ιστορικές σημειώσεις...!Το σχέδιο είναι πολύ λιτό κι απέριττο,προφανώς για να αναδεικνύεται καλύτερα το σενάριο...! Αντιγραφή από το οπισθόφυλλο...! Αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη

Ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης γεννήθηκε το 1984 στη Λευκάδα. Η επαφή του με την 9η τέχνη καλλιεργήθηκε από μικρή ηλικία, διαβάζοντας και αγαπώντας κλασικά κόμικς όπως τα Disney και ο Λούκυ Λουκ. Τελειώνοντας το σχολείο, ο Σκλαβενίτης παρακολούθησε μαθήματα στο Τμήμα Πλαστικών Τεχνών & Επιστημών του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων και μετά στην AKTO. Η πορεία του στη γελοιογραφία και την εικονογράφηση ξεκίνησε το 2009 και έκτοτε σχέδιά του έχουν εμφανιστεί σε πολλά και διάφορα έντυπα, όπως ο Ταχυδρόμος και το The Books’ Journal. Η μακροβιότερη συνεργασία του, από το 2010 για την ακρίβεια, είναι αυτή για την εφημερίδα Τα Νέα, της οποίας πλέον αποτελεί τον βασικό γελοιογράφο. Η πρώτη απόπειρα του Σκλαβενίτη στα κόμικς αυτά καθαυτά ήρθε το 2013 με το άλμπουμ Σαν Όνειρο. Αυτή την ονειρική ατμόσφαιρα με τις ακουαρέλες συναντάμε και στο επόμενο προσωπικό κόμικ του, Εικόνες στα Σύννεφα (2016). Στο ενδιάμεσο, ο Σκλαβενίτης είχε ξεκινήσει, σε σενάριο του Δημήτρη Σαββαΐδη, τη χιουμοριστική σειρά στριπ Σπάρτακος. Σε παρόμοιο ύφος, ήταν και η πιο πρόσφατη δημιουργία του, ο Ανώνυμος ο Αθηναίος, που από τα τέλη του 2016 εμφανίζεται στο socomic. Οι επιρροές του Σκλαβενίτη αντικατοπτρίζουν και τη διαφορετικότητα των στυλ που έχει χρησιμοποιήσει ανάλογα την περίσταση. Εντοπίζονται κατά κύριο λόγο σε ονόματα των ευρωπαϊκών κόμικς και της ελληνικής γελοιογραφίας, όπως οι André Franquin, Hugo Pratt, Milo Manara, Sergio Toppi και Γιάννης Ιωάννου. Στο φόρουμ είναι γραμμένος ως Aoua και, αν είστε αρκετά τυχεροί, μπορείτε να τον πετύχετε στη Λέσχη Φίλων Κόμικς, να ξεφυλλίζει ξέρετε τι.

Με μεγάλο αφιέρωμα στα 80 χρόνια της Wonder Woman έρχεται το φεστιβάλ των κόμικς "Comicdom Con Athens" και το NEWS 24/7 μίλησε σε δυο πρόσωπα που ασφαλώς θα συμβάλλουν στη φετινή επιτυχία του! Τo Comicdom Con Athens, το μεγαλύτερο και μακροβιότερο ελληνικό φεστιβάλ αποκλειστικά αφιερωμένο στα κόμικς, επιστρέφει με πολλή ενέργεια και ένα γκράντε αφιέρωμα στον θρύλο της Wonder Woman, που κλείνει φέτος ογδόντα χρόνια περιπέτειας! Πρόκειται για την πιο αναγνωρίσιμη υπερηρωίδα που έχει αποτελέσει – στο δικό της σύμπαν και με τον τρόπο της – πηγή έμπνευσης, χειραφέτησης και ενδυνάμωσης για εκατομμύρια γυναίκες ανά τον κόσμο. Το Φεστιβάλ ανοίγει τις πύλες του στις 15, 16 και 17 Απριλίου 2022 για την 16η διοργάνωσή του, που πραγματοποιείται στους χώρους της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης και στην Πλατεία Κλαυθμώνος. "Είμαστε σε περίοδο άνθισης" δηλώνει στο NEWS 24/7 για τον κόσμο των κόμικ η διευθύντρια Επικοινωνίας, Καλλιτεχνικών και Εκπαιδευτικών προγραμμάτων της Comicdom Press και ιδρύτρια της Athens Comics Library Λήδα Τσενέ. Tιμώμενος Έλληνας καλλιτέχνης του φετινού Φεστιβάλ είναι ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης ο οποίος επιμελήθηκε και το εικαστικό της 16ης διοργάνωσης, ενώ το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει και μία αναδρομική έκθεση με περισσότερα από 40 έργα του. Και οι δύο μας μίλησαν για τα κόμικς που διαβάζουν, τη Wonder Woman και τη φετινή διοργάνωση, την οποία περιμένουν οι θιασώτες των κόμικς με μεγάλη ανυπομονησία. Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης: "Αγαπημένος μου ήρωας είναι ο Λούκυ Λουκ" Ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης γεννήθηκε το 1984 στη Λευκάδα. Αγαπούσε το σχέδιο από πολύ μικρός και διάβαζε ένα σωρό κόμικς – έχοντας πάντα σαν όνειρο να κάνει κάποια στιγμή τα δικά του. Οι σπουδές του στο τμήμα Εικαστικών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ήταν η αρχή όπου, επιτέλους, μπορούσε να ζωγραφίζει όλη μέρα! Αφού σπούδασε στο τμήμα Πλαστικών Τεχνών & Επιστημών της Τέχνης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, συνέχισε με Master of Arts in Design στον ΑΚΤΟ-Middlesex University. To 2009 ξεκίνησε να εργάζεται ως εικονογράφος/σκιτσογράφος. Έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με το περιοδικό Ταχυδρόμος, την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ και τις εκδόσεις Έννοια. Από το 2010 είναι σκιτσογράφος στην εφημερίδα Τα Νέα. Έχει εκδώσει τα κόμικς: Σαν Όνειρο (εκδ. webcomics), Σπάρτακος (2 τεύχη σε συνεργασία με τον Δ. Σαββαΐδη, εκδ. addart), Εικόνες στα Σύννεφα και Στη Σκιά της Ακρόπολης (jemma press). Έχει συμμετάσχει σε διάφορες εκθέσεις και φεστιβάλ, στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Athens Video Art Festival 2008 και 2010, Milano Film Festival 2008, Leskovac Comics Festival 2013, όπου κέρδισε το β΄ βραβείο για την καλύτερη σύντομη ιστορία στα Βαλκάνια κ.α.) Ποιο ήταν το πρώτο κόμικ που διαβάσατε; Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά; Το πρώτο που θυμάμαι να αγόρασα πριν καν μάθω να διαβάζω ήταν το περιοδικό ΚΟΜΙΞ της Disney, που είχε την ιστορία Στην Αρχαία Περσία του Carl Barks. Το θυμάμαι σαν τώρα γιατί μου είχε κάνει πολύ εντύπωση το εξώφυλλο. Στη συνέχεια, ποια είναι τα κυριότερα κόμικ που σας επηρέασαν και γιατί; Ο αγαπημένος μου ήρωας είναι ο Λούκυ Λουκ, αλλά μου αρέσει γενικότερα η ΓαλλοΒελγική σκηνή, κόμικς όπως ο Τεν Τεν ή το Σπιρού και Φαντάζιο. Λατρεύω την γραμμή του Morris που είναι συνάμα ανάλαφρη και δυνατή και πάντα με συνάρπαζε το είδος αυτό της χιουμοριστικής περιπέτειας. Από μικρό παιδάκι, πριν μάθω να διαβάζω, αγόραζα κόμικς και χανόμουν μέσα στις σελίδες τους και φυσικά στο μυαλό μου, σαν όνειρο πάντα, είχα κάποια στιγμή να κάνω κι εγώ τα δικά μου. Πώς εξελίχθηκε η πρώτη αυτή αγάπη σε επάγγελμα και φτάσατε να σχεδιάζετε σε εφημερίδα; Μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου η εφημερίδα ήταν για εμάς καθημερινή συνήθεια. Το πρώτο πράγμα που διάβαζα πάντα ήταν τα σκίτσα και τα κόμικ στριπ – όταν αυτά υπήρχαν. Δεν είχα όμως ποτέ τολμήσει να φανταστώ ότι θα κατάφερνα κάποια στιγμή να είμαι κι εγώ μέρος αυτής της συνήθειας. Σχεδόν τυχαία, λίγο μετά τις σπουδές μου, βρέθηκα για ένα δοκιμαστικό στο Βήμα, το ένα έφερε το άλλο και να ‘μαι, μετά από σχεδόν μια δεκαπενταετία να δημοσιεύω καθημερινά στην εφημερίδα Τα Νέα. Είστε σεναριογράφος και σχεδιαστής κόμικ. Γράψιμο και σχέδιο πάνε πάντα μαζί για εσάς; To σχέδιο όπως και το γράψιμο για μένα είναι τρόπος έκφρασης αλλά και ανάγκη για επικοινωνία και δημιουργία. Είναι δύσκολο να τα διαχωρίσω και παρόλο που συχνά κάνω σκίτσα χωρίς λόγια, πάντα σκέφτομαι με εικόνες και λέξεις. Και στο πρότζεκτ «Εικόνες στα σύννεφα» υπάρχει η ανάγκη να πείτε ιστορίες – να πετάξετε στα σύννεφα! Το συγκεκριμένο ξεκίνησε να δημοσιεύεται σε συνέχειες στην εφημερίδα Τα Νέα, χωρίς να ξέρω πόσο θα κρατήσει ή πώς θα τελειώσει. Ήθελα όμως να γράψω κάτι που να είναι περισσότερο εσωτερικό, ποιητικό και ταξιδιάρικο. Μου αρέσουν οι περιπετειώδεις ιστορίες, τα πιστολίδια, οι γρήγορες εναλλαγές στην πλοκή, αλλά ένιωθα ότι μου έλειπε κάτι που θα πετάει στα σύννεφα και θα μπλέκεται με τον κόσμο των ονείρων, γι’ αυτό και όλα αυτά υπάρχουν μέσα σε αυτό το κόμικ. Πόση σημασία έχουν τα «σύμβολα» στη δουλειά σας; Μου αρέσει να υπάρχουν στις ιστορίες μου, είναι κάτι που νιώθω πως με συνδέει περισσότερο με τον αναγνώστη από την στιγμή που τα εντοπίσει. Και μου αρέσει να δίνει ο καθένας τη δική του ερμηνεία σε αυτά, έχει ενδιαφέρον και από τις δυο πλευρές νομίζω. Τα σκίτσα σας σχολιάζουν (και) την επικαιρότητα – Πόσο… στενάχωρο είναι να χειρίζεστε πολύ σοβαρά θέματα όπως π.χ. οι φωτιές, ο πόλεμος… προτιμάτε ίσως το γλυκόπικρο χιούμορ για θέματα όπως η πολιτική; Δυστυχώς η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη από άσχημες ειδήσεις, συμβαίνουν γύρω μας τόσα πολλά. Αυτό που με στεναχωρεί περισσότερο είναι πως κανείς δεν νοιάζεται και δεν ασχολείται μέχρι να γίνει το κακό. Από τη μεριά μου μέσα από τα σκιτσάκια προσπαθώ να δίνω το στίγμα της ημέρας με χιούμορ αν γίνεται, να σχολιάζω ό,τι με ενοχλεί και ιδανικά να κάνω τον αναγνώστη να χαμογελάσει, να προβληματιστεί ενδεχομένως ή έστω να δει την πραγματικότητα με μια πιο εύθυμη ματιά. Πότε για σας ένα κόμικ πετυχαίνει τον... σκοπό του; Όταν με ταξιδέψει, με κάνει να χαθώ στις σελίδες του και να ανυπομονώ για τη συνέχειά του! Οι Αρχαίοι μου φιλοσοφούν για τα πάντα, για τη ζωή, για τον χρόνο για τον θάνατο, για τον έρωτα και παράλληλα βγαίνουν προβλήματα του καθημερινού ανθρώπου, η φορολογία, η απογοήτευση, η απόρριψη από τις γυναίκες και όλα τα αστεία προκύπτουν από αναχρονισμούς. Πώς ήρθε στη… ζωή σας η Comicdom CΟΝ Athens; Θα δούμε φέτος και αναδρομική σας έκθεση. Από τις πρώτες χρονιές ήμουν εκεί ως επισκέπτης και στην συνέχεια ως δημιουργός. Φέτος έχω την τιμή και τη χαρά να είμαι ο τιμώμενος καλλιτέχνης και στην έκθεση θα υπάρχει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από το σύνολο της δουλειάς μου, εικονογραφήσεις, σκίτσα και κάποια αδημοσίευτα κόμικς σε πρώτη παρουσίαση! Wonder Woman φέτος 80 χρόνων. Είναι ένα κόμικ που διαβάζατε; Αποτελεί πιστεύετε και μια φιγούρα γυναικείας ενδυνάμωσης; Είναι μια ηρωίδα σύμβολο που μάχεται για το δίκαιο, την ελευθερία και κυρίως την αγάπη. Ανυπομονώ κι εγώ για την έκθεση, να μάθω περισσότερα γι’ αυτή γιατί δεν μπορώ να πω ότι έχω μεγάλη επαφή με τα υπερηρωικά κόμικς, πέρα από τις κινηματογραφικές μεταφορές τους. Κάποια φετινή συμμετοχή που ανυπομονείτε να δείτε; Το φεστιβάλ είναι μια πολύ καλή αφορμή για να γνωρίσεις νέους καλλιτέχνες και το έργο τους. Έχω ξεχωρίσει κάποιες συμμετοχές από τις αυτοεκδόσεις όπου συμμετέχουν και πολλοί φίλοι μου που με μεγάλη χαρά θα συναντήσω ξανά αυτό το τριήμερο! Ποιον καλλιτέχνη θαυμάζετε αυτή την περίοδο (ή γενικά) και γιατί; Θα έλεγα τον μεγάλο Ιταλό χιουμορίστα Altan. Μεγάλωσα με τα σκίτσα του και πάντα θαύμαζα τη δουλειά του. Είχα και την ευκαιρία να τον γνωρίσω από κοντά και να ανταλλάξουμε σκίτσα στην επίσκεψή του στην έκθεση που κάναμε στο Σύνταγμα το 2019 με τη Λέσχη Ελλήνων Γελοιογράφων. Χαμηλών τόνων και συμπαθητικός από κοντά, αστείρευτος και διαχρονικός στα σκίτσα του. Ταξιδεύετε μόνο και μόνο για να δείτε εκθέσεις στο εξωτερικό; Από πού έρχονται νέα στοιχεία έμπνευσης; Σχεδόν πάντα συνδυάζω κάθε ταξίδι μου με εκθέσεις και μουσεία και ποτέ δεν παραλείπω να επισκεφτώ τα τοπικά κομικσάδικα! Είναι βασικό για εμένα. Η έμπνευση βρίσκεται παντού, στις βόλτες, στις κουβέντες, στα αναγνώσματά μου. Διαχρονικά, τα προβλήματα και οι ανησυχίες του ανθρώπου είναι τα ίδια: ο φόβος για τον θάνατο, το νόημα της ζωής, αν αυτό που κάνουμε έχει αντίκτυπο στον διπλανό μας και ποιο είναι αυτό το αντίκτυπο. Προσπαθώ όλα αυτα να τα δείξω μέσα από ένα χιουμοριστικό στριπάκι με τρία καρέ. Επόμενα... σχέδιά σας; Μόλις ολοκλήρωσα την τριλογία του Ανώνυμου του Αθηναίου που κάνει την πρώτη εμφάνιση της στο τριήμερο του Comicdom CON Athens! Ένα κύκλος κλείνει και ανοίγει ένας νέος με καινούργιες αναζητήσεις και ιστορίες. Φυσικά συνεχίζω καθημερινά με σκίτσα και εικονογραφήσεις για Τα Νέα και ανυπομονώ για το φεστιβάλ που ξεκινάει! Θα τα πούμε εκεί! Λήδα Τσενέ: Wonder Woman – Η πρώτη γυναίκα υπερηρωίδα, η οποία εισέβαλε σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο Στο NEWS 24/7 για τη φετινή διοργάνωση μίλησε και η Διευθύντρια Επικοινωνίας, Καλλιτεχνικών και Εκπαιδευτικών προγραμμάτων της Comicdom Press και ιδρύτρια της Athens Comics Library Λήδα Τσενέ. Μιλήστε μας για τα φετινά θέματα της Comicdom CON Athens. Πώς επιλέχθηκαν; Κάθε χρόνο προσπαθούμε να παρουσιάσουμε ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα, τονίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη δυναμική και πλούσια γλώσσα των comics. Όπως χαρακτηριστικά λέει και το μότο της ομάδας μας "Celebrating Comic Book Diversity" θέλουμε να δείξουμε ότι η 9η Τέχνη έχει πολλά πρόσωπα και μπορεί να ικανοποιήσει όλες τις προτιμήσεις και ταυτόχρονα μπορεί να είναι κλασική, αλλά συνάμα επίκαιρη. Για φέτος έχουμε επιλέξει δύο διεθνείς εκθέσεις, πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. "Ο Θρύλος της Wonder Woman" είναι μια έκθεση φόρος τιμής στην 80χρονη παρουσία της εμβληματικής ηρωίδας και μια αφορμή για σκέψη και προβληματισμό για όσα εκείνη συμβολίζει. Από την άλλη πλευρά, η έκθεση "Οι Ιστορίες μας, μας Έφεραν Εδώ" υπογραμμίζει πώς ο συνδυασμός δυνατών λέξεων και εικόνων μπορεί να δημιουργήσει ένα αποτέλεσμα που ευαισθητοποιεί, αλλά και κινητοποιεί για ένα τόσο επίκαιρο ζήτημα όσο το προσφυγικό, ενώ η έκθεση "Window Comics" φέρνει στο προσκήνιο ένα ακόμα κρίσιμο θέμα, την κλιματική αλλαγή. Και φυσικά, το πρόγραμμα του CCA δεν σταματά εκεί. Στη διάρκεια και των τριών ημερών του φεστιβάλ, μικροί και μεγάλοι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν εργαστήρια, συζητήσεις, προβολές και διαδραστικά events, πάντα έχοντας στο επίκεντρο την τέχνη που αγαπάμε. Τι να αναμένουμε από τους διεθνείς προσκεκλημένους φέτος; Οι διεθνείς προσκεκλημένοι μας φέτος αντιπροσωπεύουν ένα διαφορετικό ύφος, στυλ αλλά και αποτέλεσμα μέσα στο μεγάλο εύρος της 9ης Τέχνης. Ο Esad Ribic φέρνει την πιο mainstream προσέγγιση έχοντας εργαστεί σε δημοφιλείς τίτλους, όπως Secret Wars, Conan κ.α. Η Eva Hilhorst με τη σειρά της έρχεται να μας δείξει μια ανερχόμενη τάση,αυτή της δημοσιογραφίας με comics με έναν ρεαλισμό στην αποτύπωση της πραγματικότητας, ενώ η Tania Cardoso συνδυάζει τα comics με την έρευνα και το αστικό τοπίο. Παράλληλα ο Andrew Farago εκπροσωπεί την πιο θεωρητική και ιστορική μελέτη των comics με τη χρόνια εμπειρία του επιμελητή του Cartoon Art Museum,ενώ η Tea Rozman υπογραμμίζει μέσα από τη δουλειά του οργανισμού της τη δύναμη των comics ως εργαλείο ενδυνάμωσης κοινοτήτων. Wonder Woman ετών 80. Είναι ένα κόμικ που διαβάζατε; Αποτελεί πιστεύετε και μια φιγούρα γυναικείας ενδυνάμωσης; Νομίζω, ή τουλάχιστον θέλω να νομίζω, ότι όλοι έχουν διαβάσει τουλάχιστον μια ιστορία της Wonder Woman. Μια ηρωίδα με ελληνικές ρίζες, Αμαζόνα γαρ, η οποία από την πρώτη της εμφάνιση κέρδισε τις εντυπώσεις. Δεν θα μπορούσα και εγώ να μην διαβάζω τις ιστορίες της και αργότερα να τις μελετώ, με την άλλη μου ιδιότητα την πιο ακαδημαϊκή και φυσικά να τις εντάσσουμε στο εκπαιδευτικά προγράμματα του φεστιβάλ και της βιβλιοθήκης μας. Ούσα η πρώτη γυναίκα υπερηρωίδα η οποία εισέβαλε σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο και δεν χρειαζόταν κάποιον για να την σώσει, αλλά αντίθετα έσωζε η ίδια τον κόσμο, η Wonder Woman σίγουρα αποτελεί φιγούρα γυναικείας ενδυνάμωσης, δίνοντας φωνή αργότερα και σε πολλές γυναίκες δημιουργούς comics. Είναι η ελληνική δημιουργία στον χώρο των κόμικ πολλά υποσχόμενη και αναπτυσσόμενη; Αν σκεφτεί κανείς ότι κάθε χρόνο στο φεστιβάλ μας παρουσιάζουν τις δουλειές τους περισσότεροι από 100 δημιουργοί, νεότεροι και πιο καταξιωμένοι, και ότι κάθε χρόνο οι δουλειές που βλέπουμε είναι όλο και καλύτερες, ότι αρκετοί πια κάνουν διεθνή καριέρα, ότι όλο και περισσότεροι εκδοτικοί οίκοι επιλέγουν να εκδώσουν έλληνες δημιουργούς, ότι τα ράφια και οι βιτρίνες των βιβλιοπωλείων γεμίζουν με comics, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ναι, είμαστε σε μια περίοδο άνθησης και περιμένουμε να δούμε ακόμα περισσότερα. Ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Φεστιβάλ; Όπως όλοι οι μικροί οργανισμοί που δραστηριοποιούμαστε στο χώρο του πολιτισμού στις μέρες μας, έτσι και εμείς έχουμε ως προτεραιότητα τη βιωσιμότητα μας, αναζητώντας τρόπους οι οποίοι θα μας επιτρέψουν να συνεχίσουμε για άλλα 16 χρόνια και όχι μόνο. Και φυσικά έχουμε και δημιουργικές προκλήσεις, καθώς επιδιώκουμε να παραμένουμε πάντα επίκαιροι, σε σύνδεση με το κοινό μας και πρωτότυποι, παρουσιάζοντας πάντα περιεχόμενο το οποίο είναι ενδιαφέρον και αναδεικνύει ακόμα περισσότερο την 9η Τέχνη. Ποια είναι τα δικά σας αγαπημένα κόμικ; Τα υπερ-ηρωικά τα ξαναδιαβάζω πλέον με το γιο μου, αλλά και εδώ είμαι αρκετά επιλεκτική καθώς προτιμώ τις παλαιότερες, κλασικές εκδοχές και ιστορίες των αγαπημένων υπερηρώων. Μου αρέσει περισσότερο να διαβάζω comics τα οποία ασχολούνται με θέματα καθημερινά. Το El Defeo της CeCe Bell, το Χαλασμένο Τηλέφωνο του Morten Durr (από τις εκδόσεις Ηλίβατον), αλλά και η επερχόμενη έκδοση από την Comicdom Press, Μια Χούφτα Γης του Γιώργου Τσαρδανίδη είναι αυτά που ξεχωρίζω αυτές τις ημέρες. Προτρέπετε τους γονείς να φέρουν τα παιδιά τους στην έκθεση; To Comicdom CΟΝ Athens από την πρώτη κιόλας διοργάνωσή του, το 2006, συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά του μια σειρά ειδικά σχεδιασμένων εργαστηρίων για παιδιά. Και σίγουρα μια από τις πιο αγαπημένες μας στιγμές είναι να βλέπουμε μεγαλύτερους σε ηλικία να φέρνουν παιδιά στο φεστιβάλ και να γνωρίζουν μαζί, ξανά από την αρχή, αγαπημένους ήρωες. Σε συνεργασία με την Athens Comics Library και μέσα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προσφέρουμε όλο το χρόνο, φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε την επόμενη αναγνωστική γενιά. Και για φέτος λοιπόν, εκτός από τις διεθνείς μας εκθέσεις οι οποίες αποτελούν ένα ερέθισμα για τους νεότερους φίλους της 9ης Τέχνης όχι μόνο να έρθουν σε επαφή με το εύρος του Μέσου, αλλά για να προβληματιστούν πάνω σε επίκαιρα ζητήματα, τα πρωινά του Σαββάτου και της Κυριακής είναι αφιερωμένα σε αυτούς. Επόμενες σκέψεις και σχέδια; Όπως είπα και πιο πάνω, θέλουμε το φεστιβάλ μας να συνεχιστεί πιο δυνατό και πιο δημιουργικό, να εμπλουτίσουμε το υλικό του Ψηφιακού Μουσείου Comics και να συνεχίσουμε να ενδυναμώνουμε τις κοινότητες μέσα από το έργο της Athens Comics Library. Info: Comicdom CΟΝ Athens 2022 / Παρασκευή 15, Σάββατο 16 και Κυριακή 17 Απριλίου, 11:00 - 21:30 / Ελληνοαμερικανική Ένωση, Μασσαλίας 22, Αθήνα και Πλατεία Κλαυθμώνος (είσοδος από Σταδίου), Είσοδος ελεύθερη / Πλήρες πρόγραμμα στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ. * Φράσεις του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη χρησιμοποιήθηκαν και από το αφιέρωμα "Εικόνες στα σύννεφα" της σειράς ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ1, "Ες αύριον τα σπουδαία". Και το σχετικό link...

Τα αγαπημένα τραγούδια ξεχειλίζουν από εικόνες. Διαφορετικές για κάθε ακροατή. Εννιά δημιουργοί κόμικς περνούν από τη θέση του ακροατή στη θέση του σχεδιαστή τέτοιων εικόνων προσθέτοντας τη δική τους ενδιαφέρουσα καλλιτεχνική οπτική. «Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούγοντας ένα αγαπημένο τραγούδι σκαρφιζόμαστε τη δική μας ιστορία που θα μπορούσε να το συνοδεύει. Ιστορίες που δεν είναι ποτέ ίδιες μεταξύ τους. Οι πολλαπλές ερμηνείες που δίνουμε σε ένα τραγούδι σε συνδυασμό με το μίνιμαλ στοιχείο του είναι και το γοητευτικό. Κάτι όμως ακόμα πιο γοητευτικό είναι η εικονοποίησή τους!», γράφει ο Λεωκράτης Ανεμοδουράς στο εντιτόριαλ του νέου περιοδικού «Μουσικά Καρέ» (εκδόσεις Μικρός Ήρως). Και κρίνοντας από το περιεχόμενο του περιοδικού, η εικονοποίηση δεν είναι μόνο γοητευτική αλλά και πανέμορφη και πανέξυπνη. «Τράβα βρε μάγκα» από την Αγγελική Σαλαμαλίκη Η ιστορία της σχέσης των κόμικς με τη μουσική βέβαια δεν είναι σημερινή αλλά κρατάει χρόνια. Την περιδιαβαίνει ο Θοδωρής Μανίκας στον πρόλογό του επισημαίνοντας τις πολλαπλές μορφές και εκφάνσεις αυτής της σχέσης: «Κόμικς ως artwork εξωφύλλων δίσκων αλλά και πολυσέλιδα κόμικς ως ένθετα σε δίσκους βινυλίου (από το θρυλικό εξώφυλλο του μέγιστου Crumb για το Cheap Thrills της Janis Joplin ώς το πόνημα του designer Στέργιου Δελιαλή για το δεύτερο και τελευταίο άλμπουμ των Poll). Κόμικς με βιογραφίες μουσικών και φανταστικές περιπέτειες που έχουν ως ήρωες σταρ της μουσικής (από τον Bob Dylan και τους Kiss ως τον Elvis και τον Αργεντινό σαξοφωνίστα Gato Barbieri). Ουκ ολίγα κόμικς και graphic novels, σχεδιασμένα ή/και σεναριογραφημένα από μουσικούς (από τον Charlie Watts ως τον Glenn Danzig και από όλους σχεδόν τους Grateful Dead ώς τον Nick Cave). Καλλιτέχνες που επιλέγουν ως εικόνα τους μια κομικσοειδή καρικατούρα […] Αφίσες, flyers συναυλιών και φεστιβάλ, προωθητικά διαφημιστικά υλικά κ.λ.π. Περιοδικά κόμικς και φανζίν, με μουσικές (συνήθως ροκ) θεματικές. Σειρές κινουμένων σχεδίων με πλείστες μουσικές αναφορές αλλά με συχνές “παρουσίες” διάσημων μουσικών στα καρέ των επεισοδίων τους (κορυφαίες, οι αμερικανικές σειρές The Simpsons και Beavis and Butt-Head)». «Don’t stop me now» των Queen από την Αρινέλλα Κοτσίκο Από όσα γράφει ο Θοδωρής Μανίκας, εξάγεται το συμπέρασμα ότι το επόμενο και πολύ αποφασιστικό βήμα προς την ολοκλήρωση αυτής της σχέσης δεν μπορεί να είναι άλλο από τη μεταφορά/προσαρμογή των κόμικς σε τραγούδια και το αντίθετο. Αυτό το δεύτερο υλοποιούν με μεγάλη επιτυχία οι εννιά δημιουργοί κόμικς που συμμετέχουν στα «Μουσικά Καρέ». Τον Μαύρο Γάτο του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, ένα τραγούδι «ανυπακοής» που σιγοψιθύρισαν ή βροντοφώναξαν πολλές γενιές νέων σε συναυλίες, πάρτι, πλατείες και πορείες, επιλέγει ο Θανάσης Καραμπάλιος που ακολουθεί κατά γράμμα τους στίχους του συνεπώνυμου του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, Θανάση, με αποκορύφωμα τη σύλληψη του μποέμ Γάτου όταν «βγήκε σεργιάνι το χαφιεδοτσουρμό, αυτοί που αποτελούνε τον εθνικό κορμό». Ο «Μαύρος γάτος» του Βασίλη Παπακωνσταντίνου από τον Θανάση Καραμπάλιο Τους στίχους και τη μουσική του Freddie Mercury από το «Don’t stop me now» των Queen εικονογραφεί η Αρινέλλα Κοτσίκο επιτυγχάνοντας να αποδώσει ιδανικά τις στιγμές έκστασης και απόλαυσης μιας κοπέλας που νιώθει σαν «sex machine, ready to reload, like an atom bomb about to explode». Σε ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του Διονύση Σαββόπουλου, το «Δημοσθένους Λέξις», προσφέρει τις εικόνες του ο Περικλής Κουλιφέτης τοποθετώντας τον αφηγητή σε μια έρημη πόλη όπου «οι δρόμοι θα ´ναι αδειανοί κι η πολιτεία μου πιο ξένη, τα καφενεία όλα κλειστά κι οι φίλοι μου ξενιτεμένοι», για να σταθεί αμέσως μετά μπρος στην πύλη του ΕΑΤ-ΕΣΑ «με τις κουβέρτες στη μασχάλη, χωρίς Βουλή, χωρίς Θεό, σα βασιλιάς σ' αρχαίο δράμα». «Δημοσθένους Λέξις» του Διονύση Σαββόπουλου από τον Περικλή Κουλιφέτη Ο Νικόλας Κούρτης με την ιστορία του δίνει μορφή στην αγωνία, το ξεπέρασμα του φόβου, την ανάκτηση της αυτοεκτίμησης, την απελευθέρωση και την απογείωση του εαυτού από το «I am the Fire» των Halestorm, ενώ ο Σταύρος Κιουτσιούκης πλάθει μια δική του ιστορία με τίτλο «Το Λάιβ» που εκτυλίσσεται σε ένα μπαρ της Θεσσαλονίκης υπό τους ήχους του «Are you gonna be my girl?» των Jet. Στο ασπρόμαυρο Πασαλιμάνι που ομορφαίνει με λίγες προσεκτικά επιλεγμένες κόκκινες πινελιές, της Ρόζας Εσκενάζυ από το «Τράβα βρε μάγκα», σε στίχους και μουσική του Κώστα Σκαρβέλη, μας ταξιδεύει η Αγγελική Σαλαμαλίκη δίνοντας τη δική της εκδοχή στα λόγια του τραγουδιού. Μια εκδοχή που ολοκληρώνεται με ένα απολύτως αιτιολογημένο φονικό, λίγο κόκκινο αίμα και μερικά κόκκινα άνθη που ξεφυτρώνουν από τα κεραμίδια. Τη σπουδαία, γεμάτη συναίσθημα ποίηση από τα Υπόγεια Ρεύματα μετατρέπει σε κόμικς ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης στο «Σαν Έρημα Καράβια», εικονογραφώντας τη θλίψη και τη μοναξιά μιας ανολοκλήρωτης σχέσης ενώ ο Νικόλας Στεφαδούρος δίνει εικόνες σε ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια των Oasis, το «Wonderwall» σε στίχους και μουσική του Noel Gallagher. Σε ένα από τα πιο τρανταχτά και όμορφα παραδείγματα του πόσο αποτελεσματική και γοητευτική μπορεί να είναι η προσαρμογή ενός έργου τέχνης σε μια άλλη τέχνη που χρησιμοποιεί άλλη γλώσσα, άλλα μέσα και εντελώς διαφορετικά εργαλεία. Ιδιαίτερα όταν το πρωτότυπο έργο είναι εσκεμμένα αφαιρετικό ως προς τα νοήματά του αφήνοντας τον ακροατή να συμπληρώνει αυτός την αφήγηση, αλλά αναπόφευκτα συγκεκριμενοποιείται και αποκτά μία από τις πιθανές ερμηνείες και διαστάσεις του όταν εικονοποιείται, χωρίς αυτό να απαγορεύει την ύπαρξη άλλων, αμέτρητων εκδοχών, προσλήψεων, αναπλαισιώσεων και προσαρμογών. «Camouflage» του Stan Ridgway από τον Κώστα Φραγκιαδάκη Τελευταίο μουσικό κομμάτι του περιοδικού είναι το «Camouflage» του Stan Ridgway που αφηγείται φιλοτεχνώντας τη δική του ιστορία ο Κώστας Φραγκιαδάκης σε χρώμα του Μιχάλη Τόρη και ιστορική επιμέλεια του Γιάννη Μονογυιού. Το «Camouflage» αποτελεί και τη μεγαλύτερη σε έκταση ιστορία των «Μουσικών Καρέ» καθώς ο Φραγκιαδάκης δεν αρκείται στην εικονογράφηση των στίχων, αλλά με βάση αυτούς πλάθει μια δική του εκδοχή των φανταστικών περιστατικών που περιγράφονται στο τραγούδι. Με αποτέλεσμα ένα έτσι κι αλλιώς πολύ φορτισμένο με νοήματα και συναισθήματα τραγούδι για τον αγώνα επιβίωσης ενός Αμερικανού φαντάρου στις ζούγκλες του Βιετνάμ να αποκτά εικόνες. Και η «σωτηρία» του που σύμφωνα με το τραγούδι αποδίδεται στην αυταπάρνηση και τους ηρωισμούς του «Camouflage» να παραμένει ένα άλυτο αίνιγμα. Το εξώφυλλο του άλμπουμ «Μουσικά Καρέ» από τον Νίκο Κούτση Τα «Μουσικά Καρέ», μια έκδοση που αναμένεται να έχει πολλές συνέχειες, με το πρώτο τεύχος τους εξερεύνησαν και παρουσίασαν τη δυνατότητα εικονοποίησης των τραγουδιών καθώς και τη μεταφορά τους σε κόμικς. Η πολύπλευρη αυτή σχέση μεταξύ των κόμικς και της μουσικής δεν εξαντλείται όμως σε αυτό. Τα επόμενα τεύχη θα είναι αφιερωμένα σε άλλες πτυχές της σχέσης αυτής με επίκεντρο τους στίχους, τη μουσική και τις εικόνες που γεννούν τα τραγούδια. Μια άλλη διάσταση της σχέσης της μουσικής με τα κόμικς έδωσε η συλλογή ιστοριών με τίτλο «Song Stories» (εκδόσεις Ένατη Διάσταση, 2019). Σε αυτήν επτά δημιουργοί κόμικς (Έφη Θεοδωροπούλου, Άρης Λάμπος, Κλήμης Κεραμιτσόπουλος, Γιώργος Καμπάδαης, Σοφία Σπυρλιάδου, Νικόλας Στεφαδούρος και Σταύρος Κιουτσιούκης) εικονογραφούν τις αληθινές ιστορίες που κρύβονται πίσω από τα τραγούδια αγαπημένων καλλιτεχνών και δημοφιλών συγκροτημάτων (Παύλος Παυλίδης, Rotting Christ, Nightstalker, 12ος Πίθηκος, Στίχοιμα, Social Waste), «απαντώντας» στα συνήθη ερωτήματα που το κοινό θέτει στους καλλιτέχνες, όπως «Μα πού βρίσκετε όλες αυτές τις ιδέες; Από πού αντλείτε την έμπνευσή σας; Ποιοι είναι οι καλλιτέχνες που σας έχουν επηρεάσει;». Και το σχετικό link...

Το συγκεκριμένο κόμικ το είχα δει πριν ακόμα δοθεί για έκδοση πριν ακόμα βρεθεί εκδότης δηλαδή! Το ξεφύλλισα και το χάζεψα δεν το διάβασα όμως, γιατί; Βασικά ήθελα να το διαβάσω όταν εκδοθεί και για μένα πάντα μου είναι αρκετά πιο ευχάριστο να διαβάζω ένα κόμικ μόνο με τις εικόνες, το συγκεκριμένο πριν ακόμα πάρει και το τίτλο του μπορώ να πω ήταν αρκετά καλό και απολαυστικό και μόνο εικαστικά! Οπότε στο φετινό Comicdom που εκδόθηκε από την Webcomics με μεγάλη χαρά το αγόρασα μια και μου δίνονταν επιτέλους η ευκαιρία να το διαβάσω ολοκληρωμένο! Άργησα μεν το έκανα δε και παρόλο που δεν είναι το είδος κόμικ που μου αρέσει το ευχαριστήθηκα αρκετά. Γενικά αποφεύγω τα κόμικς που έχουν ένα ύφος κουλτούρας και φιλοσοφίας που αφήνει τον αναγνώστη να μαντέψει ή να οδηγηθεί σε ένα συμπέρασμα από μόνος του. Στο «Σαν Όνειρο» ο Κώστας Σκλαβενιτης έχει καταφέρει να δώσει μια ελαφρότητα να μη βαρύνει το κόμικ του με βαρύγδουπους στοχασμούς και ατελείς σκέψεις. Μπορείς να το χαρακτηρίσεις σαν ένα λεύκωμα σκέψεων, στοχασμών που ίσως απορρέουν από εμπειρίες αλλά αποδοσμένες μέσα σε ένα πλαίσιο ονείρου και φαντασίας. Η κάθε ιστορία είναι συνοπτική, γρήγορη, απλή και έχει κάποιο τέλος. Οι ιστορίες στέκονται και μόνες τους αλλά μπορείς να δεις ότι όλες έχουν κάποια κοινή βάση …γυναίκες, συναίσθημα, σχέσεις, στόχοι, ζωή. Τουλάχιστον αυτά είδα εγώ. Δεν μπορώ να αρνηθώ ότι έχει όλα τα βασικά στοιχεία που αποφεύγω σε ένα κόμικ ως προς το ύφος αλλά σώζεται τόσο ώστε να μπορώ να το διαβάσω από την αρχή μέχρι και το τέλος και με το σχέδιο. Επίσης ανάλαφρο αλλά και με μια αίσθηση ότι δεν είναι ολοκληρωμένο, δεν υπάρχουν τα κλασικά καρέ, τα χρώματα δεν είναι οριοθετημένα μέσα στα πλαίσια του σχεδίου και υπάρχουν όμορφες αποχρώσεις σε όλο το κόμικ δίνοντας έτσι την αίσθηση μιας ατμόσφαιρας συναισθημάτων. Σχεδιαστικά έχει μια εικαστικότητα που είναι αρκετά ευχάριστη. Γενικά το σχέδιο και ιδίως το εξώφυλλο ήταν αυτά που μου άρεσαν από την αρχή στο κόμικ! Το «Σαν Όνειρο» μπορεί να είναι το είδος κόμικ που αποφεύγω και βαριέμαι μια και δεν είναι του γούστου μου αλλά είναι τόσο καλά αποδοσμένο με μια ελαφριά ατμοσφαιρική νότα τόσο στο σενάριο όσο και στο σχέδιο που με κέρδισε! Αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη

Μια συλλογή από 15 εικονογραφημένα τραγούδια, κάποια από τα οποία επέλεξαν οι αναγνώστες του socomic.gr για τη στήλη music & lyrics και κάποια που δημιουργήθηκαν ειδικά για την έντυπη αυτή έκδοση. Στίχοι που μπλέκονται με εικόνες και συναισθήματα, για κάθε στιγμή και διάθεση. Ενα κόμιξ που διαβάζεται αλλά και... ακούγεται! Ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης, αυτή τη φορά δεν μας ταξιδεύει μόνο με τις εικόνες του, αλλά και με τα μουσικά του ακούσματα!

Στριπάκι των Δημήτρη Σαββαΐδη και Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2015 στο socomic και αργότερα συμπεριελήφθη στο δεύτερο άλμπουμ του Σπάρτακου

Κάποια πράγματα πάντα παραμένουν ίδια Διαβάστε και άλλο ανώνυμο Αθηναίο εδώ

Από το GC Fanzine #5, "Περνάω κρίση 2" του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη.

Μια φετεινή έκδοση του Σπύρου Ευάγγελου Αρμένη με τη συμμετοχή των Ραφαέλλας Κόνη, Δάφνης Κεσκινίδου και Κωνσταντίνοιυ Σκλαβενίτη. Ένα και μισό παραμύθι είναι ο υπότιτλος και πράγματι έτσι είναι. Στο κόμικ περιέχονται δύο ιστορίες. Μία (η έγχρωμη) σε σχέδιο της Ραφαέλλας Κόνη και ακόμα μία σε σχέδιο του Αρμένη. Εμβόλιμη χαρακτηρίζει ο ίδιος την ιστορία του, εγώ θα την έλεγα "συγκλίνουσα". Πρόκειται για ένα παραμύθι που αφηγείται μια προφητεία, σχεδιασμένη στο εσωτερικό μέρος των εξωφύλλων από την Δάφνη Κεσκινίδιυ. Το παραμύθι αυτό όμως έχει και μιά ιδιαιτερότητα. Οι περισσότεροι διάλογοι έχουν ρίμα. Δεν θα έλεγα και μέτρο, αλλά πάντως έχουν ρίμα η οποία πολλές φορές είναι ευρηματική. Οφείλω να ομολογήσω ότι αρκετές φορές γέλασα με τους διαλόγους αυτούς. Το παραμύθι κλείνει ένας επίλογος φτιαγμένος από τον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη.

Ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης στον κήπο της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Λευκάδας 9 Αυγούστου 2017, ώρα 20:30 Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Λευκάδας και οι εκδόσεις Jemma Press σας προσκαλούν σε μια συνάντηση με τον Λευκαδίτη σκιτσογράφο Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη, με αφορμή τη νέα του σειρά κόμικς "Ανώνυμος ο Αθηναίος: Στη Σκιά της Ακρόπολης". Θα μιλήσουν οι: Κώστας Βλάχος, σκιτσογράφος Βιβή Κοψιδά-Βρεττού, διδάκτωρ φιλολογίας / συγγραφέας Την εκδήλωση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος / συγγραφέας Ηλίας Γεωργάκης Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό socomic.gr

Στα ερείπια ενός ένδοξου παρελθόντος Ο «Ανώνυμος ο Αθηναίος» του Κ. Σκλαβενίτη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Jemma Press και δημοσιεύεται διαδικτυακά στην πλατφόρμα socomic.gr «Καλά, μην περιμένετε να μάθετε Ιστορία διαβάζοντας αυτό το κόμικ στριπ», μονολογεί ο Φαίδρος ακουμπώντας σε μια σπασμένη κολόνα. Αυτός και οι συμπρωταγωνιστές του περιφέρονται και (νομίζουν πως) φιλοσοφούν σε μια παρακμασμένη πόλη «Στη σκιά της Ακρόπολης». Και μπορεί να μη μας διδάσκουν κάτι για το παρελθόν της, αλλά με ευφυείς αναχρονισμούς μάς μιλούν για την κατεστραμμένη Ελλάδα τού σήμερα Η εν εξελίξει οικονομική κρίση τα τελευταία χρόνια φέρνει συχνά την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή της διεθνούς ειδησεογραφίας και κατ' επέκταση στο στόχαστρο των πολιτικών γελοιογράφων όλου του κόσμου. Συνήθως αυτό γίνεται με στερεοτυπικές απεικονίσεις των Νεοελλήνων ή/και με γεμάτες κλισέ χιουμοριστικές παραπομπές στην αρχαιότητα και στο ένδοξο παρελθόν. Η σειρά «Ανώνυμος ο Αθηναίος» του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη, που δημοσιεύεται διαδικτυακά στην πλατφόρμα socomic.gr με την υποστήριξη της ΙΟΝ και της οποίας το πρώτο μέρος με τίτλο «Στη Σκιά της Ακρόπολης»κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες σε έντυπη μορφή από τις εκδόσεις Jemma Press, αποφεύγει την πεπατημένη. Δεν επικαλείται τους εντέχνως καλλιεργημένους εθνικούς μύθους της υποτιθέμενης τρισχιλιετούς και τάχα αδιαίρετης ελληνικότητας, δεν μιλά για το δήθεν ξεχωριστό DNA των Ελλήνων που πάντα καταφέρνουν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες κόντρα στους ξένους που τους επιβουλεύονται, αλλά ούτε και επιρρίπτει εύκολες ευθύνες με βάση το ίδιο DNA που «μας κάνει ικανούς για το καλύτερο και για το χειρότερο». Με πρόσχημα και μόνο το ένδοξο παρελθόν και φόντο τα ερείπιά του, προσεγγίζει την Αρχαία Αθήνα χωρίς καμιά διάθεση να την εξωραΐσει και να την εξιδανικεύσει, αλλά με προφανή στόχο να σχολιάσει το ζοφερό παρόν και πιθανό στόχο να προειδοποιήσει για τα επερχόμενα και τα μελλούμενα. Γι' αυτό και πρώτα απ' όλα κριτικάρει τον ναρκισσισμό, την εθελοτυφλία και τον εγωκεντρισμό των πρωταγωνιστών της, του αθεράπευτα αισιόδοξου και ρομαντικού Ανώνυμου του Αθηναίου, του δύσθυμου Φαίδρου και του ψευτοφιλόσοφου που ακούει στο όνομα Δάσκαλος. «Αναρωτιέμαι τι άνθρωποι μπορεί να ζουν πέρα από τη θάλασσα...», λέει ο Φαίδρος αγναντεύοντας με περίσκεψη το πέλαγος. «Πώς θα σου φαινόταν αν είχαν αναπτύξει έναν θαυμαστό πολιτισμό, ανώτερο από τον δικό μας;», του προτείνει ο Ανώνυμος ο Αθηναίος. «Ε, καλά, μη λέμε και ό,τι θέλουμε τώρα», τον αποπαίρνει επιτιμητικά ο Φαίδρος. Οι συνειδητοί και έξυπνα τοποθετημένοι αναχρονισμοί (το ίντερνετ, οι τηλεοράσεις που δεν σταματούν να παίζουν, οι διαφημιστικές τουριστικές πινακίδες κ.ά.) προσφέρουν στον Σκλαβενίτη (που πρόσφατα είχε σχεδιάσει τις ιστορίες του σταυρωμένου Σπάρτακου σε σενάριο του Δημήτρη Σαββαΐδη) την ευκαιρία να σαρκάσει το παρόν αλλά και να αυτοσαρκαστεί τόσο ως σκιτσογράφος όσο και ως Νεοέλληνας: «Το κόμικς αυτό έχει έναν σωρό αναχρονισμούς και ιστορικά λάθη!», επισημαίνει ο Ανώνυμος. Και ο Φαίδρος τού απαντά: «Ιστορικό λάθος ήταν η ένταξή μας στο ευρώ… Αλλά θα κοστίσει πολύ να το διορθώσουμε!». Πηγή Αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη

Τιμή : 5€ Άλλο ένα καλαίσθητο τομάκι από την ADD ART που κυκλοφόρησε στο Comicdom Con 2015,σαν fanzine...!Είναι στο ίδιο στιλ με τα ΚΟΥΠΕ 1 και 2 και περιέχει μικρά στριπάκια-γελοιογραφίες με θέμα τον γνωστό επαναστάτη και μονομάχο Σπάρτακο...! Στις πρόσθετες πληροφορίες να πούμε ότι στην αρχή του κόμικ φιλοξενείται ένας πρόλογος από τον Νίκο Καμπουρόπουλο,καθώς επίσης τον σχεδιασμό του εξωφύλλου και την σελιδοποίηση την έκανε η Τίνα Καδρά...!Εντύπωση κάνουν οι αριθμοί των σελίδων,οι οποίοι είναι με Λατινικά στοιχεία...! Τέλος να πούμε ότι με κάθε αγορά του Σπάρτακου,οι δημιουργοί έδιναν μαζί και ένα μικρό teaser...! Ευχαριστούμε για το εξώφυλλο τον Indian.

Άλλη μία δουλειά του πολύ φιλικού κι ευγενέστατου Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη μεταφέρεται στο χαρτί,αυτή την φορά από την JEMMA...!Η έκδοση "Εικόνες στα σύννεφα" έκανε την εμφάνισή της στο 2ο Athenscon...! Το εν λόγω κόμικ είχε δημοσιευθεί για πρώτη φορά σε συνέχειες στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ,το 2015,ενώ το δεύτερο κεφάλαιο εμφανίστηκε στο socomic.gr...! Η ιστορία αποτελείται από 5 κεφάλαια...!